Vấn Đề Giới Trong Truyền Kỳ Mạn Lục Của Nguyễn Dữ

Chuyên khảo phân tích Luận văn thạc sỹ vấn đề giới trong truyền kỳ mạn lục, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Phan Nguyệt Hạnh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đình Thu
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Văn Học Việt Nam
• Đề tài: Vấn Đề Giới Trong Truyền Kỳ Mạn Lục Của Nguyễn Dữ
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Quy Nhơn

Tóm tắt

I. Tổng Quan Vấn Đề Giới Trong Truyền Kỳ Mạn Lục Nguyễn Dữ

Trong lịch sử nhân loại, vai trò của nam và nữ đều quan trọng. Tuy nhiên, sự bất bình đẳng giới vẫn tồn tại. Xã hội phong kiến Việt Nam chịu ảnh hưởng của chế độ phụ quyền, nơi người đàn ông thống trị và áp đặt các chuẩn mực bất lợi cho phụ nữ. Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ phản ánh điều này. Tác phẩm xây dựng một thế giới nhân vật phong phú, từ vua chúa đến thường dân, và cả những nhân vật siêu nhiên. Dù đã được nghiên cứu nhiều, vấn đề giới trong tác phẩm vẫn chưa được khám phá toàn diện. Nghiên cứu này sẽ góp phần khẳng định giá trị tác phẩm và vị thế của tác giả trong văn học dân tộc. Vấn đề giới là một chủ đề quan trọng, cần được tiếp tục nghiên cứu và thảo luận. Giá trị văn hóa và giá trị nhân văn của tác phẩm cần được làm sáng tỏ hơn nữa.

1.1. Bối Cảnh Xã Hội Phong Kiến và Quan Niệm Về Giới

Xã hội phong kiến Việt Nam chịu ảnh hưởng sâu sắc của tư tưởng Nho giáo, đề cao vai trò của nam giới và coi thường phụ nữ. Điều này thể hiện rõ trong các quy tắc đạo đức, luật lệ và phong tục tập quán. Phụ nữ bị ràng buộc bởi nhiều quy tắc khắt khe, không được tự do thể hiện bản thân và bị hạn chế trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Địa vị xã hội của phụ nữ rất thấp, họ thường bị coi là tài sản của gia đình chồng và không có quyền quyết định cuộc đời mình. Quan niệm về phụ nữ trong xã hội phong kiến thường gắn liền với các phẩm chất như đức hạnh, sự dịu dàng và khả năng sinh con đẻ cái.

1.2. Vai Trò của Truyền Kỳ Mạn Lục Trong Phản Ánh Vấn Đề Giới

Truyền kỳ mạn lục là một tác phẩm văn học quan trọng, phản ánh chân thực bức tranh xã hội phong kiến Việt Nam, trong đó có vấn đề bất bình đẳng giới. Tác phẩm khắc họa số phận bi thảm của nhiều nhân vật nữ, những người phải chịu đựng sự áp bức, bất công và định kiến xã hội. Thông qua những câu chuyện này, Nguyễn Dữ thể hiện sự cảm thông sâu sắc đối với phụ nữ và lên án những bất công mà họ phải gánh chịu. Tác phẩm cũng đề cao những phẩm chất tốt đẹp của phụ nữ, như lòng dũng cảm, sự kiên cường và khát vọng tự do.

II. Diễn Ngôn Về Giới Từ Huyền Thoại Đến Nữ Quyền Luận

Diễn ngôn về giới là tiếng nói của kẻ mạnh đè lên kẻ yếu. Trong lịch sử, diễn ngôn này nằm trong tư tưởng của huyền thoại và tôn giáo. Huyền thoại khai thiên lập địa mượn chuyện thánh thần để xác lập trật tự loài người. Ban đầu, vai trò của nữ thần và nam thần tương đương, nhưng dần dần quyền lực của phụ nữ mờ nhạt. Các tôn giáo lớn ra đời càng phân hóa rõ rệt vị thế nam nữ. Bất bình đẳng giới trở nên dai dẳng. Nữ quyền luận xuất hiện như một tiếng nói đối kháng, đòi hỏi bình đẳng giới và giải phóng phụ nữ. Phân tích giới giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những bất công và định kiến xã hội.

2.1. Bất Bình Đẳng Giới Trong Huyền Thoại và Tôn Giáo

Trong huyền thoại, tôn giáo, diễn ngôn về giới có từ huyền thoại khai thiên lập địa khi mượn chuyện thánh thần để xác lập trật tự đầu tiên của loài người. Lúc bấy giờ, vai trò của nữ thần và nam thần tương đương nhau, chỉ khác là ở chức năng tự nhiên. Tuy nhiên, huyền thoại về nữ thần và nam thần không ngang bằng nhau. Điều đó cũng có nghĩa là quyền lực của phụ nữ mờ nhạt hẳn, trong khi quyền lực của đàn ông thì nổi bật lên thành kẻ thống trị, dẫn đến sự bất bình đẳng dai dẳng suốt chiều dài lịch sử, đặc biệt khi các tôn giáo lớn ra đời thì vị thế của nam nữ càng bị phân hóa rõ rệt.

2.2. Sự Trỗi Dậy của Nữ Quyền Luận và Tiếng Nói Bình Đẳng

Sự trỗi dậy của nữ quyền luận đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử đấu tranh cho bình đẳng giới. Các nhà nữ quyền luận đã phê phán những bất công và định kiến xã hội đối với phụ nữ, đồng thời đề xuất những giải pháp để cải thiện địa vị xã hội của họ. Phong trào nữ quyền đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, như việc phụ nữ được quyền bầu cử, được tiếp cận giáo dục và có cơ hội tham gia vào các lĩnh vực của đời sống xã hội. Tuy nhiên, cuộc đấu tranh cho bình đẳng giới vẫn còn tiếp diễn, và vẫn còn nhiều thách thức phía trước.

III. Vấn Đề Giới Trong Văn Hóa Văn Học Việt Nam Thời Trung Đại

Văn hóa Việt Nam thời trung đại chịu ảnh hưởng sâu sắc của Nho giáo, với tư tưởng trọng nam khinh nữ. Điều này thể hiện trong nhiều khía cạnh của đời sống xã hội, từ gia đình đến chính trị. Văn học thời kỳ này cũng phản ánh những quan niệm về giới, thường khắc họa hình ảnh người phụ nữ với những phẩm chất truyền thống như đức hạnh, dịu dàng, và sự hy sinh. Tuy nhiên, cũng có những tác phẩm thể hiện sự phản kháng đối với những bất công mà phụ nữ phải chịu đựng. Giá trị văn hóa và giá trị nhân văn của những tác phẩm này cần được đánh giá cao. Phân tích giới trong văn học giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những định kiến và áp lực mà phụ nữ phải đối mặt.

3.1. Cái Nhìn Về Giới Trong Văn Hóa Việt Nam Thời Trung Đại

Trong văn hóa Việt Nam thời trung đại, Nho giáo đóng vai trò chủ đạo trong việc định hình quan niệm về giới. Tư tưởng trọng nam khinh nữ ăn sâu vào tiềm thức của người dân, dẫn đến sự bất bình đẳng trong gia đình và xã hội. Phụ nữ bị coi là người phụ thuộc, không có quyền tự quyết và phải tuân theo những quy tắc khắt khe. Vai trò giới của phụ nữ chủ yếu giới hạn trong việc chăm sóc gia đình và sinh con đẻ cái. Định kiến giới đã gây ra nhiều đau khổ và bất công cho phụ nữ.

3.2. Phản Ánh Vấn Đề Giới Trong Văn Học Trung Đại Việt Nam

Văn học trung đại Việt Nam phản ánh chân thực những quan niệm về giới trong xã hội. Nhiều tác phẩm khắc họa hình ảnh người phụ nữ với những phẩm chất truyền thống, nhưng cũng có những tác phẩm thể hiện sự phản kháng đối với những bất công mà họ phải chịu đựng. Các tác phẩm như Truyện Kiều của Nguyễn Du và Chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn đã lên tiếng bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và phê phán những định kiến xã hội. Nghiên cứu văn học giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những vấn đề giới trong lịch sử và xã hội Việt Nam.

IV. Nguyễn Dữ và Truyền Kỳ Mạn Lục Góc Nhìn Về Vấn Đề Giới

Nguyễn Dữ là một nhà văn tài năng, sống trong một giai đoạn lịch sử đầy biến động. Truyền kỳ mạn lục là tác phẩm tiêu biểu của ông, thể hiện sự am hiểu sâu sắc về xã hội và con người. Tác phẩm không chỉ phản ánh những bất công mà phụ nữ phải chịu đựng, mà còn đề cao những phẩm chất tốt đẹp của họ. Góc nhìn giới của Nguyễn Dữ có nhiều điểm tiến bộ so với thời đại, thể hiện sự cảm thông và tôn trọng đối với phụ nữ. Giá trị nhân văn của tác phẩm cần được khẳng định.

4.1. Tác Giả Nguyễn Dữ và Bối Cảnh Sáng Tác Truyền Kỳ Mạn Lục

Nguyễn Dữ là một nhà nho sống vào thế kỷ XVI, một giai đoạn lịch sử đầy biến động của Việt Nam. Ông xuất thân trong một gia đình khoa bảng và từng làm quan, nhưng sau đó từ quan về ở ẩn. Bối cảnh xã hội thời bấy giờ có nhiều bất ổn, với những cuộc chiến tranh liên miên và sự suy thoái của đạo đức xã hội. Truyền kỳ mạn lục được sáng tác trong bối cảnh đó, phản ánh những trăn trở của tác giả về số phận con người và những vấn đề của xã hội.

4.2. Truyền Kỳ Mạn Lục Tác Phẩm Tiêu Biểu Phản Ánh Vấn Đề Giới

Truyền kỳ mạn lục là một tác phẩm văn học đặc sắc, thể hiện tài năng và tư tưởng của Nguyễn Dữ. Tác phẩm gồm 20 truyện, kể về những câu chuyện kỳ lạ và hấp dẫn, nhưng đằng sau đó là những thông điệp sâu sắc về cuộc sống và con người. Vấn đề giới được thể hiện rõ nét trong nhiều truyện, với những nhân vật nữ phải chịu đựng sự áp bức, bất công và định kiến xã hội. Nguyễn Dữ đã sử dụng ngòi bút của mình để lên tiếng bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và phê phán những bất công mà họ phải gánh chịu.

V. Phân Tích Hình Tượng Người Phụ Nữ Trong Truyền Kỳ Mạn Lục

Hình tượng người phụ nữ trong Truyền kỳ mạn lục rất đa dạng và phong phú. Có những người phụ nữ đức hạnh, dịu dàng, hy sinh vì gia đình, nhưng cũng có những người phụ nữ mạnh mẽ, cá tính, dám đấu tranh cho quyền lợi của mình. Nguyễn Dữ đã khắc họa những nhân vật này với sự cảm thông và trân trọng. Phân tích giới giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những phẩm chất và khát vọng của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Giá trị nhân văn của những nhân vật này cần được đánh giá cao.

5.1. Những Phẩm Chất Tốt Đẹp Của Người Phụ Nữ Trong Tác Phẩm

Trong Truyền kỳ mạn lục, Nguyễn Dữ đã khắc họa nhiều nhân vật nữ với những phẩm chất tốt đẹp, như lòng thủy chung, sự hiếu thảo, và đức hy sinh. Những người phụ nữ này luôn đặt lợi ích của gia đình lên trên lợi ích cá nhân và sẵn sàng chịu đựng mọi khó khăn, thử thách. Sự hy sinh của họ là một biểu hiện cao đẹp của tình yêu thương và lòng vị tha. Giá trị đạo đức của những nhân vật này cần được trân trọng và phát huy.

5.2. Sự Phản Kháng và Khát Vọng Tự Do Của Người Phụ Nữ

Bên cạnh những phẩm chất truyền thống, Truyền kỳ mạn lục cũng khắc họa những nhân vật nữ có tinh thần phản kháng mạnh mẽ và khát vọng tự do. Những người phụ nữ này không chấp nhận số phận an bài và dám đấu tranh cho quyền lợi của mình. Họ thể hiện sự độc lập, mạnh mẽ và dũng cảm trong việc theo đuổi hạnh phúc và ước mơ. Sự đấu tranh của họ là một biểu hiện của tinh thần nữ quyền và khát vọng giải phóng.

VI. Ý Nghĩa và Giá Trị Của Vấn Đề Giới Trong Truyền Kỳ Mạn Lục

Nghiên cứu vấn đề giới trong Truyền kỳ mạn lục có ý nghĩa quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về xã hội và con người Việt Nam thời trung đại. Tác phẩm không chỉ phản ánh những bất công mà phụ nữ phải chịu đựng, mà còn đề cao những phẩm chất tốt đẹp của họ. Ý nghĩa của tác phẩm nằm ở sự cảm thông và tôn trọng đối với phụ nữ, cũng như sự phê phán những định kiến và áp lực xã hội. Giá trị văn học và giá trị nhân văn của tác phẩm cần được khẳng định và phát huy.

6.1. Bài Học Về Bình Đẳng Giới Từ Truyền Kỳ Mạn Lục

Truyền kỳ mạn lục mang đến những bài học quý giá về bình đẳng giới. Tác phẩm cho thấy rằng sự bất bình đẳng giới gây ra nhiều đau khổ và bất công cho phụ nữ, đồng thời kìm hãm sự phát triển của xã hội. Bình đẳng giới là một yếu tố quan trọng để xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Sự tôn trọng và công bằng đối với phụ nữ là một biểu hiện của văn minh và nhân đạo.

6.2. Giá Trị Nhân Văn và Di Sản Văn Học Của Tác Phẩm

Truyền kỳ mạn lục là một di sản văn học quý giá của Việt Nam. Tác phẩm không chỉ có giá trị về mặt nghệ thuật, mà còn có giá trị về mặt nhân văn. Nguyễn Dữ đã thể hiện sự cảm thông sâu sắc đối với những số phận bất hạnh và lên tiếng bảo vệ quyền lợi của con người. Giá trị nhân văn của tác phẩm cần được trân trọng và phát huy để góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn. Ảnh hưởng của tác phẩm đối với các thế hệ sau là rất lớn, và nó vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Vấn đề giới và tác phẩm Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ. - Chương 2: Hệ thống chủ đề về giới trong Truyền kỳ mạn lục. - Chương 3: Phương thức nghệ thuật thể hiện vấn đề giới trong Truyền kỳ mạn lục. 10 Chƣơng 1: VẤN ĐỀ GIỚI VÀ TÁC PHẨM TRUYỀN KỲ MẠN LỤC CỦA NGUYỄN DỮ 1.

VẤN ĐỀ GIỚI QUA CÁC DIỄN NGÔN Trước hết cần điểm qua đôi nét về khái niệm diễn ngôn. Theo từ điển New Webster`s Dictionary thì diễn ngôn được định nghĩa gồm hai nghĩa: một là sự giao tiếp bằng tiếng nói (trò chuyện, lời nói, bài phát biểu); hai là sự nghiên cứu tường minh, có hệ thống về một đề tài nào đó (luận án, các sản phẩm của suy luận). Cả hai nghĩa đó đều chỉ thực tiễn giao tiếp ngôn ngữ, nhưng chưa nói đến nghĩa hiện đại là hình thức của ý thức hệ và quyền lực. Còn giới là một kiến tạo xã hội, cho nên diễn ngôn về giới là tiếng nói của kẻ mạnh đè lấp lên kẻ yếu hoặc biến kẻ yếu thành kẻ ăn theo nói leo hoặc không có tiếng nói.

Trong lịch sử, diễn ngôn về giới nằm trong tư tưởng của huyền thoại và tôn giáo trước khi xuất hiện tiếng nói khác: tiếng nói đối kháng. Từ cái nhìn bất bình đẳng giới trong huyền thoại và các học thuyết tôn giáo, chính trị, đạo đức … Trong huyền thoại, tôn giáo, diễn ngôn về giới có từ huyền thoại khai thiên lập địa khi mượn chuyện thánh thần để xác lập trật tự đầu tiên của loài người. Lúc bấy giờ, vai trò của nữ thần và nam thần tương đương nhau, chỉ khác là ở chức năng tự nhiên. Trong thần thoại: Hy Lạp có mẹ Gaia, Ấn Độ có Lajja Gauri - thần lực nữ tính (Shakti), người Hán có Nữ Oa, còn Việt Nam có mẹ Âu Cơ, … Ở họ đều có điểm chung là mang chức năng sinh sản và nuôi dạy con cái, thậm chí mang cả chức năng khai thiên lập địa, lao động và phân phối của cải như nam thần.

Tuy nhiên, huyền thoại về nữ thần và nam thần không ngang bằng nhau. Điều đó cũng có nghĩa là quyền lực của phụ nữ mờ nhạt hẳn, trong khi quyền lực của đàn ông thì nổi bật lên thành kẻ thống 11 trị, dẫn đến sự bất bình đẳng dai dẳng suốt chiều dài lịch sử, đặc biệt khi các tôn giáo lớn ra đời thì vị thế của nam nữ càng bị phân hóa rõ rệt. “Nếu huyền thoại dẫn dắt con người đến vườn Eden, xác lập một niềm tin về Đức Chúa Trời toàn thiện toàn mỹ sinh ra Adam giống như ngài, rồi lấy sườn Adam tạo ra Eva đầy khiếm khuyết. Sự mặc khải này xác lập ngay một trật tự đầu tiên cho loài người: đàn ông là hiện hữu của Thượng Đế, còn đàn bà là cái khác (The Other), cái phụ thuộc của đàn ông.

Cựu ước kế tiếp, rằng việc vi phạm luật trời và rơi vào tội lỗi bắt đầu từ đàn bà. Eva nghe lời kẻ xấu là con rắn, hiện thân của quỷ Satan đã dụ Adam ăn Trái Cấm, trái sinh ra từ cây Trí tuệ đồng thời là cây Tính dục. Đây là mặc khải thứ hai về thân phận người phụ nữ: Ngài phán cùng người phụ nữ rằng: ta sẽ thêm điều khổ cực bội phần trong cơn thai nghén: người sẽ chịu đau đớn mỗi khi sinh con; sự dục vọng người phải xu hướng về chồng, và chồng sẽ cai trị ngươi.115] Chính niềm tin vào mặc khải này đã kéo theo hàng loạt các kiến tạo về vai trò của người đàn ông và thân phận phụ nữ [13, tr. Sau Adam là tổ phụ Abraham, và sau Abraham lại là Chúa con Jesus Christ.

Ngay trong huyền thoại đa thần trước tôn giáo độc thần, người đứng đầu các vị thần phải là đàn ông. Trong huyền thoại Hy Lạp, các nữ thần hoàn toàn bị đưa xuống sau sự thống trị của thần Zeus. Và những đứa con của thần linh trong cuộc hôn phối với người trần như Heracles, Achilles. được ngợi ca trong các thiên sử thi đều mang khuynh hướng ngợi ca vai trò của người đàn ông.

Hay trong huyền thoại sơ khai của Ấn Độ, vào cái giao điểm đạo Hindu lập ra tam thần tối cao (Trimurti), gồm Barahma, Vishnu, Shiva như là sự chỉnh biên từ những câu chuyện dân gian phổ biến vùng sông Ấn, sông Hằng, vết tích một cuộc đảo chính từ thần lực nữ tính sang phụ quyền vẫn còn nguyên vẹn[12, tr.11] Trong huyền thoại của người Hán, “Huyền thoại Bàn Cố tồn tại gần 12 như song song với với huyền thoại Nữ Oa, trong trường hợp Nữ Oa là huyền thoại độc lập trước khi gắn kết với Phục Hy thành cặp nhị nguyên. Bàn Cố là vị thần nguyên thủy nhất, khi chết đi máu, thịt, xương biến thành núi sông và vạn vật, những loài kí sinh trùng trong cơ thể ngài hóa thành con người. Huyền thoại Nữ Oa nhào nặn đất sét để nắn nên con người - Nữ Oa sánh tương đương với chúa trời trong Cựu ước. Điều đó chứng tỏ vai trò phụ nữ từng được đề cao trước khi diễn ra cuộc “đảo chính” mang tên phụ quyền.

Còn trong tâm thức của người Việt, mẹ Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng và từ trăm trứng ấy nở ra trăm con trai – đây là một kiến tạo phụ quyền nhưng chúng ta không thể phủ nhận vai trò sinh nở và duy trì sự sống của Âu Cơ - thiên chức của nữ giới. Chính Âu Cơ mang năm mươi con trai lên núi mới dựng nên cơ nghiệp các vua Hùng, còn Lạc Long Quân mang năm mươi đứa con trai về biển thì không được nhắc đến. Việc Âu Cơ hoàn thành chức năng sinh nở, bảo tồn sự sống và nhường phần xây dựng triều đại Hùng Vương cho năm mươi đứa con trai cho thấy: Người phụ nữ là sức mạnh của hiện thân tự nhiên, trong khi quyền lực đàn ông chỉ là một thứ được kiến tạo để hình thành nên các quan hệ xã hội. Đất nước Ấn Độ, nơi mà đạo Hindu thống trị và duy trì lâu dài nhất, thì bộ tam thần đứng đầu các vị thần: Brahma, Vishnu và Shiva lại gắn với cặp Linga – Yoni.

Cả ba đều được xem như là nam thần, nhưng có gì đó bất ổn khi đặt trong quan hệ với cặp biểu trưng tính dục nam nữ mà người Ấn Độ tôn thờ. Brahma, thần sáng tạo và sinh sôi, Vishnu, thần bảo hộ thuộc Yoni; trong khi Shiva, thần hủy diệt lại thuộc Linga. Quan hệ tương ứng ấy cho thấy nền tảng của sự sáng tạo và bảo hộ sinh sôi thuộc về nữ tính, trong khi hủy diệt và cõi chết lại thuộc về nam tính. Lạm dụng bạo lực và tính dục dẫn đến chiến tranh chỉ có thể là đàn ông.

Nhưng quá trình kiến tạo văn hóa phụ quyền, mọi 13 tội lỗi trút hết đàn bà. Còn Thánh Paul, người dựa vào Cựu Ước và Tân Ước, đã thiết lập nên nguyên tắc: không phải người nam được sáng tạo ra cho người nữ mà trái lại, người nữ được sáng tạo ra cho người nam. Các quan điểm này đã che đậy hoàn toàn vai trò của người phụ nữ, điều này cũng thể hiện rõ trong Nho giáo khi luận Kinh Dịch. Nho giáo xem đàn bà thuộc Âm tính so với đàn ông thuộc Dương tính, vì thế cái xấu dành cho đàn bà.

Luận ngữ viết: “Duy nữ tử dữ tiểu nhân vi nan dưỡng dã, cận chi tắc bất tốn, viễn chi tắc oán” (Chỉ có phụ nữ và tiểu nhân là loại khó dạy, gần nó thì nó vô phép, xa nó thì nó oán hận). Tuy nhiên, con giun xéo mãi cũng quằn. Lịch sử đã chứng kiến tiếng nói phản kháng, đấu tranh trong phong trào đòi nữ quyền của nữ giới. Khởi đầu cho ngọn lửa đấu tranh ấy là vào tháng 10/1789, một nhóm phụ nữ Paris xông thẳng vào trụ sở Quốc dân đại hội để đòi quyền bình đẳng nam nữ.

Đây chính là sự khởi đầu cho một phong trào đấu tranh chính trị trước khi chuyển thành những vấn đề văn hoá lớn của cả thời đại văn minh. … đến tiếng nói bình đẳng giới trong nữ quyền luận Mặc cho tạo hóa ban tặng cho nữ giới nhiều thiên chức mà đàn ông không có được và có thể đảm nhiệm những vai trò như nam giới nhưng những quan niệm hà khắc về người phụ nữ vẫn kéo dài ròng rã suốt nhiều thiên niên kỉ. Những quan niệm: “Nhất nam viết hữu, thập nữ viết vô”, “Nữ nhi thường tình”, “Nữ nhi ngoại tộc”, … đã bám rễ sâu trong tiềm thức, phủ rộng trên phạm vi không chỉ một dân tộc, một quốc gia, một vùng miền và trở thành cái cùm để giam cầm nữ giới, là công cụ áp chế họ. Và như một lẽ tất yếu: có áp bức thì tất yếu sẽ có đấu tranh, sự phản kháng ấy đã giáng một đòn mạnh mẽ, tấn công một cách toàn diện vào tình trạng bất bình đẳng của xã hội.

Nữ quyền luận (Feminism) ra đời trong những thập niên 1960, 1970, gắn 14 liền với phong trào giải phóng phụ nữ. Đó là một nỗ lực lý thuyết hóa vấn đề nam - nữ trên tinh thần giải cấu trúc. Nó tự tạo ra chiến lược diễn ngôn chống lại diễn ngôn nam quyền hay văn hóa duy dương vật (phallocentric culture). Chủ nghĩa nữ quyền trên thế giới đã trải qua ba giai đoạn đấu tranh.

Giai đoạn thứ nhất khởi đầu từ nước Anh, sau đó lan ra các quốc gia phương Tây từ nửa sau thế kỉ XIX đến nửa đầu thể kỉ XX. Đại diện của giai đoạn này chính là Mari Wollstonerast được ví như mẹ đẻ của chủ nghĩa nữ quyền với cuốn Bản chứng minh các quyền của phụ nữ (A Vindication of de Rights of Women, 1792), bà cho rằng: phụ nữ không phải thấp kém hơn đàn ông, chẳng qua là họ thiếu đi sự giáo dục. Theo bà, cả đàn ông và phụ nữ phải được đối xử với nhau bình đẳng và mường tượng về một trật tự xã hội dựa trên nguyên lý đó. Tiếp theo là Viginia Woolf - nhà nữ quyền học đầu tiên của phương Tây - sáng lập ra bộ môn phê bình văn học cho nữ giới với tác phẩm Một căn phòng riêng (A Rom of One is Own, 1929) được coi như “sách vỡ lòng” của nữ quyền.

Giai đoạn thứ hai, chủ nghĩa nữ quyền bắt đầu rầm rộ ở Tây Âu và Bắc Mỹ sau đại chiến thế giới thứ hai và phát triển lên cao trào trong thập niên 60 của thể kỉ XX. Đại diện tiêu biểu nhất của giai đoạn này là Simone de Beauvoir (1908 - 1986), nữ nhà văn Pháp, trong cuốn Giới tính thứ hai (The Second Sex).