Tổng quan nghiên cứu

Phú Thọ sở hữu vị thế địa kinh tế chiến lược thuộc vùng trung du miền núi Bắc Bộ và nằm trong quy hoạch không gian phát triển của vùng Thủ đô Hà Nội. Tỉnh là chiếc nôi của nền văn hóa Lạc Việt với nguồn tài nguyên du lịch nhân văn đồ sộ gồm 1.372 di tích lịch sử văn hóa, 260 lễ hội truyền thống cùng hơn 13.000 hiện vật lịch sử quý giá. Đặc biệt, Khu di tích lịch sử Đền Hùng là di tích quốc gia đặc biệt cùng hai di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO vinh danh là Hát Xoan Phú Thọ và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Bên cạnh đó, các tài nguyên tự nhiên như Vườn quốc gia Xuân Sơn, mỏ khoáng nóng Thanh Thủy và đầm Ao Châu tạo nền tảng vững chắc để hình thành các tuyến điểm lữ hành hấp dẫn.

Mặc dù có tiềm năng phong phú, ngành du lịch địa phương vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Tỷ trọng đóng góp của du lịch cội nguồn vào tổng sản phẩm trên địa bàn còn khiêm tốn, lượng khách lưu trú qua đêm chỉ chiếm dưới 20% và thời gian lưu trú bình quân chỉ đạt khoảng 1,3 ngày. Hoạt động lữ hành chủ yếu mang tính mùa vụ, tập trung vào dịp lễ hội đầu năm và thiếu các sản phẩm trải nghiệm chuyên sâu có khả năng giữ chân du khách.

Trước bối cảnh cạnh tranh gay gắt, luận văn tập trung nghiên cứu chiến lược sản phẩm du lịch lữ hành của Công ty Cổ phần Đầu tư và Du lịch Đất Việt Xanh tại tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn 2017 - 2020. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích toàn diện thực trạng kinh doanh, nhận diện các nút thắt trong chuỗi giá trị sản phẩm và đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện chiến lược sản phẩm giai đoạn 2020 - 2025, định hướng tầm nhìn đến năm 2030. Kết quả nghiên cứu đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp, đồng thời gia tăng đóng góp của ngành dịch vụ lữ hành vào sự phát triển bền vững của địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa giữa lý thuyết quản trị chiến lược và marketing dịch vụ lữ hành hiện đại. Trọng tâm của khung phân tích là mô hình ba cấp độ cấu thành sản phẩm kinh điển: sản phẩm cốt lõi (giải quyết nhu cầu nghỉ ngơi, khám phá văn hóa và tâm linh), sản phẩm hiện thực (bao gồm lịch trình tour, chất lượng phương tiện vận chuyển, thương hiệu và dịch vụ ăn uống) và sản phẩm bổ sung hay hoàn chỉnh (chăm sóc khách hàng, bảo hiểm du lịch, hướng dẫn viên chuyên nghiệp và các dịch vụ cá nhân hóa). Đối với lĩnh vực lữ hành, cấp độ thứ tư là sản phẩm tiềm năng cũng được xem xét để định hướng đón đầu xu hướng tiêu dùng tương lai.

Bên cạnh đó, đề tài vận dụng mô hình năm áp lực cạnh tranh của Michael Porter nhằm nhận diện áp lực từ đối thủ cạnh tranh hiện hữu, nguy cơ từ sản phẩm thay thế, quyền thương lượng của nhà cung ứng và khách hàng, cũng như rào cản gia nhập ngành. Lý thuyết định vị thương hiệu của Al Ries và Jack Trout cùng mô hình chu kỳ sống của sản phẩm (giới thiệu, tăng trưởng, bão hòa, suy thoái) được khai thác triệt để nhằm định vị chính xác vị thế tour Đất Việt Xanh. Báo cáo ngành du lịch chỉ ra rằng tại nhiều quốc gia phát triển, du lịch đóng góp 30% đến 50% nguồn thu ngoại tệ và thu hút 20% đến 30% lực lượng lao động xã hội. Việc thiết kế chiến lược sản phẩm tối ưu chính là đòn bẩy căn cốt để doanh nghiệp lữ hành tạo dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo tài chính của Đất Việt Xanh Travel giai đoạn 2017 - 2020 cùng các số liệu thống kê du lịch của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra bảng hỏi với cỡ mẫu 250 khách du lịch tham gia các tour Phú Thọ của công ty, kết hợp phỏng vấn sâu 30 cán bộ quản lý và nhân viên điều hành tour. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng để bao phủ đầy đủ các phân khúc khách hàng nội địa và quốc tế. Tỷ lệ phản hồi hợp lệ đạt 92% (230 phiếu). Phương pháp thống kê mô tả và phân tích ma trận SWOT được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc đối chiếu năng lực nội tại của doanh nghiệp với những cơ hội và thách thức từ môi trường vĩ mô, từ đó đưa ra những căn cứ xác đáng để hoạch định chiến lược sản phẩm phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu thực tế tại Đất Việt Xanh Travel giai đoạn 2017 - 2020 ghi nhận nhiều phát hiện đáng chú ý về cơ cấu sản phẩm và hành vi tiêu dùng:

Thứ nhất, cơ cấu khách hàng mất cân đối nghiêm trọng khi nguồn khách nội địa chiếm tỷ trọng áp đảo tới 88,5%, trong khi khách quốc tế chỉ chiếm khoảng 11,5%. Khách du lịch chủ yếu tham gia các chương trình tham quan trong ngày (chiếm 82%), tỷ lệ khách lựa chọn gói tour lưu trú qua đêm dừng lại ở mức khiêm tốn 18%.

Thứ hai, chu kỳ sống của các sản phẩm tour truyền thống đang bước vào giai đoạn bão hòa. Tuyến điểm tham quan đền chùa, lễ hội đầu năm đóng góp hơn 70% doanh thu nhưng có biên lợi nhuận ròng thấp (khoảng 8,5%), trong khi các tour chuyên đề sinh thái và nghỉ dưỡng khoáng nóng có biên lợi nhuận tiềm năng lên đến 16,2% lại chưa được khai thác bài bản.

Thứ ba, khảo sát mức độ hài lòng của khách hàng cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các cấu phần dịch vụ. Mức độ thỏa mãn đối với chất lượng vận chuyển và an toàn đạt 78%, nhưng mức độ hài lòng đối với tính đặc sắc của chương trình trải nghiệm văn hóa và dịch vụ bổ sung chỉ đạt 54,2%.

Thứ tư, mối liên kết trong chuỗi cung ứng giữa doanh nghiệp lữ hành với các nhà cung cấp dịch vụ lưu trú, nhà hàng và điểm đến địa phương còn rời rạc, khiến chi phí đầu vào tăng từ 12% đến 15% so với mức bình quân của các đối thủ cạnh tranh lớn tại vùng Thủ đô.

Thảo luận kết quả

Khi hệ thống hóa các chỉ số tài chính và khảo sát ý kiến khách hàng, dữ liệu được trực quan hóa qua biểu đồ cột thể hiện cơ cấu doanh thu theo dòng sản phẩm và bảng đối chiếu ma trận định vị mức độ hài lòng theo thang đo Likert 5 điểm. Kết quả phản ánh rõ nét khoảng cách giữa chất lượng kỳ vọng và chất lượng cảm nhận thực tế của du khách.

Nguyên nhân căn bản bắt nguồn từ việc doanh nghiệp chậm đổi mới danh mục sản phẩm, chủ yếu sao chép các lịch trình có sẵn trên thị trường thay vì đầu tư xây dựng các gói tour mang tính bản sắc. So sánh với các nghiên cứu trước đây tại thị trường Hà Nội và Đà Nẵng, tỷ lệ khách hàng có ý định quay trở lại sử dụng dịch vụ của Đất Việt Xanh Travel chỉ đạt khoảng 19,5%, tương đương với mức trung bình 20% của ngành lữ hành quốc tế trong các giai đoạn trước nhưng thấp hơn đáng kể so với các đơn vị dẫn đầu thị trường (thường duy trì trên 35%). Điều này khẳng định nếu không nhanh chóng tái cấu trúc sản phẩm và nâng cấp trải nghiệm gia tăng, doanh nghiệp sẽ khó duy trì tăng trưởng doanh thu khi chi phí tiếp thị ngày một gia tăng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn đề xuất bốn nhóm giải pháp mang tính hành động cao nhằm hoàn thiện chiến lược sản phẩm lữ hành giai đoạn 2020 - 2025 và tầm nhìn 2030:

Thứ nhất, tái định vị và đa dạng hóa danh mục sản phẩm lữ hành. Doanh nghiệp cần khẩn trương phát triển ba dòng sản phẩm mũi nhọn: tour du lịch di sản văn hóa tâm linh kết hợp thưởng thức nghệ thuật Hát Xoan làng cổ; tour du lịch sinh thái trải nghiệm thiên nhiên tại Vườn quốc gia Xuân Sơn (2 ngày 1 đêm); và tour nghỉ dưỡng chăm sóc sức khỏe khoáng nóng Thanh Thủy (1 đến 2 ngày). Mục tiêu nâng tỷ trọng doanh thu từ các dòng sản phẩm mới lên 40% tổng doanh thu vào năm 2025.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình quản trị chất lượng dịch vụ tổng thể. Ban lãnh đạo công ty cần thiết lập bộ chỉ số đánh giá chất lượng dịch vụ theo từng điểm chạm của khách hàng, từ khâu tư vấn, vận chuyển, lưu trú đến hậu mãi. Đồng thời, tổ chức các khóa đào tạo định kỳ 2 lần mỗi năm cho 100% đội ngũ hướng dẫn viên và điều hành tour, hướng tới nâng tỷ lệ hài lòng tổng thể của du khách lên trên 85%.

Thứ ba, hoàn thiện chính sách marketing mix hỗ trợ chiến lược sản phẩm. Áp dụng chính sách định giá linh hoạt theo mùa vụ, chiết khấu từ 10% đến 15% cho các đoàn khách doanh nghiệp và trường học đặt tour sớm. Đẩy mạnh chuyển đổi số thông qua việc tối ưu hóa kênh bán hàng trực tuyến, xây dựng nội dung số đa nền tảng và liên kết với hơn 20 đại lý du lịch tại Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh.

Thứ tư, thiết lập liên minh chuỗi giá trị dịch vụ bền vững. Chủ động ký kết hợp đồng hợp tác chiến lược dài hạn với các khách sạn đạt chuẩn từ 3 sao trở lên, cơ sở ẩm thực truyền thống và ban quản lý các khu di tích tại Phú Thọ. Biện pháp này giúp cắt giảm 10% chi phí vận hành trung gian và cam kết chất lượng dịch vụ đồng nhất cho khách hàng trong suốt lộ trình 2020 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng trong hệ sinh thái du lịch:

Nhóm thứ nhất là ban giám đốc và các nhà quản trị chiến lược tại các doanh nghiệp lữ hành. Luận văn cung cấp khung phương pháp luận rõ ràng cùng quy trình thiết kế, cải tiến sản phẩm lữ hành thực chiến, giúp các công ty tối ưu hóa biên lợi nhuận thêm 15% đến 20% và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nhóm thứ hai là các cơ quan quản lý nhà nước về du lịch và trung tâm xúc tiến du lịch tỉnh Phú Thọ cũng như khu vực trung du Bắc Bộ. Tài liệu là căn cứ thực tiễn giá trị để hoạch định chính sách kích cầu du lịch, xây dựng quy hoạch sản phẩm du lịch đặc thù dựa trên 1.372 di tích và 2 di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Marketing. Đề tài đóng vai trò như một case study điển hình, tích hợp hơn 50 nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực trong và ngoài nước phục vụ nghiên cứu và giảng dạy.

Nhóm thứ tư là các nhà đầu tư và đơn vị kinh doanh dịch vụ phụ trợ (lưu trú, ẩm thực, vận chuyển). Báo cáo giúp các nhà đầu tư nắm bắt xu hướng thị trường, dự báo nhu cầu tiêu dùng để đưa ra quyết định đầu tư cơ sở hạ tầng với tỷ suất sinh lời kỳ vọng từ 12% đến 18% mỗi năm.

Câu hỏi thường gặp

Điểm nghẽn lớn nhất trong sản phẩm du lịch lữ hành tại Phú Thọ hiện nay là gì? Điểm nghẽn cốt lõi là tình trạng phát triển tự phát, đơn điệu và nặng tính mùa vụ. Hơn 82% lượng khách đến tham quan trong ngày rồi rời đi, mức chi tiêu bình quân thấp và thời gian lưu trú ngắn (khoảng 1,3 ngày), khiến chuỗi giá trị gia tăng của địa phương chưa được khai phóng trọn vẹn.

Khung lý thuyết nào đóng vai trò xương sống trong việc xây dựng giải pháp? Nghiên cứu sử dụng mô hình ba cấp độ sản phẩm của Philip Kotler kết hợp mô hình năm áp lực cạnh tranh của Michael Porter và lý thuyết chu kỳ sống sản phẩm. Khung phân tích này giúp nhận diện chính xác các khoảng trống giá trị từ sản phẩm cốt lõi đến sản phẩm bổ sung để đưa ra chiến lược tái cấu trúc hiệu quả.

Tài nguyên văn hóa và tự nhiên nào của Phú Thọ có tiềm năng sinh lời cao nhất? Hai di sản văn hóa phi vật thể thế giới gồm Hát Xoan và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, kết hợp với tài nguyên thiên nhiên phong phú tại Vườn quốc gia Xuân Sơn (rộng hơn 15.000 ha) và nguồn khoáng nóng Thanh Thủy là những trụ cột tạo ra các gói tour khác biệt có tỷ suất lợi nhuận trên 16%.

Làm thế nào để doanh nghiệp lữ hành tăng tỷ lệ khách lưu trú qua đêm? Doanh nghiệp cần chuyển dịch từ hình thức bán tour tham quan thuần túy sang các gói tour chuyên đề trải nghiệm văn hóa kết hợp nghỉ dưỡng sinh thái kéo dài 2 ngày 1 đêm. Việc bổ sung các hoạt động giao lưu văn nghệ dân gian ban đêm và dịch vụ chăm sóc sức khỏe giúp tăng mức chi tiêu của mỗi du khách thêm 40% đến 50%.

Kết quả nghiên cứu của Đất Việt Xanh Travel có thể nhân rộng cho các đơn vị khác không? Toàn bộ quy trình khảo sát thị trường, đánh giá chu kỳ sống sản phẩm và ma trận giải pháp marketing mix hoàn toàn có thể áp dụng hiệu quả cho hơn 50 doanh nghiệp lữ hành vừa và nhỏ đang khai thác các tuyến điểm du lịch văn hóa - sinh thái tại khu vực trung du miền núi phía Bắc.

Kết luận

Chiến lược sản phẩm đóng vai trò là xương sống trong toàn bộ hoạt động kinh doanh và định vị thương hiệu của doanh nghiệp lữ hành. Thông qua việc phân tích thực nghiệm tại Công ty Cổ phần Đầu tư và Du lịch Đất Việt Xanh, công trình nghiên cứu đã mang lại các giá trị cốt lõi:

  • Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về cấu trúc sản phẩm lữ hành, chu kỳ sống và các lực lượng cạnh tranh trong ngành du lịch hiện đại.
  • Nhận diện chính xác thực trạng phân bố nguồn khách với hơn 88% là khách nội địa và tỷ lệ lưu trú thấp dưới 20% tại địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2017 - 2020.
  • Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá, tập trung vào đa dạng hóa sản phẩm văn hóa - sinh thái - nghỉ dưỡng và chuẩn hóa chất lượng dịch vụ giai đoạn 2020 - 2025.
  • Xác lập mô hình liên kết chuỗi giá trị bền vững giữa công ty lữ hành với các nhà cung ứng địa phương nhằm cắt giảm 10% chi phí trung gian.
  • Định hướng tầm nhìn chiến lược đến năm 2030, thúc đẩy doanh thu du lịch tăng trưởng ổn định từ 12% đến 15% mỗi năm.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, doanh nghiệp cần khẩn trương triển khai lộ trình hành động giai đoạn 2020 - 2025 với các mốc kiểm tra định kỳ hàng quý. Hãy áp dụng ngay khung phân tích chiến lược này để nâng tầm chuỗi sản phẩm lữ hành, bứt phá doanh số và khẳng định vị thế dẫn đầu trên thị trường du lịch cội nguồn Việt Nam.