Khảo Sát Câu Đơn Trong Tiểu Thuyết Cõi Người Rung Chuông Tận Thế Của Hồ Anh Thái

Khảo sát câu đơn trong tiểu thuyết Cõi người rung chuông tận thế của Hồ Anh Thái từ góc độ cấu trúc thông tin, phân tích sâu sắc và chi tiết.

• Tác giả: Nguyễn Thị Sen
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Sáng
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Sư phạm Ngữ văn
• Đề tài: Khảo Sát Câu Đơn Trong Tiểu Thuyết Cõi Người Rung Chuông Tận Thế Của Hồ Anh Thái
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• Lí do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Lịch sử vấn đề
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Đóng góp của đề tài
• Cấu trúc đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN
• 1.1. Câu đơn và câu đơn từ bình diện cấu trúc thông tin
• 1.1.1. Khái niệm về câu đơn
• 2. CHƯƠNG 2: KHẢO SÁT CÂU ĐƠN TRONG TÁC PHẨM “CÕI NGƢỜI RUNG CHUÔNG TẬN THẾ” CỦA HỒ ANH THÁI TỪ BÌNH DIỆN CẤU TRÚC THÔNG TIN
• 3. CHƯƠNG 3: TIÊU ĐIỂM THÔNG TIN VÀ GIÁ TRỊ BIỂU ĐẠT CỦA CÂU ĐƠN TRONG TÁC PHẨM CÕI NGƢỜI RUNG CHUÔNG TẬN THẾ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Câu Đơn Trong Tiểu Thuyết

Trong lĩnh vực ngôn ngữ học, câu là một vấn đề then chốt của cú pháp học, đóng vai trò quan trọng trong ngữ pháp. Trong đời sống, câu là phương tiện giao tiếp, tạo văn bản, dùng để thông báo, giải thích. Khi sắp xếp từ ngữ thành câu, người nói muốn truyền đạt ý nghĩa một cách hiệu quả. Câu có thể đơn giản hoặc phức tạp, đảm nhiệm nhiều chức năng khác nhau. Để hoàn thành chức năng, câu được phân loại theo nhiều bình diện, giúp người dùng dễ hiểu và sử dụng hơn. Nghiên cứu câu đơn trên bình diện cấu trúc thông tin (CTTT) có thể giúp hình thành và sử dụng các cấu trúc câu phức tạp hơn. CTTT phân đoạn cấu trúc câu theo vị thế thông tin. Các nhà ngôn ngữ học đã nghiên cứu CTTT từ nhiều góc độ, từ ngữ âm, ngữ pháp đến từ vựng, ngữ nghĩa, trong mối quan hệ với ngữ cảnh, tiền giả định, kiến thức nền, tâm lý. Việc xác định thông tin mới góp phần nâng cao hiệu quả giao tiếp.

1.1. Vai trò của câu đơn trong giao tiếp và văn bản

Câu đơn đóng vai trò nền tảng trong giao tiếp, là đơn vị cơ bản để xây dựng các cấu trúc phức tạp hơn. Việc nắm vững cấu trúc và chức năng của câu đơn giúp người sử dụng ngôn ngữ diễn đạt ý tưởng một cách rõ ràng và hiệu quả. Trong văn bản, câu đơn có thể được sử dụng để tạo nhịp điệu, nhấn mạnh ý hoặc tạo sự tương phản. Nghiên cứu câu đơn giúp hiểu rõ hơn về cách thức ngôn ngữ được sử dụng để truyền tải thông tin và tạo ra các hiệu ứng nghệ thuật.

1.2. Cấu trúc thông tin CTTT và phân tích câu đơn

Cấu trúc thông tin (CTTT) là một lý thuyết quan trọng trong ngôn ngữ học, giúp phân tích câu dựa trên sự phân chia thông tin thành các phần khác nhau, như thông tin đã biết (cơ sở) và thông tin mới (tiêu điểm). Việc áp dụng CTTT vào phân tích câu đơn giúp làm sáng tỏ cách thức thông tin được tổ chức và truyền tải trong câu. Điều này có thể giúp người đọc hiểu rõ hơn về ý nghĩa và mục đích của câu, cũng như cách nó tương tác với ngữ cảnh xung quanh.

II. Hồ Anh Thái và Cõi Người Rung Chuông Tận Thế Tổng Quan

Hồ Anh Thái là một nhà văn nổi bật của văn học Việt Nam đương đại. Ông tạo dấu ấn qua nhiều tác phẩm, trong đó tiểu thuyết "Cõi người rung chuông tận thế" được xem là sự tổng hợp sáng tạo về thế giới tư tưởng và ngôn ngữ nghệ thuật. Tác phẩm này thể hiện sự đa dạng, độc đáo trong cách sử dụng câu, đánh dấu thành công của nhà văn trong tư duy tiểu thuyết hiện đại. Với giọng văn trẻ trung, tươi mới, Hồ Anh Thái khám phá đời sống thanh niên, sinh viên, tạo ra những phát kiến về ngôn ngữ, làm phong phú tiếng Việt. Nghiên cứu câu đơn trong tác phẩm này sẽ góp phần hiểu rõ hơn về phong cách văn chương độc đáo của Hồ Anh Thái.

2.1. Phong cách văn chương độc đáo của Hồ Anh Thái

Phong cách văn chương của Hồ Anh Thái nổi bật với sự trẻ trung, tươi mới và khả năng khám phá những khía cạnh mới của đời sống. Ông thường sử dụng ngôn ngữ một cách sáng tạo, kết hợp giữa yếu tố truyền thống và hiện đại, tạo ra những hiệu ứng nghệ thuật độc đáo. Các tác phẩm của ông thường đề cập đến những vấn đề xã hội nhức nhối, được thể hiện qua lăng kính của những nhân vật trẻ tuổi, đầy khát vọng và hoài bão.

2.2. Cõi người rung chuông tận thế và sự đổi mới ngôn ngữ

"Cõi người rung chuông tận thế" là một trong những tác phẩm tiêu biểu cho sự đổi mới ngôn ngữ của Hồ Anh Thái. Trong tác phẩm này, ông sử dụng nhiều kỹ thuật viết hiện đại, như dòng ý thức, phân mảnh thời gian và không gian, tạo ra một cấu trúc phức tạp và đa tầng nghĩa. Ngôn ngữ trong tác phẩm cũng rất đa dạng, từ ngôn ngữ đời thường đến ngôn ngữ triết học, tôn giáo, tạo ra một bức tranh toàn cảnh về xã hội và con người Việt Nam đương đại.

III. Phương Pháp Khảo Sát Cấu Trúc Câu Đơn Hiệu Quả Nhất

Việc khảo sát câu đơn trong "Cõi người rung chuông tận thế" cần một phương pháp tiếp cận khoa học. Đầu tiên, cần xác định lý thuyết về câu đơn và cấu trúc thông tin từ các nhà Việt ngữ học. Sau đó, tiến hành khảo sát, thống kê và phân tích câu đơn trong tác phẩm. Phạm vi khảo sát nên tập trung vào lời thoại của nhân vật. Các phương pháp nghiên cứu phù hợp bao gồm khảo sát, thống kê, phân loại, miêu tả ngôn ngữ, phân tích thành tố và ngữ cảnh. Sự kết hợp các phương pháp này sẽ giúp đưa ra những nhận xét, đánh giá chính xác và toàn diện.

3.1. Xác định lý thuyết nền tảng về câu đơn và CTTT

Để thực hiện khảo sát một cách hiệu quả, cần phải có một nền tảng lý thuyết vững chắc về câu đơn và cấu trúc thông tin. Điều này bao gồm việc nghiên cứu các định nghĩa, khái niệm và nguyên tắc cơ bản của hai lĩnh vực này, cũng như các quan điểm khác nhau của các nhà ngôn ngữ học về chúng. Việc nắm vững lý thuyết sẽ giúp người nghiên cứu có một khung tham chiếu để phân tích và đánh giá các dữ liệu thu thập được.

3.2. Thu thập và phân loại dữ liệu câu đơn trong tác phẩm

Sau khi đã có nền tảng lý thuyết, bước tiếp theo là thu thập dữ liệu câu đơn từ tác phẩm "Cõi người rung chuông tận thế". Dữ liệu này có thể được thu thập bằng cách đọc kỹ tác phẩm và ghi lại tất cả các câu đơn xuất hiện trong đó. Sau khi thu thập, dữ liệu cần được phân loại theo các tiêu chí khác nhau, như cấu trúc ngữ pháp, chức năng giao tiếp và vị trí trong văn bản. Việc phân loại dữ liệu sẽ giúp người nghiên cứu có cái nhìn tổng quan về các loại câu đơn được sử dụng trong tác phẩm.

3.3. Phân tích CTTT và ý nghĩa của câu đơn trong ngữ cảnh

Cuối cùng, cần phân tích cấu trúc thông tin của các câu đơn đã thu thập và phân loại. Điều này bao gồm việc xác định các thành phần cơ sở (thông tin đã biết) và tiêu điểm (thông tin mới) trong câu, cũng như cách chúng tương tác với nhau. Ngoài ra, cần phải xem xét ý nghĩa của câu trong ngữ cảnh cụ thể, bao gồm cả ngữ cảnh văn hóa, xã hội và lịch sử. Việc phân tích CTTT và ý nghĩa của câu sẽ giúp người nghiên cứu hiểu rõ hơn về cách tác giả sử dụng ngôn ngữ để truyền tải thông điệp và tạo ra các hiệu ứng nghệ thuật.

IV. Cấu Trúc Thông Tin Lưỡng Phân Cơ Sở và Tiêu Điểm

Trong "Cõi người rung chuông tận thế", cấu trúc thông tin (CTTT) lưỡng phân cơ sở và tiêu điểm đóng vai trò quan trọng. CTTT cơ sở - tiêu điểm (CS-TĐ) và tiêu điểm - cơ sở (TĐ-CS) là hai cấu trúc phổ biến. Ngoài ra, còn có cấu trúc xen kẽ cơ sở và tiêu điểm, cấu trúc cơ sở - tiêu điểm - cơ sở, cấu trúc tiêu điểm - cơ sở - tiêu điểm, và cấu trúc chỉ có tiêu điểm. Tiêu điểm có thể là đề, thuyết hoặc cấu trúc đề thuyết. Việc phân tích các cấu trúc này giúp hiểu rõ hơn về cách Hồ Anh Thái tổ chức thông tin trong câu, tạo ra hiệu quả biểu đạt.

4.1. Cấu trúc thông tin cơ sở tiêu điểm CS TĐ

Cấu trúc thông tin cơ sở - tiêu điểm (CS-TĐ) là cấu trúc phổ biến nhất trong ngôn ngữ. Trong cấu trúc này, phần cơ sở chứa thông tin đã biết hoặc được cho là đã biết, trong khi phần tiêu điểm chứa thông tin mới hoặc quan trọng nhất. Ví dụ, trong câu "Hôm qua tôi đi xem phim", "hôm qua" là cơ sở và "đi xem phim" là tiêu điểm. Cấu trúc CS-TĐ thường được sử dụng để giới thiệu thông tin mới hoặc để nhấn mạnh một khía cạnh nào đó của thông tin đã biết.

4.2. Cấu trúc thông tin tiêu điểm cơ sở TĐ CS

Cấu trúc thông tin tiêu điểm - cơ sở (TĐ-CS) là cấu trúc đảo ngược của CS-TĐ. Trong cấu trúc này, phần tiêu điểm đứng trước phần cơ sở. Ví dụ, trong câu "Đi xem phim là tôi đã làm hôm qua", "đi xem phim" là tiêu điểm và "tôi đã làm hôm qua" là cơ sở. Cấu trúc TĐ-CS thường được sử dụng để tạo sự nhấn mạnh hoặc để trả lời một câu hỏi. Ví dụ, câu "Đi xem phim là tôi đã làm hôm qua" có thể là câu trả lời cho câu hỏi "Hôm qua bạn đã làm gì?"

V. Tiêu Điểm Thông Tin và Giá Trị Biểu Đạt Của Câu Đơn

Tiêu điểm thông tin (TĐTT) được đánh dấu bằng hình thức câu trong "Cõi người rung chuông tận thế". Việc sử dụng hình thức câu đơn từ bình diện cấu trúc thông tin mang lại giá trị biểu đạt cao. TĐTT có thể được đánh dấu bằng ngữ điệu, trật tự từ, hoặc các từ nhấn mạnh. Giá trị biểu đạt của câu đơn thể hiện ở khả năng truyền tải thông tin một cách ngắn gọn, súc tích, tạo nhịp điệu và nhấn mạnh cảm xúc. Nghiên cứu TĐTT giúp hiểu rõ hơn về dụng ý nghệ thuật của Hồ Anh Thái.

5.1. Các hình thức đánh dấu tiêu điểm thông tin trong câu đơn

Tiêu điểm thông tin (TĐTT) có thể được đánh dấu bằng nhiều hình thức khác nhau trong câu đơn. Một trong những hình thức phổ biến nhất là sử dụng ngữ điệu. Khi nói, người nói thường nhấn mạnh vào phần tiêu điểm của câu, làm cho nó nổi bật hơn so với phần cơ sở. Ngoài ra, TĐTT cũng có thể được đánh dấu bằng trật tự từ. Ví dụ, trong tiếng Anh, việc đảo ngược trật tự từ thông thường có thể được sử dụng để nhấn mạnh một thành phần nào đó của câu. Cuối cùng, TĐTT cũng có thể được đánh dấu bằng các từ nhấn mạnh, như "chính", "thậm chí", "ngay cả", v.v.

5.2. Giá trị biểu đạt của việc sử dụng câu đơn trong tiểu thuyết

Việc sử dụng câu đơn trong tiểu thuyết có thể mang lại nhiều giá trị biểu đạt khác nhau. Câu đơn có thể được sử dụng để tạo sự ngắn gọn, súc tích và trực tiếp trong diễn đạt. Nó cũng có thể được sử dụng để tạo nhịp điệu và nhấn mạnh cảm xúc. Ngoài ra, câu đơn cũng có thể được sử dụng để tạo sự tương phản hoặc để thể hiện một trạng thái tâm lý đặc biệt của nhân vật. Ví dụ, một nhân vật đang trong trạng thái hoảng loạn có thể sử dụng nhiều câu đơn để diễn tả cảm xúc của mình.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Về Câu Đơn Tương Lai

Khảo sát câu đơn trong "Cõi người rung chuông tận thế" từ bình diện cấu trúc thông tin cho thấy sự đa dạng và độc đáo trong cách sử dụng ngôn ngữ của Hồ Anh Thái. Nghiên cứu này góp phần làm sáng tỏ phong cách văn chương và dụng ý nghệ thuật của nhà văn. Trong tương lai, có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu, khảo sát các loại câu khác, hoặc so sánh với các tác phẩm khác của Hồ Anh Thái và các nhà văn khác. Cần tiếp tục nghiên cứu lý thuyết về CTTT để có cái nhìn toàn diện hơn về ngôn ngữ văn học.

6.1. Tổng kết những phát hiện chính về câu đơn trong tác phẩm

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng Hồ Anh Thái sử dụng câu đơn một cách linh hoạt và sáng tạo trong "Cõi người rung chuông tận thế". Các câu đơn không chỉ đơn thuần là phương tiện truyền tải thông tin mà còn là công cụ để tạo nhịp điệu, nhấn mạnh cảm xúc và thể hiện phong cách văn chương độc đáo của tác giả. Việc phân tích cấu trúc thông tin của các câu đơn đã giúp làm sáng tỏ cách tác giả tổ chức thông tin và tạo ra các hiệu ứng nghệ thuật.

6.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo về ngôn ngữ Hồ Anh Thái

Để hiểu rõ hơn về ngôn ngữ của Hồ Anh Thái, có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các loại câu khác, như câu ghép và câu phức. Ngoài ra, có thể so sánh cách sử dụng ngôn ngữ của Hồ Anh Thái với các nhà văn khác để tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt. Cần tiếp tục nghiên cứu lý thuyết về cấu trúc thông tin để có một khung tham chiếu vững chắc cho việc phân tích ngôn ngữ văn học. Cuối cùng, cần xem xét các yếu tố ngoài ngôn ngữ, như ngữ cảnh văn hóa, xã hội và lịch sử, để hiểu rõ hơn về ý nghĩa và mục đích của ngôn ngữ trong tác phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lí luận và những vấn đề có liên quan. Chương 2: Khảo sát câu đơn trong tác phẩm “Cõi người rung chuông tận thế” của Hồ Anh Thái từ bình diện cấu trúc thông tin. Chương 3: Tiêu điểm thông tin và giá trị biểu đạt của câu đơn trong tác phẩm Cõi người rung chuông tận thế. 8 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN 1.

Câu đơn và câu đơn từ bình diện cấu trúc thông tin 1. Khái niệm về câu đơn Theo quan niệm truyền thống, ở bình diện ngữ pháp, câu được cấu tạo bởi các thành phần ngữ pháp. Mỗi thành phần ngữ pháp đó có những đặc trưng riêng về ý nghĩa ngữ pháp và hình thức ngữ pháp. Toàn bộ các thành phần ngữ pháp trong câu tạo nên hệ thống thành phần ngữ pháp của câu.

Như ở tiếng Việt, các thành phần ngữ pháp trong câu được quan niệm gồm ba loại: các thành phần chính (chủ ngữ, vị ngữ), các thành phần phụ, thứ yếu (trạng ngữ, khởi ngữ, bổ ngữ, định ngữ), các thành phần biệt lập (chú ngữ, hô ngữ, tình thái ngữ, cảm thán ngữ). Mỗi thành phần ngữ pháp như thế được xác định đặc tính bởi các đặc điểm về ý nghĩa ngữ pháp khái quát và đặc điểm về hình thức ngữ pháp. Chính vì thế, khi định nghĩa về câu, ngữ pháp truyền thống cho rằng: “Câu là đơn vị ngữ pháp dùng để thông báo có tính giao tiếp, tính tình thái và tính vị ngữ”. Tính giao tiếp của câu tức là mục đích giao tiếp nhất định của câu.

Tính tình thái là sự biểu thị về thái độ và ý thức hay sự biểu cảm nào đó của con người đối với nội dung câu (khẳng định, phủ định, nghi vấn, yêu cầu, than gọi). Tính vị ngữ của câu là sự kết hợp cú pháp có quan hệ tương tự [18, tr. Câu đơn tiếng Việt phần lớn do các đơn vị tính vị ngữ có quan hệ chủ - vị tạo nên, một bộ phận khác của câu đơn do các đơn vị tính vị ngữ có dạng một từ hay cụm từ kết hợp với ngữ điệu tạo nên. Phan Thiều, Nguyễn Kỳ Thục, trong sách tiếng Việt 7 quan niệm rằng: “Câu đơn là câu chỉ có một nòng cốt chính C – V hay một mệnh đề”.

Giáo trình Ngữ pháp tiếng Việt của trường ĐHSP Vinh, sách Nghiên cứu Ngữ pháp tiếng Việt của Nguyễn Kim Thản, và Ngữ pháp tiếng Việt của UBKHXH, Ngữ pháp tiếng Việt của Diệp Quang Ban, Ngữ pháp tiếng Việt của Hữu Quỳnh lại cho rằng: “Câu đơn là câu chỉ có một nòng cốt C – V. Căn cứ vào cấu tạo ngữ pháp, có thể chia câu đơn thành hai loại: câu đơn hai thành phần và câu đơn một thành phần. 9 Câu đơn hai thành phần (câu đơn bình thường) là câu đơn gồm một đơn vị tính vị ngữ có quan hệ chủ - vị làm nòng cốt tức là một đơn vị nòng cốt gồm hai thành phần chủ ngữ và vị ngữ. Đơn vị tính vị ngữ có quan hệ chủ - vị (gọi tắt là C – V) có thể có cấu tạo khác nhau [18, tr.

Ví dụ: - Anh bộ đội// đứng gác đêm khuya - Hoa thơm// bay dậy vòng quanh đồi. (Tế Hanh) (ghi chú: Chủ ngữ// Vị ngữ) Câu đơn một thành phần là câu đơn chỉ có một từ hay một cụm từ làm thành phần nòng cốt của câu; từ hoặc cụm từ đó, nhờ sự kết hợp với các phương tiện ngữ pháp khác nhau, mà trở thành một đơn vị tính vị ngữ làm tổ chức trung tâm của câu; thành phần duy nhất làm nòng cốt của câu đơn một thành phần không xác định được là chủ ngữ hay vị ngữ [18, tr. Câu đơn một thành phần còn được gọi là câu đơn đặc biệt. Nó khác với câu rút gọn.

Ví dụ: - Quá trƣa. Ngày gần về chiều, những giờ còn lại qua rất nhanh. (Trần Đăng) - Tuyệt! - Thôi chết rồi! Câu trong tiếng Việt cũng được phân tích theo cấu trúc vị từ - tham thể. Người khơi nguồn cho phương pháp này là L.Tesnière với lý thuyết diễn trị.

Ông đã gợi ra một giải pháp giải nghĩa độc lập cho việc phân tích câu. Sau ông, nhiều nhà ngôn ngữ học quan tâm đến vấn đề này đó là C.Hagège,… Để phân tích được câu phải xác định được vị từ trung tâm, sau đó xác định các tham thể bắt buộc xoay xung quanh vị từ đó, cuối cùng là xác định các tham thể mở rộng. 10 Ví dụ: Ngày 8-3 tôi tặng cho người yêu một bó hoa hồng. TTMR TTBB VTTT TTBB TTBB (Ghi chú kí hiệu: TTMR: Tham thể mở rộng; TTBB: Tham thể bắt buộc; VTTT: Vị từ tham thể) Nếu như ở bình diện ngữ pháp câu ở trạng thái cô lập, tách ra khỏi ngữ cảnh và khỏi hoạt động giao tiếp, chưa gắn với mục đích của người nói thì bình diện dụng học câu không tồn tại ở dạng biệt lập, tách khỏi hoạt động giao tiếp, mà luôn gắn liền với các nhân vật giao tiếp, với ngữ cảnh, với mục đích giao tiếp, nhiệm vụ và hiệu quả giao tiếp,… Ngữ pháp chức năng không phân tích cú pháp câu theo chủ - vị như quan niệm truyền thống nhưng lại phân tích câu theo bình diện cú pháp.

Ở bình diện cú pháp, câu tiếng Việt được phân tích làm hai phần: Đề và Thuyết, tương ứng với hai thành phần của mệnh đề. Nó thường đi theo trật tự bình thường là Đề trước Thuyết sau. Câu hai phần có thể chỉ gồm một bậc Đề - Thuyết hoặc có từ hai bậc Đề Thuyết trở lên. Người ta có thể chia thành câu một bậc, và câu nhiều bậc.

Câu một bậc là câu mà cả Đề lẫn Thuyết đều có cấu trúc không thể chia thành hai phần Đề và Thuyết ở cấp bậc thấp hơn. Ví dụ: Cơm // đã dọn xong [7, tr. Đ T Câu nhiều bậc là câu mà Đề hoặc/ và Thuyết bậc trên được cấu tạo bằng một cấu trúc Đề Thuyết bậc dưới. Nói cách khác, câu nhiều bậc là câu lấy một cấu trúc Đề - Thuyết làm Đề hoặc/ và Thuyết [7, tr.

Ví dụ về câu hai bậc. 11 C Đ T đ t Ông cụ // dạo này yếu lắm. Trong câu hai bậc, ta có những kiểu câu như: Câu có thuyết là tiểu cú, câu có Đề là tiểu cú, đề và thuyết của câu cũng có thể ghép, cấu trúc tiểu cú có thể có cả ở Đề lẫn Thuyết đơn hoặc ghép. Ngoài câu hai thành phần, ta còn có câu 1 thành phần còn gọi là câu không đề.

Đây là câu chỉ gồm một phần thuyết, không có đề trên bề mặt của câu. Không chạy xe trong trường. Đọc những câu lệnh trên, người đọc biết ngay là mình bị cấm, mình không được, mình phải,…nhưng Đề của câu đã bị tỉnh lược nhưng người nghe vẫn hiểu rõ thông tin, có nghĩa là (Ở đây) cấm hút thuốc lá, (Ở đây) Không chạy xe trong trường. Đề “Ở đây” đã bị tỉnh lược.

Ở bình diện dụng pháp, câu được chia theo thành hai phần là cái cho sẵn và cái mới. Nó cũng có thể được gọi là nêu – báo mà chúng tôi sẽ phân tích kĩ hơn các quan niệm của các nhà ngôn ngữ học phía dưới. Trong cái cho sẵn và cái mới, thì cái cho sẵn (phần nêu) là xuất phát điểm của thông báo, là đối tượng của cuộc nói chuyện, tức là thông tin đã biết hoặc dễ nhận biết mà từ đó người nói bắt đầu thông báo của mình; còn cái mới (phần báo) là trọng tâm của thông báo, là hạt nhân của cuộc thoại.Mathesius cũng cho rằng cái cho sẵn tương ứng với phần đề của câu, còn cái mới tương ứng với phần thuyết.K Halliday phát hiện cái cho sẵn – cái mới không tương ứng với cấu trúc đề - thuyết của câu. 12 Ví dụ: Cô ấy // đã thức suốt đêm qua.

CC CM (ghi chú: Cái cũ// cái mới) Trên cơ sở và đề tài của đề tài, chúng tôi sẽ đi theo hướng phân tích câu từ bình diện CTTT. Cụ thể hơn về khái niệm, quan niệm câu từ bình diện CTTT, chúng tôi sẽ làm rõ trong các phần sau của khóa luận. Một số quan niệm về CTTT CTTT vẫn còn là một vấn đề gây nhiều tranh luận của các nhà ngôn ngữ học hiện nay. Chính vì thế mà có rất nhiều quan niệm về CTTT, có những quan niệm đồng nhất với nhau, có những quan niệm trái ngược nhau.

Nhà ngôn ngữ học đầu tiên nghiên cứu về lý thuyết phân đoạn thực tại câu là V.Mathesius cho rằng CTTT đồng nhất với cấu trúc đề thuyết (theme – rheme/ comment), trong đó đề/ chủ đề được gọi là thành phần biểu hiện TTC, thông tin đã được tiền giả định trong ngữ cảnh, có tỉ lực thông báo thấp nhất, còn thuyết/ tiêu điểm thường được xác định là thành phần mang TTM, thông tin chưa được tiền giả định hoặc là thành phần có tỉ lực thông báo cao nhất. Đây là quan niệm phổ biến nhất được nhiều nhà ngôn ngữ học tán thành. Nói một cách vắn tắt và sơ lược thì theo cách phân chia này, CTTT của câu được chia làm hai phần: phần thứ nhất là phần chứa cái đã biết hoặc chỉ ít cũng dễ dàng hiểu được và người nói lấy đó làm điểm xuất phát thì được gọi là đề ( cơ sở), phần còn lại thông báo về điểm xuất phát là phần thuyết (hạt nhân) của phát ngôn. Trong một câu trật tự đề và thuyết có thể thay đổi.

Nếu đề là T (viết tắt của Theme) đứng trước thì phần thuyết là R (viết tắt của Rheme) đứng sau và ngược lại: Cả làng Vũ Đại # nhao lên T R Trật tự T – R đươc gọi là trật tự khách quan Đen đủi # cho nó quá R T 13 Trật tự R – T được coi là trật tự chủ quan [Dẫn theo 22, tr. Tuy nhiên, ý kiến đồng nhất Đề/thuyết với Thông tin cũ/thông tin mới đã phải gặp phải những rắc rối khi phân tích câu, đặc biệt là phân tích câu theo tình huống và ngữ cảnh. Trong khi một số tác giả tiếp tục duy trì cách phân đoạn đề - thuyết theo tiêu chí “cũ – mới” truyền thống hoặc mở rộng hơn theo tiêu chí coi đề là “cái được nói đến” còn thuyết là bộ phận “thuyết minh” cho đề thì một số nhà nghiên cứu khác lại đi chệch khỏi sự phân chia lưỡng phân này. Chẳng hạn, J Firbas (1996) đưa ra cách phân đoạn tam phân là đề - chuyển đề- thuyết, trong đó chuyển đề là bộ phận.