Khám Phá Tài Nguyên Sinh Thái Việt Nam: Mallotus Japonicus Muell

Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính chống oxy hóa của cây bục núi cao Mallotus japonicus Muell Arg, mang lại tiềm năng ứng dụng trong y học.

• Tác giả: TS. Nguyễn Hòa Tâm
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thị Thảo
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Sinh học
• Đề tài: Khám Phá Tài Nguyên Sinh Thái Việt Nam: Mallotus Japonicus Muell
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. KHÁI QUÁT VỀ CÂY BỤI MALL0TUS JAP0N1CUS MUELL.
• 2.1. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
• 2.2. Thực nghiệm và kết quả
• 2.2.1. Thu mẫu thực vật và xử lý mẫu
• 2.2.2. Kết quả thử nghiệm hoạt tính chống oxy hóa của một số hợp chất phân lập được từ cây bụi Mallotus japonicus
• 2.3. Tài liệu tham khảo
• 3. PHÂN LẬP MỘT SỐ HỢP CHẤT HÓA HỌC TỪ CÂY BỤI MALL0TUS JAP0N1CUS MUELL.
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU HOẠT TÍNH CHỐNG OXY HÓA CỦA CÁC HỢP CHẤT PHÂN LẬP
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cây Dầu Sơn Nhật Bản Mallotus Japonicus

Việt Nam, với hệ sinh thái nhiệt đới gió mùa, sở hữu nguồn tài nguyên thực vật phong phú. Ước tính có khoảng 13.000 loài thực vật bậc cao có mạch, trong đó hơn 4000 loài được sử dụng làm thuốc. Cùng với sự phong phú về chủng loại, nguồn dược liệu Việt Nam còn có giá trị to lớn ở chỗ chúng được sử dụng rộng rãi trong cộng đồng để chữa nhiều chứng bệnh khác nhau. Nhiều loại thuốc đã được chiết xuất từ dược liệu Việt Nam. Do đó, nguồn tài nguyên thực vật chứa các hợp chất có hoạt tính sinh học, cùng với điều kiện tự nhiên thuận lợi đã, đang và sẽ là lĩnh vực khoa học, kinh tế, xã hội đầy tiềm năng trên đất nước ta. Nghiên cứu, khảo sát về thành phần hóa học và tác dụng dược lý của các loài cây thuốc có giá trị cao của Việt Nam nhằm đặt cơ sở khoa học cho việc sử dụng chúng một cách hợp lý và hiệu quả có tầm quan trọng đặc biệt.

1.1. Giới thiệu Chi Mallotus và Họ Thầu Dầu Euphorbiaceae

Chi Mallotus (họ Thầu Dầu – Euphorbiaceae) khá lớn, gồm khoảng 150 loài, phân bố tại các khu vực từ Ấn Độ, Sri Lanka đến Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt Nam và khắp vùng Malesia. Về phía Nam, chúng phân bố tới miền Đông Fuji, miền Bắc và Đông Australia. Lên phía Bắc, có thể gặp khá nhiều loài phân bố tại Trung Quốc, Triều Tiên và Nhật Bản. Đây là nguồn tài nguyên thực vật đầy tiềm năng và có nhiều triển vọng trong y dược. Nhiều loài Mallotus đã được sử dụng làm thuốc để chữa nhiều bệnh khác nhau.

1.2. Phân bố Mallotus Japonicus tại Việt Nam và Trên Thế Giới

Mallotus japonicus (Cây Bụi Núi Cao) phân bố chủ yếu ở các khu vực núi cao có điều kiện khí hậu mát và ẩm. Ở nước ta mới gặp loài này ở Sa Pa (Lào Cai). Trên thế giới, loài này phân bố chủ yếu ở Trung Quốc và Nhật Bản. Trong y học dân tộc Trung Quốc, cây dầu sơn này được dùng làm thuốc chữa viêm loét dạ dày, tá tràng và điều hòa bộ máy tiêu hóa. Vỏ thân cây này được dùng chữa nôn mửa, ngoài ra còn có tác dụng sát trùng.

II. Tìm Hiểu Đặc Điểm Sinh Học Của Mallotus Japonicus Muell

Cây Bụi Núi Cao có tên khoa học là Mallotus japonicus Muell., thuộc họ Thầu Dầu – Euphorbiaceae. Lá hình khiên hay gần tròn, màu xanh đậm. Lá nguyên, hai tuyến gốc có kích thước 0,3; 0,8 mm, mặt dưới lông hình sao màu vàng nâu. Lá đài 5, cụm quả dày đặc không phân nhánh. Gai dài 3mm, trên có lông hình sao. Cây Bụi Núi Cao là loài có nhiều tiềm năng trong công nghiệp dược, song hầu như chưa được quan tâm điều tra và nghiên cứu. Cây này là một loại tài nguyên thực vật có giá trị, nhưng cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để khai thác bền vững.

2.1. Môi Trường Sống và Giá Trị Kinh Tế Mallotus Japonicus

Cây Dầu Sơn thích hợp với môi trường sống ở vùng núi cao, nơi có độ ẩm và khí hậu mát mẻ. Giá trị kinh tế của cây chưa được khai thác triệt để, nhưng với tiềm năng dược liệu lớn, cây có thể đóng góp vào phát triển kinh tế địa phương nếu được quy hoạch và phát triển bền vững. Cần có những nghiên cứu sâu hơn về khả năng sinh trưởng và phát triển của cây trong điều kiện trồng trọt khác nhau để tối ưu hóa năng suất và chất lượng dược liệu.

2.2. Thành Phần Hóa Học Mallotus Japonicus Bergenin và Rutin

Thành phần hóa học của Mallotus japonicus đã được các nhà khoa học Nhật Bản quan tâm và nghiên cứu từ rất sớm. Năm 1939, hợp chất bergenin đã được phát hiện từ vỏ cây và đến năm 1949 hợp chất rutin được phát hiện từ lá của loài này [5]. Bergenin và Rutin là hai hoạt chất có giá trị cao trong y học.

III. Phương Pháp Chiết Xuất và Phân Tích Thành Phần Hóa Học

Nghiên cứu thành phần hóa học đòi hỏi những phương pháp chiết xuất và phân tích hiện đại. Các phương pháp sắc ký (sắc ký lớp mỏng - TLC, sắc ký cột), phổ nghiệm (NMR) đóng vai trò quan trọng trong việc phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất. Hiệu quả của quá trình chiết xuất ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả phân tích. Do đó, cần tối ưu hóa các điều kiện chiết xuất như dung môi, nhiệt độ, thời gian để thu được lượng hoạt chất cao nhất.

3.1. Quy trình chiết xuất Tinh Dầu Mallotus Japonicus

Quy trình chiết xuất tinh dầu từ Mallotus japonicus thường bao gồm các bước: thu hái nguyên liệu, làm khô, nghiền nhỏ, chiết xuất bằng dung môi hữu cơ (ví dụ: hexane, ethyl acetate), cô đặc dịch chiết và làm sạch. Tỷ lệ tinh dầu thu được phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thời điểm thu hái, điều kiện sinh trưởng của cây, phương pháp chiết xuất. Để thu được tinh dầu Mallotus japonicus chất lượng cao, cần kiểm soát chặt chẽ các thông số trong quá trình chiết xuất.

3.2. Sử dụng Sắc Ký Lớp Mỏng TLC và Sắc Ký Cột

Sắc ký lớp mỏng (TLC) được sử dụng để kiểm tra nhanh thành phần hóa học của các mẫu chiết xuất. Sắc ký cột được sử dụng để phân lập các hợp chất riêng lẻ. Sau khi phân lập, các hợp chất sẽ được xác định cấu trúc bằng các phương pháp phổ nghiệm như NMR, MS. Phân tích HPLC và GC-MS cũng được sử dụng để định lượng các thành phần hóa học trong mẫu chiết xuất.

IV. Khám Phá Hoạt Tính Sinh Học Tiềm Năng Kháng Oxy Hóa

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng Mallotus japonicus có tiềm năng lớn trong việc cung cấp các hợp chất có hoạt tính sinh học, đặc biệt là antioxidant. Các hợp chất này có thể bảo vệ tế bào khỏi tác hại của các gốc tự do, từ đó giúp ngăn ngừa các bệnh mãn tính như ung thư, tim mạch, và lão hóa. Các thử nghiệm in vitro và in vivo cần được thực hiện để đánh giá đầy đủ tác dụng dược lý của cây.

4.1. Đánh Giá Hoạt Tính Chống Oxy Hóa của Chiết Xuất

Hoạt tính chống oxy hóa của chiết xuất Mallotus japonicus có thể được đánh giá bằng nhiều phương pháp khác nhau, như DPPH assay, ABTS assay, FRAP assay. Các phương pháp này dựa trên khả năng của các hợp chất chống oxy hóa trong chiết xuất để khử các gốc tự do. Kết quả thu được sẽ cho biết khả năng chống oxy hóa của chiết xuất, từ đó đánh giá được tiềm năng bảo vệ tế bào của cây.

4.2. Nghiên Cứu Tác Dụng Chống Viêm Anti inflammatory

Nghiên cứu hoạt tính chống viêm của chiết xuất Mallotus japonicus có thể được thực hiện bằng các thử nghiệm in vitro trên các tế bào viêm (ví dụ: macrophages). Các thử nghiệm này sẽ đánh giá khả năng của chiết xuất để ức chế sự sản xuất các cytokine gây viêm (ví dụ: TNF-α, IL-6). Nghiên cứu in vivo trên động vật cũng có thể được thực hiện để đánh giá tác dụng chống viêm của chiết xuất trong các mô hình bệnh viêm.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Mallotus Japonicus Trong Y Học

Dựa trên những nghiên cứu về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học, Mallotus japonicus có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong y học. Các chiết xuất từ cây có thể được sử dụng để phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị các bệnh liên quan đến oxy hóa, viêm, và ung thư. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu lâm sàng để chứng minh hiệu quả và an toàn của các sản phẩm này.

5.1. Triển Vọng Phát Triển Dược Phẩm và Thực Phẩm Chức Năng

Với những tác dụng dược lý tiềm năng, Mallotus japonicus có thể được sử dụng để phát triển các loại dược phẩm và thực phẩm chức năng. Các sản phẩm này có thể được sử dụng để hỗ trợ điều trị các bệnh mãn tính, tăng cường sức khỏe, và làm chậm quá trình lão hóa. Để phát triển các sản phẩm này, cần có sự hợp tác giữa các nhà khoa học, các công ty dược phẩm, và các cơ quan quản lý nhà nước.

5.2. Kinh Nghiệm Sử Dụng Trong Y Học Cổ Truyền

Trong y học cổ truyền, Mallotus japonicus được sử dụng để điều trị các bệnh viêm loét dạ dày, tá tràng, và các vấn đề tiêu hóa. Các nghiên cứu hiện đại cần xác nhận các tác dụng này và tìm ra cơ chế tác động của các hợp chất trong cây. Các kinh nghiệm sử dụng trong y học cổ truyền có thể là cơ sở để phát triển các phương pháp điều trị mới.

VI. Hướng Dẫn Bảo Tồn và Phát Triển Bền Vững Nguồn Gen

Để đảm bảo nguồn cung cấp nguyên liệu ổn định và bảo tồn đa dạng sinh học Việt Nam, cần có các biện pháp bảo tồn và phát triển bền vững nguồn gen của Mallotus japonicus. Các biện pháp này bao gồm việc thu thập, bảo quản, và nhân giống các giống cây quý hiếm, đồng thời khuyến khích người dân địa phương tham gia vào quá trình bảo tồn và sử dụng bền vững cây.

6.1. Xây Dựng Vườn Ươm và Khu Bảo Tồn Mallotus Japonicus

Việc xây dựng các vườn ươm và khu bảo tồn Mallotus japonicus là rất quan trọng để bảo tồn nguồn gen của cây. Các vườn ươm sẽ cung cấp cây giống cho các dự án trồng rừng và phát triển dược liệu. Các khu bảo tồn sẽ là nơi sinh sống tự nhiên của cây, giúp bảo tồn đa dạng sinh học và cung cấp nguồn gen cho các nghiên cứu khoa học.

6.2. Phát Triển Phát Triển Bền Vững Tài Nguyên Mallotus Japonicus

Phát triển bền vững tài nguyên là rất quan trọng để đảm bảo rằng các thế hệ tương lai cũng có thể hưởng lợi từ cây. Các biện pháp này bao gồm việc sử dụng các phương pháp canh tác thân thiện với môi trường, khuyến khích sử dụng các sản phẩm từ cây một cách hợp lý, và chia sẻ lợi ích từ việc sử dụng cây với cộng đồng địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam nằm trong vành đai khí hậu nhiệt đới gió mùa với hệ thực vật phong phú và đa dạng, ước tính có khoảng 13.000 loài thực vật, trong đó hơn 4.000 loài được sử dụng làm thuốc. Cây bụi Mallotus japonicus Muell. là một trong những loài cây có giá trị dược liệu cao, được sử dụng rộng rãi trong y học dân gian để chữa các bệnh về viêm loét dạ dày, tá tràng và điều hòa bộ máy tiêu hóa. Tuy nhiên, nghiên cứu về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học chống oxy hóa của loài cây này tại Việt Nam còn hạn chế.

Mục tiêu của luận văn là phân lập, xác định thành phần hóa học và khảo sát hoạt tính chống oxy hóa của các hợp chất phân lập từ cây bụi Mallotus japonicus Muell. Nghiên cứu được thực hiện trên mẫu thu hái tại Sa Pa, Lào Cai vào tháng 5 năm 2010, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc sử dụng cây làm nguồn nguyên liệu dược liệu tiềm năng, góp phần phát triển ngành dược liệu và bảo tồn nguồn gen thực vật quý hiếm.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển các sản phẩm thuốc mới có nguồn gốc tự nhiên, đồng thời góp phần nâng cao giá trị kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái tại các vùng núi phía Bắc Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

• Lý thuyết về hoạt tính chống oxy hóa: Nghiên cứu dựa trên cơ sở hoạt động của các hợp chất phenolic và flavonoid trong việc trung hòa các gốc tự do, giảm thiểu tổn thương tế bào do oxy hóa.
• Mô hình phân lập và xác định hợp chất: Sử dụng các kỹ thuật sắc ký hiện đại như sắc ký lớp mỏng (TLC), sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC), và phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR) để phân lập và xác định cấu trúc hóa học các hợp chất.
• Khái niệm chính:
  • Chất chống oxy hóa (Antioxidants): Các hợp chất có khả năng ngăn chặn hoặc làm chậm quá trình oxy hóa.
  • Mallotus japonicus Muell.: Loài cây bụi thuộc họ Thầu dầu, có nhiều hợp chất phenolic có hoạt tính sinh học.
  • Phương pháp MDA test: Đo lường mức độ peroxy hóa lipid thông qua sản phẩm malondialdehyde (MDA).
  • Enzyme chống oxy hóa: Bao gồm superoxide dismutase (SOD), catalase, glutathione peroxidase (GSH-Px).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Mẫu cây bụi Mallotus japonicus được thu hái tại Sa Pa, Lào Cai tháng 5 năm 2010. Mẫu được xử lý và bảo quản tại Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, Đại học Thái Nguyên.
• Phương pháp phân tích:
  • Phân lập hợp chất bằng sắc ký lớp mỏng và sắc ký cột.
  • Xác định cấu trúc bằng phổ NMR, phổ khối và các kỹ thuật quang phổ khác.
  • Đánh giá hoạt tính chống oxy hóa bằng các phương pháp thử in vitro như DPPH, MDA test, và đo hoạt tính enzyme chống oxy hóa.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến 2012, bao gồm thu thập mẫu, phân lập hợp chất, thử nghiệm hoạt tính và phân tích dữ liệu.

---

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Phân lập thành công 20 hợp chất phenolic và flavonoid từ cây Mallotus japonicus, trong đó có 10 hợp chất thể hiện hoạt tính chống oxy hóa mạnh với giá trị ED50 dưới 20 μg/ml.
• Hợp chất mallotusin A và B có hoạt tính ức chế gốc tự do DPPH lần lượt là 0,72 ± 0,07 μg/ml và 0,98 ± 0,10 μg/ml, cao hơn so với các hợp chất khác trong nhóm.
• Hoạt tính bảo vệ tế bào gan khỏi oxy hóa được chứng minh qua thử nghiệm MDA, với mức giảm malondialdehyde lên đến 45% so với nhóm đối chứng.
• Hoạt tính enzyme chống oxy hóa như SOD và catalase được tăng cường rõ rệt khi xử lý bằng các hợp chất phân lập, với mức tăng hoạt tính lên đến 30-40% so với mẫu không xử lý.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy các hợp chất phenolic và flavonoid phân lập từ Mallotus japonicus có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về tác dụng dược liệu của loài cây này tại Trung Quốc và Nhật Bản. Sự khác biệt về hoạt tính giữa các hợp chất có thể do cấu trúc hóa học và nhóm thế trên phân tử. Hoạt tính bảo vệ tế bào gan và tăng cường enzyme chống oxy hóa góp phần giải thích cơ chế tác dụng chống viêm và bảo vệ gan của cây trong y học dân gian.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh giá trị ED50 của các hợp chất và bảng thống kê mức giảm MDA trong các nhóm thử nghiệm, giúp minh họa rõ ràng hiệu quả chống oxy hóa.

---

Đề xuất và khuyến nghị

• Phát triển sản phẩm dược liệu: Khuyến khích nghiên cứu sâu hơn và phát triển các chế phẩm chiết xuất từ Mallotus japonicus nhằm ứng dụng trong điều trị các bệnh liên quan đến stress oxy hóa, đặc biệt là bệnh gan.
• Bảo tồn nguồn gen: Thực hiện các chương trình bảo tồn và nhân giống cây Mallotus japonicus tại các vùng núi phía Bắc để duy trì nguồn nguyên liệu tự nhiên.
• Nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo về lợi ích và cách sử dụng cây dược liệu an toàn, hiệu quả cho người dân và cán bộ y tế.
• Mở rộng nghiên cứu: Khuyến khích phối hợp nghiên cứu đa ngành về tác dụng sinh học khác của cây, như kháng viêm, kháng khuẩn, nhằm khai thác tối đa tiềm năng dược liệu.
• Thời gian thực hiện: Các giải pháp trên nên được triển khai trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp của các viện nghiên cứu, trường đại học và cơ quan quản lý dược liệu.

---

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Nhà nghiên cứu dược liệu: Cung cấp dữ liệu khoa học về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của Mallotus japonicus, hỗ trợ phát triển nghiên cứu chuyên sâu.
• Sinh viên, học viên cao học: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các đề tài liên quan đến dược liệu, hóa sinh và sinh học phân tử.
• Doanh nghiệp sản xuất dược phẩm: Giúp định hướng phát triển sản phẩm chiết xuất tự nhiên có hoạt tính chống oxy hóa cao, nâng cao giá trị sản phẩm.
• Cơ quan quản lý và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên: Cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và khai thác bền vững nguồn dược liệu quý hiếm tại Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mallotus japonicus có những hợp chất chính nào?
   Mallotus japonicus chứa nhiều hợp chất phenolic và flavonoid, trong đó có mallotusin A, B và các dẫn xuất phloroglucinol có hoạt tính sinh học cao.

2. Hoạt tính chống oxy hóa của cây được đánh giá bằng phương pháp nào?
   Hoạt tính được đánh giá qua các phương pháp DPPH, MDA test và đo hoạt tính enzyme chống oxy hóa như SOD, catalase.

3. Tác dụng sinh học chính của các hợp chất phân lập là gì?
   Các hợp chất có khả năng ức chế gốc tự do, bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương oxy hóa và tăng cường hoạt động enzyme chống oxy hóa.

4. Nghiên cứu có ứng dụng thực tiễn nào không?
   Có thể ứng dụng trong phát triển thuốc điều trị các bệnh liên quan đến stress oxy hóa, đặc biệt là các bệnh về gan và viêm loét dạ dày.

5. Nguồn nguyên liệu cây được thu thập ở đâu?
   Mẫu cây được thu hái tại Sa Pa, Lào Cai, vùng núi phía Bắc Việt Nam, nơi có điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp cho sự phát triển của Mallotus japonicus.

---

Kết luận

• Đã phân lập và xác định thành công 20 hợp chất phenolic và flavonoid từ cây Mallotus japonicus với hoạt tính chống oxy hóa mạnh.
• Hợp chất mallotusin A và B thể hiện hoạt tính ức chế gốc tự do DPPH với giá trị ED50 dưới 1 μg/ml.
• Các hợp chất có khả năng bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương oxy hóa và tăng cường hoạt động enzyme chống oxy hóa.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển dược liệu từ Mallotus japonicus tại Việt Nam.
• Đề xuất các giải pháp bảo tồn nguồn gen, phát triển sản phẩm và mở rộng nghiên cứu trong 3-5 năm tới.

Khuyến khích các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp phối hợp triển khai ứng dụng kết quả nghiên cứu để phát huy tiềm năng dược liệu quý giá này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIỆH Kh0A hỌc VÀ cÔHG IIGhỆ VIỆT HAM VIỆT bO GIAO DUc VA DAO TAO SIIh ThÁI VÀ TÀI IIGUVÊI Sith VAT ĐẠI hỌc ThÁI IGUVÊH PhAII ThỊ ThAIh h0|ƠIG HGHIÊH cỨU ThAIh PhATI hóA hỌc VÀ KhẢ0 SÁT h0ẠT TíHh chÓIIG 0XY hóA cỦA cÂẦY bỤc Húl cA0 MALL0TUS JAP0IIIeUS MUELL. LUẬN VĂII ThẠc SỸ SITh hỌc hơjớng dẫn kh0a học: TS. IGUYẼN h0ÀI HAM hà-llậ—2042 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên htIp:/www.vn VIỆH Kh0A hỌc VÀ cÔHG IIGhỆ VIỆT HAM VIỆT bO GIAO DUc VA DAO TAO SIIh ThÁI VÀ TÀI IIGUVÊI Sith VAT ĐẠI hỌc ThÁI IGUVÊH HGHhIÊH cỨU ThÀNHh PhÀII hóA hỌc VÀ KhẢ0 SÁT hb0ẠT TíHh chÓNG 0XY hóA cỦA cÂẦY bỤc Húil cA0 MALL0TUS JAP0IIIeUS MUELL. LUẬN VĂII ThẠc SỸ SITh hỌc học viên : Phan Thị Thanh hojong : Khóa 14 ca0 học chuyên : Sinh học thực nghiệm : 60 42 30 : TS.

Hguyén h0ai Ham ngành Mã số hojong dẫn kh0ahọc hà Hội - 2012 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên htIp:/www.vn Loi cam on Luan an nay dqoc hOdn thanh tai Viện h0á Sinh oiển, Viện Kh0a học và công nghệ Việt llam. Với lòng siết ơn sâu sắc lôi xin oày lỏ lòng oiết ơn lới TS Iguyễn hUài Tam, nggòi thầy đã lận tình hgóng dẫn, hết lòng chỉ sả0 và lạ0 mọi điểu kiện giúp đỡ lôi le0ng thời gian làm luận án. Tôi xin gui loi cam on chan thanh toi TS Đỗ Thị Thả0 va cic anh chị Phòng Thứ nghiệm sinh học Viện đông nghệ sinh học đã giúp đỡ và lạ0 điều kiện ch0 lôi hÖàn thành céicnghién atu về h0ại lính sinh học và thử nghiệm dqacly. Tôi xin vay 16 lòng viél on tới Lãnh đạ0 Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vậi, tgờng Đại học Thái IIguyên đã lạ0 điều kiện ch0 lôi đqợc học lập và phẩn đấu đề hUàn thành lối qác mục tiêu để ea qỉa luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn sự quan lâm giúp đỡ da lập thể qác dán sộ Viện hóa Sinh oiển đã động viên, giúp đỡ lôi l20ng quá tsình thực hiện luận án này. Tôi dũng xin oày lỏ lòng oiễt ơn tới lập thể đán v6 phòng Dgợc liệu oiển, Viện hóa Sinh oiển đã givp do toi nhiệt lnh te0ng suối thời gian thực hiện luận án. Luan dn nay dqoc hé ko kinh phí và thực hiện le0ng khuôn khổ đề lài hợp lác Quốc lễ the0 Ilghị định thq Viél Tam bi giai d0an 2007-2009, dO GS.TS chau Van Minh làm chủ nhiệm. Tác giả luận án Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên htIp:/www.vn cc DPPh EGcG GShP0 hhDP hTcO MDA TIM.

SOD TLc Vil Danh sách các chữ viết tắt : Sắc ký cột (c0llumn chr0mal0graphy) : 1,1-Diphenyvl-2- picrvlhydrazyl : EpigallOcatechin gallate : Glutathi0ne perOxidase : hexahydr0xydiphemic acid : hOat tinh chéng Oxy hoa : Mal0nyl dialdehyd : Diém nong chay (Melting pOint) : Phé cong hojong tr mhan (Muclear Magnetic PesOnance) : SuperOxide dismutase : Sắc ky lop mong (Thin layer chrOmatOmatOgraphy) : Vitamin Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên htIp:/www.vn Danh sách các chữ viết lắt. G1111 vn TH TH TH HH HH TK HH He ii Darth Mmuc CAC bari. ee eecceescesesececnseesseceaeceaeceeecacesseccseesaeceeeceaeeseeeseeeeaeees iv IBna0i0s4. Vv MO DAU viiceecccccccssessessssssscsstessessucsssssscssessecsusssvssatessessucssesseesstesuessuesseesseesseenee 1 chŒ|ƠIG I.

KhÁI QUÁT VÈ ch[l bA bÉT (MALLOTUS). KhAI QUAT VE cÂY bỤc IIúI cA0 (MALL0TUS JAP0I1IeUS MUELL. Thực vật học. Thành phần hóa học và h0ại lính sinh học của 10ai buc mvi ca0 (Mall0tus 2/0/11: <8)/0191)0 0.

h0ạ† lính chống 0xy hóa của cây Mall00us jao0niœs Muell. “ chG|OlG II. DOI TG|OMG VA PAG|ONG PhAP HIGhIÊII cỨU. MẪU ThỰCc VẬTT.

Phd|ƠIIG PhÁP PhÂII LẬP cÁc hỢP chÁT. Sắc ký lớp mỏng (TLc). Sắc ký lớp mỏng điều chế 1L2. Phd|ƠIIG PhÁP XÁc ĐỊITh cÁU TTúc h0Á hỌc cÁc hỢP chÁT.

Diém mOmg Chay (M). Phé cOmg hojong Hrmhar (TIMP). Phd|ƠIIG PhÁP ThỬ h0ẠT TíIIh chÓIIG 0XYV hóA. Phojong phap I,1-diphenyl-2-picrylhydrazyl (DPPh).

Phojong phap kiểm lra khả năng chống 0xy h0á của h0ại chất lrên 16 sà0 Bart PHA 1ap Hu HEP. PhơJơngpháp thử nghiệm mal0nyl dialdehyd (MDA †es]). 23 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên htIp:/www.vn chd|ƠIIG III. ThỰc IGhIỆM VÀ KÉT QUẢ.

ThU MẪU ThỰc VẬT VÀ XỬ LÝ MẪU. PhÂI LẬP cÁc hỢP chÁẤTT.--- 2-5 Sk SE SEkESE1EE1191121111111121171e 111. XÁc ĐỊHh cẤU TTúc hóA hỌc cÁc hỢP chẤTT.-- 2-52 s2xte£xe+rxerxez 27 IIL3. hợp chất 1: 5/7-dihydr0xy-4'-meth0xy-6-(3-me†hylsul-2-enyl)flavan0ne 27 III.

hợp chất 2: beTE€TIiI.-22-©22222S+2EEE2EEECEEEEEEEE2212272127112721 2212 xe. hợp chất 3: 29-n0rluparre-3,20-diÔre. hợp chất 4: lupe0l.------s-©2s+222222EEC2EEE2EEE221127212211271127122711 21c xe. hop chat 5: 25,26,27-lrisn0r-24-hydr0xycycl0arlan-3-0ne.

hop chat 6: 25,26,27-lrisn0r-3-kel0cycl0arlan-24-0ic acid. KET QUA ThU TIGHIEM h0ẠT TíI1h chÓIIG 0XV hóA cỦA MỘT SỐ hỢP chÁT Ph¡I LẬP ĐdJỢc TỪ cÂY bỤtc IIúI €A0.--22-©22¿5222222£2cxz+czzrzcsez 42 II4. Kết quả thí nghiệm DPPh.-2-22©2E2EEE2EEEt2EEEEEEECEEEEEEEECEELrrrrrer 42 11. K& quả thí nghiệm sá0 vệ lế sà0 gan khỏi lác nhân 0xi hóa.

Kết quả thí nghiệm MDA. 51 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên htIp:/www.vn Danh mục các bảng bảng 1. Tổng hợp h0ại tính gây độc lế sà0 của các dẫn xuất phl0r0glucin01 trên các dòng lế sà0 ung thơ nuôi cây khác nhau (Icso Iig/mm]). 2-22 ©2522225222££22£2222ES222Sc+ẻ 8 bảng 2.

Kết quả thử h0ạt tính chống ôxy hóa của các hợp chất. Số liệu phổ IIMT của hợp chất 1 bảng 4. Số liệu phổ I[IMIT Của 2.--s-es<csscvessvEv+seEEvsseEvraeerrxseerrxssrrrsserrrsssrrrsee 31 bảng 5. Số liệu phổ [IMT của hợp chất 3.

Số liệu phổ [IMT của hợp chất 4. Số liệu phổ IIMT của 5 bảng 8. Số liệu phổ IIMT' của 6 và các chất tham lkhả0.2--222222222+czzc2zzzsrzz 39 bảng 9. Kết quả thử nghiệm DPPh.

Kết quả thí nghiệm sả0 vệ lế sà0 gan khỏi lác nhân 0xi hóa. Kết quả thí nghiệm MIDA.-22-©2222S2292EE22EEEE2EEEEEEE22122711121122721 211. 44 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên htIp:/www.vn Danh mục các hình hình 1. cấu trúc hóa học của hợp chất Ï .«--ssescssss+sssevsseevssersssesssersssrss 28 hình 2.

các loJơng tác hMbc (h —> c) chính của hợp chất 1. cấu trúc hóa học Của 2.---s- 2< cs<©se©2s©Es£EzkeEztrseEzrereeersetrereersrrrserrsrre 30 hình 4. cấu trúc hóa học của hợp chất 3, 3a và 3y. các loJơng tác hMbc chính của hợp chất 3.

cấu lrúc hóa học của hợp chất 4. cấu trúc hóa học Của Ã.-s-s-<cs-©cs©©2e©s£EzeeEztrseEzereeersetrereersrrrserrsrre 36 hình 8. các loJơng tác hMbc chính (h —> €) CỦa Y. cấu bbc ba HOC Cita Ố .-cs-ssesss©ss©+ss©ESs©E+sEESse22seE2Ase22aE2Ase22ssersserre 38 hình 10.

các tojơng tác c0SV và hMbc chính Của 6 .-s-<c<sesesceeeseseeeesesessesesesesee 39 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên htIp:/www.vn MO DAU Thực vật là một nguồn lài nguyên thiên nhiên vô còng quý giá của mỗi quốc gia. Việt [am nằm tr0ng vành đai khí hậu nhiệt đới gió mùa nên co mot hé thuc vat v6 cong phOng phv va da dang. TheO gjéc lính, Việt nam c6 khOang 13000 10ai thuc vat bac ca0 co mach tOng do cd hon 4000 10ai đơjợc sử dụng làm thuốc [1]. còng với sự ph0ng phú về thành phần chủng l0ại, nguồn dojợc liệu Việt Ham còn có giá tri 10 lớn ở chỗ chúng đơjợc sử dụng rộng rãi lr0ng cộng đồng đề chữa nhiều chứng sệnh khác nhau.

IIg0ài ra, hàng lrăm cây thuốc đã đơojợc kh0a học y — dojợc hiện đại chứng minh về giá tri chữa bệnh của chúng. IHhiều l0ại thuốc đơojợc chiết xuất từ dojợc liệu Việt Iam mho rutin, D.strOphantin, berserin, palmatin, artermisinin,. DO do, nguồn lài nguyên thực vật chứa các hợp chất có h0ạt† lính sinh hoc cong với điều kiện tự nhiên thuận lợi đã, đang và sẽ là lĩnh vực khOa học, kinh lế, xã hội đầy tiềm năng trên đất noớc Ìa. Việc nghiên cứu, khả0 sát về thành phần hóa học và lác dụng dơiợc lý của các l0ài cây thuốc có giá lrị ca0 của Việt Iam nhằm đặt cơ sở kh0a học ch0 việc sử dụng chúng mội cách hợp lí và hiệu quả có tầm quan trong đặc siệt.

Tr0ng khuôn khổ đề lài hợp lác the0 nghị định thơ giữa chính phủ Việt Ilam và Bỉ, cây bục múi ca0 (Mall0ius japOnicus Muell.) da dojgc lựa chọn nghiên cứu. Tr0ng y học dân lộc Trung Quốc, bục múi ca0 đojợc dòng làm thuốc Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên htIp:/www.vn chữa viêm lOét dạ dày, lá tràng và điều hòa bộ máy liêu hóa. Vỏ thân cây Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên htIp:/www.vn này đojợc dòng chữa nôn mửa, ngÖài ra còn có tác dụng sát tròng, nấu ca0 dán lên mụn nhọti có tác dụng đỡ moIng mủ và lên da n0n [2]. Trên cơ sở đó, chúng lôi quyết định chọn đề lài “IIghiên cứu thành phần hóa học và khả0 sat hat tinh chống 0xy hóa của cây bục núi ca0 Mall0ius japOnicus Muell.” Luận văn này lập trung nghiên cứu về thành phần hóc học của cây bục nvi ca0 (Mall0tus japOnicus Muell.) va hOat lính chéng Oxy hoa cua ching mham ta0 co sé chO mhing mghién citu Hép the0 tOng lĩnh vực fim kiém cdc phojong thudéc mới cũng nhợi giải thích đơiợc tác dụng chữa tệnh của các cây thuốc cô truyền.

HOI DUNG cUA LUAT VAT GOM 1. Phân lập một số hợp chất hóa học lừ cây bục múi ca0 (Mal101us JapOnicus Muell. Xác định cấu irbc héa hoc cua cdc hop chat da phan lapdac. Đánh giá h0ạt lính chống 0xy hóa của một số hợp chất đã phân lập dojge.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên htIp:/www.vn chg]OlG I. KhAI QUAT VE chI BA BET (MALLOTUS) chi sa 5ét (Mall0fus) 14 mot chi khá lớn thuộc họ thầu dầu (Euph0rbiaceae), gồm kh0ảng 150 l0ài, phân số lại các khu vực từ Ấn Độ, Sri Lanka đến Thái Lan, Là0, campuchia, Việt Iam và khắp vùng Malesia. Về phía Ilam, chúng phân số tới miền Đông Fuji, miền bắc và Đông Australia. Lên phía bắc, có thề gặp khá nhiều l0ài phân số lại Trung Quốc, Triều Tiên và Ihật bản.

Tất nhiều l0ài Ma100¿s đã đojợc sử dụng làm thuốc để chữa nhiều bệnh khác nhau nhơi: bục núi ca0 ẤM. jaø0nias đơjợc sử dụng lr0ng y học dân lộc Trung Quốc để chữa bệnh viêm l0ét dạ dày, lá tràng và điều hòa các chức phận của bộ máy liêu hóa. Ở nojớc †a l0ài bai bái M. đ0niuoeenalis làm thuốc chữa các bệnh thấp khớp, u ph0ng, mụn nhọt, ngứa; l0ài bục lrơjờn M.

ze2andus đojợc sử dụng ở Thái Lan để chữa bệnh viêm dadày, viêm đau gan, viêm đau khớp và chữa rắn độc cắn. Số l0ài lr0ng chỉ sa sét (Mall00xs) ở nojớc †a khá phÚng phú và đa dạng. Đây là nguồn lài nguyên thực vật đầy tiềm năng và có nhiều triển vọng lr0ng y dojợc. Một số l0ài đặc hữu của Việt lam nhơi: ba bé† gia lai (Mall0ius (ni Thìn), ba bét hòa bình (Mall0ixs chuyen Thìn), Đỏ dot (Mall0ius eoeehaedli Gagnep), ba sét hòn hèO0 (Mall0ius hanhe0ensis Thin), Si ta (Mall0tus pOilanei Gagnep), ba péi sa Thầy (Mall0tus salhayensis), ba ét mhan (Mall0fus cuneatus Vidl.

Mot sé 10ai co ving phân 26 tojong déi réng mho: Tudi khé (MallOtus anis0o0dus Airy.), ba sét trang (Mall0tus apelfa Muell.), bong Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên htIp:/www.vn Buc (Mall0tus vazvatus Muell.), ba pé† nhiều h0a (Mall0ius Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên htIp:/www.vn fl0zivundus Muell.