Luận văn khảo sát thực trạng cải tiến và đánh giá phân tích sử dụng thuốc áp dụng các phương pháp của thông tư 21 2013 tt byt tại bệnh viện quận 11

Sử dụng thuốc hợp lý là vấn đề toàn cầu, đặc biệt ở các nước đang phát triển. 136 trang · Trường Đại Học Nguyễn Tất Thành · 2018.

• Tác giả: Văn Thị Hồng Nhi
• Người hướng dẫn: DS. Đào Duy Kim Ngà
• Trường học: Trường Đại Học Nguyễn Tất Thành
• Chuyên ngành: Quản lý và cung ứng thuốc
• Đề tài: Khảo Sát Thực Trạng, Cải Tiến Và Đánh Giá Phân Tích Sử Dụng Thuốc Áp Dụng Các Phương Pháp Của Thông Tư 21/2013/TT-BYT Tại Bệnh Viện Quận 11 Trong Năm 2017
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở pháp lý về ứng dụng công nghệ thông tin
• 1.2. Tình hình sử dụng thuốc trên thế giới và Việt Nam
• 1.2.1. Trên thế giới
• 1.2.2. Tại Việt Nam
• 1.3. Tình hình sử dụng thuốc trong hệ thống bệnh viện ở Việt Nam
• 1.4. Vấn đề liên quan đến phân tích sử dụng thuốc
• 1.4.1. Phương pháp phân tích ABC
• 1.4.2. Phương pháp phân tích VEN
• 1.4.3. Phân tích ma trận ABC/VEN
• 1.4.4. Phương pháp phân tích liều xác định trong ngày
• 1.4.5. Công cụ phân tích sử dụng thuốc đề nghị
• 1.5. Giới thiệu về Bệnh viện và Khoa Dược Bệnh viện Quận 11
• 1.5.1. Bệnh viện Quận 11
• 1.5.2. Khoa Dược Bệnh viện Quận 11
• 1.6. Công cụ phân tích sử dụng thuốc
• 1.6.1. Phần mềm i3 Autralia Hospital Pharmacist Tool
• 1.6.2. Phần mềm iHIS Solutions
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Kết quả khảo sát thực trạng bằng thủ công và ứng dụng công cụ phân tích tình hình sử dụng thuốc tại Bệnh viện Quận 11 trong năm 2017 - áp dụng các phương pháp theo Thông tư 21/2013/TT-BYT
• 3.1.1. Phương pháp phân tích ABC
• 3.1.2. Phương pháp phân tích VEN
• 3.1.3. Phân tích ma trận ABC/VEN
• 3.1.4. Phương pháp phân tích DDD
• 3.2. Phân tích tồn tại, đề xuất cải tiến và đánh giá hiệu quả của việc áp dụng công cụ phân tích
• 3.2.1. Phân tích tồn tại
• 3.2.2. Đề xuất cải tiến
• 3.2.3. Đánh giá hiệu quả của việc áp dụng các giải pháp đề xuất cải tiến
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Khảo sát thực trạng tình hình sử dụng các nhóm thuốc hiện có tại Bệnh viện Quận 11 bằng phương pháp thủ công
• 4.2. Phân tích các tồn tại, cải tiến và đánh giá dữ liệu sử dụng thuốc bằng việc ứng dụng công cụ phân tích: ABC, VEN, ABC/VEN, DDD tại Bệnh viện Quận 11 theo các phương pháp của thông tư 21/2013/TT-BYT
• 4.3. Đánh giá hiệu quả của việc áp dụng các giải pháp đề xuất cải tiến
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khảo Sát Thực Trạng Sử Dụng Thuốc Năm 2017

Sử dụng thuốc hợp lý là vấn đề toàn cầu, đặc biệt ở các nước đang phát triển. WHO thống kê tác dụng phụ của thuốc là một trong 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu. Chi phí liên quan đến tác dụng phụ rất lớn, ước tính hàng triệu đô la mỗi năm cho mỗi bệnh viện. Các phương pháp quản lý sử dụng thuốc như ABC, VEN, ABC/VEN, và DDD (Defined Daily Dose) đã được chứng minh là hiệu quả. Thông tư 21/2013/TT-BYT hướng dẫn chi tiết việc phân tích sử dụng thuốc. Tuy nhiên, nhiều bệnh viện vẫn thực hiện thủ công, gây khó khăn. Nghiên cứu này đánh giá hiệu quả quản lý sử dụng thuốc tại Bệnh viện Quận 11 năm 2017, so sánh phương pháp thủ công và ứng dụng CNTT.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Quản Lý Sử Dụng Thuốc Hợp Lý

Sử dụng thuốc không hợp lý gây lãng phí và có hại, đặc biệt ở các nước đang phát triển. Theo WHO, chỉ có ít hơn 40% bệnh nhân trong khu vực công và 30% trong khu vực tư nhân được điều trị theo tiêu chuẩn hướng dẫn điều trị. Tác dụng phụ của thuốc gây ra bệnh tật và tử vong đáng kể. Việc quản lý sử dụng thuốc hợp lý giúp giảm chi phí điều trị và cải thiện sức khỏe người bệnh. Cần có các giải pháp phù hợp để đảm bảo sử dụng thuốc an toàn và hiệu quả.

1.2. Giới Thiệu Về Thông Tư 21 2013 TT BYT Và Các Phương Pháp Phân Tích

Thông tư 21/2013/TT-BYT hướng dẫn chi tiết việc phân tích sử dụng thuốc dựa trên các phương pháp như ABC, VEN, phân tích ma trận ABC/VEN, và DDD. Các phương pháp này giúp đánh giá và cải thiện việc sử dụng thuốc tại các bệnh viện. Tuy nhiên, việc triển khai các phương pháp này còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là việc thực hiện thủ công. Ứng dụng CNTT có thể giúp giải quyết các khó khăn này và nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng thuốc.

II. Thực Trạng Sử Dụng Thuốc Tại Bệnh Viện Quận 11 Năm 2017

Nghiên cứu tập trung vào việc khảo sát thực trạng sử dụng thuốc tại Bệnh viện Quận 11 năm 2017. Mục tiêu là đánh giá tình hình sử dụng thuốc bằng phương pháp thủ công và so sánh với kết quả phân tích bằng công cụ CNTT. Các phương pháp phân tích bao gồm ABC, VEN, ABC/VEN, và DDD. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp xác định các vấn đề tồn tại và đề xuất các giải pháp cải tiến. Việc áp dụng CNTT được kỳ vọng sẽ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và nhân lực.

2.1. Mục Tiêu Và Phương Pháp Nghiên Cứu Cụ Thể

Nghiên cứu nhằm khảo sát thực trạng sử dụng thuốc tại BVQ11 bằng phương pháp thủ công. Đồng thời, phân tích dữ liệu sử dụng thuốc bằng công cụ phân tích ABC, VEN, ABC/VEN, DDD theo Thông tư 21/2013/TT-BYT. Mục tiêu là tăng cường quản lý các hoạt động liên quan đến sử dụng thuốc. Đánh giá hiệu quả của việc áp dụng các giải pháp đề xuất cải tiến. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu hồi cứu từ 01/01/2017 đến 31/12/2017.

2.2. Giới Thiệu Về Bệnh Viện Quận 11 Và Khoa Dược

Bệnh viện Quận 11 là một cơ sở y tế quan trọng trong hệ thống y tế của thành phố Hồ Chí Minh. Khoa Dược của bệnh viện đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp và quản lý thuốc. Việc ứng dụng CNTT vào quản lý sử dụng thuốc tại khoa Dược có thể giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng dịch vụ. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận liên quan để đảm bảo việc sử dụng thuốc an toàn và hiệu quả.

III. Phân Tích ABC Cách Xác Định Thuốc Quan Trọng Nhất

Phương pháp ABC là một công cụ quan trọng để phân tích sử dụng thuốc. Nó giúp xác định các loại thuốc chiếm tỷ lệ lớn trong tổng chi phí. Thuốc nhóm A chiếm 70-80% chi phí, nhóm B chiếm 15-20%, và nhóm C chiếm 5-10%. Phân tích ABC giúp bệnh viện tập trung quản lý các loại thuốc quan trọng nhất. Kết quả phân tích tại Bệnh viện Quận 11 cho thấy tỷ lệ các nhóm thuốc phù hợp với Thông tư 21/2013/TT-BYT.

3.1. Ứng Dụng Phương Pháp ABC Để Phân Loại Thuốc

Phương pháp ABC phân loại thuốc dựa trên chi phí sử dụng. Nhóm A gồm các thuốc chiếm phần lớn chi phí, cần được quản lý chặt chẽ. Nhóm B gồm các thuốc có chi phí trung bình, cần được theo dõi. Nhóm C gồm các thuốc có chi phí thấp, ít được quan tâm hơn. Việc phân loại thuốc theo ABC giúp bệnh viện tập trung nguồn lực vào các loại thuốc quan trọng nhất.

3.2. Kết Quả Phân Tích ABC Tại Bệnh Viện Quận 11 Năm 2017

Kết quả phân tích ABC tại BVQ11 cho thấy tỷ lệ các nhóm thuốc phù hợp với Thông tư 21/2013/TT-BYT. Điều này cho thấy bệnh viện đã quản lý chi phí sử dụng thuốc khá hiệu quả. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để đảm bảo việc sử dụng thuốc hợp lý và tiết kiệm chi phí. Cần có các biện pháp kiểm soát chi phí sử dụng thuốc, đặc biệt là đối với các thuốc nhóm A.

IV. Phân Tích VEN Đánh Giá Mức Độ Thiết Yếu Của Thuốc

Phương pháp VEN đánh giá mức độ thiết yếu của thuốc. Thuốc nhóm V (Vital) là các thuốc thiết yếu, không thể thiếu. Thuốc nhóm E (Essential) là các thuốc cần thiết. Thuốc nhóm N (Non-essential) là các thuốc không thiết yếu. Phân tích VEN giúp bệnh viện đảm bảo cung cấp đầy đủ các thuốc thiết yếu cho bệnh nhân. Kết quả phân tích tại Bệnh viện Quận 11 cho thấy tỷ lệ các nhóm thuốc phù hợp với khuyến cáo của WHO.

4.1. Tiêu Chí Phân Loại Thuốc Theo Phương Pháp VEN

Phương pháp VEN phân loại thuốc dựa trên mức độ thiết yếu. Thuốc nhóm V là các thuốc cứu sống, không thể thay thế. Thuốc nhóm E là các thuốc điều trị các bệnh phổ biến. Thuốc nhóm N là các thuốc hỗ trợ điều trị hoặc có thể thay thế bằng các thuốc khác. Việc phân loại thuốc theo VEN giúp bệnh viện ưu tiên cung cấp các thuốc thiết yếu cho bệnh nhân.

4.2. Đánh Giá Kết Quả Phân Tích VEN Tại Bệnh Viện Quận 11

Kết quả phân tích VEN tại BVQ11 cho thấy tỷ lệ các nhóm thuốc phù hợp với khuyến cáo của WHO. Điều này cho thấy bệnh viện đã đảm bảo cung cấp đầy đủ các thuốc thiết yếu cho bệnh nhân. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để đảm bảo việc sử dụng thuốc hợp lý và tránh lãng phí. Cần có các biện pháp kiểm soát việc sử dụng các thuốc không thiết yếu.

V. Ma Trận ABC VEN Kết Hợp Phân Tích Chi Phí Và Thiết Yếu

Phân tích ma trận ABC/VEN kết hợp phân tích chi phí và mức độ thiết yếu của thuốc. Nó giúp xác định các loại thuốc vừa có chi phí cao vừa thiết yếu, cần được quản lý chặt chẽ. Ma trận ABC/VEN giúp bệnh viện đưa ra các quyết định về lựa chọn và sử dụng thuốc hiệu quả hơn. Kết quả phân tích tại Bệnh viện Quận 11 cho thấy các nhóm thuốc phù hợp với Thông tư 21/2013/TT-BYT.

5.1. Cách Xây Dựng Và Phân Tích Ma Trận ABC VEN

Ma trận ABC/VEN kết hợp kết quả phân tích ABC và VEN. Các thuốc được phân loại vào các ô khác nhau trong ma trận, tùy thuộc vào chi phí và mức độ thiết yếu. Các thuốc ở ô có chi phí cao và mức độ thiết yếu cao cần được quản lý chặt chẽ. Các thuốc ở ô có chi phí thấp và mức độ thiết yếu thấp ít được quan tâm hơn. Việc phân tích ma trận ABC/VEN giúp bệnh viện đưa ra các quyết định về lựa chọn và sử dụng thuốc hiệu quả hơn.

5.2. Ứng Dụng Ma Trận ABC VEN Trong Quản Lý Dược Lâm Sàng

Ma trận ABC/VEN là một công cụ hữu ích trong quản lý dược lâm sàng. Nó giúp các dược sĩ lâm sàng đưa ra các khuyến nghị về lựa chọn và sử dụng thuốc phù hợp với từng bệnh nhân. Việc sử dụng ma trận ABC/VEN giúp cải thiện hiệu quả điều trị và giảm chi phí sử dụng thuốc. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các dược sĩ lâm sàng và các bác sĩ để đảm bảo việc sử dụng thuốc an toàn và hiệu quả.

VI. Đánh Giá Hiệu Quả Ứng Dụng CNTT Trong Quản Lý Thuốc

Việc áp dụng CNTT trong quản lý sử dụng thuốc tại Bệnh viện Quận 11 đã mang lại nhiều lợi ích. Nó giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và nhân lực. Công cụ phân tích CNTT cho kết quả trùng khớp với khảo sát thủ công. Việc áp dụng CNTT giúp giảm bớt gánh nặng công việc cho nhân viên khoa Dược. Cần tiếp tục đầu tư và phát triển CNTT để nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng thuốc.

6.1. So Sánh Ưu Điểm Của CNTT So Với Phương Pháp Thủ Công

CNTT có nhiều ưu điểm so với phương pháp thủ công trong quản lý sử dụng thuốc. CNTT giúp tự động hóa các quy trình, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. CNTT cung cấp các công cụ phân tích mạnh mẽ, giúp đưa ra các quyết định dựa trên dữ liệu. CNTT giúp cải thiện khả năng truy cập và chia sẻ thông tin. Việc áp dụng CNTT giúp nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng thuốc và cải thiện chất lượng dịch vụ.

6.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Tiến Và Phát Triển CNTT Trong Tương Lai

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng thuốc, cần có các giải pháp cải tiến và phát triển CNTT. Cần đầu tư vào các phần mềm quản lý thuốc hiện đại và dễ sử dụng. Cần đào tạo nhân viên về sử dụng CNTT. Cần xây dựng hệ thống thông tin liên kết giữa các bệnh viện và các cơ quan quản lý. Cần có các chính sách khuyến khích ứng dụng CNTT trong quản lý sử dụng thuốc.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sử dụng thuốc bất hợp lý là thực trạng nghiêm trọng mang tính toàn cầu, gây lãng phí nguồn lực tài chính và tác động tiêu cực đến an toàn người bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ở các quốc gia đang phát triển và chuyển tiếp, tại tuyến chăm sóc ban đầu có dưới 40% người bệnh trong khu vực công và 30% người bệnh trong khu vực tư nhân được điều trị theo đúng hướng dẫn chuẩn; tỷ lệ tuân thủ điều trị của người bệnh trên toàn thế giới chỉ đạt khoảng 50%. Tác dụng không mong muốn của thuốc là một trong mười nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Hoa Kỳ, gây thiệt hại ước tính khoảng 5,6 triệu USD hàng năm cho mỗi bệnh viện tại Mỹ và khoảng 466 triệu bảng Anh mỗi năm tại Vương quốc Anh và Bắc Ireland.

Tại Việt Nam, tiền thuốc bình quân đầu người có xu hướng gia tăng nhanh chóng, từ 31,18 USD năm 2013 lên 37,97 USD năm 2015. Trong cơ cấu tài chính y tế, tiền thuốc thường chiếm tỷ trọng rất lớn; báo cáo của Cục Quản lý Khám chữa bệnh năm 2010 cho thấy chi phí tiền thuốc chiếm tới 58,7% tổng viện phí tại các bệnh viện. Nhằm tăng cường chất lượng quản lý và tối ưu hóa sử dụng thuốc, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 21/2013/TT-BYT ngày 08/08/2013 quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng Thuốc và Điều trị trong bệnh viện, trong đó hướng dẫn chi tiết các phương pháp phân tích sử dụng thuốc gồm ABC, VEN, ma trận ABC/VEN và liều xác định trong ngày (DDD).

Tuy nhiên, tại Bệnh viện Quận 11 cũng như phần lớn các cơ sở khám chữa bệnh, công tác phân tích danh mục thuốc chủ yếu vẫn thực hiện bằng phương pháp thủ công trên bảng tính, đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và tiềm ẩn nguy cơ sai sót số liệu. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào phân tích sử dụng thuốc theo chuẩn Thông tư 21/2013/TT-BYT còn hạn chế và chưa đồng bộ. Khóa luận được thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ cụ thể sau:

1. Khảo sát thực trạng tình hình sử dụng các nhóm thuốc hiện có tại Bệnh viện Quận 11 bằng phương pháp thủ công.
2. Phân tích các tồn tại, cải tiến và đánh giá dữ liệu sử dụng thuốc bằng việc ứng dụng công cụ phân tích: ABC, VEN, ABC/VEN, DDD tại Bệnh viện Quận 11 theo các phương pháp của Thông tư 21/2013/TT-BYT nhằm tăng cường quản lý các hoạt động liên quan đến sử dụng thuốc tại Bệnh viện Quận 11.
3. Đánh giá hiệu quả của việc áp dụng các giải pháp đề xuất cải tiến.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Toàn bộ dữ liệu thuốc thanh toán Bảo hiểm Y tế (BHYT) của người bệnh điều trị tại Bệnh viện Quận 11 thỏa mãn tiêu chuẩn lựa chọn và tiêu chuẩn loại trừ.
• Phạm vi không gian: Khoa Dược, Bệnh viện Quận 11, Thành phố Hồ Chí Minh (địa chỉ: 72 đường số 5, Cư xá Bình Thới, Phường 8, Quận 11, TP. Hồ Chí Minh).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu hồi cứu thu thập từ ngày 01/01/2017 đến ngày 31/12/2017. Thời gian thực hiện đề tài từ ngày 02/06/2018 đến ngày 30/09/2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và căn cứ pháp lý

Khóa luận xây dựng trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và cơ sở lý luận quản lý dược:

• Hệ thống văn bản pháp lý về công nghệ thông tin và y tế: Chỉ thị 58/CT-TW (năm 2000) của Bộ Chính trị; Luật Công nghệ thông tin (2006); Quyết định 81/2001/QĐ-TTg, Quyết định 246/2005/TTg, Quyết định 51/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ; Nghị quyết 36/NQ-TW ngày 01/07/2014 của Bộ Chính trị; Chỉ thị 02/CT-BYT, Quyết định 5573/QĐ-BYT, Quyết định 1191/QĐ-BYT, Quyết định 2794/QĐ-BYT của Bộ Y tế; Quyết định 27/2012/QĐ-UBND và Quyết định 2296/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân TP. Hồ Chí Minh.
• Căn cứ chuyên môn: Thông tư số 21/2013/TT-BYT ngày 08/08/2013 của Bộ Y tế; Quyết định 3385/BYT và Thông tư 45/BYT về danh mục thuốc thiết yếu; hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về phương pháp ATC/DDD.
• Các mô hình phân tích quản lý dược:
  • Phân tích ABC: Dựa trên nguyên lý Pareto (quy luật 80/20), phân loại danh mục thành nhóm A (chiếm 75% - 80% ngân sách, 10% - 20% số lượng), nhóm B (chiếm 10% - 20% ngân sách, 10% - 20% số lượng), nhóm C (chiếm 5% - 10% ngân sách, 60% - 80% số lượng).
  • Phân loại VEN: Phân loại theo mức độ ưu tiên lâm sàng thành nhóm V (Vital - thuốc sống còn), nhóm E (Essential - thuốc thiết yếu), nhóm N (Non-essential - thuốc không thiết yếu).
  • Phân tích ma trận ABC/VEN: Phối hợp hai chiều tạo thành 9 phân nhóm nhỏ, quy về 3 nhóm quản lý: Nhóm I (AV, AE, AN, BV, CV - nhóm tối quan trọng, ưu tiên ngân sách), Nhóm II (BE, BN, CE - nhóm quan trọng), Nhóm III (CN - nhóm ít quan trọng).
  • Phương pháp liều xác định trong ngày (DDD - Defined Daily Dose): Đo lường lượng thuốc tiêu thụ độc lập với giá thành và dạng bào chế, áp dụng theo mã ATC của WHO; phân tích phân khúc 90% tổng giá trị tiêu thụ (DU 90%); tính toán chỉ số DDD/100 giường/ngày theo công thức: $$\text{DDD/100 giường/ngày} = \frac{\text{Tổng lượng sử dụng} \times 100}{\text{DDD chuẩn} \times \text{Số giường bệnh trung bình} \times \text{Thời gian khảo sát}}$$

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, hồi cứu toàn bộ số liệu sử dụng thuốc trong năm 2017.
• Tiêu chuẩn lựa chọn: Dữ liệu thuốc có tên thương mại, tên hoạt chất, mã ATC, nồng độ/hàm lượng, dạng bào chế, nguồn gốc (nội/ngoại), phân nhóm biệt dược/generic, phân nhóm VEN, số lượng tiêu thụ, đơn giá; đối với phân tích DDD cần có đường dùng và liều chuẩn DDD WHO.
• Tiêu chuẩn loại trừ: Thuốc có hoạt chất không nằm trong danh mục ATC/DDD năm 2017 của WHO hoặc thuốc không có quy định liều DDD (dịch truyền, vắc xin, thuốc dùng ngoài, thuốc chống dị ứng, thuốc chống ung thư, thuốc tê, thuốc mê, thuốc cản quang, thuốc phối hợp nhiều hoạt chất, các mã phụ); không tính DDD cho bệnh nhân suy giảm chức năng thận, trẻ em và trẻ sơ sinh.
• Công cụ và quy trình triển khai:
  • Giai đoạn 1 (Thủ công): Thu thập và xử lý toàn bộ số liệu trên phần mềm Microsoft Excel 2010 dựa theo hướng dẫn tại các Phụ lục của Thông tư 21/2013/TT-BYT.
  • Giai đoạn 2 (Ứng dụng công cụ): Sử dụng phần mềm iHIS Solutions (Công ty Cổ phần Phần mềm Powersoft) để trích xuất báo cáo ABC, VEN, ABC/VEN; sử dụng phần mềm i3 Australia Hospital Pharmacist Tool (sản phẩm hợp tác giữa Bệnh viện Quận 11 và Solution Australia) để đổ dữ liệu định dạng chuẩn, phân tích chỉ số DDD, DU 90%, DDD/100 giường/ngày.
  • Giai đoạn 3 (Đánh giá so sánh): Đối chiếu mức độ trùng khớp kết quả giữa công cụ phần mềm và phương pháp thủ công, đồng thời đánh giá các chỉ tiêu về thời gian hoàn thành, nhân lực cần thiết và sai số kỹ thuật.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết cơ sở lý luận và bức tranh thực tiễn liên quan đến đề tài:

• Phân tích cơ sở pháp lý về phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành y tế tại Việt Nam, khẳng định vai trò của việc tin học hóa quy trình quản lý dược bệnh viện.
• Khảo sát tình hình sử dụng thuốc trên thế giới và tại Việt Nam: Tỷ lệ tổng chi phí dược phẩm (TPE) so với tổng chi phí y tế (THE) tại các quốc gia dao động từ 7,7% đến 67,6% (trung bình 24,9%). Tại Việt Nam, nhóm thuốc kháng khuẩn thường chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu sử dụng tại các bệnh viện (năm 2010 chiếm 37,7%; tuyến huyện chiếm tới 43,1%), phản ánh mô hình bệnh tật nhiễm khuẩn phổ biến.
• Trình bày chi tiết lý thuyết và các bước tiến hành 4 phương pháp quản lý dược bệnh viện: ABC, VEN, ma trận ABC/VEN và DDD.
• Giới thiệu tổ chức Bệnh viện Quận 11 (bệnh viện đa khoa hạng 3 tuyến quận với quy mô tiếp nhận khoảng 1.500 lượt người bệnh/ngày, 11 khoa lâm sàng, 5 khoa cận lâm sàng, 10 phòng chức năng, 230 nhân viên) và Khoa Dược (24 nhân viên gồm 01 dược sĩ CKII, 05 dược sĩ đại học, 04 dược sĩ cao đẳng, 13 dược sĩ trung học, 01 y sĩ).
• Giới thiệu các chức năng kết xuất dữ liệu và báo cáo chuyên môn của hai công cụ phần mềm i3 Australia Hospital Pharmacist Tool và iHIS Solutions.

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chương này trình bày chi tiết quy trình thu thập và các biến số nghiên cứu:

• Xác định rõ tiêu chuẩn lựa chọn và tiêu chuẩn loại trừ mẫu nghiên cứu theo hướng dẫn quốc tế về mã ATC và liều DDD của WHO.
• Cỡ mẫu: Chọn mẫu toàn bộ với tất cả $n = 686$ mặt hàng thuốc đáp ứng tiêu chuẩn lựa chọn phát sinh trong năm 2017.
• Hệ thống hóa các biến số nghiên cứu định lượng:
  • Biến số phân tích ABC: Tỷ lệ phần trăm về số lượng và tỷ lệ phần trăm về giá trị của từng nhóm A, B, C.
  • Biến số phân tích VEN: Tỷ lệ phần trăm về chủng loại và tỷ lệ phần trăm về giá trị của từng nhóm V, E, N.
  • Biến số ma trận ABC/VEN: Tỷ lệ phần trăm về số lượng và giá trị của từng phân nhóm kết hợp (AV, AE, AN, BV, BE, BN, CV, CE, CN) và 3 nhóm gộp (Nhóm I, Nhóm II, Nhóm III).
  • Biến số DDD: Lượng tiêu thụ theo DU 90%, DDD/100 giường/ngày theo từng hoạt chất và theo nhóm điều trị.
• Mô tả quy trình thực nghiệm đối chứng 3 giai đoạn nhằm so sánh hiệu quả giữa cách làm thủ công và ứng dụng công cụ phần mềm.

Chương 3: Kết quả và bàn luận

Chương này công bố số liệu thống kê chi tiết từ 686 mặt hàng thuốc với tổng kinh phí sử dụng là 40.272.153.975,29 VNĐ tại Bệnh viện Quận 11 trong năm 2017:

1. Phân tích ABC

Cơ cấu phân bổ ngân sách và chủng loại theo phương pháp ABC thể hiện qua bảng sau:

Nhóm	Số lượng mặt hàng	Tỷ lệ số lượng (%)	Giá trị tiêu thụ (VNĐ)	Tỷ lệ giá trị (%)
A	111	16,18	30.370.356.757,29	75,41
B	111	16,18	6.309.282.800,00	15,67
C	464	67,64	3.592.514.418,00	8,92
Tổng	686	100,00	40.272.153.975,29	100,00

Phân tích cơ cấu thuốc nội và thuốc ngoại:

• Về số lượng: Thuốc sản xuất trong nước có 408 mặt hàng (59,47%), thuốc ngoại nhập có 278 mặt hàng (40,53%); số lượng thuốc nội cao hơn thuốc ngoại 18,94%. Riêng trong nhóm A, thuốc nội chiếm 51 mặt hàng (7,43%), thấp hơn thuốc ngoại (60 mặt hàng, chiếm 8,75%) là 1,32%.
• Về giá trị: Thuốc nội chiếm khoảng 40,03% tổng giá trị tiền thuốc, thấp hơn thuốc ngoại 19,94%. Tại nhóm A, giá trị thuốc nội đạt 11.042.520.727,29 VNĐ, thấp hơn giá trị thuốc ngoại 20,57%.

2. Phân tích VEN

Kết quả phân loại thuốc theo mức độ ưu tiên lâm sàng:

Phân nhóm VEN	Số lượng mặt hàng	Tỷ lệ số lượng (%)	Giá trị tiêu thụ (VNĐ)	Tỷ lệ giá trị (%)
V (Sống còn)	138	20,12	7.504.943.756,29	18,63
E (Thiết yếu)	-	-	-	79,81
N (Không thiết yếu)	14	-	-	1,55
Tổng	686	100,00	40.272.153.975,29	100,00

Thuốc nhóm E chiếm tỷ trọng chi phí cao nhất (79,81%), trong khi nhóm N chiếm tỷ lệ rất thấp về ngân sách (1,55%), phù hợp với định hướng chi trả của bệnh viện đa khoa tuyến quận.

3. Phân tích ma trận ABC/VEN

Sự kết hợp giữa hai chiều phân tích được phân bố qua bảng ma trận sau:

Nhóm ABC / Phân loại VEN	V (Sống còn)	E (Thiết yếu)	N (Không thiết yếu)	Tổng theo ABC
A	14	94	3	111
B	13	96	3	112
C	111	344	8	463

Tổng hợp theo 3 nhóm quản lý:

• Nhóm I (AV, AE, AN, BV, CV): 235 mặt hàng, chiếm 34,26% về chủng loại và 31.745.338.686,29 VNĐ, chiếm 78,83% về giá trị. Có 3 mặt hàng thuộc nhóm AN cần được giám sát chặt chẽ chỉ định.
• Nhóm II (BE, BN, CE): 443 mặt hàng, chiếm 64,58% về chủng loại và 21,04% về giá trị.
• Nhóm III (CN): 8 mặt hàng, chiếm 1,17% về chủng loại và 0,13% về giá trị. Tổng kinh phí dành cho Nhóm I và Nhóm II đạt tới 99,87%, chứng minh ngân sách bệnh viện tập trung tối đa cho các thuốc thiết yếu và sống còn.

4. Phân tích liều xác định trong ngày (DDD)

• Phân khúc DU 90%: Trong 90% lượng thuốc tiêu thụ theo đơn vị liều xác định hàng ngày, nhóm thuốc insulin và các chất tương tự để tiêm tác động vừa chiếm tỷ lệ cao nhất là 45,59%.
• Cơ cấu chi phí và tần suất điều trị theo nhóm dược lý: Nhóm thuốc tim mạch chiếm tỷ lệ chi phí cao nhất (29,32% ngân sách). Nhóm hormone và các thuốc tác động vào hệ thống nội tiết chiếm tỷ lệ cao nhất về mật độ sử dụng nội trú với 57,73% tổng số DDD/100 giường/ngày.

5. Đánh giá việc áp dụng công cụ phần mềm so với phương pháp thủ công

• Tính chính xác: Kết quả xuất từ phần mềm iHIS Solutions và i3 Australia Hospital Pharmacist Tool trùng khớp hoàn toàn với số liệu xử lý thủ công trên Excel.
• Tối ưu hóa vận hành: Phương pháp thủ công đòi hỏi nhập liệu nhiều công đoạn, xử lý công thức phức tạp, mất nhiều ngày làm việc của nhiều nhân sự và dễ sai sót số học. Công cụ phần mềm cho phép đổ dữ liệu tự động, trích xuất báo cáo đa dạng (Word, Excel, PowerPoint) theo đúng biểu mẫu Thông tư 21/2013/TT-BYT trong thời gian ngắn, giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí và nhân lực cho Khoa Dược.

Kết quả và đóng góp của khóa luận

Kết quả chính

• Xác lập bức tranh sử dụng thuốc năm 2017 tại Bệnh viện Quận 11 với 686 sản phẩm và tổng giá trị 40,27 tỷ đồng; phân định rõ tỷ trọng nhóm A chiếm 75,41% giá trị; nhóm E chiếm 79,81% giá trị; Nhóm I trong ma trận chiếm 78,83% giá trị.
• Chỉ ra đặc điểm tiêu thụ thuốc: Tỷ lệ mặt hàng thuốc nội chiếm ưu thế về số lượng (59,47%), nhưng giá trị sử dụng thuốc nội thấp hơn thuốc ngoại 19,94%, đặc biệt ở nhóm A thuốc nội thấp hơn thuốc ngoại 20,57% về giá trị.
• Phát hiện 3 mặt hàng thuộc nhóm AN (thuốc không thiết yếu nhưng chi phí cao) và 8 mặt hàng CN cần xem xét điều chỉnh danh mục.
• Định vị nhóm thuốc tim mạch chiếm tỷ trọng ngân sách lớn nhất (29,32%) và nhóm thuốc nội tiết/hormone có mật độ sử dụng nội trú cao nhất (57,73% DDD/100 giường/ngày).

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Hội đồng Thuốc và Điều trị cần tăng cường giám sát chỉ định đối với 3 thuốc nhóm AN nhằm tránh lãng phí ngân sách; từng bước thay thế thuốc ngoại đắt tiền ở nhóm A bằng thuốc generic sản xuất trong nước có chất lượng tương đương để giảm chi phí điều trị.
• Cắt giảm hoặc loại bỏ các thuốc nhóm N không còn nhu cầu điều trị thực tế ra khỏi danh mục mua sắm.
• Duy trì và chuẩn hóa việc ứng dụng các phần mềm chuyên dụng (iHIS Solutions, i3 Australia Hospital Pharmacist Tool) vào công tác phân tích định kỳ hàng quý, hàng năm thay cho cách làm thủ công.

Đóng góp so với các nghiên cứu trước

• Đề tài là công trình nghiên cứu thực chứng tại bệnh viện tuyến quận/huyện đã chuẩn hóa và tích hợp đồng thời cả 4 phương pháp phân tích của Thông tư 21/2013/TT-BYT (ABC, VEN, ABC/VEN, DDD).
• Chứng minh tính khả thi và độ chính xác của việc ứng dụng công cụ phần mềm phân tích dữ liệu dược, cung cấp bằng chứng thực tiễn về việc giải phóng nhân lực Khoa Dược khỏi các thao tác thống kê thủ công phức tạp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Nghiên cứu loại trừ các thuốc không có mã phân loại ATC/DDD năm 2017 của WHO hoặc các thuốc không có liều quy ước DDD (dịch truyền, vắc xin, thuốc dùng ngoài, thuốc gây tê, thuốc mê, thuốc chống dị ứng, thuốc chống ung thư, thuốc cản quang, thuốc phối hợp nhiều hoạt chất).
  • Chỉ số DDD chỉ mang tính chất ước lượng thô theo liều chuẩn quốc tế của người lớn, không phản ánh chính xác liều thực tế kê đơn (PDD) trên các đối tượng người bệnh đặc thù như trẻ em, trẻ sơ sinh và bệnh nhân suy giảm chức năng thận.
  • Phạm vi dữ liệu giới hạn tại một bệnh viện đa khoa hạng 3 tuyến quận trong mốc thời gian một năm 2017.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng theo dõi số liệu qua nhiều năm liên tiếp để đánh giá xu hướng dịch chuyển danh mục và tác động can thiệp của Hội đồng Thuốc và Điều trị.
  • Nghiên cứu so sánh giữa liều xác định trong ngày (DDD) và liều kê đơn thực tế (PDD) trên từng bệnh án cụ thể nhằm đánh giá tính hợp lý trong chỉ định lâm sàng.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên đại học và học viên sau đại học chuyên ngành Dược (đặc biệt là chuyên ngành Quản lý và cung ứng thuốc, Dược lâm sàng).
  • Cán bộ quản lý Khoa Dược, thành viên Hội đồng Thuốc và Điều trị tại các bệnh viện tuyến huyện, tuyến tỉnh đang triển khai các phương pháp đánh giá sử dụng thuốc.
  • Các kỹ sư công nghệ thông tin y tế nghiên cứu thiết kế phân hệ quản lý dược trong hệ thống thông tin bệnh viện (HIS).
• Phần nội dung đáng tham khảo:
  • Phương pháp xây dựng ma trận ABC/VEN và phân nhóm quản lý I, II, III theo hướng dẫn của Thông tư 21/2013/TT-BYT.
  • Quy trình và công thức chuyển đổi dữ liệu tiêu thụ thuốc thực tế sang chỉ số DDD/100 giường/ngày và phân khúc DU 90%.
  • Khung đối chiếu so sánh độ tin cậy giữa kết xuất phần mềm tin học hóa và bảng tính thủ công.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu chi phí và số lượng của nhóm thuốc A tại Bệnh viện Quận 11 trong năm 2017 được ghi nhận như thế nào?

Theo kết quả phân tích ABC trên 686 mặt hàng thuốc với tổng kinh phí 40.272.153.975,29 VNĐ, nhóm A gồm 111 mặt hàng (chiếm 16,18% tổng số lượng sản phẩm) nhưng chiếm tới 30.370.356.757,29 VNĐ (chiếm 75,41% tổng giá trị ngân sách thuốc của bệnh viện).

2. Tỷ lệ sử dụng thuốc nội so với thuốc ngoại tại bệnh viện có đặc điểm gì đáng chú ý?

Về mặt chủng loại, thuốc sản xuất trong nước chiếm ưu thế với 408 mặt hàng (59,47%), cao hơn thuốc ngoại 18,94%. Tuy nhiên về mặt giá trị, tiền thuốc nội chỉ chiếm khoảng 40,03%, thấp hơn thuốc ngoại 19,94%. Đáng chú ý ở nhóm A, tỷ lệ giá trị sử dụng thuốc nội thấp hơn thuốc ngoại tới 20,57%.

3. Ma trận ABC/VEN ghi nhận bao nhiêu thuốc thuộc nhóm cần ưu tiên quản lý cao nhất và có bao nhiêu thuốc không thiết yếu chi phí cao?

Nhóm I (nhóm tối quan trọng gồm AV, AE, AN, BV, CV) có 235 mặt hàng, chiếm 34,26% về số lượng và chiếm 78,83% tổng giá trị (31.745.338.686,29 VNĐ). Trong nhóm này, phát hiện có 3 mặt hàng thuộc phân nhóm AN (thuốc không thiết yếu nhưng chiếm chi phí cao nhóm A) cần được Hội đồng Thuốc và Điều trị giám sát chặt chẽ.

4. Kết quả phân tích liều xác định trong ngày (DDD) chỉ ra nhóm thuốc nào chiếm tỷ trọng lớn nhất về chi phí và mật độ sử dụng?

Trong phân khúc DU 90%, thuốc insulin và các chất tương tự để tiêm tác động vừa chiếm tỷ lệ cao nhất là 45,59%. Xét giữa các nhóm dược lý, nhóm thuốc tim mạch chiếm tỷ lệ chi phí cao nhất là 29,32%, còn nhóm hormone và các thuốc tác động vào hệ thống nội tiết chiếm tỷ lệ cao nhất về mật độ sử dụng nội trú với 57,73% DDD/100 giường/ngày.

5. Việc áp dụng công cụ phần mềm (iHIS Solutions và i3 Australia Hospital Pharmacist Tool) mang lại ưu thế gì so với làm thủ công trên Excel?

Kết quả trích xuất từ phần mềm hoàn toàn trùng khớp với kết quả tính toán thủ công trên Excel nhưng loại bỏ được các nguy cơ sai lệch số học trong quá trình thao tác. Phần mềm tự động hóa việc kết xuất báo cáo đa định dạng (Word, Excel, PowerPoint), rút ngắn tối đa thời gian phân tích và giảm tải nhân lực cho nhân viên Khoa Dược.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Văn Thị Hồng Nhi đã khảo sát toàn diện thực trạng sử dụng 686 mặt hàng thuốc thanh toán BHYT trị giá hơn 40,27 tỷ đồng tại Bệnh viện Quận 11 trong năm 2017 theo đúng các phương pháp quy định tại Thông tư 21/2013/TT-BYT. Nghiên cứu đã chứng minh cơ cấu phân bổ ngân sách của bệnh viện cơ bản hợp lý khi tập trung 99,87% kinh phí cho thuốc thuộc Nhóm I và Nhóm II trong ma trận ABC/VEN, đồng thời làm rõ ưu thế vượt trội của các công cụ phần mềm trong việc chuẩn hóa dữ liệu, đảm bảo tính chính xác và tiết kiệm thời gian, nhân lực so với phương pháp tính toán thủ công. Những số liệu và kiến nghị trong đề tài cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng giúp Hội đồng Thuốc và Điều trị Bệnh viện Quận 11 tiếp tục tối ưu hóa danh mục thuốc, nâng cao hiệu quả quản trị và tăng cường sử dụng thuốc an toàn, hợp lý.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Cơ sở pháp lý về ứng dụng công nghệ thông tin Đảng và Nhà nước rất quan tâm đến công tác phát triển CNTT, coi đây là động lực quan trọng của sự phát triển kinh tế - xã hội, các chính sách về tăng cường ứng dụng phát triển CNTT đã được ban hành như Chỉ thị 58/CT-TW năm 2000 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh ứng dụng và phát triển CNTT [1]; Luật CNTT đã được Bộ bưu chính viễn thông thông qua ngày 29/06/2006. Đây là những văn bản quan trọng nhất làm tiền đề để ban hành một loạt các chính sách nhằm tăng cường ứng dụng CNTT trên các lĩnh vực. Thể chế hoá đường lối lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, Chính phủ Việt nam cũng đã ban hành những chính sách liên quan đến CNTT như Quyết định số 81/2001/QĐ-TTg ngày 24/05/2001 của Thủ tướng chính phủ phê duyệt chương trình hành động triển khai Chỉ thị số 58/CT-TW [13]; Ngày 12 tháng 4 năm 2007 Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định số 51/2007/QĐ-TTg phê duyệt chương trình phát triển công nghiệp phần mềm Việt Nam đến năm 2010 [12]; Quyết định số 246/2005/TTg của Thủ tướng chính phủ về việc phê duyệt chiến lược phát triển CNTT đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 [11], trong đó xây dựng hệ thống thông tin y tế và chăm sóc sức khỏe là một trong những chương trình trọng điểm quốc gia.

Tháng 06/2013, diễn đàn cấp cao CNTT - truyền thông Việt Nam đã diễn ra tại Hà Nội với chủ đề "Công nghệ thông tin - nền tảng phương thức phát triển mới, nâng cao toàn diện năng lực cạnh tranh quốc gia". Tại sự kiện này, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định chính phủ chủ trương xác định CNTT là một trong những động lực quan trọng nhất của sự phát triển, góp phần làm biến đổi đời sống kinh tế xã hội. Đồng thời, Thủ tướng đề ra bảy nhiệm vụ, giải pháp cụ thể nhằm đưa CNTT trở thành nền tảng của phương thức phát triển mới, coi đây là con đường ngắn nhất để Việt Nam tiến kịp các nước phát triển, tiến kịp thời đại. Sau một năm, đa số các chỉ đạo của Thủ tướng đã dần được hiện thực hoá bằng các nghị quyết, văn bản mang tính đột phá.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia, nhà nghiên cứu phát triển và ứng dụng CNTT trong sản xuất, kinh doanh và quản lý, 3 Khóa luận tốt nghiệp Tổng quan hướng tới mục tiêu nâng cao toàn diện năng lực cạnh tranh quốc gia. Quan điểm này được thể hiện rõ nét qua Nghị quyết 36/NQ-TW về đẩy mạnh ứng dụng, phát triển CNTT đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, hội nhập quốc tế mới được Bộ chính trị ban hành ngày 01/07/2014 [2], thay thế cho Chỉ thị số 58 được Bộ chính trị ban hành năm 2000. Nghị quyết 36 nhấn mạnh CNTT là công cụ hữu hiệu tạo lập phương thức phát triển mới và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Sự ra đời của Nghị quyết mang đến "thời cơ vàng" cho ngành CNTT nói riêng và toàn bộ nền kinh tế Việt Nam nói chung phát triển bền vững.

Cần tạo môi trường thuận lợi cho phát triển thị trường CNTT, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, tạo chỗ đứng vững chắc trên thị trường trong nước và xây dựng năng lực cạnh tranh vươn ra thị trường nước ngoài.