Khảo sát tình hình viêm tử cung trên đàn bõ sữa và thử nghiệm một số phác đồ điều trị tại công ty tnhh bò sữa thống nhất thanh hóa

Tài liệu nghiên cứu Khảo sát tình hình viêm tử cung trên đàn bõ sữa và thử nghiệm một số phác đồ điều trị tại công ty, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Đào Thanh Trà
• Người hướng dẫn: T.S Mai Danh Luân
• Trường học: Trường Đại Học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Chăn nuôi thú y
• Đề tài: Khảo Sát Viêm Tử Cung Trên Đàn Bò Sữa Và Phác Đồ Điều Trị Tại Thanh Hóa
• Loại tài liệu: báo cáo tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu, yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm cấu tạo và chức năng cơ quan sinh dục cái
• 2.1.1. Các bộ phận sinh dục bên ngoài
• 2.1.2. Các bộ phận sinh dục bên trong
• 2.2. Hoạt động sinh dục của bò cái
• 2.2.1. Sự thành thục về tính và tuổi phối giống lần đầu
• 2.2.2. Chu kỳ động dục (chu kỳ tính)
• 2.2.3. Thời gian hồi phục tử cung sau đẻ
• 2.3. Một số hiểu biết về quá trình viêm
• 2.3.1. Khái niệm viêm
• 2.3.2. Hậu quả của phản ứng tuần hoàn và phản ứng tế bào trong viêm
• 2.4. Bệnh viêm tử cung và viêm cổ tử cung ở trâu bò cái
• 2.4.1. Bệnh viêm tử cung
• 2.4.2. Bệnh viêm cơ tử cung
• 2.4.3. Bệnh viêm tƣơng mạc tử cung
• 2.4.4. Bệnh viêm cổ tử cung
• 2.5. Cơ sở của việc dùng thuốc
• 2.5.1. Thuốc Cefquinom 150 LA
• 2.5.2. Thuốc Florfen 300 LA
• 2.5.3. Dung dịch Lugol 0,1%
• 2.6. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc
• 2.6.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.6.2. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam
• 2.7. Điều kiện tự nhiên
• 2.8. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.9. Tình hình về chăn nuôi thú y
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tƣợng và vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Đối tƣợng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu
• 3.3. Phạm vi nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.5.2. Phƣơng pháp bố trí thí nghiệm
• 3.5.3. Chỉ tiêu theo dõi và phƣơng pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 3.5.3.1. Chỉ tiêu theo dõi
• 3.5.3.2. Phƣơng pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 3.5.4. Phƣơng pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả điều tra tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung
• 4.2. Tình hình mắc bệnh viêm tử cung trên đàn bò sữa theo giai đoạn
• 4.3. Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn bò sữa theo mùa
• 4.4. Tình hình mắc bệnh viêm tử cung trong 3 tháng đầu năm 2019
• 4.5. Kết quả điều trị thử nghiệm 2 phác đồ
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Viêm Tử Cung Bò Sữa Nguyên Nhân Tác Hại

Viêm tử cung là một bệnh lý phổ biến và gây nhiều thiệt hại trong chăn nuôi bò sữa, đặc biệt là ở các giống bò nhập nội như tại Công ty TNHH Bò Sữa Thống Nhất - Thanh Hóa. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản bò sữa, gây rối loạn sinh sản, chậm sinh, vô sinh mà còn dẫn đến các vấn đề khác như viêm vú, giảm năng suất sữa. Việc khảo sát viêm tử cung và tìm ra phác đồ điều trị viêm tử cung bò sữa hiệu quả là vô cùng cấp thiết để giảm thiểu thiệt hại kinh tế và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Theo thống kê, tỷ lệ mắc bệnh có thể rất cao, đặc biệt trong điều kiện khí hậu và chăm sóc chưa phù hợp.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Khảo Sát Viêm Tử Cung

Việc khảo sát viêm tử cung định kỳ giúp phát hiện sớm bệnh, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời, giảm thiểu các biến chứng và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của bò sữa. Việc này đặc biệt quan trọng đối với các trang trại chăn nuôi bò sữa Thanh Hóa, nơi điều kiện khí hậu có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của đàn bò. Nghiên cứu của Đào Thanh Trà (2019) nhấn mạnh sự cần thiết của việc đánh giá tình hình bệnh viêm tử cung tại các cơ sở sản xuất để xác định phác đồ điều trị phù hợp.

1.2. Ảnh Hưởng Của Viêm Tử Cung Đến Năng Suất Sữa

Viêm tử cung không chỉ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản mà còn tác động trực tiếp đến năng suất sữa của bò sữa. Bò bị bệnh thường giảm ăn, sức khỏe suy yếu, dẫn đến giảm sản lượng và chất lượng sữa. Nghiên cứu cần làm rõ mức độ ảnh hưởng của bệnh đến năng suất sữa để có cơ sở khuyến cáo các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

II. Thách Thức Trong Chẩn Đoán Điều Trị Viêm Tử Cung Bò Sữa

Chẩn đoán và điều trị viêm tử cung cho bò gặp nhiều khó khăn do triệu chứng bệnh có thể không rõ ràng, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Việc lựa chọn thuốc điều trị viêm tử cung bò sữa phù hợp cũng là một thách thức, bởi vì cần cân nhắc đến hiệu quả, tác dụng phụ và khả năng kháng thuốc của vi khuẩn. Bên cạnh đó, chi phí điều trị viêm tử cung bò sữa cũng là một vấn đề cần quan tâm, đặc biệt đối với các trang trại nhỏ.

2.1. Các Phương Pháp Chẩn Đoán Viêm Tử Cung Hiện Nay

Việc chẩn đoán viêm tử cung thường dựa vào các triệu chứng lâm sàng như dịch âm đạo bất thường, sốt, bỏ ăn. Tuy nhiên, để chẩn đoán chính xác, cần sử dụng các phương pháp xét nghiệm như kiểm tra tế bào học dịch âm đạo, siêu âm tử cung. Các phương pháp này giúp xác định mức độ viêm nhiễm và loại vi khuẩn gây bệnh, từ đó lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Lựa Chọn Kháng Sinh Điều Trị

Việc lựa chọn kháng sinh điều trị viêm tử cung bò sữa cần dựa trên kết quả kháng sinh đồ để đảm bảo hiệu quả. Tuy nhiên, việc thực hiện kháng sinh đồ tốn thời gian và chi phí. Do đó, nhiều trang trại thường sử dụng các loại kháng sinh phổ rộng, dẫn đến nguy cơ kháng thuốc của vi khuẩn. Cần có các nghiên cứu về hiệu quả của các loại kháng sinh khác nhau đối với các chủng vi khuẩn gây bệnh phổ biến tại Thanh Hóa.

2.3. Yếu Tố Mùa Vụ Ảnh Hưởng Đến Tình Trạng Viêm Tử Cung

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ viêm tử cung có thể thay đổi theo mùa. Thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Cần có các biện pháp phòng ngừa phù hợp với từng mùa để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh cho bò sữa.

III. Phác Đồ Điều Trị Viêm Tử Cung Bò Sữa Hiệu Quả Tại Thanh Hóa

Nghiên cứu này tập trung vào việc thử nghiệm và đánh giá hiệu quả của một số phác đồ điều trị viêm tử cung bò sữa tại Công ty TNHH Bò Sữa Thống Nhất - Thanh Hóa. Các phác đồ này có thể bao gồm việc sử dụng kháng sinh, thuốc kháng viêm, thuốc tăng cường co bóp tử cung và các biện pháp hỗ trợ khác. Mục tiêu là tìm ra phác đồ có hiệu quả cao, chi phí hợp lý và ít tác dụng phụ.

3.1. Sử Dụng Kháng Sinh Trong Phác Đồ Điều Trị

Kháng sinh là một phần quan trọng trong phác đồ điều trị viêm tử cung. Các loại kháng sinh thường được sử dụng bao gồm Cefquinom 150 LA và Florfen 300 LA. Tuy nhiên, cần sử dụng kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ thú y và tuân thủ đúng liều lượng, thời gian điều trị để tránh tình trạng kháng thuốc.

3.2. Vai Trò Của Dung Dịch Lugol Trong Điều Trị Viêm Tử Cung

Dung dịch Lugol 0,1% có tác dụng sát khuẩn, kháng viêm và kích thích niêm mạc tử cung phục hồi. Việc sử dụng dung dịch Lugol trong phác đồ điều trị có thể giúp tăng cường hiệu quả điều trị và giảm thời gian phục hồi của bò sữa.

3.3. Kết Hợp Thuốc Tăng Co Bóp Tử Cung Để Đẩy Dịch Viêm

Thuốc tăng co bóp tử cung như PGF2α có thể được sử dụng để giúp đẩy dịch viêm ra khỏi tử cung, tạo điều kiện cho kháng sinh phát huy tác dụng. Tuy nhiên, cần sử dụng thuốc này thận trọng và theo chỉ định của bác sĩ thú y, vì có thể gây ra một số tác dụng phụ.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tỷ Lệ Mắc Hiệu Quả Điều Trị VTC Bò Sữa

Phần này trình bày kết quả nghiên cứu về tỷ lệ mắc viêm tử cung trên đàn bò sữa tại Công ty TNHH Bò Sữa Thống Nhất - Thanh Hóa, cũng như đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị đã được thử nghiệm. Kết quả này sẽ cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả hơn.

4.1. Tỷ Lệ Mắc Viêm Tử Cung Theo Giai Đoạn Sinh Sản

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc viêm tử cung có thể khác nhau ở các giai đoạn sinh sản khác nhau của bò sữa. Bò sau sinh thường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn do tử cung bị tổn thương và sức đề kháng suy giảm. Cần có các biện pháp chăm sóc đặc biệt cho bò sau sinh để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.

4.2. So Sánh Hiệu Quả Của Các Phác Đồ Điều Trị

Kết quả nghiên cứu sẽ so sánh hiệu quả của các phác đồ điều trị khác nhau về thời gian điều trị, tỷ lệ khỏi bệnh và chi phí điều trị. Từ đó, có thể lựa chọn phác đồ có hiệu quả cao nhất và phù hợp với điều kiện thực tế của trang trại.

4.3. Chi Phí Điều Trị Viêm Tử Cung Bằng Các Phác Đồ

Việc đánh giá chi phí điều trị viêm tử cung là rất quan trọng để giúp các trang trại lựa chọn phác đồ phù hợp với khả năng tài chính. Cần cân nhắc giữa hiệu quả điều trị và chi phí để đảm bảo hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi bò sữa.

V. Giải Pháp Phòng Ngừa Viêm Tử Cung Bò Sữa Tại Thanh Hóa

Phòng ngừa luôn tốt hơn chữa bệnh. Các biện pháp phòng ngừa viêm tử cung bò sữa bao gồm việc cải thiện điều kiện vệ sinh chuồng trại, chế độ dinh dưỡng hợp lý, chăm sóc tốt cho bò sau sinh và phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp này sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

5.1. Vệ Sinh Chuồng Trại Yếu Tố Quan Trọng Hàng Đầu

Vệ sinh chuồng trại là yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc phòng ngừa viêm tử cung. Chuồng trại cần được vệ sinh sạch sẽ, khô ráo, thoáng mát và định kỳ khử trùng để tiêu diệt mầm bệnh. Cần chú ý đến việc vệ sinh khu vực sinh sản và khu vực vắt sữa.

5.2. Chế Độ Dinh Dưỡng Hợp Lý Cho Bò Sữa

Chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp tăng cường sức đề kháng của bò sữa, giảm nguy cơ mắc bệnh. Cần cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết, đặc biệt là vitamin và khoáng chất. Cần chú ý đến việc cung cấp đủ nước sạch cho bò.

5.3. Chăm Sóc Bò Sau Sinh Giảm Nguy Cơ Viêm Tử Cung

Chăm sóc tốt cho bò sau sinh là rất quan trọng để giảm nguy cơ viêm tử cung. Cần theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của bò, đảm bảo vệ sinh sạch sẽ vùng âm hộ và tử cung. Có thể sử dụng các loại thuốc sát trùng nhẹ để phòng ngừa nhiễm trùng.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Về Viêm Tử Cung Bò Sữa Tương Lai

Nghiên cứu này đã cung cấp những thông tin quan trọng về tình hình viêm tử cung trên đàn bò sữa tại Công ty TNHH Bò Sữa Thống Nhất - Thanh Hóa, cũng như đánh giá hiệu quả của một số phác đồ điều trị. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố nguy cơ, các biện pháp phòng ngừa và các phương pháp điều trị mới để nâng cao hiệu quả chăn nuôi bò sữa.

6.1. Tổng Kết Các Phát Hiện Chính Về Viêm Tử Cung

Nghiên cứu đã xác định được tỷ lệ mắc viêm tử cung trên đàn bò sữa, các yếu tố nguy cơ và hiệu quả của các phác đồ điều trị khác nhau. Kết quả này là cơ sở để xây dựng các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả hơn.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc tìm hiểu sâu hơn về cơ chế bệnh sinh của viêm tử cung, phát triển các phương pháp chẩn đoán nhanh và chính xác hơn, và thử nghiệm các loại thuốc mới có hiệu quả cao và ít tác dụng phụ.

6.3. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Thực Tiễn Chăn Nuôi

Kết quả nghiên cứu cần được ứng dụng vào thực tiễn chăn nuôi để giúp các trang trại giảm thiểu thiệt hại do viêm tử cung gây ra, nâng cao năng suất và hiệu quả chăn nuôi bò sữa. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học, bác sĩ thú y và người chăn nuôi để đạt được mục tiêu này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất nƣớc đang trên đà đổi mới và phát triển, đời sống xã hội ngày một nâng cao. Chính vì vậy mà nhu cầu thực phẩm tăng mạnh cả về số lƣợng và chất lƣợng, trong đó phải kể đến nhu cầu về sữa - thịt. Thực tế đó đang đặt ra một nhiệm vụ trƣớc mắt cho ngành chăn nuôi cả nƣớc phải đẩy mạnh cả về số lƣợng và chất lƣợng đàn gia súc nói chung và đàn bò sữa nói riêng nhằm đáp ứng nhu cầu nói trên của xã hội.

Chăn nuôi bò sữa ở Việt Nam có lịch sử phát triển trên 50 năm, nhƣng phát triển nhanh từ năm 2001, khi có quyết định số 176 /2001/QĐ -TTg, ngày 26/10/2001 của Thủ tƣớng Chính Phủ về một số biện pháp và chính sách phát triển bò sữa của nƣớc ta, năm 2001 từ 41 ngàn con đến năm 2009 đã đạt trên 115 ngàn con, từ đó tổng sản lƣợng sữa tƣơi đã tăng tƣơng ứng là từ 64 ngàn tấn (năm 2001) lên trên 278 ngàn tấn (năm 2009) (theo Tổng cục thống kê 1/10/2010) và hiện tại Nhà nƣớc đang khuyến khích phát triển và có nhiều chƣơng trình đầu tƣ cho lĩnh vực phát triển đàn bò sữa ở nƣớc ta. Tính đến tháng 6 năm 2018 tổng đàn bò sữa nƣớc ta ƣớc khoảng 310 nghìn con tăng 5,6% so với năm 2017 (Tổng cục Thống kê Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn). Tuy nhiên, bò sữa là bò nhập nội nên khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu cũng nhƣ nuôi dƣỡng, chăm sóc ở Việt Nam còn nhiều hạn chế, dẫn đến các chỉ tiêu về sinh sản thƣờng không ổn định. Trong đó phải nói đến các bệnh ở cơ quan sinh dục, nhất là bệnh viêm tử cung xảy ra với tỷ lệ cao.

Viêm tử cung là bệnh thƣờng xuyên xảy ra ở đàn bò sữa và hậu quả của nó thƣờng dẫn đến hiện tƣợng rối loạn sinh sản, chậm sinh, vô sinh, viêm vú, mất sữa… làm tổn thất lớn đến hiệu quả chăn nuôi bò sữa. Đàn bò sữa tại công ty TNHH bò sữa Thống Nhất - Thanh Hóa 100% là bò nhập nội, bởi vậy tính thích nghi với điều kiện khí hậu ở Việt Nam tƣơng đối kém. Hiện tƣợng bò bị viêm tử cung xảy ra quanh năm với tỷ lệ lớn và là bệnh phổ biến nhất, gây thiệt hại lớn trên đàn bò sữa của trang trại. Xuất phát từ thực 8 tế đó, để đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung trên đàn bò sữa tại cơ sở sản xuất cũng nhƣ xác định phác đồ điều trị thích hợp đối với bệnh này, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Khảo sát tình hình viêm tử cung trên đàn bò sữa và thử nghiệm một số phác đồ điều trị tại Công ty TNHH bò sữa Thống Nhất - Thanh Hóa”.

Mục tiêu, yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu - Đánh giá tình hình bệnh viêm tử cung trên đàn bò sữa tại Công ty TNHH bò sữa Thống Nhất - Thanh Hóa. - Lựa chọn phác đồ điều trị hiệu quả cho bệnh viêm tử cung trên đàn bò sữa tại Công ty TNHH bò sữa Thống Nhất - Thanh Hóa. Yêu cầu cần đạt - Xác định đƣợc tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trên đàn bò sữa tại Công ty TNHH bò sữa Thống Nhất - Thanh Hóa.

- Xác định đƣợc hiệu quả điều trị của 2 phác đồ và rút ra phác đồ điều trị đạt hiệu quả cao. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu có thể làm tài liệu tham khảo cho học tập và nghiên cứu khoa học của sinh viên chuyên ngành chăn nuôi thú y. Ý nghĩa thực tiễn Từ kết quả nghiên cứu về tình hình bệnh viêm tử cung và xác định phác đồ điều trị hiệu quả làm cơ sở cho trang trại có biện pháp phòng và trị bệnh viêm tử cung cho đàn bò sữa, góp phần nâng cao năng suất, hiệu quả trong chăn nuôi bò sữa tại Công ty TNHH bò sữa Thống Nhất - Thanh Hóa.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Đặc điểm cấu tạo và chức năng cơ quan sinh dục cái Sinh sản là chức năng vô cùng quan trọng của gia súc cái và cũng là một quá trình sinh lý phức tạp của cơ thể. Các nhà chăn nuôi từ lâu đã quan tâm tìm hiểu và nghiên cứu về cấu tạo và hoạt động của các cơ quan trong cơ thể, trong đó có cơ quan sinh dục của gia súc cái. Cơ quan sinh dục bò cái mang đặc tính chung của loài và chia làm 2 bộ phận: Bộ phận sinh dục bên ngoài (âm môn, âm vật, tiền đình), bộ phận sinh dục bên trong (âm đạo, tử cung, buồng trứng, ống dẫn trứng).

Theo Hoàng Kim Giao và Nguyễn Thanh Dƣơng (1997) [5] thì đặc điểm cấu tạo và chức năng của cơ quan sinh dục bò cụ thể nhƣ sau: 2. Các bộ phận sinh dục bên ngoài 2. Âm môn hay âm hộ (Vulva) Dƣới hậu môn là âm môn, phía ngoài âm môn có 2 môi (Labia vulva), nối liền 2 môi bằng 2 mép (Bima vulvae). Trên hai môi của âm môn có sắc tố đen và nhiều tuyến tiết, tiết chất nhờn trắng và tiết mồ hôi.

Âm vật (Clitoris) Âm vật giống nhƣ dƣơng vật thu nhỏ, trong cấu tạo âm vật cũng có các thể hổng nhƣ con đực. Trên âm vật có nếp da tạo ra mu âm vật (praepatium clitoridis), giữa âm vật bẻ gập xuống dƣới. Tiền đình Tiền đình là giới hạn giữa âm môn và âm đạo.Trong tiền đình có màng trinh, phía trƣớc màng trinh là âm môn, phía sau màng trinh là âm đạo, màng trinh có các sợi cơ đàn hồi ở giữa và do hai lá niêm mạc gấp thành một nếp. Sau màng trinh có lỗ niệu đạo.

Tiền đình có một số tuyến, tuyến này xếp theo hàng chéo, hƣớng quay về âm vật. Các bộ phận sinh dục bên trong 2. Cấu tạo của âm đạo chia thành 3 lớp: 10 - Lớp liên kết ở ngoài gồm cơ dọc bên ngoài, cơ vòng bên trong. - Các lớp cơ âm đạo liên kết với các cơ ở cổ tử cung.

- Lớp niêm mạc âm đạo có nhiều tế bào thƣợng bì và tạo thành những nếp dọc, nếp dọc hai bên nhiều hơn ở chính giữa. Âm đạo là một cái ống tròn để chứa cơ quan sinh dục đực khi giao phối, đồng thời là bộ phận cho thai đi ra trong quá trình đẻ. Kích thƣớc âm đạo của bò là từ 22 - 25 cm. Tử cung (Uterus) Tử cung trâu bò hình sừng cừu, thân tử cung ngắn, hai sừng tử cung dài, lớp niêm mạc trong tử cung và trên hai sừng tử cung có gấp nếp nhiều lần tập trung lại với số lƣợng từ 80/120 (Trần Tiến Dũng và cs, 2002) [3], đây là tiền thân của núm nhau mẹ.

- Cổ tử cung (Cervix): Có dạng hình tròn, luôn luôn đóng, chỉ mở khi nào có hƣng phấn cao độ, hoặc lúc sinh đẻ hay khi bệnh lý. Niêm mạc cổ tử cung trâu bò gấp nếp nhiều lần, từ 3 - 5 lần gọi là nhiều lần hoa nở. Có sự khác biệt về cổ tử cung giữa bò già và bò trƣởng thành, giữa bò đẻ ít và bò đẻ nhiều, giữa các giống bò, giữa bò đẻ bình thƣờng và bò đẻ không bình thƣờng. Cổ tử cung dài khoảng 5 - 10 cm, đƣờng kính từ 2 - 5 cm.

- Thân tử cung (Body uterus): Thân tử cung nối giữa cổ tử cung với sừng tử cung, có kích thƣớc rất ngắn, chỉ khoảng 2 - 4 cm. Thân tử cung đƣợc cấu tạo bởi lớp cơ trơn dày, cơ vòng ở trong, cơ dọc ở ngoài, trong cùng là các tuyến sinh dục có khả năng tiết ra những chất giúp cho sự vận động của tinh trùng cũng nhƣ sự phát triển của thai. - Sừng tử cung (Horn uterus): Bò cái có hai sừng tử cung trái và phải, độ dài của sừng tử cung khoảng 15 - 20 cm. Hai sừng tử cung của bò cái gắn với thân tử cung gọi là rãnh giữa tử cung, dài 3 - 5 cm, rãnh này dễ dàng nhận thấy khi khám qua trực tràng để chẩn đoán gia súc có thai hay bệnh lý ở tử cung.

Buồng trứng (Ovarium) Buồng trứng có hình bầu dục, thƣờng là màu trắng không có lõm rụng trứng. Vị trí buồng trứng bò thƣờng nằm ở hai mút sừng tử cung, gần cạnh trƣớc 11 xƣơng ngồi, hay ở phía dƣới sừng tử cung. Kích thƣớc của buồng trứng khoảng (1 - 2) × (1 - 1,5) × 1,5 cm. Buồng trứng của gia súc có chức năng sinh ra trứng vè tiết dịch nội tiết.

Bên dƣới là lớp màng của buồng trứng là tế bào trứng non (Folliculin ovocyt primario). Khi noãn bao chín thì các tế bào nang bao quanh tế bào trứng phân chia thành nhiều tầng tế bào có hình hạt (Stratum granulosum). Noãn bao ngày càng phát triển thì các tế bào nang tiêu tan tạo ra một cái xoang có chứa dịch (Liquar folliculin). Các tầng tế bào còn lại phát triển lồi lên tạo ra một lớp nang bao bọc ở ngoài, có chỗ lồi lên để chứa tế bào trứng (Ovum).

Noãn bao nguyên thủy khi trở thành noãn bao chín (Folliculin ovaricus vesiculosus) đƣợc bao bọc bởi một lớp màng mỏng. Tổ chức màng liên kết buồng trứng lúc này dày lên để bảo vệ noãn bao chín, giữa màng bảo vệ liên kết và màng mỏng của noãn bao là tổ chức mạch quản dày đặc. Noãn bao chín có kích thƣớc 1cm. Tế bào trứng trong noãn bao là tế bào lớn nhất trong cơ thể, có thể trông thấy đƣợc bằng mắt thƣờng, kích thƣớc 0,15 - 0,25 mm.

Lúc noãn bao đã thành thục thì màng bọc nang, màng bao liên kết buồng trứng rách ra, tế bào trứng đƣợc rời khỏi buồng trứng, cùng với dịch nang, tế bào hạt đi vào loa kèn. Màng noãn bao rách xong liền lại ngay, các tế bào hạt trong xoang phân chia thành một khối tế bào lớn lấp kín xoang noãn bao và trở thành thể vàng (Corpus luteum). Thể vàng là thể rắn màu vàng, các tế bào thể vàng tiết ra progesterone và các progestin khác. Thể vàng có thể đạt đến kích thƣớc tối đa là 20,5 mm vào ngày 15 - 16 của chu kỳ, sau đó thoái hóa và có đƣờng kính trung bình 12,5 mm vào ngày 18 - 21 của chu kỳ động dục.

Nếu bò thụ thai thể vàng sẽ không thoái hóa cho đến cuối kỳ mang thai. Khối lƣợng thể vàng và hàm lƣợng progesterone tăng nhanh từ ngày thứ 2 cho đến ngày thứ 8 và giữ tƣơng đối ổn định cho tới ngày thứ 15, sự thoái hóa thể vàng ở bò bắt đầu từ ngày 17 - 18 và chuyển thành thể bạch nếu trứng không đƣợc thụ tinh.