Khóa Luận Tốt Nghiệp: Thiết Kế Kế Hoạch Dạy Học Chủ Đề Bảo Vệ Chủ Quyền Biển Đông

Luận văn tốt nghiệp giáo dục nghiên cứu tốt nghiệp địa lý thiết kế kế hoạch bài dạy và tổ chức dạy học chủ đề bảo vệ chủ quyền các quyền và, điều tra thực trạng, phân tích số

• Tác giả: Phan Thị Diễm Trinh
• Người hướng dẫn: TS. Hà Văn Thắng
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lịch sử và Địa lí
• Đề tài: Thiết kế kế hoạch bài dạy và tổ chức dạy học chủ đề bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông trong chương trình Lịch sử và Địa lí lớp 8 cấp trung học cơ sở
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN THIẾT KẾ KẾ HOẠCH BÀI DẠY VÀ TỔ CHỨC DẠY HỌC CHỦ ĐỀ BẢO VỆ CHỦ QUYỀN, CÁC QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA VIỆT NAM Ở BIỂN ĐÔNG LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ LỚP 8 CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Khái niệm dạy học tích hợp
• 1.2. Các mức độ dạy học tích hợp
• 1.3. Ưu điểm và nhược điểm
• 1.4. Phương pháp dạy học theo dự án
• 1.5. Phương pháp dạy học theo nhóm
• 1.6. Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh lớp 8
• 1.7. Cơ sở thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ KẾ HOẠCH BÀI DẠY CHỦ ĐỀ BẢO VỆ CHỦ QUYỀN, CÁC QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA VIỆT NAM Ở BIỂN ĐÔNG TRONG CHƯƠNG TRÌNH LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ LỚP 8
• 2.1. Nguyên tắc, yêu cầu và định hướng cấu trúc việc thiết kế kế hoạch bài dạy môn Lịch sử và Địa lí cấp trung học cơ sở
• 2.2. Định hướng cấu trúc kế hoạch bài dạy
• 2.3. Quy trình thiết kế kế hoạch bài dạy môn Lịch sử và Địa lí
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích, nhiệm vụ và nguyên tắc thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Thiết kế thực nghiệm
• 3.3. Tổ chức thực nghiệm
• 3.4. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 3.5. Kết quả thực nghiệm sư phạm
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về khóa luận tốt nghiệp địa lý và thiết kế bài dạy

Khóa luận tốt nghiệp địa lý là một phần quan trọng trong chương trình đào tạo của sinh viên ngành giáo dục. Việc thiết kế bài dạy và tổ chức dạy học chủ đề bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông trong chương trình lịch sử và địa lý lớp 8 cấp trung học cơ sở không chỉ giúp sinh viên nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng giảng dạy. Chủ đề này mang tính thời sự và có ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục lòng yêu nước cho học sinh.

1.1. Khái niệm khóa luận tốt nghiệp và tầm quan trọng

Khóa luận tốt nghiệp là một nghiên cứu độc lập của sinh viên, giúp sinh viên áp dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Nó cũng là cơ hội để sinh viên thể hiện khả năng nghiên cứu và tư duy phản biện.

1.2. Thiết kế bài dạy trong chương trình lịch sử và địa lý

Thiết kế bài dạy là quá trình lập kế hoạch cho các hoạt động giảng dạy nhằm đạt được mục tiêu giáo dục. Trong chương trình lịch sử và địa lý lớp 8, việc thiết kế bài dạy cần chú trọng đến nội dung và phương pháp giảng dạy phù hợp.

II. Vấn đề và thách thức trong việc dạy học chủ đề bảo vệ chủ quyền

Việc dạy học chủ đề bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông gặp nhiều thách thức. Giáo viên cần phải có kiến thức sâu rộng và phương pháp giảng dạy hiệu quả để truyền đạt nội dung này đến học sinh. Bên cạnh đó, sự nhạy cảm của vấn đề cũng đòi hỏi giáo viên phải khéo léo trong cách tiếp cận.

2.1. Thách thức trong việc truyền đạt kiến thức

Giáo viên cần phải đối mặt với việc truyền đạt thông tin chính xác và đầy đủ về chủ quyền biển đảo, đồng thời khơi dậy lòng yêu nước trong học sinh.

2.2. Sự nhạy cảm của vấn đề chủ quyền

Chủ đề bảo vệ chủ quyền là vấn đề nhạy cảm, đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và nhạy bén trong việc xử lý các tình huống phát sinh trong lớp học.

III. Phương pháp thiết kế kế hoạch bài dạy hiệu quả

Để thiết kế kế hoạch bài dạy hiệu quả cho chủ đề bảo vệ chủ quyền, giáo viên cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực. Việc sử dụng các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức tốt hơn mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện.

3.1. Phương pháp dạy học tích cực

Phương pháp dạy học tích cực khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập, từ đó giúp các em hiểu sâu hơn về chủ đề bảo vệ chủ quyền.

3.2. Sử dụng công nghệ trong dạy học

Việc tích hợp công nghệ vào giảng dạy giúp giáo viên tạo ra các bài học sinh động và hấp dẫn hơn, từ đó thu hút sự chú ý của học sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc áp dụng kế hoạch bài dạy vào thực tiễn đã cho thấy những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn có ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.

4.1. Kết quả thực nghiệm sư phạm

Kết quả thực nghiệm cho thấy học sinh có sự tiến bộ rõ rệt trong nhận thức về chủ quyền biển đảo sau khi tham gia các tiết học được thiết kế theo kế hoạch bài dạy mới.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy các em cảm thấy hứng thú và có động lực hơn trong việc học tập khi được tiếp cận với các phương pháp giảng dạy mới.

V. Kết luận và tương lai của chủ đề bảo vệ chủ quyền

Chủ đề bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông sẽ tiếp tục là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục. Việc thiết kế và tổ chức dạy học hiệu quả sẽ góp phần nâng cao nhận thức của học sinh về vấn đề này.

5.1. Tương lai của giáo dục về chủ quyền biển đảo

Giáo dục về chủ quyền biển đảo cần được chú trọng hơn nữa trong chương trình học, nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của thế hệ trẻ.

5.2. Đề xuất cải tiến trong giảng dạy

Cần có những cải tiến trong phương pháp giảng dạy và tài liệu học tập để đáp ứng tốt hơn nhu cầu giáo dục về chủ quyền biển đảo.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 chuyển đổi căn bản từ định hướng tiếp cận nội dung sang phát triển phẩm chất và năng lực người học. Trong mô hình này, dạy học tích hợp được xác định là định hướng then chốt nhằm giúp học sinh phát triển năng lực huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng thuộc nhiều lĩnh vực để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Ở cấp trung học cơ sở, Lịch sử và Địa lí là môn học bắt buộc bao gồm hai phân môn với các mạch nội dung tích hợp ở ba cấp độ: tích hợp nội môn, tích hợp liên môn (soi sáng, đối chiếu giữa hai phân môn) và tích hợp tạo thành các chủ đề chung.

Trong chương trình Lịch sử và Địa lí lớp 8, chủ đề tích hợp liên môn "Bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông" giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Vấn đề chủ quyền biển đảo, đặc biệt đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, là nội dung mang tính thời sự và có ý nghĩa giáo dục tư tưởng sâu sắc. Việc trang bị cho học sinh hệ thống tri thức pháp lý, bằng chứng lịch sử và đặc điểm địa lý tự nhiên - kinh tế của Biển Đông là cơ sở để bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm công dân. Tuy nhiên, việc vận dụng các phương pháp dạy học tích cực, kỹ thuật dạy học hiện đại và công cụ kiểm tra đánh giá theo năng lực vào các chủ đề tích hợp liên môn vẫn còn là thách thức đối với nhiều giáo viên trung học cơ sở.

Từ bối cảnh đó, khóa luận của tác giả Phan Thị Diễm Trinh (ngành Sư phạm Lịch sử và Địa lí, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, dưới sự hướng dẫn của TS. Hà Văn Thắng) tập trung giải quyết bài toán thiết kế và tổ chức dạy học chủ đề Biển Đông trong chương trình lớp 8.

Mục tiêu nghiên cứu: Thiết kế kế hoạch bài dạy và tổ chức dạy học chủ đề "Bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông" trong chương trình Lịch sử và Địa lí 8 cấp trung học cơ sở nhằm góp phần nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn, đồng thời giáo dục nhận thức đúng đắn và ý thức trách nhiệm của học sinh đối với chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc thiết kế kế hoạch bài dạy và tổ chức dạy học chủ đề tích hợp liên môn môn Lịch sử và Địa lí lớp 8.
2. Điều tra thực trạng dạy và học của giáo viên và học sinh về chủ đề chung trong môn Lịch sử và Địa lí tại trường trung học cơ sở.
3. Nghiên cứu quy trình, phương pháp thiết kế kế hoạch bài dạy và tổ chức dạy học chủ đề "Bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông" môn Lịch sử và Địa lí 8.
4. Tổ chức thực nghiệm sư phạm nhằm đánh giá tính khả thi và hiệu quả của kế hoạch bài dạy đã thiết kế.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình, cách thức thiết kế kế hoạch bài dạy và tổ chức dạy học chủ đề "Bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông" trong môn Lịch sử và Địa lí 8 cấp THCS.
• Phạm vi nội dung: Khung kiến thức, kỹ năng của chủ đề tích hợp liên môn Biển Đông lớp 8 thuộc bộ sách "Chân trời sáng tạo".
• Phạm vi không gian: Khảo sát và thực nghiệm sư phạm tại Trường THCS Lê Quý Đôn (343D Lạc Long Quân, Phường 5, Quận 11, Thành phố Hồ Chí Minh).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu được triển khai từ tháng 09/2023 đến tháng 03/2024; thời gian dạy thực nghiệm diễn ra từ ngày 18/03/2024 đến ngày 24/03/2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên các cơ sở lý luận giáo dục học, tài liệu chỉ đạo chuyên môn và các công trình nghiên cứu đi trước:

• Khung lý thuyết: Lý thuyết dạy học tích hợp (khái niệm theo Từ điển Tiếng Việt, Từ điển Giáo dục học, Chương trình GDPT tổng thể 2018); bốn mức độ tích hợp nội dung (tích hợp nội môn, tích hợp đa môn, tích hợp liên môn, tích hợp xuyên môn); các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực (phương pháp giải quyết vấn đề, phương pháp dạy học theo dự án, phương pháp tình huống, phương pháp dạy học theo nhóm kết hợp kỹ thuật khăn trải bàn, kỹ thuật mảnh ghép, sơ đồ tư duy); đặc điểm tâm sinh lý và nhận thức học sinh lớp 8 (độ tuổi 11–15 tuổi).
• Văn bản quy phạm và tư liệu chuyên môn: Chương trình Giáo dục phổ thông môn Lịch sử và Địa lí cấp THCS (ban hành kèm Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT), Sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 8 (bộ Chân trời sáng tạo), Luật Biển Việt Nam năm 2012.
• Tổng quan tài liệu: Tác giả kế thừa các kết quả nghiên cứu về dạy học tích hợp của Đỗ Hương Trà (2015), Phạm Đức Quang và Nguyễn Thế Sơn (2016), Nguyễn Văn Cường (2017), Lê Thúy Mai (2022); nghiên cứu thực trạng giảng dạy LS&ĐL của Hồ Thị Thu Hồ và cộng sự (2022), Nguyễn Thị Phú (2019); đặc điểm tâm lý HS lớp 8 của Nguyễn Minh Hiếu (2021); và hướng tích hợp giáo dục chủ quyền biển đảo của Quán Thị Dưỡng (2022).

Phương pháp nghiên cứu:

1. Phương pháp thu thập và xử lý tài liệu: Phân tích, tổng hợp văn bản chương trình, sách giáo khoa, các văn bản pháp lý về biển đảo và tài liệu lý luận sư phạm.
2. Phương pháp điều tra khảo sát: Sử dụng phiếu hỏi khảo sát 5 giáo viên thuộc tổ Lịch sử - Địa lí (trên tổng số 8 phiếu phát ra) và 87 học sinh khối 8 (lớp 8/1: 36 HS, 8/2: 38 HS, 8/3: 6 HS, 8/4: 7 HS trên tổng số 154 phiếu phát ra) tại Trường THCS Lê Quý Đôn, Quận 11.
3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Thiết kế giáo án và trực tiếp giảng dạy 4 tiết thực nghiệm tại lớp 8/4 (40 HS) và 8/2 (37 HS) với sự dự giờ, giám sát chuyên môn của giáo viên hướng dẫn thực tập Trần Thụy Vĩnh Khương; kết hợp quan sát định tính và đánh giá định lượng qua sản phẩm học tập của học sinh.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn thiết kế kế hoạch bài dạy và tổ chức dạy học chủ đề Bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông Lịch sử và Địa lí lớp 8 cấp trường trung học cơ sở

Chương 1 hệ thống hóa các vấn đề lý luận về dạy học tích hợp, phân loại 4 mức độ tích hợp và làm rõ bản chất của 4 phương pháp dạy học tích cực tiêu biểu:

• Dạy học giải quyết vấn đề: Cấu trúc 4 bước (Tạo tình huống $\rightarrow$ Lập kế hoạch $\rightarrow$ Thực hiện kế hoạch $\rightarrow$ Đánh giá, kết luận); minh họa qua bài học tài nguyên nước ngầm (Địa lí 6).
• Dạy học theo dự án: Quy trình 3 bước (Chuẩn bị dự án $\rightarrow$ Thực hiện dự án $\rightarrow$ Báo cáo, đánh giá sản phẩm); minh họa qua dự án tìm hiểu biến đổi khí hậu (Địa lí 6).
• Dạy học tình huống: Quy trình 4 bước (Dẫn dắt tình huống $\rightarrow$ Gợi ý, tổ chức giải quyết $\rightarrow$ Báo cáo kết quả $\rightarrow$ Tổng kết, nhận xét); minh họa qua tình huống giải thích khác biệt thời tiết giữa Sa Pa, Hà Nội và TP.HCM.
• Dạy học theo nhóm: Phân tích ưu - nhược điểm, cấu trúc tiến trình và ví dụ minh họa áp dụng kỹ thuật mảnh ghép tìm hiểu thiên nhiên Châu Á (Địa lí 7).

Về cơ sở thực tiễn, tác giả tổng hợp điểm mới của Chương trình môn Lịch sử và Địa lí THCS năm 2018 và công bố dữ liệu khảo sát thực trạng tại Trường THCS Lê Quý Đôn, Quận 11:

Chỉ số khảo sát	Giáo viên ($n=5$)	Học sinh ($n=87$)
Thâm niên / Mức độ quan tâm	100% có thâm niên từ 10 năm trở lên (trong đó có GV trên 15 năm công tác).	Đa số ở mức bình thường đến quan tâm và rất quan tâm đến chủ quyền biển đảo.
Thực trạng áp dụng tích hợp	100% đã từng áp dụng dạy học tích hợp; hình thức chủ yếu là tích hợp liên môn.	Tiếp cận bài học qua hoạt động nghe giảng, ghi chép, thảo luận nhóm và đọc SGK.
Đánh giá tính cần thiết	100% đánh giá việc tích hợp chủ đề biển đảo là "Cần thiết" và "Rất cần thiết".	Đa số nhận định việc liên hệ kiến thức bài học với đời sống thực tiễn là rất cần thiết.
Thuận lợi ghi nhận	Nội dung biển đảo gần gũi thực tế; tích hợp liên môn giúp giảm tính khô khan, trừu tượng.	Hào hứng khi học về các địa danh biển đảo quen thuộc qua du lịch, đời sống.
Khó khăn ghi nhận	Thiếu cơ sở vật chất (máy chiếu, TV), thiếu bản đồ/lược đồ chuyên dùng; thời gian tập huấn ngắn; khối lượng kiến thức lớn.	Còn bỡ ngỡ với các phương pháp dạy học mới; một số HS có thói quen tiếp thu thụ động.

CHƯƠNG 2: Thiết kế kế hoạch bài dạy chủ đề Bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông trong chương trình Lịch sử và Địa lí lớp 8

Chương 2 đề xuất khung cấu trúc và quy trình 4 bước thiết kế kế hoạch bài dạy chủ đề tích hợp liên môn:

1. Bước 1 - Xác định mục tiêu bài dạy: Căn cứ yêu cầu cần đạt trong chương trình để xác định mục tiêu kiến thức (vị trí, phạm vi vùng biển đảo theo Luật Biển Việt Nam; đặc điểm môi trường, tài nguyên; thuận lợi - khó khăn kinh tế và quốc phòng; quá trình xác lập chủ quyền lịch sử), mục tiêu năng lực chung (tự chủ - tự học, giao tiếp - hợp tác, giải quyết vấn đề - sáng tạo), năng lực đặc thù (năng lực Lịch sử, năng lực Địa lí) và phẩm chất (chăm chỉ, yêu nước).
2. Bước 2 - Xây dựng nội dung chủ đề tích hợp: Phân tích cấu trúc đan xen giữa hai phân môn để thiết kế 4 mạch nội dung chính: (1) Vị trí, phạm vi các vùng biển và hải đảo Việt Nam; (2) Đặc điểm môi trường và tài nguyên biển đảo; (3) Thuận lợi và khó khăn đối với phát triển kinh tế và bảo vệ chủ quyền; (4) Quá trình xác lập chủ quyền biển đảo trong lịch sử Việt Nam (thời chúa Nguyễn, vua triều Nguyễn, Đội Hoàng Sa, Đội Bắc Hải).
3. Bước 3 - Xác định phương pháp học tập và xây dựng chuỗi hoạt động học: Thiết kế từng hoạt động theo tiến trình 4 pha: Khởi động $\rightarrow$ Hình thành kiến thức mới $\rightarrow$ Luyện tập $\rightarrow$ Vận dụng; phối hợp kỹ thuật khăn trải bàn, kỹ thuật mảnh ghép, đàm thoại và làm việc với bản đồ.
4. Bước 4 - Thiết kế tiêu chí đánh giá hoạt động của học sinh: Xây dựng bảng kiểm và tiêu chí định lượng (Rubrics) đánh giá các sản phẩm học tập: sơ đồ tư duy, phiếu học tập, bài thuyết minh hướng dẫn viên du lịch và poster tuyên truyền.

CHƯƠNG 3: Thực nghiệm sư phạm

Chương 3 trình bày chi tiết quá trình triển khai thực nghiệm 4 tiết dạy tại Trường THCS Lê Quý Đôn (Quận 11, TP.HCM):

• Tiết 1 - Các vùng biển và hải đảo Việt Nam (lớp 8/4, sĩ số 40 HS): Khởi động bằng trò chơi "Đào vàng" (5 câu hỏi); hình thành kiến thức qua khai thác bản đồ và phiếu học tập; luyện tập bằng trò chơi "Nhổ cà rốt"; vận dụng giao bài tập "Em là hướng dẫn viên du lịch" (thuyết minh 1 trong 12 huyện đảo trên giấy A4).
• Tiết 2 - Đặc điểm môi trường và tài nguyên biển đảo Việt Nam (lớp 8/4, sĩ số 40 HS): Khởi động "Nhìn hình đoán nội dung" (san hô, hang động, bãi biển); hình thành kiến thức chia 10 nhóm (mỗi nhóm 4 HS) áp dụng kỹ thuật khăn trải bàn thực hiện 4 nhóm nhiệm vụ trên giấy A1; luyện tập qua trò chơi "Dọn sạch đại dương"; vận dụng viết bài thu hoạch cá nhân về hành động bảo vệ môi trường biển đảo.
• Tiết 3 - Thuận lợi, khó khăn đối với phát triển kinh tế và bảo vệ chủ quyền ở Biển Đông (lớp 8/4, sĩ số 40 HS): Khởi động phân tích 3 hình ảnh (thiên tai, kinh tế biển, Luật Biển Việt Nam); hình thành kiến thức áp dụng kỹ thuật mảnh ghép (nhóm chuyên gia phân tích kinh tế / quốc phòng $\rightarrow$ nhóm mảnh ghép vẽ sơ đồ tư duy tổng hợp); luyện tập vẽ sơ đồ khai thác và nối cột A-B; vận dụng trả lời câu hỏi mở "Tại sao bảo vệ chủ quyền biển đảo lại gắn liền với phát triển kinh tế?".
• Tiết 4 - Quá trình xác lập chủ quyền biển đảo trong lịch sử Việt Nam (lớp 8/2, sĩ số 35/37 HS tham gia): Khởi động nghe video bài hát "Đây Hoàng Sa, Đây Trường Sa"; hình thành kiến thức hoàn thành phiếu học tập về quá trình thực thi chủ quyền của các chúa Nguyễn, Đội Hoàng Sa, Đội Bắc Hải và sự kiện Gạc Ma; luyện tập lập trục thời gian lịch sử; vận dụng thiết kế Poster khổ A3 chủ đề "Biển đảo trong trái tim tôi".

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể thông qua số liệu thực nghiệm được tác giả chấm điểm và thống kê:

Bài tập vận dụng	Số sản phẩm thu được	Phân phối điểm số ghi nhận
Bài 1: Thuyết minh huyện đảo (Tiết 1)	21 / 40 sản phẩm	16 bài đạt điểm 10; các bài còn lại đạt mức khá/trung bình; 1 bài điểm 0 do không đạt yêu cầu đề bài.
Bài 2: Bảo vệ môi trường biển đảo (Tiết 2)	24 / 40 sản phẩm	24 / 24 bài nộp đều đạt điểm 10 (học sinh hiểu bài và trả lời đúng trọng tâm).
Bài 3: Mối quan hệ kinh tế - chủ quyền (Tiết 3)	21 / 40 sản phẩm	1 bài đạt điểm 10 xuất sắc; 13 bài đạt mức khá/giỏi; 2 bài điểm 0 do không đạt yêu cầu.
Bài 4: Poster "Biển đảo trong trái tim tôi" (Tiết 4)	14 / 37 sản phẩm	8 bài đạt điểm 10; 4 bài đạt điểm khá; 1 bài điểm 0 do làm sai yêu cầu đề bài.

Đóng góp của đề tài:

• Xây dựng hoàn chỉnh quy trình 4 bước thiết kế kế hoạch bài dạy chủ đề tích hợp liên môn Lịch sử và Địa lí 8 theo đúng định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của Chương trình GDPT 2018.
• Cung cấp bộ giáo án chi tiết 4 tiết học tích hợp các kỹ thuật dạy học tích cực (khăn trải bàn, mảnh ghép, trò chơi học tập, dự án poster) kèm hệ thống phiếu học tập và công cụ đánh giá sản phẩm.
• Minh chứng tính khả thi của việc tích hợp giáo dục chủ quyền biển đảo vào môn học tích hợp ở cấp THCS thông qua thực nghiệm sư phạm thực tế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Đề tài thực hiện trong khung thời gian ngắn (09/2023 – 03/2024); quy mô khảo sát và thực nghiệm mới dừng lại ở phạm vi một trường trung học cơ sở (Trường THCS Lê Quý Đôn, Quận 11, TP.HCM) với 2 lớp thực nghiệm khối 8; tỷ lệ thu hồi sản phẩm bài tập vận dụng về nhà ở một số tiết còn chưa đạt 100%; cơ sở vật chất nhà trường còn thiếu máy chiếu, màn hình TV tại một số phòng học gây khó khăn cho việc trình chiếu tư liệu đa phương tiện.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi áp dụng kế hoạch bài dạy đã thiết kế ra nhiều trường THCS trên địa bàn khác nhau; tiếp tục nghiên cứu đa dạng hóa các hình thức kiểm tra đánh giá định kỳ cho các chủ đề tích hợp liên môn; bồi dưỡng nâng cao năng lực tự học và tinh thần chủ động làm bài tập vận dụng tại nhà của học sinh.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng: Giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Lịch sử và Địa lí cấp THCS (đặc biệt là giáo viên lớp 8); sinh viên ngành Sư phạm Lịch sử - Địa lí, Sư phạm Lịch sử, Sư phạm Địa lí đang chuẩn bị thực tập sư phạm hoặc làm khóa luận tốt nghiệp; cán bộ quản lý chuyên môn tổ/nhóm bộ môn tại các trường phổ thông.
• Nội dung đáng tham khảo: Kế hoạch bài dạy mẫu 4 tiết với tiến trình tổ chức hoạt động chi tiết; cách thức tổ chức kỹ thuật khăn trải bàn và kỹ thuật mảnh ghép trong lớp học quy mô 40 học sinh; bộ tiêu chí đánh giá sản phẩm học tập (poster, sơ đồ tư duy, bài thuyết minh).

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận lựa chọn bộ sách giáo khoa nào để xây dựng kế hoạch bài dạy? Tác giả lựa chọn bộ sách giáo khoa "Chân trời sáng tạo" (môn Lịch sử và Địa lí lớp 8) để thiết kế kế hoạch bài dạy cho chủ đề "Bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông".

2. Quy trình thiết kế kế hoạch bài dạy chủ đề tích hợp trong khóa luận gồm những bước nào? Quy trình gồm 4 bước tuần tự: Bước 1 - Xác định mục tiêu bài dạy (Yêu cầu cần đạt, năng lực chung, năng lực đặc thù, phẩm chất); Bước 2 - Xây dựng nội dung chủ đề tích hợp; Bước 3 - Xác định các phương pháp học tập và xây dựng chuỗi hoạt động học tập; Bước 4 - Thiết kế các tiêu chí đánh giá hoạt động của học sinh.

3. Khóa luận đã sử dụng những kỹ thuật dạy học tích cực nào trong 4 tiết thực nghiệm? Tác giả đã phối hợp linh hoạt các kỹ thuật và phương pháp: trò chơi học tập khởi động ("Đào vàng", "Nhìn hình đoán nội dung", "Dọn sạch đại dương", "Nhổ cà rốt"), kỹ thuật khăn trải bàn (chia 10 nhóm ở Tiết 2), kỹ thuật mảnh ghép (chia nhóm chuyên gia và nhóm mảnh ghép vẽ sơ đồ tư duy ở Tiết 3), làm việc với bản đồ/lược đồ, phiếu học tập và hoạt động trải nghiệm đóng vai/thiết kế sản phẩm (hướng dẫn viên du lịch, vẽ poster "Biển đảo trong trái tim tôi").

4. Dữ liệu thực nghiệm đánh giá định lượng được thu thập từ những bài tập nào? Dữ liệu định lượng được thu thập qua 4 bài tập vận dụng: (1) Bài tập đóng vai hướng dẫn viên du lịch thuyết minh về 1 trong 12 huyện đảo (Tiết 1); (2) Bài thu hoạch đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường biển đảo (Tiết 2); (3) Bài tập trả lời câu hỏi mở về mối quan hệ giữa bảo vệ chủ quyền và phát triển kinh tế (Tiết 3); (4) Sản phẩm vẽ Poster khổ A3 "Biển đảo trong trái tim tôi" (Tiết 4).

5. Khảo sát thực tế chỉ ra những rào cản lớn nhất của giáo viên khi dạy học tích hợp là gì? Khảo sát 5 giáo viên tại Trường THCS Lê Quý Đôn cho thấy các khó khăn chính gồm: thiếu thốn cơ sở vật chất và phương tiện trực quan (thiếu máy chiếu, TV, bản đồ/lược đồ chuyên biệt); thời gian đào tạo bồi dưỡng về dạy học tích hợp còn ngắn; giáo viên phải dạy nhiều khối với khối lượng kiến thức lớn; học sinh ban đầu còn bỡ ngỡ với các hoạt động nhóm tích cực.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phan Thị Diễm Trinh đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu nghiên cứu đề ra thông qua việc xây dựng cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng và đề xuất quy trình 4 bước thiết kế bài dạy chủ đề tích hợp liên môn Biển Đông môn Lịch sử và Địa lí 8. Kết quả thực nghiệm sư phạm 4 tiết tại Trường THCS Lê Quý Đôn (Quận 11, TP.HCM) đã chứng minh tính khả thi, hiệu quả của kế hoạch bài dạy trong việc kích thích hứng thú học tập và phát triển năng lực, phẩm chất yêu nước của học sinh. Đề tài là nguồn tư liệu chuyên môn có giá trị thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho công tác đổi mới phương pháp giảng dạy môn Lịch sử và Địa lí cấp trung học cơ sở theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BO GIÁO DỤC VA ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHAM THÀNH PHO HO CHÍ MINH KHOA ĐỊA LÍ PHAN THỊ DIEM TRINH THIET KE KE HOACH BAI DAY VA TO CHUC DAY HQC CHU DE BAO VE CHU QUYEN, CAC QUYEN VA LOI iCH HOP PHAP CUA VIET NAM O BIEN DONG TRONG CHUONG TRINH LICH SU VA DIA LI LOP 8 CAP TRUNG HOC CO SO Chuyên ngành: Lịch sử va Dia lí TP. Hồ Chí Minh, năm 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRUONG ĐẠI HỌC SƯ PHAM THÀNH PHO HO CHÍ MINH KHOA ĐỊA LÍ Người thực hiện: Phan Thị Diễm Trinh Người hướng dẫn khoa học: TS. Hà Văn Thắng TP. Hồ Chí Minh, năm 2024 LOI CÁM ON Trong quá trình thực hiện dé tai khóa luận tốt nghiệp, em đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình từ các thay cô, các ban trong khoa Lịch sử, khoa Địa lí Trường Đại học Sư phạm Thành phố H6 Chí Minh và các thay cô giáo, các em học sinh tại Trường Trung học cơ sở Lê Quý Dôn Quận II tại thành phô Hồ Chí Minh.

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến TS. Hà Văn Thắng thầy đã tận tình giúp đỡ, chu đáo trực tiệp hướng dẫn và tạo điều kiện giúp em hoàn thành khóa luận tot nghiệp nảy. Mặc dù có nhiều cô găng trong quá trình thực hiện khóa luận tốt nghiệp, song van khong tranh khỏi những thiếu sót. Em rất mong nhận được sự góp ý, chỉ dan và giúp đỡ của quý thay cô giáo trong hội đồng phán biện dé khóa luận của em được hoàn thiện hơn.

Em xin chân thành cảm ơn! TP. Hồ Chí Minh, ngày. Tác giả Phan Thị Diễm Trinh DANH MỤC VIET TAT GV Giáo viên HS KHBD Kế hoạch bai da THCS GVHD YCCD DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1. Hình anh minh họa tông số phiếu tác giả thu được về việc khảo sát giáo viên.

Hình anh minh hoa thay/ cô làm phiếu khảo sác. Hình ảnh minh họa tổng số phiếu tác giả thu được từ khảo sát học Tố. ốc ca an cac ca an 16 Hình 3. Hình anh minh họa tông sản phẩm tác giả thu được từ học sinh.

Hình ảnh minh họa sản phâm HỌC GHẾ! cc:iiiniiici06000241624122451420212536 33 Hinh 3. Hình ảnh minh họa sản phầm học sinh. Hình ảnh minh họa sản phẩm của học sinh. Hình ảnh minh họa sản phẩm CUd ROC SHAD cucisiiis6is.

Hình ảnh minh họa san phẩm của học sinh. Hình ảnh minh họa san phẩm của học sinh. Hình ảnh minh họa san phẩm của học sinh. Hình anh minh họa san phẩm của học sinh.

Hình ảnh minh họa sản phẩm của học sinh. Hình anh minh họa san pam Của OG: SHUN ¿:¿ssccsscossocsccossrro-cczs:c 38 Hình 3. Hình anh minh họa sản phẩm của học sinh. Hình ảnh minh họa phiếu đánh giá tiết dạy của tác giả từ GVHD MỤC LỤC MÔ BA ——ằềẶỀằ_ằ__ằẶ 1 Ï_Mi1D:GH0NIBIDNsssisissiiaiaigtiii12106511210140121110165112010013183036931631013548831398838408996159501484833 | 2.

Mục Hếu:nghiÊT CỨU!:::-::::::::::::::¿:::c2::20122212242226211231122336331839126535311683583632356338533 8665 2 3. Nhiệm vụ ORIEN COU :::::::::-co-ccooooeiostopiiiontinndiiiiiEtiiSG012311865123136318026ã8555856 2 4. Đốitượng vàphạmvinehiêncũu. Đối tượng nghiên cứu.-- 22-22 7222222222CE2EEC2xEEEEEESEEESEESrrrerrrrrree 2 4.

Phạm vi nghiên cứu. (2H HH tư 2 5: PhươnE pháp ngHiÊn:GỨ::. Phuong pháp thu thập và xử lý tài liệu. Phương pháp điều tra khảo sát.

Phương pháp thực nghiêm sư phạm. Tổng quan nghiên cửu. Câu trúc khóa luận tốt nghiệp.--- 2222222222 222E2SE 2v rxrrrrrrrcrvees 5 NOUIDUING, goeieoigioioitiiiGiooiiicoiiiiiii0ii6650661150041531461866635331460860335686186633539156586553Ä 6 CHUONG 1: CO SO LÍ LUẬN VA THỰC TIEN THIET KE KE HOẠCH BAI DAY VA TO CHUC DAY HQC CHU DE BAO VE CHU QUYEN, CAC QUYEN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CUA VIỆT NAM O BIEN DONG LICH SỬ VA DIA LÍ LỚP 8 CAP TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ. 6 VD CO sở HÌHÑT cainsiioioiiiniitiiiitiiiigiiiiiii40141143110311511014315263631835568508333853553353685855g 837 6 II, Dạy BoctchillgD.

AM Heh DOD ::i:coaoooiooinooioiiiiiniititiiiitioaiiia010851503318313848183138581886 6 1. Khái niệm dạy học tích hợp. - SH HH HH xe 6 J. Marc iti@u day oe itich Wop as iccssicssscssscssssosssossscasssasssasssasssasaseasssssscasseasssnsssasiead 6 1.

Các mức độ dạy học tích hợp. Một số phương pháp và kĩ thuật tích cực sử dụng trong dạy học tích hợp. Phương pháp day học giải quyết vẫn đề .s co cu ccscccssrece 7 II P8nh 0) 0 es |. Ưu điểm và nhược điểm.

7 AAS, Cao Ge SMAI si ssznenbnbeindtrinitiriiotidiuizaiiatbiniatasaaasdl 8 UMA A, VIIOINTIDHIDOBI. Phuong pháp dạy học theo dự ắn. chì SHenhae 8 II. Khái TIỆM: si cccscciscssccsciccasesscsccsscasesasioascscssscesccasesasascecoassvaasecasscoascoieeacssaases 8 4:93: tỨu điện:và như BIỂN cansasnsnnaaaỷnsnnnntntititttitsttainnanastauasl § I)JV4:2:5.

Ce iOS RAD ¿::12::2426125:0621320562001200061111222023402038221320032339440202218006122140 9 I;1. Vĩidu minh ho c:cccccooccioiooooioiiipoiiniiiniiiniiL41241041360035621165156515651555155688860 9 l/143. Phươngphápnhiiuông.iccccccoooooeeiiieieiioaoosei 10 UMASS, KHẨN TIỆTH ¿:¿:::::::¿:::cccicccic2ccc2t22c2022220221012212020022101210221062515251505536311535168886856 10 11:43:25, Ưù điểm và nhượo điỂNH sass cssisssssssiscassssisessiscsassiecasssenveasiieasisssssonseinea 10 I. Các bước tiền hành .----22cc22c2c22222trErcrrrrrrrrrrrrrrrrcee 10 VDA AL, Vaid titel HOG) tuoaiostoanioastietiiasiiisiiosiii851142114355551156118555185518455565355116ã1585858 10 1.

Phuong pháp dạy hoc theo nhóm .-ẶẶ Si II I1I;4,3,1. KHÔI MED ¿::ccicsoostccitiiiiiictiipipioot010002110011102111411063113013811586116431831385976468ã055E 11 UeD u Ri ran yak nhược điỂN co cscscssnscscnsissaasnassnasscenesasisnaainarsnaassansncizncass 1 1. Các bước tiền WAN eee ceecsseeceeesseeccssneesesnneceessnecesneeeecantecesnneecsanuesss 12 II,1. Validian mình hoe) ‹‹‹::ccc:cccecoccooiecosrrooeciiersssriasrraagosaioi ¬ ceseceseueseueeetseecens 12 1.

Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh lớp 8 .---2¿--2¿©5zcscccszee 12 ICS ooo) 12 JAS?, Pipe Mien Ne CGa casecssccccscesscccsssscassecssecasssaspnsarccamessseansammaneneenssncas 13 1. Cơ sở thực tiễn. 2c SH HH 22 121 ng xe lầ 1. Những điểm mới trong Chương trình môn Lich sử va Địa li cap THCS năm BOVB :::cccccccooeioiositt20122301212231151186313856388388535885988385561185813811858185391691585838838859808886 13 1.

Thực trạng của việc day học chú dé tích hợp trong Chương trình Lịch sử va Địa lí cấp THCS năm 2018. Tinh hình giảng day của giáo VIÊn. Tinh/hinh hoc itapictia hoc:sinlt. Tam quan trong của việc day và học chủ đẻ tích hợp chủ dé Bao vệ chủ quyên, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biên Đông trong Chương trình Lich sử và Địa lí lớp 8 cấp trung học cơ Sở.--c2¿©22ccvscvscsvsccves 19 CHƯƠNG 2: THIET KE KE HOACH BAI DAY CHU DE BAO VE CHU QUYEN, CAC QUYEN VA LOI ÍCH HOP |PHAP CUA VIET NAM O BIEN DONG TRONG CHƯƠNG TRINH LICH SU VA DIA LÍ LỚP 8.

Nguyén tic, yêu cầu và định hướng cau trúc việc thiết kế kế hoạch bai day môn Lịch sử và Địa lí cáp trung Bọc CƠ SỞ iccsssssisssssssascesssoasvessssosssesseesscesveossveesssosseessvense 21 2.cccccccesccssssssesessessessseeessessseseenvssvssveessrssveansnssvsavsarsnvasvearseensenevsees 21 A YIÊN GHI ¡s52 toi s6105500621003100051720E5510921119211180E234002101221140151100230192307755102102311921818537 21 2. Định hướng cầu trúc kế hoạch bài GY) túoctoipoiiisiiosiissti501251813615853584618515055883516 23 2. Quy trình thiết kế kế hoạch bài day môn Lịch sử và Địa lí. Ap dung quy trinh thiết kế kế hoạch bai dạy va tô chức dạy học chủ dé Bảo vệ chủ quyên, các quyên và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông trong chương trìnnhiLiech:s và Địa TP Š ‹::-:::-::::-:::::::ccccic22i:c2ti2200221222112311221022313631593552301855553512 25 CHƯƠNG 3: THỰC NGHIEM SƯ PHẠM.

Mục đích, nhiệm vụ và nguyên tắc thực nghiệm sư phạm .Mụe:đíchhựưe nghiệm ‹‹:. Nhiệmvụ thực nghiỆn:;. Nguyên tắc thực nghiệm. Nội dung thực nghiệm sư phạm.

Thời gian thực nghiệm sư phạm. Đối tượng thực nghiệm sư phạm .3, Thiết kế thực nghiệm et OTARATD ss sisnsssessacssoncssscsisssssscisaciiasnssesssesiseasseosscanscsissonns 31 3. Tổ chức thực MGT MSW PHAM saiiziitsziitsiit3551211555873310559113115361552015111461585168ã814812 31 3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm.

Kết quả thực nghiệm sư pham. - (SH in 32 KẾT LUäNXVA KIEN NGHỊ dng6n ng dau ggguagggatgidooioiaaand 42 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC PHAN MỞ DAU 1. Lí do chọn dé tài Hiện nay, chương trình giáo dục phô thông 2018 được xây dựng theo định hướng phát triên pham chất và nang lực của người học. Kết quả của quá trình dạy học phan ảnh người hoc đưa ra hướng giải quyết van đề học tập.

Việc dạy học tích hợp được coi là con đường hướng tới phát trién phẩm chất và nang lực của người học. Môn Lịch sử và Địa lí là môn học bắt buộc ở cấp trung học cơ sở giúp người học phát triên năng lực chung và năng lực đặc thù ở hai phân môn Lịch sử và Địa lí. Trong chương trình Lịch sử vả Địa lí ở bậc trung học cơ sở các mạch nội dung kiến thức được tích hợp ở mức độ tích hợp đơn giản, sắp xếp gần nhau và soi sáng cho nhau. Bên cạnh đó chương trình thê hiện rõ ba mức độ tích hợp nội dung là tích hợp nội môn (có nghĩa là trong từng nội dung giáo dục môn Lịch sử va giáo dục môn Địa lí).

Tích hợp nội dung Lịch sử trong những phan phù hợp của bai Địa lí hoặc ngược lại nhằm tạo sự đối chiếu, tương tác tot nhất ở cả hai phân môn. Đặc biệt la tích hợp tạo thành chủ đẻ chung. Dựa vào Chương trình giáo dục phô thông Lich sử và Địa lí năm 2018 có các chủ đẻ tích hợp liên môn đã được áp dụng vào chương trình học bao hôm các chủ đề, như: Các cuộc đại phát kiến địa lí; Đô thị Lịch sử vả hiện tại; Văn minh châu thô sông Hong và sông Cửu Long; Bảo vệ chủ quyền các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biên Đông. Dé làm tốt vai trò việc phát triển năng lực và phẩm chat của người học đòi hỏi người giáo viên cần phải nghiên cứu, ti mi và sáng tao trong các khâu thiết kế kế hoạch bài dạy của mình cho hợp lí phù hợp với năng lực người học dé đạt được hiệu quả tốt nhất.

Đặc biệt là trong khâu thiết ké mạch chủ dé chung tích hợp liên môn của Lịch sử và Địa lí. Các phương pháp (nêu vấn đề, tỉnh huống. khăn trải bản, mảnh ghép. bảng kiểm tra đánh giá kết quả học tập (bảng hỏi, bảng bruric,.

Đây là những phương pháp, kĩ thuật, khâu kiêm tra đánh giá được vận dụng cho chương trình giáo dục phô thông tông thẻ mới mà có những giáo viên van chưa có điều kiện áp dụng. Dựa vào phân phối chương trình tác giả vô cùng ấn tượng với chủ đề tích hợp liên môn “Báo vệ chủ quyền, các quyên và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biên Đông”. Tôi nhận thấy ngoài việc nghiên cứu cách thiết kế và tổ chức kế hoạch bài day cho phù hợp khi vận dụng các phương pháp, kĩ thuật, bảng kiểm tra đánh giá bên cạnh đó việc giáo dục lòng yêu nước, đặc biệt là trách nhiệm bảo vệ chủ quyền biên dao nước ta. Van đề biên đảo luôn là van dé hot trong suốt những năm gan đây.

Đặc biệt là đối với hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa luôn xay ra tranh chap trong khi dựa trên các tư liệu pháp lí, bằng chứng lịch sử thì hai quần đảo thuộc chủ quyền của ta. Nên việc giáo dục học sinh và truyền đạt nội dung kiến thức về chủ quyên biên đảo là vô cùng cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Dựa vào co so đó tác giả đã chọn “Thiét kế và tô chức kế hoạch bài dạy chủ dé bảo vệ chủ quyền, các quyên và lợi ich hợp pháp của việt nam ở Biên đông trong chương trình Lịch sử và địa lí trung học cơ sở". Bên cạnh đó dé tai còn hướng đến việc giáo dục cho các em học sinh vẻ lòng yêu biên đảo và cho các em học sinh thấy được trách nhiệm của bản thân mình trong công cuộc bảo vệ chủ quyền biên đảo đặc biệt đối với hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa.