Khảo Sát Và Xây Dựng Cơ Sở Dữ Liệu Tần Suất Alen Ở 15 Locus Gen Hệ Identifiler

Chuyên khảo kỹ thuật phân tích Khảo sát và xây dựng cơ sở dữ liệu tần suất các alen ở 15 locus gen hệ indentifiler từ quần thể, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Lê Thanh Cừ
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Hà
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
• Đề tài: Khảo Sát Tần Suất Alen Ở 15 Locus Gen Hệ Identifiler Từ Quần Thể Người Dân Tộc Khmer
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Giám định gen (ADN)
• 1.2. Sự ra đời của sinh học phân tử
• 1.3. Cơ sở khoa học và sự ra đời của giám định gen
• 1.4. Khái niệm về locus và alen
• 1.5. Các tiêu chuẩn cho locus STR dùng trong giám định ADN
• 1.6. Ý nghĩa của cơ sở dữ liệu tần suất alen của các locus STR
• 1.7. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước về khảo sát tần suất các alen của các locus gen sử dụng trong giám định ADN
• 1.7.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.7.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.8. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.8.1. Nội dung nghiên cứu
• 1.8.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.8.3. Phân tích mẫu
• 1.8.4. Quy trình phân tích ADN
• 1.8.5. Hóa chất, thiết bị và dụng cụ
• 1.8.5.1. Hóa chất và thiết bị cho tách chiết ADN
• 1.8.5.2. Hóa chất và thiết bị cho định lượng ADN
• 1.8.5.3. Hóa chất và thiết bị cho nhân bội và điện di
• 1.8.6. Xử lý thống kê số liệu và tính tần suất các locus gen
• 1.8.7. Các bước tính toán thống kê và kiểm định
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Kết quả thu, bảo quản mẫu và tách chiết ADN
• 3.2. Kết quả thực hiện phản ứng PCR, điện di và phân tích kiểu gen
• 3.3. Kết quả xử lý số liệu thống kê
• 3.4. Kết quả tính toán tần suất các alen
• 3.5. Kết quả quan sát kiểu gen từng locus và tính toán chỉ số kiểm định khi bình phương
• 3.6. Một số ví dụ về ứng dụng kết quả của đề tài trong công tác giám định ADN tại Viện Khoa học hình sự - Bộ Công an
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khảo Sát Tần Suất Alen Ở 15 Locus Gen Hệ Identifiler

Khảo sát tần suất alen ở 15 locus gen hệ Identifiler từ quần thể người dân tộc Khmer là một nghiên cứu quan trọng trong lĩnh vực di truyền học. Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc di truyền của dân tộc Khmer mà còn cung cấp dữ liệu cần thiết cho công tác giám định ADN. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu tần suất alen sẽ hỗ trợ trong việc xác định huyết thống và nhận diện cá thể trong các vụ án hình sự.

1.1. Khái Niệm Về Tần Suất Alen Và Locus Gen

Tần suất alen là tỷ lệ xuất hiện của một alen cụ thể trong quần thể. Locus gen là vị trí cụ thể trên nhiễm sắc thể nơi một gen hoặc alen nằm. Việc khảo sát tần suất alen ở các locus gen giúp xác định sự đa dạng di truyền trong quần thể.

1.2. Ý Nghĩa Của Nghiên Cứu Tần Suất Alen

Nghiên cứu tần suất alen có ý nghĩa quan trọng trong việc hiểu biết về di truyền học của dân tộc Khmer. Nó cung cấp thông tin cần thiết cho các ứng dụng trong giám định ADN và nghiên cứu di truyền học.

II. Vấn Đề Trong Khảo Sát Tần Suất Alen Ở Dân Tộc Khmer

Khảo sát tần suất alen ở dân tộc Khmer gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt dữ liệu di truyền từ các quần thể dân tộc thiểu số. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc so sánh và phân tích tần suất alen giữa các quần thể khác nhau.

2.1. Thiếu Dữ Liệu Di Truyền Từ Quần Thể Khmer

Việc thiếu dữ liệu di truyền từ quần thể Khmer làm giảm độ chính xác trong việc tính toán tần suất alen. Điều này có thể ảnh hưởng đến kết quả giám định ADN và các nghiên cứu liên quan.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Thu Thập Mẫu

Quá trình thu thập mẫu từ quần thể Khmer gặp khó khăn do điều kiện địa lý và văn hóa. Điều này làm cho việc khảo sát trở nên phức tạp và tốn thời gian.

III. Phương Pháp Khảo Sát Tần Suất Alen Ở 15 Locus Gen

Phương pháp khảo sát tần suất alen bao gồm việc thu thập mẫu ADN từ quần thể Khmer và phân tích bằng kỹ thuật PCR. Các mẫu sẽ được xử lý để xác định tần suất của từng alen tại các locus gen cụ thể.

3.1. Quy Trình Thu Thập Mẫu ADN

Quy trình thu thập mẫu ADN bao gồm việc lấy mẫu từ các cá thể trong quần thể Khmer. Mẫu sẽ được bảo quản và vận chuyển đến phòng thí nghiệm để phân tích.

3.2. Phân Tích Tần Suất Alen Bằng Kỹ Thuật PCR

Kỹ thuật PCR sẽ được sử dụng để khuếch đại ADN từ các mẫu thu thập. Sau đó, các alen sẽ được phân tích để tính toán tần suất xuất hiện của chúng trong quần thể.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tần Suất Alen Ở Dân Tộc Khmer

Kết quả khảo sát tần suất alen cho thấy sự đa dạng di truyền cao trong quần thể Khmer. Các alen phổ biến và hiếm được xác định, cung cấp thông tin quý giá cho công tác giám định ADN.

4.1. Tần Suất Alen Ở Các Locus Gen

Kết quả cho thấy tần suất alen ở các locus gen khác nhau có sự biến đổi. Một số alen có tần suất cao, trong khi một số khác lại hiếm gặp trong quần thể.

4.2. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong giám định ADN, giúp xác định huyết thống và nhận diện cá thể trong các vụ án hình sự liên quan đến người dân tộc Khmer.

V. Kết Luận Về Khảo Sát Tần Suất Alen Ở Dân Tộc Khmer

Khảo sát tần suất alen ở 15 locus gen hệ Identifiler từ quần thể người dân tộc Khmer là một nghiên cứu cần thiết. Nó không chỉ cung cấp dữ liệu di truyền quan trọng mà còn hỗ trợ trong công tác giám định ADN.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Di Truyền

Nghiên cứu di truyền học sẽ tiếp tục phát triển, mở rộng ra nhiều quần thể khác nhau. Điều này sẽ giúp hiểu rõ hơn về sự đa dạng di truyền trong cộng đồng.

5.2. Đóng Góp Vào Công Tác Giám Định ADN

Dữ liệu từ nghiên cứu sẽ đóng góp vào cơ sở dữ liệu giám định ADN quốc gia, hỗ trợ cho các lực lượng thực thi pháp luật trong việc điều tra và xét xử.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giám định ADN đã trở thành công cụ quan trọng trong công tác điều tra hình sự và xác định huyết thống trên toàn cầu. Tại Việt Nam, với hơn 54 dân tộc, việc xây dựng cơ sở dữ liệu tần suất alen cho từng dân tộc là yêu cầu cấp thiết nhằm đảm bảo tính chính xác và khách quan trong giám định ADN. Dân tộc Khmer, với dân số khoảng 1,64 triệu người, phân bố chủ yếu tại các tỉnh Tây Nam Bộ như Sóc Trăng, Trà Vinh, Kiên Giang, có đặc điểm nhân chủng học và di truyền riêng biệt. Tuy nhiên, trước năm 2014, chưa có cơ sở dữ liệu tần suất alen hệ Identifiler (15 locus gen) dành riêng cho quần thể người Khmer tại Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu là khảo sát và xây dựng cơ sở dữ liệu tần suất các alen của 15 locus gen hệ Identifiler từ quần thể người dân tộc Khmer, phục vụ cho công tác giám định ADN trong các vụ án liên quan đến dân tộc này. Nghiên cứu được thực hiện trên 120 mẫu máu thu thập ngẫu nhiên từ người Khmer tại nhiều địa phương khác nhau, đảm bảo không có quan hệ huyết thống trong 3 đời. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần nâng cao độ tin cậy trong giám định ADN mà còn hỗ trợ công tác truy nguyên cá thể, xác định quan hệ huyết thống, đồng thời tăng cường hiệu quả phòng chống tội phạm và bảo vệ an ninh trật tự khu vực Tây Nam Bộ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết di truyền học quần thể: Áp dụng định luật Hardy-Weinberg để kiểm định sự phân bố tần suất alen trong quần thể, đảm bảo tính ngẫu nhiên và không có sự chọn lọc hay đột biến ảnh hưởng đến tần suất alen.
• Mô hình giám định gen bằng STR (Short Tandem Repeat): STR là các đoạn ADN có trình tự lặp ngắn, có tính đa hình cao, phù hợp cho nhận dạng cá thể và xác định huyết thống. Hệ Identifiler gồm 15 locus gen STR được sử dụng phổ biến trong giám định ADN hình sự.
• Khái niệm locus và alen: Locus là vị trí xác định trên nhiễm sắc thể, mỗi locus có nhiều alen khác nhau. Mỗi cá thể có hai alen tại mỗi locus, di truyền từ bố và mẹ.
• Phân tích tần suất alen và kiểu gen: Tính toán tần suất xuất hiện của từng alen và kiểu gen trong quần thể, sử dụng các chỉ số kiểm định để đánh giá sự phù hợp với định luật Hardy-Weinberg.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập 120 mẫu máu của người dân tộc Khmer tại nhiều địa phương khác nhau, đảm bảo tính đại diện và không có quan hệ huyết thống trong 3 đời.
• Phương pháp thu mẫu: Sử dụng kim chích đầu ngón tay, thấm máu lên giấy FTA, bảo quản mẫu theo quy trình chuẩn của Viện Khoa học hình sự.
• Phân tích mẫu: Tách chiết ADN bằng phương pháp vô cơ (chelex 100), định lượng ADN bằng kỹ thuật Real-time PCR, nhân bội ADN qua phản ứng PCR với bộ kit Identifiler, phân tích kiểu gen bằng điện di mao quản trên máy ABI 3130, xử lý dữ liệu bằng phần mềm GenemapperID v3.
• Phương pháp phân tích thống kê: Tính tần suất alen và kiểu gen, kiểm định sự phù hợp với định luật Hardy-Weinberg bằng chỉ số chi bình phương (χ²) với mức ý nghĩa p = 0,05.
• Timeline nghiên cứu: Thu mẫu và phân tích trong năm 2014, xử lý số liệu và hoàn thiện luận văn trong cùng năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tần suất alen và đa dạng kiểu gen: Từ 120 mẫu, thu được tổng cộng 3600 alen, gồm 52 loại alen khác nhau trên 15 locus gen hệ Identifiler. Số lượng alen tại mỗi locus dao động từ 6 đến 35, thể hiện tính đa hình cao của các locus trong quần thể Khmer.

2. Kiểu gen đồng hợp tử và dị hợp tử: Tỷ lệ cá thể dị hợp tử chiếm đa số, ví dụ locus D8S1179 có 22 cá thể đồng hợp tử và 98 cá thể dị hợp tử; locus TPOX có 56 cá thể đồng hợp tử và 64 cá thể dị hợp tử. Điều này cho thấy quần thể Khmer có sự đa dạng di truyền phù hợp với yêu cầu giám định ADN.

3. Kiểm định Hardy-Weinberg: Giá trị χ² tính toán cho tất cả 15 locus đều nhỏ hơn giá trị χ² lý thuyết với mức ý nghĩa 0,05, chứng tỏ tần suất alen phân bố phù hợp với định luật Hardy-Weinberg. Ví dụ locus D8S1179 có χ² = 1,03 < 7,81; locus D21S11 có χ² = 2,77 < 7,81; locus TPOX có χ² = 6,81 < 7,81.

4. So sánh tần suất alen với các quần thể khác: Tần suất alen của người Khmer có sự khác biệt rõ rệt so với người Kinh và người gốc Mỹ, khẳng định đặc điểm di truyền riêng biệt của quần thể Khmer, cần thiết cho việc xây dựng cơ sở dữ liệu riêng biệt phục vụ giám định ADN.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy quần thể người Khmer tại Việt Nam có sự đa dạng di truyền cao và phân bố tần suất alen phù hợp với định luật Hardy-Weinberg, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của cơ sở dữ liệu tần suất alen. Việc sử dụng bộ kit Identifiler với 15 locus gen giúp tăng độ phân biệt cá thể, giảm thiểu sai sót trong giám định ADN so với các bộ kit trước đây chỉ có 9 locus.

So với các nghiên cứu trên thế giới, việc xây dựng cơ sở dữ liệu tần suất alen riêng cho từng dân tộc là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao độ chính xác trong giám định pháp y. Kết quả này cũng phù hợp với các nghiên cứu về tần suất alen của các dân tộc thiểu số khác tại Việt Nam, đồng thời góp phần hoàn thiện hệ thống dữ liệu ADN quốc gia.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ tần suất alen từng locus và bảng so sánh χ² giữa giá trị thực tế và lý thuyết, giúp minh họa rõ ràng sự phù hợp với định luật Hardy-Weinberg và sự khác biệt di truyền giữa các quần thể.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và cập nhật cơ sở dữ liệu tần suất alen cho các dân tộc thiểu số: Tiếp tục khảo sát các dân tộc thiểu số khác tại Việt Nam, đặc biệt là các nhóm dân cư có đặc điểm di truyền riêng biệt, nhằm hoàn thiện hệ thống dữ liệu phục vụ giám định ADN. Chủ thể thực hiện: Viện Khoa học hình sự, Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật. Thời gian: 3-5 năm.

2. Áp dụng rộng rãi bộ kit Identifiler trong giám định ADN hình sự: Khuyến khích các phòng thí nghiệm giám định ADN sử dụng bộ kit 15 locus để nâng cao độ chính xác và độ tin cậy trong truy nguyên cá thể và xác định huyết thống. Chủ thể thực hiện: Bộ Công an, các phòng giám định ADN. Thời gian: ngay lập tức và liên tục.

3. Đào tạo chuyên sâu cho cán bộ giám định ADN: Tổ chức các khóa đào tạo nâng cao kỹ năng phân tích, xử lý số liệu và ứng dụng công nghệ mới trong giám định ADN, đảm bảo chất lượng kết quả giám định. Chủ thể thực hiện: Viện Khoa học hình sự, các trường đại học liên quan. Thời gian: hàng năm.

4. Phối hợp quốc tế trong chia sẻ dữ liệu ADN: Tham gia các mạng lưới giám định ADN quốc tế như Interpol để trao đổi dữ liệu, nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm xuyên quốc gia. Chủ thể thực hiện: Bộ Công an, Viện Khoa học hình sự. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà khoa học pháp y và giám định ADN: Sử dụng cơ sở dữ liệu tần suất alen để nâng cao độ chính xác trong phân tích mẫu ADN, phục vụ công tác điều tra và xét xử.

2. Cơ quan điều tra và tư pháp: Áp dụng kết quả giám định ADN trong các vụ án hình sự, dân sự liên quan đến người dân tộc Khmer, đảm bảo minh bạch và công bằng pháp lý.

3. Các viện nghiên cứu di truyền học và sinh học phân tử: Tham khảo dữ liệu để nghiên cứu đa dạng di truyền, phát triển các phương pháp giám định mới phù hợp với đặc điểm quần thể Việt Nam.

4. Các tổ chức quốc tế và cơ quan hợp tác phòng chống tội phạm: Sử dụng dữ liệu để phối hợp điều tra tội phạm xuyên biên giới, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giám định ADN.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao phải xây dựng cơ sở dữ liệu tần suất alen riêng cho từng dân tộc?
   Mỗi dân tộc có đặc điểm di truyền riêng biệt, tần suất alen khác nhau. Sử dụng dữ liệu không phù hợp có thể dẫn đến sai lệch trong tính toán xác suất trùng hợp kiểu gen, ảnh hưởng đến kết luận giám định ADN.

2. Bộ kit Identifiler có ưu điểm gì so với các bộ kit khác?
   Identifiler phân tích 15 locus gen STR, tăng độ phân biệt cá thể, giảm sai sót kỹ thuật, phù hợp với mẫu ADN bị phân hủy, nâng cao độ tin cậy trong giám định hình sự.

3. Làm thế nào để đảm bảo mẫu thu thập không có quan hệ huyết thống?
   Mẫu được thu ngẫu nhiên tại nhiều địa phương, kiểm tra giấy tờ tùy thân và khai thác thông tin trực tiếp để loại trừ quan hệ huyết thống trong 3 đời, đảm bảo tính đại diện và độc lập của mẫu.

4. Giá trị χ² trong kiểm định Hardy-Weinberg có ý nghĩa gì?
   Giá trị χ² nhỏ hơn giá trị lý thuyết cho thấy tần suất alen phân bố phù hợp với định luật Hardy-Weinberg, tức quần thể không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố làm lệch tần suất alen như chọn lọc hay đột biến.

5. Cơ sở dữ liệu tần suất alen này có thể ứng dụng trong những lĩnh vực nào?
   Ngoài giám định hình sự và xác định huyết thống, dữ liệu còn hỗ trợ nghiên cứu di truyền học quần thể, y học pháp y, bảo tồn đa dạng sinh học và hợp tác quốc tế trong phòng chống tội phạm.

Kết luận

• Đã thu thập và phân tích thành công 120 mẫu máu người Khmer, xây dựng cơ sở dữ liệu tần suất alen 15 locus gen hệ Identifiler với 52 loại alen khác nhau.
• Tần suất alen phân bố phù hợp với định luật Hardy-Weinberg, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cho giám định ADN.
• Kết quả khẳng định đặc điểm di truyền riêng biệt của quần thể Khmer so với các dân tộc khác, cần thiết cho công tác giám định pháp y.
• Cơ sở dữ liệu này là nền tảng khoa học và pháp lý vững chắc hỗ trợ truy nguyên cá thể, xác định huyết thống và phòng chống tội phạm.
• Đề xuất mở rộng khảo sát các dân tộc thiểu số khác, áp dụng công nghệ hiện đại và tăng cường đào tạo để nâng cao chất lượng giám định ADN tại Việt Nam.

Hành động tiếp theo: Khuyến nghị các cơ quan chức năng triển khai áp dụng cơ sở dữ liệu này trong giám định ADN, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để hoàn thiện hệ thống dữ liệu ADN quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Viện Khoa học hình sự là một đơn vị đầu ngành của lực lƣợng kỹ thuật hình sự, một trung tâm khoa học của ngành Công an Việt Nam. Một trong những nhiệm vụ quan trọng của Viện Khoa học hình sự là công tác giám định phục vụ tố tụng hình sự, tố tụng dân sự và các yêu cầu cá nhân, trong đó nổi bật là lĩnh vực giám định ADN. Từ tháng 4 năm 1999, Viện Khoa học hình sự đã triển khai lĩnh vực giám định ADN với toàn bộ quy trình đƣợc chuyển giao từ Viện Khoa học hình sự bang Victoria - Úc, sử dụng hệ NinePlex II (gồm 09 locus). Năm 2006 Viện Khoa học hình sự đã đƣa vào ứng dụng hệ Identifiler (gồm 15 locus) trong giám định ADN.

Với bộ kit này, công tác giám định đạt hiệu quả cao hơn so với bộ kit 9 locus NinePlex II. Trong giám định ADN hình sự đòi hỏi bắt buộc phải tính xác suất một ngƣời ngẫu nhiên trong quần thể có cấu trúc di truyền trùng lặp với ADN của các mẫu vật giám định. Để tính toán đƣợc xác suất này thì phải có dữ liệu tần suất của từng alen [7]. Theo lý thuyết di truyền học, mỗi quần thể ngƣời (dân tộc) khác nhau có những đặc điểm di truyền đặc trƣng, thể hiện bằng sự phân bố tần suất alen trong mỗi quần thể là khác nhau và không thể áp dụng cơ sở dữ liệu của quần thể này cho một quần thể khác.

Do đó, bắt buộc phải tiến hành khảo sát tần suất các alen của các locus dùng trong giám định ADN hình sự đối với mỗi dân tộc để đảm bảo tính khoa học, chính xác và khách quan trong kết luận giám định. Việc khảo sát tần suất các alen của các locus đang sử dụng trong giám định ADN đối với các dân tộc trên toàn lãnh thổ Việt Nam là một việc làm mang tính cấp bách. Việt Nam có 54 dân tộc, trong đó dân tộc Kinh chiếm tỉ lệ lớn nhất (gần 90%) [1] và đã có đề tài khoa học cấp Bộ khảo sát tần suất alen gen ngƣời Việt 5 (Kinh) theo hệ Identifiler [12]. Còn lại là các dân tộc thiểu số, do điều kiện về cơ sở vật chất cũng nhƣ con ngƣời chƣa đáp ứng đƣợc nên chƣa thể tiến hành khảo sát tần suất alen cho tất cả các dân tộc.

Trong nhóm các dân tộc thiểu số đông dân nhất (Tày, Thái, Mƣờng, Khmer, Hoa, Nùng, Hmông, ngƣời Dao, Giarai, Êđê, Chăm, Sán Dìu, ngƣời Raglay) có một số dân tộc cƣ trú chủ yếu tại các tỉnh biên giới, là các điểm nóng về An ninh và Trật tự an toàn xã hội. Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, ngƣời Khmer ở Việt Nam có dân số 1.640 ngƣời, có mặt ở tất cả các tỉnh, thành phố. Ngƣời Khmer cƣ trú tập trung tại các tỉnh: Sóc Trăng (397.014 ngƣời, chiếm 30,7 % dân số toàn tỉnh và 31,5 % tổng số ngƣời Khmer tại Việt Nam), Trà Vinh (317.203 ngƣời, chiếm 31,6 % dân số toàn tỉnh và 25,2 % tổng số ngƣời Khmer tại Việt Nam), Kiên Giang (210.899 ngƣời, chiếm 12,5 % dân số toàn tỉnh và 16,7 % tổng số ngƣời Khmer tại Việt Nam), An Giang (90.271 ngƣời), Bạc Liêu (70.667 ngƣời), Cà Mau (29.845 ngƣời), thành phố Hồ Chí Minh (24.268 ngƣời), Vĩnh Long (21.820 ngƣời), Cần Thơ (21.414 ngƣời), Hậu Giang (21.169 ngƣời), Bình Phƣớc (15.578 ngƣời), Bình Dƣơng (15. Tết: Ngƣời Khơ Me có 2 lễ lớn trong năm, Tết Chuôn chnam Thmây tổ chức từ ngày 1 đến ngày 3 đầu tháng Chét (theo Phật lịch) vào khoảng tháng 4 dƣơng lịch và Lễ chào mặt trăng (ok ang bok) tổ chức vào rằm tháng 10 âm lịch, trong lễ này có đua thuyền Ngo giữa các phum - sóc.

Lịch sử: Ngƣời Khơ Me từ Tây Khƣơng xuống Trung Lào vào khoảng giữa thiên kỷ 1 trƣớc Tây lịch, cùng lúc với ngƣời Việt tộc từ Giang Nam di cƣ xuống Bắc bộ (2), từ Tây Khƣơng (hay Tây Khang) đi Trung Lào không xa lắm, chỉ vƣợt qua Vân Nam là đến, lại có sẵn một “đƣờng” rất tiện là con sông Cửu Long. Đến trƣớc thế kỉ XII ngƣời Khơ Me và văn hoá của họ giữ vai trò chủ thể ở vùng đồng bằng sông Cửu Long. 6 Văn hóa: Ngƣời Khơ Me đã có những cống hiến to lớn vào kho tàng văn hóa chung của các dân tộc ở Việt Nam. Về văn học dân gian, ngƣời Khơ Me là chủ nhân di sản của một nền văn hóa phong phú gồm nhiều thể loại: dân ca, truyển cổ, những câu châm ngôn, tục ngữ thƣờng nhƣ một lời khuyên răn, một kinh nghiệm sống.

Gắn liền với những sinh hoạt khác nhau, dân ca Khơ Me cũng có nhiều loại: hát ru con, hát trong lao động… những bài hát không chỉ phản ánh không kinh nghiệm nông nghiệp mà còn phản ánh đời sống xã hội nhiều tình cảm của ngƣời Khơ Me. Hoạt động sản xuất: Bên cạnh việc trồng lúa nƣớc là ngành sản xuất chủ yếu, nông dân Khơ Me còn trồng hoa mầu trên đất rẫy. Có hai loại đất rẫy: rẫy chuyên dùng và rẫy vốn là ruộng ven làng. Giữa hai vụ mùa lớn, ngƣời dân Khơ Me canh tác thêm một vụ hoa màu phụ ngắn ngày.

Trên đất rẫy, phổ biến các loại đậu, khoai, ngô, rau, mía, hành, ngò… Có nhiều địa phƣơng chuyên trồng các đặc sản nhƣ dƣa hấu, hành đỏ, nhãn, trầu vàng, xoài… Ngoài công việc chăn nuôi, ngƣời Khơ Me ở vùng ven sông rạch hay biển cũng sử dụng các kỹ thuật đánh bắt cá nƣớc ngọc và nƣớc mặn. Rất ít ngƣời Khơ Me sống chuyên bằng chài lƣới trên biển, tuy cũng có một số gia đình chung vốn vào việc mua thuyền, mua lƣới đánh cá ven biển. Nhƣ vậy, ngƣời Khmer tuy là dân tộc thiểu số nhƣng phân bố rộng rãi khắp các tỉnh thành và tập trung chủ yếu theo tuyến biên giới phía Tây Nam Bộ [1]. Đây là những khu vực có thời tiết khí hậu khắc nghiệt, giao thông đi lại khó khăn và lại là địa bàn nhạy cảm, thƣờng xuyên phải đấu tranh với những âm mƣu thủ đoạn, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, các loại tội phạm (tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia, tội phạm ma túy, buôn lậu, buôn bán phụ nữ trẻ em, giết ngƣời, hiếp dâm, vận chuyển, buôn bán tiền giả, chất nổ, chất cháy.

Giám định ADN là một công cụ đắc lực phục vụ cho công tác điều tra, xét xử nói chung và góp phần bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới, giữ vững an 7 ninh trật tự xã hội khu vực phía Tây Nam Bộ nói riêng. Hµng n¨m sè lƣợng c¸c vô ¸n h×nh sù nghiªm träng liªn quan ®Õn ngƣời d©n téc Khmer vµ ®ƣợc trƣng cÇu gi¸m ®Þnh ADN t¹i ViÖn Khoa häc h×nh sù cã xu hƣớng gia t¨ng. Cô thÓ n¨m 2004 cã 10 vô, n¨m 2005 cã 11 vô, n¨m 2006 cã 7 vô, n¨m 2007 cã 9 vô, n¨m 2008 cã 16 vô, n¨m 2009 cã 21 vô vµ n¨m 2010 cã 18 vô. Tuy nhiªn, ë ViÖt Nam cho ®Õn nay chƣa cã mét nghiªn cøu hoµn chØnh nµo ®ƣợc c«ng bè vÒ kh¶o s¸t sù ph©n bè c¸c alen cña 15 locus gen hÖ Identifiler ®èi víi quÇn thÓ ngƣời d©n téc Khmer.

Vì vậy, việc tiến hành triển khai đề tài nghiên cứu: “Khảo sát và xây dựng cơ sở dữ liệu tần suất các alen của 15 locus gen hệ Identifiler từ quần thể người dân tộc Khmer ứng dụng trong giám định ADN” là một yêu cầu cấp thiết. §Ò tµi nµy đƣợc hoµn thµnh sÏ ®¸p øng yªu cÇu cÊp thiÕt cña gi¸m ®Þnh gen vµ ®ãng gãp tài liÖu vµo hÖ thèng gen h×nh sù quèc tÕ. KÕt qu¶ cña ®Ò tµi lµ c¬ së ph¸p lý v÷ng ch¾c ®Ó ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ vµ kÕt luËn gi¸m ®Þnh ®èi víi nh÷ng vô ¸n liªn quan ®Õn ngƣời thuéc d©n téc Khmer. Mục tiêu của đề tài Khảo sát và xây dựng cơ sở dữ liệu tần suất các alen của 15 locus gen (ADN) hệ Identifiler từ dân tộc Khmer phục vụ cho công tác giám định ADN ở các vụ án liên quan đến ngƣời dân tộc Khmer.

Trên cơ sở đó, tính tần suất xuất hiện của mỗi alen trong từng locus của dân tộc Khmer, làm cơ sở khoa học để phân tích, đánh giá và rút ra kết luận giám định truy nguyên huyết thống hoặc truy nguyên cá thể. Đồng thời đóng góp vào nhiệm vụ giám định ADN cho các lực lƣợng thực thi pháp luật trên toàn cầu, nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa giữa cảnh sát các nƣớc thông qua Interpol. 8 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Giám định gen (ADN) Giám định gen là nghiên cứu, phân tích ADN từ các dấu vết, vật chứng có nguồn gốc cơ thể bằng kỹ thuật gen.

Thông qua phân tích ADN để xác định truy nguyên, nhận dạng cá thể trong các vụ án hình sự, tìm tung tích nạn nhân, ngƣời mất tích trong các vụ cháy, vụ tai nạn, thảm họa… hoặc xác định quan hệ huyết thống. Sự ra đời của sinh học phân tử Theo F. Jacob thì sinh học hiện đại có mục đích là giải thích các đặc tính của cơ thể sống thông qua nghiên cứu cấu trúc và chức năng của các phân tử vật chất thành phần. Sinh học phân tử là một ngành sinh học hiện đại quan tâm đến việc giải thích những hiện tƣợng và quy luật sinh học ở mức phân tử.

Các nhà sinh học phân tử thƣờng sử dụng những kỹ thuật hóa sinh để nghiên cứu những vấn đề di truyền. Lịch sử ra đời và phát triển của sinh học phân tử chính là sự hội tụ và phát triển của nhiều ngành khoa học khác nhau nhƣ: Sinh học tế bào, Di truyền học, Hóa sinh học và Vi sinh vật học. Ngành di truyền học ra đời vào thế kỷ thứ XX: Đầu tiên những công trình của Mendel (1822-1884) đƣợc nghiên cứu trở lại, đến năm 1900, thuyết di truyền do nhiễm sắc thể ra đời. Vào đầu thế kỷ XX ngƣời ta khám phá ra ADN nhƣ một chất sinh hóa mang thông tin di truyền và làm sáng tỏ cấu trúc ADN.

Những năm 70 ngành sinh hóa phân tử bùng nổ. Sự xuất hiện ngành di truyền học: Ngành di truyền học hiện đại này có từ các công trình của Mendel, ngƣời đầu tiên thực hiện các lý thuyết về di truyền. 9 Ông in ra các kết quả năm 1866, nhƣng lúc bấy giờ ít đƣợc chú ý. Cho đến năm 1900 thì ngƣời ta mới nghiên cúu và khám phá trở lại.

Sự phát triển của thuyết nhiễm sắc thể về tính di truyền. Các gene nằm trong nhiễm sắc thể và theo Sturtevant thì các gene có thể có một trật tự trong nhiễm sắc thể, và thành lập bản đồ gene đầu tiên. Cũng trong phòng thí nghiệm của Morgan mà các thủ tục về thí nghiệm biến đổi đƣợc Muller phát triển.