Khảo sát tình hình viêm tử cung trên đàn bõ sữa và thử nghiệm một số phác đồ điều trị tại công ty tnhh bò sữa thống nhất thanh hóa

Viêm tử cung là một bệnh lý phổ biến và gây nhiều thiệt hại trong chăn nuôi bò sữa, đặc biệt là ở các giống bò… 54 trang · Trường Đại Học Hồng Đức · 2019.

• Tác giả: Đào Thanh Trà
• Người hướng dẫn: T.S Mai Danh Luân
• Trường học: Trường Đại Học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Chăn nuôi thú y
• Đề tài: Khảo Sát Viêm Tử Cung Trên Đàn Bò Sữa Và Phác Đồ Điều Trị Tại Thanh Hóa
• Loại tài liệu: báo cáo tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu, yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm cấu tạo và chức năng cơ quan sinh dục cái
• 2.1.1. Các bộ phận sinh dục bên ngoài
• 2.1.2. Các bộ phận sinh dục bên trong
• 2.2. Hoạt động sinh dục của bò cái
• 2.2.1. Sự thành thục về tính và tuổi phối giống lần đầu
• 2.2.2. Chu kỳ động dục (chu kỳ tính)
• 2.2.3. Thời gian hồi phục tử cung sau đẻ
• 2.3. Một số hiểu biết về quá trình viêm
• 2.3.1. Khái niệm viêm
• 2.3.2. Hậu quả của phản ứng tuần hoàn và phản ứng tế bào trong viêm
• 2.4. Bệnh viêm tử cung và viêm cổ tử cung ở trâu bò cái
• 2.4.1. Bệnh viêm tử cung
• 2.4.2. Bệnh viêm cơ tử cung
• 2.4.3. Bệnh viêm tƣơng mạc tử cung
• 2.4.4. Bệnh viêm cổ tử cung
• 2.5. Cơ sở của việc dùng thuốc
• 2.5.1. Thuốc Cefquinom 150 LA
• 2.5.2. Thuốc Florfen 300 LA
• 2.5.3. Dung dịch Lugol 0,1%
• 2.6. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc
• 2.6.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.6.2. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam
• 2.7. Điều kiện tự nhiên
• 2.8. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.9. Tình hình về chăn nuôi thú y
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tƣợng và vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Đối tƣợng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu
• 3.3. Phạm vi nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.5.2. Phƣơng pháp bố trí thí nghiệm
• 3.5.3. Chỉ tiêu theo dõi và phƣơng pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 3.5.3.1. Chỉ tiêu theo dõi
• 3.5.3.2. Phƣơng pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 3.5.4. Phƣơng pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả điều tra tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung
• 4.2. Tình hình mắc bệnh viêm tử cung trên đàn bò sữa theo giai đoạn
• 4.3. Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn bò sữa theo mùa
• 4.4. Tình hình mắc bệnh viêm tử cung trong 3 tháng đầu năm 2019
• 4.5. Kết quả điều trị thử nghiệm 2 phác đồ
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Viêm Tử Cung Bò Sữa Nguyên Nhân Tác Hại

Viêm tử cung là một bệnh lý phổ biến và gây nhiều thiệt hại trong chăn nuôi bò sữa, đặc biệt là ở các giống bò nhập nội như tại Công ty TNHH Bò Sữa Thống Nhất - Thanh Hóa. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản bò sữa, gây rối loạn sinh sản, chậm sinh, vô sinh mà còn dẫn đến các vấn đề khác như viêm vú, giảm năng suất sữa. Việc khảo sát viêm tử cung và tìm ra phác đồ điều trị viêm tử cung bò sữa hiệu quả là vô cùng cấp thiết để giảm thiểu thiệt hại kinh tế và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Theo thống kê, tỷ lệ mắc bệnh có thể rất cao, đặc biệt trong điều kiện khí hậu và chăm sóc chưa phù hợp.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Khảo Sát Viêm Tử Cung

Việc khảo sát viêm tử cung định kỳ giúp phát hiện sớm bệnh, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời, giảm thiểu các biến chứng và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của bò sữa. Việc này đặc biệt quan trọng đối với các trang trại chăn nuôi bò sữa Thanh Hóa, nơi điều kiện khí hậu có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của đàn bò. Nghiên cứu của Đào Thanh Trà (2019) nhấn mạnh sự cần thiết của việc đánh giá tình hình bệnh viêm tử cung tại các cơ sở sản xuất để xác định phác đồ điều trị phù hợp.

1.2. Ảnh Hưởng Của Viêm Tử Cung Đến Năng Suất Sữa

Viêm tử cung không chỉ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản mà còn tác động trực tiếp đến năng suất sữa của bò sữa. Bò bị bệnh thường giảm ăn, sức khỏe suy yếu, dẫn đến giảm sản lượng và chất lượng sữa. Nghiên cứu cần làm rõ mức độ ảnh hưởng của bệnh đến năng suất sữa để có cơ sở khuyến cáo các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

II. Thách Thức Trong Chẩn Đoán Điều Trị Viêm Tử Cung Bò Sữa

Chẩn đoán và điều trị viêm tử cung cho bò gặp nhiều khó khăn do triệu chứng bệnh có thể không rõ ràng, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Việc lựa chọn thuốc điều trị viêm tử cung bò sữa phù hợp cũng là một thách thức, bởi vì cần cân nhắc đến hiệu quả, tác dụng phụ và khả năng kháng thuốc của vi khuẩn. Bên cạnh đó, chi phí điều trị viêm tử cung bò sữa cũng là một vấn đề cần quan tâm, đặc biệt đối với các trang trại nhỏ.

2.1. Các Phương Pháp Chẩn Đoán Viêm Tử Cung Hiện Nay

Việc chẩn đoán viêm tử cung thường dựa vào các triệu chứng lâm sàng như dịch âm đạo bất thường, sốt, bỏ ăn. Tuy nhiên, để chẩn đoán chính xác, cần sử dụng các phương pháp xét nghiệm như kiểm tra tế bào học dịch âm đạo, siêu âm tử cung. Các phương pháp này giúp xác định mức độ viêm nhiễm và loại vi khuẩn gây bệnh, từ đó lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Lựa Chọn Kháng Sinh Điều Trị

Việc lựa chọn kháng sinh điều trị viêm tử cung bò sữa cần dựa trên kết quả kháng sinh đồ để đảm bảo hiệu quả. Tuy nhiên, việc thực hiện kháng sinh đồ tốn thời gian và chi phí. Do đó, nhiều trang trại thường sử dụng các loại kháng sinh phổ rộng, dẫn đến nguy cơ kháng thuốc của vi khuẩn. Cần có các nghiên cứu về hiệu quả của các loại kháng sinh khác nhau đối với các chủng vi khuẩn gây bệnh phổ biến tại Thanh Hóa.

2.3. Yếu Tố Mùa Vụ Ảnh Hưởng Đến Tình Trạng Viêm Tử Cung

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ viêm tử cung có thể thay đổi theo mùa. Thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Cần có các biện pháp phòng ngừa phù hợp với từng mùa để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh cho bò sữa.

III. Phác Đồ Điều Trị Viêm Tử Cung Bò Sữa Hiệu Quả Tại Thanh Hóa

Nghiên cứu này tập trung vào việc thử nghiệm và đánh giá hiệu quả của một số phác đồ điều trị viêm tử cung bò sữa tại Công ty TNHH Bò Sữa Thống Nhất - Thanh Hóa. Các phác đồ này có thể bao gồm việc sử dụng kháng sinh, thuốc kháng viêm, thuốc tăng cường co bóp tử cung và các biện pháp hỗ trợ khác. Mục tiêu là tìm ra phác đồ có hiệu quả cao, chi phí hợp lý và ít tác dụng phụ.

3.1. Sử Dụng Kháng Sinh Trong Phác Đồ Điều Trị

Kháng sinh là một phần quan trọng trong phác đồ điều trị viêm tử cung. Các loại kháng sinh thường được sử dụng bao gồm Cefquinom 150 LA và Florfen 300 LA. Tuy nhiên, cần sử dụng kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ thú y và tuân thủ đúng liều lượng, thời gian điều trị để tránh tình trạng kháng thuốc.

3.2. Vai Trò Của Dung Dịch Lugol Trong Điều Trị Viêm Tử Cung

Dung dịch Lugol 0,1% có tác dụng sát khuẩn, kháng viêm và kích thích niêm mạc tử cung phục hồi. Việc sử dụng dung dịch Lugol trong phác đồ điều trị có thể giúp tăng cường hiệu quả điều trị và giảm thời gian phục hồi của bò sữa.

3.3. Kết Hợp Thuốc Tăng Co Bóp Tử Cung Để Đẩy Dịch Viêm

Thuốc tăng co bóp tử cung như PGF2α có thể được sử dụng để giúp đẩy dịch viêm ra khỏi tử cung, tạo điều kiện cho kháng sinh phát huy tác dụng. Tuy nhiên, cần sử dụng thuốc này thận trọng và theo chỉ định của bác sĩ thú y, vì có thể gây ra một số tác dụng phụ.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tỷ Lệ Mắc Hiệu Quả Điều Trị VTC Bò Sữa

Phần này trình bày kết quả nghiên cứu về tỷ lệ mắc viêm tử cung trên đàn bò sữa tại Công ty TNHH Bò Sữa Thống Nhất - Thanh Hóa, cũng như đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị đã được thử nghiệm. Kết quả này sẽ cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả hơn.

4.1. Tỷ Lệ Mắc Viêm Tử Cung Theo Giai Đoạn Sinh Sản

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc viêm tử cung có thể khác nhau ở các giai đoạn sinh sản khác nhau của bò sữa. Bò sau sinh thường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn do tử cung bị tổn thương và sức đề kháng suy giảm. Cần có các biện pháp chăm sóc đặc biệt cho bò sau sinh để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.

4.2. So Sánh Hiệu Quả Của Các Phác Đồ Điều Trị

Kết quả nghiên cứu sẽ so sánh hiệu quả của các phác đồ điều trị khác nhau về thời gian điều trị, tỷ lệ khỏi bệnh và chi phí điều trị. Từ đó, có thể lựa chọn phác đồ có hiệu quả cao nhất và phù hợp với điều kiện thực tế của trang trại.

4.3. Chi Phí Điều Trị Viêm Tử Cung Bằng Các Phác Đồ

Việc đánh giá chi phí điều trị viêm tử cung là rất quan trọng để giúp các trang trại lựa chọn phác đồ phù hợp với khả năng tài chính. Cần cân nhắc giữa hiệu quả điều trị và chi phí để đảm bảo hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi bò sữa.

V. Giải Pháp Phòng Ngừa Viêm Tử Cung Bò Sữa Tại Thanh Hóa

Phòng ngừa luôn tốt hơn chữa bệnh. Các biện pháp phòng ngừa viêm tử cung bò sữa bao gồm việc cải thiện điều kiện vệ sinh chuồng trại, chế độ dinh dưỡng hợp lý, chăm sóc tốt cho bò sau sinh và phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp này sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

5.1. Vệ Sinh Chuồng Trại Yếu Tố Quan Trọng Hàng Đầu

Vệ sinh chuồng trại là yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc phòng ngừa viêm tử cung. Chuồng trại cần được vệ sinh sạch sẽ, khô ráo, thoáng mát và định kỳ khử trùng để tiêu diệt mầm bệnh. Cần chú ý đến việc vệ sinh khu vực sinh sản và khu vực vắt sữa.

5.2. Chế Độ Dinh Dưỡng Hợp Lý Cho Bò Sữa

Chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp tăng cường sức đề kháng của bò sữa, giảm nguy cơ mắc bệnh. Cần cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết, đặc biệt là vitamin và khoáng chất. Cần chú ý đến việc cung cấp đủ nước sạch cho bò.

5.3. Chăm Sóc Bò Sau Sinh Giảm Nguy Cơ Viêm Tử Cung

Chăm sóc tốt cho bò sau sinh là rất quan trọng để giảm nguy cơ viêm tử cung. Cần theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của bò, đảm bảo vệ sinh sạch sẽ vùng âm hộ và tử cung. Có thể sử dụng các loại thuốc sát trùng nhẹ để phòng ngừa nhiễm trùng.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Về Viêm Tử Cung Bò Sữa Tương Lai

Nghiên cứu này đã cung cấp những thông tin quan trọng về tình hình viêm tử cung trên đàn bò sữa tại Công ty TNHH Bò Sữa Thống Nhất - Thanh Hóa, cũng như đánh giá hiệu quả của một số phác đồ điều trị. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố nguy cơ, các biện pháp phòng ngừa và các phương pháp điều trị mới để nâng cao hiệu quả chăn nuôi bò sữa.

6.1. Tổng Kết Các Phát Hiện Chính Về Viêm Tử Cung

Nghiên cứu đã xác định được tỷ lệ mắc viêm tử cung trên đàn bò sữa, các yếu tố nguy cơ và hiệu quả của các phác đồ điều trị khác nhau. Kết quả này là cơ sở để xây dựng các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả hơn.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc tìm hiểu sâu hơn về cơ chế bệnh sinh của viêm tử cung, phát triển các phương pháp chẩn đoán nhanh và chính xác hơn, và thử nghiệm các loại thuốc mới có hiệu quả cao và ít tác dụng phụ.

6.3. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Thực Tiễn Chăn Nuôi

Kết quả nghiên cứu cần được ứng dụng vào thực tiễn chăn nuôi để giúp các trang trại giảm thiểu thiệt hại do viêm tử cung gây ra, nâng cao năng suất và hiệu quả chăn nuôi bò sữa. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học, bác sĩ thú y và người chăn nuôi để đạt được mục tiêu này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam có bước phát triển nhanh kể từ khi triển khai Quyết định số 176/2001/QĐ-TTg ngày 26/10/2001 của Thủ tướng Chính phủ về các chính sách phát triển chăn nuôi bò sữa. Tính đến tháng 6 năm 2018, tổng đàn bò sữa cả nước đạt khoảng 310.000 con, tăng 5,6% so với năm 2017. Tuy nhiên, đàn bò sữa nuôi tại Việt Nam hầu hết là các giống nhập nội (chủ yếu là bò thuần Holstein Friesian - HF), do đó khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm và phương thức chăm sóc nuôi dưỡng còn nhiều khó khăn, khiến các chỉ tiêu sinh sản thường thiếu ổn định.

Trong các bệnh sản khoa thường gặp, bệnh viêm tử cung là bệnh lý phổ biến và gây ảnh hưởng nghiêm trọng nhất đến hiệu quả kinh tế. Bệnh gây ra các hệ quả như rối loạn sinh sản, kéo dài thời gian chờ phối, chậm sinh, vô sinh, kế phát viêm vú, giảm hoặc mất sản lượng sữa và tăng tỷ lệ loại thải sớm. Tại Công ty TNHH Bò sữa Thống Nhất – Thanh Hóa, đàn bò sữa thuần chủng 100% nhập nội từ Mỹ, Úc, New Zealand cũng ghi nhận tình trạng viêm tử cung xảy ra quanh năm. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, đề tài "Khảo sát tình hình viêm tử cung trên đàn bò sữa và thử nghiệm một số phác đồ điều trị tại Công ty TNHH Bò sữa Thống Nhất – Thanh Hóa" được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

1. Mục tiêu nghiên cứu:

   • Đánh giá thực trạng mắc bệnh viêm tử cung trên đàn bò sữa nuôi tại Công ty TNHH Bò sữa Thống Nhất – Thanh Hóa theo giai đoạn sinh sản và theo mùa vụ trong năm.
   • Thử nghiệm và lựa chọn phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung đạt hiệu quả cao, rút ngắn thời gian điều trị và tối ưu chi phí thuốc cho trang trại.

2. Yêu cầu cần đạt:

   • Xác định chính xác tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trên đàn bò sinh sản tại cơ sở.
   • Xác định được hiệu quả lâm sàng của 2 phác đồ điều trị thử nghiệm (tỷ lệ khỏi, tỷ lệ tái phát, thời gian điều trị trung bình, lượng thuốc sử dụng và chi phí điều trị/ca).

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

   • Đối tượng nghiên cứu: Bò cái sinh sản (giống bò HF) mắc bệnh viêm tử cung tại trang trại.
   • Phạm vi không gian: Trang trại bò sữa số 1 thuộc Công ty TNHH Bò sữa Thống Nhất, thị trấn Thống Nhất, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa.
   • Phạm vi thời gian: Khảo sát số liệu hồi cứu các năm 2017 – 2018 và trực tiếp theo dõi, thử nghiệm điều trị từ ngày 17/12/2018 đến ngày 07/04/2019.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết và dược lý ứng dụng

Khóa luận xây dựng trên nền tảng sinh lý học sinh sản gia súc, cơ chế bệnh sinh học thú y và dược lý học điều trị:

• Cấu tạo và sinh lý sinh dục bò cái: Giải phẫu hệ sinh dục (âm môn, âm vật, tiền đình, âm đạo, tử cung, buồng trứng, ống dẫn trứng), chu kỳ động dục (trung bình 21 ngày với 4 pha: tiền động dục, động dục, hậu động dục, yên tĩnh), cơ chế sóng nang (Follicular wave) và tiến trình hồi phục sinh lý tử cung sau khi đẻ (30 - 50 ngày đối với bò khỏe mạnh bình thường).
• Cơ chế bệnh sinh quá trình viêm và bệnh học tử cung: Rối loạn tuần hoàn, tổn thương mô bào, rối loạn chuyển hóa và phản ứng tăng sinh tế bào viêm (bạch cầu đa nhân trung tính, đại thực bào). Bệnh lý được phân thành 4 thể chính: viêm nội mạc tử cung, viêm cơ tử cung, viêm tương mạc tử cung và viêm cổ tử cung. Vi khuẩn gây bệnh chủ yếu bao gồm vi khuẩn gram dương (Streptococcus spp., Staphylococcus spp., Corynebacterium pyogenes) và vi khuẩn gram âm (E. coli, Salmonella spp., Pasteurella spp.).
• Cơ chế tác động của thuốc thử nghiệm:
  • Cefquinom 150 LA (Cefquinome sulfate): Kháng sinh Cephalosporin thế hệ thứ 4 thuộc nhóm Beta-Lactam, có tác dụng diệt khuẩn bằng cách ức chế sinh tổng hợp thành tế bào peptidoglycan, mẫn cảm cao với vi khuẩn gram dương gây viêm tử cung.
  • Florfen 300 LA (Florfenicol 300 mg/ml): Kháng sinh phổ rộng nhóm Phenicol, gắn vào tiểu đơn vị 50S của ribosom vi khuẩn nhằm ức chế tổng hợp protein, có tác dụng kìm khuẩn mạnh.
  • Dung dịch Lugol 0,1% (Iod 1g, nước cất vừa đủ 100ml): Sát trùng niêm mạc, thụt rửa tống chất bẩn và dịch viêm cục bộ.
  • Lutalyze (Dinoprost tromethamin - Prostaglandin F2α 5 mg/ml): Làm tiêu biến thể vàng tồn lưu, kích thích co bóp cơ trơn tử cung, mở cổ tử cung tống sạch dịch rỉ viêm và sản dịch tích tụ.
  • Vita 450 (Vitamin A 300.000 IU/ml cùng Vitamin D3, E): Trợ lực, kích thích biểu mô phục hồi niêm mạc đường sinh dục và nâng cao sức đề kháng.

Phương pháp nghiên cứu

1. Phương pháp điều tra dịch tễ học thú y:

   • Sử dụng phương pháp hồi cứu số liệu dịch tễ từ sổ sách theo dõi đàn, phần mềm quản lý đàn Dairy Plan và Cowscout của trang trại trong giai đoạn 2017 – 2018.
   • Phỏng vấn trực tiếp cán bộ thú y, kỹ sư chăn nuôi kết hợp kiểm tra lâm sàng qua trực tràng và qua âm đạo trên đàn bò trong 3 tháng đầu năm 2019.

2. Phương pháp bố trí thí nghiệm điều trị:

   • Chọn 20 bò cái mắc bệnh viêm tử cung có triệu chứng lâm sàng tương đồng, phân đều thành 2 lô thí nghiệm (mỗi lô 10 con) theo phương pháp phân lô so sánh, chế độ chăm sóc nuôi dưỡng đồng đều:
     • Lô 1 (Phác đồ 1): Kháng sinh toàn thân Cefquinom 150 LA (tiêm bắp liều 1 ml/20 kg thể trọng, tiêm 2 mũi cách nhau 48 giờ); kết hợp thuốc trợ lực Vita 450 (tiêm bắp 15 ml/con/ngày); thụt rửa tử cung bằng dung dịch Lugol 0,1% (1.500 ml/con/ngày); tiêm Lutalyze (5 ml/con, 1 mũi duy nhất).
     • Lô 2 (Phác đồ 2): Kháng sinh toàn thân Florfen 300 LA (tiêm bắp liều 1 ml/15 kg thể trọng, tiêm 2 mũi cách nhau 48 giờ); kết hợp trợ lực Vita 450 (15 ml/con/ngày); thụt rửa dung dịch Lugol 0,1% (1.500 ml/con/ngày); tiêm Lutalyze (5 ml/con, 1 mũi duy nhất).
   • Thời gian theo dõi điều trị chuẩn là 6 ngày. Con vật được coi là khỏi bệnh khi hết hoàn toàn triệu chứng lâm sàng (không sốt, dịch tử cung trong suốt, hết mủ, tử cung co hồi bình thường).

3. Phương pháp xử lý số liệu:

   • Các công thức toán học tính tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ mắc bệnh theo mùa/giai đoạn, tỷ lệ khỏi bệnh, thời gian điều trị trung bình và chi phí/ca bệnh.
   • Dữ liệu được tính toán và xử lý bằng các thuật toán thống kê sinh học trên phần mềm Microsoft Excel.

---

Nội dung chính theo từng chương

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

Trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh ngành bò sữa công nghệ cao đang mở rộng quy mô. Nêu rõ các mục tiêu, yêu cầu kỹ thuật cần đạt, ý nghĩa khoa học trong việc làm tài liệu tham khảo cho sinh viên ngành Thú y, cùng ý nghĩa thực tiễn giúp trang trại lựa chọn phương án điều trị viêm tử cung kinh tế, giảm thiểu tỷ lệ loại thải gia súc sinh sản.

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU

• Đặc điểm giải phẫu và sinh lý sinh dục: Tổng hợp chi tiết kích thước, chức năng của các cơ quan sinh dục ngoài và trong của bò cái; quy luật tiết hormone điều hòa chu kỳ tính; quá trình phát triển sóng nang và thời gian hồi phục của tử cung sau khi sinh con.
• Quá trình viêm và phân loại bệnh lý: Phân tích bản chất sinh lý bệnh của ổ viêm, đặc điểm bệnh học 3 thể viêm tử cung (viêm nội mạc, viêm cơ, viêm tương mạc) và bệnh viêm cổ tử cung.
• Tổng quan nghiên cứu trong và ngoài nước: Trích dẫn các công bố quốc tế (Gilbert et al., Dawson, Arthur, Settergreen) và các công trình trong nước (Nguyễn Văn Thanh, Trần Tiến Dũng, Đặng Đình Tín, Phạm Trung Kiên, Phùng Khắc Chiến, Nguyễn Ngọc Sơn) về tỷ lệ mắc bệnh và phác đồ điều trị.
• Điều kiện cơ sở thực tập: Giới thiệu Trang trại bò sữa số 1 thuộc Công ty TNHH Bò sữa Thống Nhất – Vinamilk Thanh Hóa (khởi công 8/2015, diện tích 40 ha, quy mô 4.000 con bò HF, vận hành hệ thống Dairy Plan, chip điện tử Cowscout, robot đẩy thức ăn LeLy, hệ thống vắt sữa tự động khép kín và quy trình phòng bệnh định kỳ bằng vaccine: Lở mồm long móng, Tụ huyết trùng, Dịch tả, Xoắn khuẩn).

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Xác định đối tượng nghiên cứu là bò cái sinh sản mắc viêm tử cung. Thiết lập quy trình khảo sát dịch tễ hồi cứu trên 3.647 lượt bò khai thác (2017 – 2018) và theo dõi trực tiếp 3 tháng đầu năm 2019. Trình bày chi tiết bảng thiết kế bố trí thí nghiệm 2 phác đồ điều trị (Lô 1 sử dụng Cefquinom 150 LA; Lô 2 sử dụng Florfen 300 LA), tiêu chí đánh giá khỏi bệnh, công thức tính toán dịch tễ và phương pháp phân tích thống kê sinh học.

PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

• Thực trạng bệnh viêm tử cung năm 2017 - 2018:
  • Trong 2 năm khảo sát, tổng số bò khai thác là 3.647 con, ghi nhận 715 ca viêm tử cung, chiếm tỷ lệ trung bình 19,61% (năm 2017 là 20,04%; năm 2018 là 19,43%). Tổng số ca mắc bệnh đường sinh dục là 1.762 con (tỷ lệ 48,32%), trong đó viêm tử cung chiếm 40,58% tổng số ca bệnh đường sinh dục.

Chỉ tiêu theo dõi	Năm 2017	Năm 2018	Tổng cộng (2017 - 2018)
Số bò đang khai thác (con)	1.058	2.589	3.647
Số bò mắc viêm tử cung (con)	212	503	715
Tỷ lệ viêm tử cung/bò khai thác (%)	20,04	19,43	19,61

• Tỷ lệ mắc bệnh theo giai đoạn sinh sản:
  • Khảo sát trên 783 ca bệnh cho thấy giai đoạn sau đẻ có tỷ lệ mắc cao vượt trội với 64,81% (505 con), trong khi giai đoạn sau phối giống chiếm 35,19% (278 con). Nguyên nhân do can thiệp đỡ đẻ, tổn thương cơ giới niêm mạc và vệ sinh hậu sản chưa triệt để.

Giai đoạn sinh sản	Số con mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Sau phối giống	278	35,19
Sau khi đẻ	505	64,81
Tổng số ca khảo sát	783	100,00

• Tỷ lệ mắc bệnh theo mùa vụ:
  • Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất vào mùa hè (25,20%) và mùa xuân (22,37%), giảm thấp ở mùa đông (17,28%) và thấp nhất vào mùa thu (16,39%). Mùa hè nắng nóng, ẩm độ cao gây stress nhiệt, làm suy giảm hệ miễn dịch của bò và tạo điều kiện cho ruồi truyền lây vi sinh vật gây hại.

Mùa trong năm	Số bò theo dõi (con)	Số bò viêm tử cung (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Mùa Đông	1.308	226	17,28
Mùa Xuân	1.314	294	22,37
Mùa Hè	1.278	322	25,20
Mùa Thu	1.287	211	16,39

• Diễn biến bệnh 3 tháng đầu năm 2019:

  • Tỷ lệ mắc bệnh có xu hướng tăng nhẹ qua từng tháng: tháng 1 đạt 20,49% (109/532 con), tháng 2 đạt 21,49% (107/498 con), tháng 3 đạt 22,11% (136/615 con) do thời tiết chuyển dần sang ẩm ướt và ấm lên.

• Kết quả thử nghiệm 2 phác đồ điều trị:

  • Cả hai phác đồ đều đạt tỷ lệ khỏi bệnh 100% (10/10 con khỏi bệnh trong 6 ngày). Tuy nhiên, các chỉ tiêu kỹ thuật và kinh tế có sự khác biệt rõ rệt:

Chỉ tiêu so sánh	Phác đồ 1 (Cefquinom 150 LA)	Phác đồ 2 (Florfen 300 LA)
Số bò thử nghiệm (con)	10	10
Số bò khỏi bệnh (con)	10	10
Tỷ lệ khỏi bệnh (%)	100	100
Số ca tái phát (con)	0	1
Tỷ lệ tái phát (%)	0	10
Thời gian điều trị trung bình (ngày)	$3,80 \pm 0,25^a$	$5,20 \pm 0,31^b$
Lượng thuốc kháng sinh sử dụng/ca (ml)	62,90	99,80
Đơn giá kháng sinh (VNĐ/ml)	1.900	1.540
Chi phí thuốc trung bình/ca (VNĐ)	119.510	153.692

Ghi chú: Giá trị mang chữ cái khác nhau ($a, b$) trong cùng chỉ tiêu thể hiện sự sai khác có ý nghĩa thống kê ($P < 0,05$).

PHẦN 5: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

Tổng hợp các kết luận khoa học về dịch tễ và hiệu quả phác đồ. Đưa ra đề nghị tiếp tục mở rộng quy mô nghiên cứu để đánh giá toàn diện hơn.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính đạt được

1. Dữ liệu dịch tễ học: Xác định tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trung bình trên đàn bò sữa tại Công ty TNHH Bò sữa Thống Nhất giai đoạn 2017 – 2018 là 19,61%. Tỷ lệ mắc cao nhất ở giai đoạn sau đẻ (64,81%) và mùa hè (25,20%).
2. Hiệu quả phác đồ điều trị: Chứng minh tính ưu việt của phác đồ sử dụng kháng sinh toàn thân Cefquinom 150 LA kết hợp Lutalyze, Vita 450 và thụt rửa Lugol 0,1%. Phác đồ 1 giúp chữa khỏi 100%, tỷ lệ tái phát 0%, thời gian điều trị ngắn ($3,8$ ngày so với $5,2$ ngày của phác đồ Florfen 300 LA) và tiết kiệm chi phí thuốc trên mỗi ca bệnh ($119.510$ VNĐ so với $153.692$ VNĐ).

So sánh với các nghiên cứu trước

• Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung tại trại ($19,61%$) thấp hơn các nghiên cứu trong nước nuôi theo quy mô nông hộ hoặc trại quy mô nhỏ: Nguyễn Văn Thanh (2007) tại Bắc Ninh ($21,32%$) và Ba Vì ($23,91%$); Phùng Khắc Chiến (2015) và Nguyễn Ngọc Sơn (2017) tại Vĩnh Phúc ($22,05%$); Phạm Trung Kiên (2012) tại Đồng bằng sông Hồng. Tác giả lý giải sự chênh lệch này là nhờ trang trại áp dụng công nghệ chăn nuôi hiện đại, quy trình thú y khép kín.
• Tỷ lệ này cao hơn nghiên cứu của Dawson (1893) tại Canada trên bò HF ($17,6%$) do đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa tại Việt Nam gây nhiều bất lợi cho bò gốc ôn đới.
• Sự vượt trội của Cefquinom 150 LA so với Florfen 300 LA được luận giải dựa trên phát hiện của Nguyễn Văn Thanh và cs (2016): vi khuẩn gây viêm tử cung ở bò phần lớn là vi khuẩn gram dương (Staphylococcus spp., Streptococcus spp.), có tính mẫn cảm rất cao với nhóm Beta-Lactam diệt khuẩn.

Giải pháp và khuyến nghị thực tiễn

• Đảm bảo dinh dưỡng cân đối trong khẩu phần giai đoạn mang thai, chống béo phì hoặc suy kiệt nhằm duy trì sức đề kháng tự nhiên.
• Thực hiện nghiêm ngặt quy trình vệ sinh chuồng trại, tiêu độc khử trùng định kỳ (phun Han-Iodine 10% và rắc vôi bột), kiểm soát ruồi nhặng và chống nóng chuồng nuôi trong mùa hè.
• Ứng dụng phác đồ Cefquinom 150 LA toàn thân kết hợp Lutalyze và thụt rửa Lugol 0,1% vào quy trình điều trị chính thức tại trại nhằm rút ngắn ngày điều trị và giảm tồn dư kháng sinh tại chỗ.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Dung lượng mẫu thử nghiệm điều trị lâm sàng còn nhỏ ($n = 20$ con, chia 2 lô) do thời gian thực tập tốt nghiệp có hạn ($17/12/2018 - 07/04/2019$), chưa khảo sát sâu về sự biến động của vi sinh vật học (phân lập vi khuẩn, kháng sinh đồ cụ thể tại ổ viêm) và các chỉ tiêu sinh hóa máu.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng số lượng ca điều trị trên nhiều nhóm lứa đẻ khác nhau, theo dõi thời gian hồi phục khả năng sinh sản thực tế (số ngày động dục trở lại sau điều trị, tỷ lệ thụ thai lần đầu sau khỏi bệnh) và kiểm nghiệm thêm các phác đồ phối hợp kháng sinh mới.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Chăn nuôi - Thú y, Bác sĩ thú y lâm sàng và các kỹ sư phụ trách kỹ thuật tại các trang trại chăn nuôi bò sữa công nghiệp.
• Phần giá trị nhất:
  • Phương pháp bố trí thí nghiệm so sánh hai phác đồ điều trị kháng sinh toàn thân (Beta-lactam thế hệ mới vs Phenicol).
  • Quy trình kỹ thuật kết hợp giữa kháng sinh toàn thân, hormone phân giải thể vàng PGF2α (Lutalyze), dung dịch sát khuẩn Lugol 0,1% và vitamin trợ lực nâng cao sức đề kháng.
  • Bộ số liệu dịch tễ chi tiết về mùa vụ và giai đoạn sinh sản trên đàn bò sữa HF nuôi tại vùng bán sơn địa Bắc Trung Bộ.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao bò sữa sau khi đẻ lại có tỷ lệ mắc viêm tử cung cao hơn giai đoạn sau phối giống?

Theo số liệu nghiên cứu, giai đoạn sau đẻ chiếm tới 64,81% tổng số ca viêm tử cung, trong khi sau phối chỉ chiếm 35,19%. Nguyên nhân là do quá trình sinh đẻ làm mở cổ tử cung, các can thiệp cơ học hoặc dụng cụ sản khoa khi đỡ đẻ dễ gây tổn thương, xây xát niêm mạc đường sinh dục; kết hợp với sản dịch ứ đọng và môi trường hậu sản ẩm ướt tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn môi trường xâm nhập phát triển.

2. Yếu tố mùa vụ ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trên đàn bò tại trang trại?

Mùa hè ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh cao nhất trong năm (25,20%), mùa xuân đạt 22,37%, mùa đông 17,28% và thấp nhất vào mùa thu (16,39%). Mùa hè có nền nhiệt độ và độ ẩm không khí cao gây stress nhiệt ở bò sữa, giải phóng hormone bất lợi làm suy giảm khả năng thực bào của bạch cầu, đồng thời ruồi nhặng phát triển mạnh làm tăng nguy cơ truyền lây mầm bệnh.

3. Vì sao phác đồ sử dụng Cefquinom 150 LA lại đạt hiệu quả điều trị nhanh hơn Florfen 300 LA?

Cefquinom 150 LA (nhóm Cephalosporin thế hệ thứ 4) là kháng sinh có tác dụng diệt khuẩn nhanh bằng cách ức chế tổng hợp thành tế bào vi khuẩn, đồng thời các tác nhân chính gây viêm tử cung ở bò sữa (Staphylococcus spp., Streptococcus spp.) là vi khuẩn gram dương có độ mẫn cảm rất cao với Beta-Lactam. Trong khi đó, Florfen 300 LA (nhóm Phenicol) là kháng sinh kìm khuẩn, chủ yếu ức chế tổng hợp protein và có ưu thế mạnh hơn trên vi khuẩn gram âm.

4. Chi phí điều trị giữa hai phác đồ chênh lệch như thế nào?

Mặc dù đơn giá của Cefquinom 150 LA cao hơn Florfen 300 LA (1.900 VNĐ/ml so với 1.540 VNĐ/ml), nhưng do Cefquinom tác dụng diệt khuẩn nhanh, thời gian điều trị ngắn hơn (3,8 ngày so với 5,2 ngày) và lượng thuốc tiêu tốn ít hơn (62,90 ml so với 99,80 ml), nên tổng chi phí thuốc trung bình cho 1 ca điều trị bằng Cefquinom 150 LA chỉ hết 119.510 VNĐ, tiết kiệm hơn đáng kể so với Florfen 300 LA (153.692 VNĐ/ca).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Đào Thanh Trà đã phản ánh toàn diện thực trạng dịch tễ bệnh viêm tử cung trên đàn bò sữa HF tại Công ty TNHH Bò sữa Thống Nhất – Thanh Hóa với tỷ lệ mắc trung bình 19,61%, tập trung chủ yếu ở giai đoạn sau đẻ và mùa hè nắng nóng. Nghiên cứu đã thực nghiệm và chứng minh phác đồ sử dụng kháng sinh Cefquinom 150 LA kết hợp Lutalyze, dung dịch Lugol 0,1% và Vita 450 mang lại hiệu quả điều trị khỏi 100%, không tái phát, thời gian chữa trị trung bình 3,8 ngày và chi phí thuốc 119.510 VNĐ/ca. Đây là cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng giúp các trang trại bò sữa nâng cao hiệu quả điều trị bệnh sản khoa và tối ưu hóa năng suất sinh sản đàn gia súc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất nƣớc đang trên đà đổi mới và phát triển, đời sống xã hội ngày một nâng cao. Chính vì vậy mà nhu cầu thực phẩm tăng mạnh cả về số lƣợng và chất lƣợng, trong đó phải kể đến nhu cầu về sữa - thịt. Thực tế đó đang đặt ra một nhiệm vụ trƣớc mắt cho ngành chăn nuôi cả nƣớc phải đẩy mạnh cả về số lƣợng và chất lƣợng đàn gia súc nói chung và đàn bò sữa nói riêng nhằm đáp ứng nhu cầu nói trên của xã hội.

Chăn nuôi bò sữa ở Việt Nam có lịch sử phát triển trên 50 năm, nhƣng phát triển nhanh từ năm 2001, khi có quyết định số 176 /2001/QĐ -TTg, ngày 26/10/2001 của Thủ tƣớng Chính Phủ về một số biện pháp và chính sách phát triển bò sữa của nƣớc ta, năm 2001 từ 41 ngàn con đến năm 2009 đã đạt trên 115 ngàn con, từ đó tổng sản lƣợng sữa tƣơi đã tăng tƣơng ứng là từ 64 ngàn tấn (năm 2001) lên trên 278 ngàn tấn (năm 2009) (theo Tổng cục thống kê 1/10/2010) và hiện tại Nhà nƣớc đang khuyến khích phát triển và có nhiều chƣơng trình đầu tƣ cho lĩnh vực phát triển đàn bò sữa ở nƣớc ta. Tính đến tháng 6 năm 2018 tổng đàn bò sữa nƣớc ta ƣớc khoảng 310 nghìn con tăng 5,6% so với năm 2017 (Tổng cục Thống kê Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn). Tuy nhiên, bò sữa là bò nhập nội nên khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu cũng nhƣ nuôi dƣỡng, chăm sóc ở Việt Nam còn nhiều hạn chế, dẫn đến các chỉ tiêu về sinh sản thƣờng không ổn định. Trong đó phải nói đến các bệnh ở cơ quan sinh dục, nhất là bệnh viêm tử cung xảy ra với tỷ lệ cao.

Viêm tử cung là bệnh thƣờng xuyên xảy ra ở đàn bò sữa và hậu quả của nó thƣờng dẫn đến hiện tƣợng rối loạn sinh sản, chậm sinh, vô sinh, viêm vú, mất sữa… làm tổn thất lớn đến hiệu quả chăn nuôi bò sữa. Đàn bò sữa tại công ty TNHH bò sữa Thống Nhất - Thanh Hóa 100% là bò nhập nội, bởi vậy tính thích nghi với điều kiện khí hậu ở Việt Nam tƣơng đối kém. Hiện tƣợng bò bị viêm tử cung xảy ra quanh năm với tỷ lệ lớn và là bệnh phổ biến nhất, gây thiệt hại lớn trên đàn bò sữa của trang trại. Xuất phát từ thực 8 tế đó, để đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung trên đàn bò sữa tại cơ sở sản xuất cũng nhƣ xác định phác đồ điều trị thích hợp đối với bệnh này, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Khảo sát tình hình viêm tử cung trên đàn bò sữa và thử nghiệm một số phác đồ điều trị tại Công ty TNHH bò sữa Thống Nhất - Thanh Hóa”.

Mục tiêu, yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu - Đánh giá tình hình bệnh viêm tử cung trên đàn bò sữa tại Công ty TNHH bò sữa Thống Nhất - Thanh Hóa. - Lựa chọn phác đồ điều trị hiệu quả cho bệnh viêm tử cung trên đàn bò sữa tại Công ty TNHH bò sữa Thống Nhất - Thanh Hóa. Yêu cầu cần đạt - Xác định đƣợc tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trên đàn bò sữa tại Công ty TNHH bò sữa Thống Nhất - Thanh Hóa.

- Xác định đƣợc hiệu quả điều trị của 2 phác đồ và rút ra phác đồ điều trị đạt hiệu quả cao. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu có thể làm tài liệu tham khảo cho học tập và nghiên cứu khoa học của sinh viên chuyên ngành chăn nuôi thú y.