Khái Niệm và Hình Thức của Phép Biến Chứng Duy Vật trong Lịch Sử

Khám phá chương 3 phép biện chứng, tìm hiểu các nguyên lý cơ bản và ứng dụng trong tư duy và phân tích. Nâng cao hiểu biết triết học.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Triết Học
• Đề tài: Khái Niệm và Hình Thức của Phép Biến Chứng Duy Vật trong Lịch Sử
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 3. CHƯƠNG 3: PHEÙP BIEÄN CHÖÙNG VAØ CAÙC HÌNH THÖÙC CUÛA NOÙ TRONG LÒCH SÖÛ
• 3.1. KHAÙI NIEÄM PHEÙP BIEÄN CHÖÙNG VAØ CAÙC HÌNH THÖÙC CUÛA NOÙ TRONG LÒCH SÖÛ
• 3.2. NHÖÕNG NOÄI DUNG CÔ BAÛN CUÛA PHEÙP BIEÄN CHÖÙNG DUY VAÄT
• 3.2.1. Hai nguyeân lyù cuûa pheùp bieän chöùng duy vaät
• 3.2.1.1. Nguyeân lyù veà moái lieân heä phoå bieán
• 3.2.1.2. Nguyeân lyù veà söï phaùt trieån
• 3.2.2. Caùc caëp phaïm truø cuûa pheùp bieän chöùng duy vaät
• 3.2.2.1. Caùi rieâng & caùi chung
• 3.2.2.2. Nguyeân nhaân & keát quaû
• 3.2.2.3. Taát nhieân & ngaãu nhieân
• 3.2.2.4. Noäi dung & hình thöùc
• 3.2.2.5. Baûn chaát & hieän töôïng
• 3.2.2.6. Khaû naêng & hieän thöïc
• 3.2.3. Caùc quy luaät cô baûn cuûa pheùp bieän chöùng duy vaät
• 3.2.3.1. Quy luaät chuyeån hoùa töø söï thay ñoåi veà löôïng daãn ñeán th.ñoåi veà chaát & ngöôïc laïi

Tóm tắt

I. Khám Phá Khái Niệm Phép Biện Chứng Duy Vật Trong Triết Học

Trong lịch sử triết học, khái niệm phép biện chứng đã trải qua nhiều biến đổi. Từ biện chứng tự phát thời cổ đại đến biện chứng duy tâm của Hegel, mỗi hình thức đều phản ánh trình độ nhận thức và thế giới quan của thời đại đó. Phép biện chứng duy vật ra đời là một bước tiến quan trọng, khắc phục những hạn chế của các hình thức biện chứng trước đó. Nó không chỉ là phương pháp tư duy mà còn là thế giới quan duy vật biện chứng, giúp con người nhận thức và cải tạo thế giới một cách khoa học. Triết học Mác - Lênin đã kế thừa và phát triển phép biện chứng duy vật, trở thành công cụ lý luận sắc bén cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong cuộc đấu tranh giải phóng.

1.1. Định Nghĩa và Bản Chất của Phép Biện Chứng

Phép biện chứng là học thuyết về sự liên hệ phổ biến và sự phát triển của thế giới. Nó không chỉ là nghệ thuật tranh luận sáng tạo mà còn là phương pháp xem xét thế giới trong tính liên hệ, vận động và chuyển hóa lẫn nhau. Theo tài liệu gốc, phép biện chứng là "phương pháp triết học xem xét sự vật, hiện tượng trong sự liên hệ, ràng buộc lẫn nhau, luôn vận động, phát triển". Khái niệm biện chứng bao hàm cả biện chứng khách quan (sự vận động của thế giới vật chất) và biện chứng chủ quan (sự phản ánh biện chứng khách quan vào ý thức con người).

1.2. Vai Trò của Phép Biện Chứng Duy Vật Trong Nhận Thức

Phép biện chứng duy vật đóng vai trò quan trọng trong nhận thức khoa học. Nó giúp con người xem xét sự vật, hiện tượng một cách toàn diện, tránh phiến diện, siêu hình. Bằng cách phân tích mâu thuẫn nội tại của sự vật, phép biện chứng duy vật giúp khám phá ra nguồn gốc của sự vận động và phát triển. Đồng thời, nó cũng giúp con người nhận thức được tính tương đối của chân lý, không ngừng bổ sung và hoàn thiện tri thức.

II. Các Hình Thức Biện Chứng Trong Lịch Sử Triết Học Tổng Quan

Lịch sử triết học chứng kiến sự phát triển của phép biện chứng qua nhiều hình thức khác nhau. Từ biện chứng chất phác thời cổ đại, với những tư tưởng về sự vận động, biến đổi không ngừng của thế giới, đến biện chứng duy tâm của Hegel, với hệ thống lý luận chặt chẽ về sự phát triển của ý niệm tuyệt đối. Mỗi hình thức đều có những đóng góp nhất định vào sự phát triển của tư duy biện chứng. Tuy nhiên, chỉ đến khi phép biện chứng duy vật ra đời, triết học mới có được công cụ lý luận thực sự khoa học để nhận thức và cải tạo thế giới.

2.1. Biện Chứng Chất Phác Nguồn Gốc Của Tư Duy Biện Chứng

Biện chứng chất phác là hình thức sơ khai của tư duy biện chứng, xuất hiện trong triết học cổ đại. Nó thể hiện sự cảm nhận trực tiếp về thế giới như một hệ thống chỉnh thể, mọi cái liên hệ, tác động lẫn nhau, luôn nằm trong quá trình sinh thành, biến hóa và diệt vong. Tuy nhiên, biện chứng chất phác còn mang tính trực quan, kinh nghiệm, chưa đạt đến trình độ lý luận chặt chẽ. Ví dụ, triết học Phật giáo với quan niệm vô thường, vô ngã, hay thuyết âm dương của Trung Quốc đều thể hiện những yếu tố của biện chứng chất phác.

2.2. Biện Chứng Duy Tâm Bước Phát Triển Lớn Của Tư Duy Biện Chứng

Biện chứng duy tâm là hình thức phát triển cao hơn của tư duy biện chứng, tiêu biểu là triết học của Hegel. Hegel đã xây dựng một hệ thống lý luận chặt chẽ về sự phát triển của ý niệm tuyệt đối thông qua các mâu thuẫn nội tại. Tuy nhiên, do xuất phát từ lập trường duy tâm, biện chứng duy tâm của Hegel đã bị lộn ngược, biến thế giới vật chất thành sự phản ánh của ý niệm. Mặc dù vậy, Hegel vẫn được đánh giá là người đầu tiên trình bày một cách bao quát và có ý thức những hình thái vận động chung của phép biện chứng.

III. Phép Biện Chứng Duy Vật Nội Dung và Đặc Trưng Cơ Bản

Phép biện chứng duy vật là kết quả của sự cải tạo phép biện chứng duy tâm của Hegel trên lập trường triết học duy vật của Feuerbach. Nó là khoa học về sự liên hệ phổ biến và sự phát triển của tự nhiên, xã hội và tư duy. Phép biện chứng duy vật bao gồm cả biện chứng khách quan và biện chứng chủ quan, vừa là thế giới quan duy vật biện chứng, vừa là phương pháp luận biện chứng duy vật, vừa là lôgích biện chứng, vừa là nhận thức luận biện chứng duy vật. Theo Lenin, phép biện chứng duy vật là "học thuyết về sự phát triển dưới hình thức hoàn bị nhất, sâu sắc nhất và không phiến diện".

3.1. Hai Nguyên Lý Cơ Bản Của Phép Biện Chứng Duy Vật

Phép biện chứng duy vật dựa trên hai nguyên lý cơ bản: nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển. Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến khẳng định rằng mọi sự vật, hiện tượng trong thế giới đều liên hệ, tác động, ràng buộc lẫn nhau. Nguyên lý về sự phát triển khẳng định rằng mọi sự vật, hiện tượng đều vận động, biến đổi không ngừng theo khuynh hướng tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp.

3.2. Các Quy Luật Cơ Bản Của Phép Biện Chứng Duy Vật

Phép biện chứng duy vật có ba quy luật cơ bản: quy luật chuyển hóa từ sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại, quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập, và quy luật phủ định của phủ định. Các quy luật này phản ánh những mối liên hệ bản chất và phổ biến của sự vận động và phát triển của thế giới.

IV. Vận Dụng Phép Biện Chứng Duy Vật Trong Nghiên Cứu Khoa Học

Phép biện chứng duy vật là công cụ phương pháp luận quan trọng trong nghiên cứu khoa học. Nó giúp nhà khoa học xem xét đối tượng nghiên cứu một cách toàn diện, khách quan, tránh phiến diện, chủ quan. Bằng cách phân tích mâu thuẫn nội tại của đối tượng, nhà khoa học có thể khám phá ra bản chất và quy luật vận động của nó. Đồng thời, phép biện chứng duy vật cũng giúp nhà khoa học nhận thức được tính tương đối của chân lý, không ngừng bổ sung và hoàn thiện tri thức.

4.1. Ứng Dụng Nguyên Lý Về Mối Liên Hệ Phổ Biến Trong Nghiên Cứu

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến yêu cầu nhà nghiên cứu phải xem xét đối tượng nghiên cứu trong mối liên hệ với các yếu tố khác, cả bên trong và bên ngoài. Điều này giúp nhà nghiên cứu có cái nhìn toàn diện về đối tượng, tránh bỏ sót những yếu tố quan trọng có thể ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu.

4.2. Ứng Dụng Nguyên Lý Về Sự Phát Triển Trong Nghiên Cứu

Nguyên lý về sự phát triển yêu cầu nhà nghiên cứu phải xem xét đối tượng nghiên cứu trong quá trình vận động, biến đổi của nó. Điều này giúp nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về nguồn gốc, bản chất và xu hướng phát triển của đối tượng.

V. Ý Nghĩa Của Phép Biện Chứng Duy Vật Trong Đời Sống Xã Hội

Phép biện chứng duy vật không chỉ có ý nghĩa trong lĩnh vực lý luận mà còn có ý nghĩa to lớn trong đời sống xã hội. Nó giúp con người nhận thức đúng đắn về thế giới, về xã hội, về bản thân, từ đó có thái độ và hành vi phù hợp. Phép biện chứng duy vật cũng là cơ sở lý luận cho việc xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

5.1. Phép Biện Chứng Duy Vật và Tư Duy Phản Biện

Phép biện chứng duy vật khuyến khích tư duy phản biện, tức là khả năng xem xét vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau, đặt câu hỏi và tìm kiếm câu trả lời dựa trên lý lẽ và bằng chứng. Tư duy phản biện giúp con người tránh bị lừa dối, thao túng và đưa ra những quyết định sáng suốt.

5.2. Phép Biện Chứng Duy Vật và Sự Sáng Tạo

Phép biện chứng duy vật khuyến khích sự sáng tạo, tức là khả năng tạo ra những cái mới, những giải pháp độc đáo cho các vấn đề. Bằng cách phân tích mâu thuẫn và tìm kiếm những khả năng tiềm ẩn, con người có thể vượt qua những giới hạn và đạt được những thành tựu mới.

VI. Phép Biện Chứng Duy Vật Thách Thức và Triển Vọng Tương Lai

Trong bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng và phức tạp, phép biện chứng duy vật vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng tư duy và hành động của con người. Tuy nhiên, phép biện chứng duy vật cũng đối mặt với những thách thức mới, đòi hỏi sự phát triển và hoàn thiện không ngừng. Việc vận dụng sáng tạo phép biện chứng duy vật vào giải quyết những vấn đề thực tiễn là yêu cầu cấp thiết để xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

6.1. Thách Thức Đối Với Phép Biện Chứng Duy Vật Trong Thời Đại Số

Thời đại số đặt ra những thách thức mới đối với phép biện chứng duy vật. Sự bùng nổ thông tin, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới đòi hỏi phép biện chứng duy vật phải được vận dụng một cách sáng tạo để giải quyết những vấn đề phức tạp nảy sinh.

6.2. Triển Vọng Phát Triển Của Phép Biện Chứng Duy Vật

Phép biện chứng duy vật có triển vọng phát triển to lớn trong tương lai. Bằng cách tiếp thu những thành tựu mới của khoa học và công nghệ, phép biện chứng duy vật có thể trở thành công cụ lý luận mạnh mẽ hơn nữa để nhận thức và cải tạo thế giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

KHAÙI NIEÄM PHEÙP BIEÄN CHÖÙNG VAØ CAÙC HÌNH THÖÙC CUÛA NOÙ TRONG LÒCH SÖÛ II. NHÖÕNG NOÄI DUNG CÔ BAÛN CUÛA PHEÙP BIEÄN CHÖÙNG DUY VAÄT III. NHÖÕNG NGUYEÂN TAÉC CÔ BAÛN CUÛA PHÖÔNG PHAÙP LUAÄN BIEÄN CHÖÙNG DUY VAÄT VAØ SÖÏ VAÄN DUÏNG TRONG QUAÙ TRÌNH ÑOÅI MÔÙI ÔÛ VIEÄT NAM Chöông 3 I. KHAÙI NIEÄM PHEÙP BIEÄN CHÖÙNG VAØ CAÙC HÌNH THÖÙC CUÛA NOÙ TRONG LÒCH SÖÛ 1.

Khaùi nieäm ‘pheùp bieän chöùng’ 2. Caùc hình thöùc cuûa pheùp bieän chöùng trong lòch söû 1. Khaùi nieäm ‘pheùp bieän chöùng’ BC khaùch • Bieän chöùng cuûa theá giôùi • Söï lieân heä, töông taùc, quan vaät chaát (TN vaø XH) Bieän vaän ñoäng, chuyeån hoùa, chöùng phaùt trieån cuûa vaïn vaät • Söï phaûn aùnh bieän chöùng BC chuû trong theá giôùi. khaùch quan vaøo trong yù quan thöùc con ngöôøi (TD) QN • PBC laø ngheä thuaät tranh luaän saùng taïo tìm ra chaân lyù; truyeàn • PBC laø caùch thöùc xem xeùt theá giôùi trong tính thoáng thoáng nhaát, lieân heä, chuyeån hoùa laãn nhau… Pheùp bieän chöùng • PBC laø phöông phaùp trieát hoïc xem xeùt söï vaät, hieän QN töôïng trong söï lieân heä, raøng buoäc laãn nhau, luoân vaän hieän ñoäng, phaùt trieån.

ñaïi • PBC laø lyù luaän trieát hoïc veà moái lieân heä phoå bieán & söï phaùt trieån cuûa vaïn vaät xaûy ra trong theá giôùi. Caùc hình thöùc cuûa pheùp bieän chöùng trong lòch söû a) Pheùp bieän chöùng chaát phaùc • Phaät giaùo: Caùch nhìn nhaän theá giôùi theo quan nieäm nhaân duyeân, voâ ngaõ, voâ thöôøng. • Thuyeát aââm döông: Thoáng nhaát - ñaáu tranh - chuyeån hoùa cuûa caùc maët ñoái laäp. • Thuyeát nguõ haønh: Söï vaän ñoäng cuûa vaïn vaät theo quy luaät töông Noäi sinh - töông khaéc.

dung • Laõo Töû: Thoáng nhaát - ñaáu tranh - chuyeån hoùa cuûa caùc maët ñoái laäp; Söï vaän ñoäng cuûa vaïn vaät theo quy luaät quaân bình - phaûn phuïc. • Xoâcraùt - Platoân: Ngheä thuaät tranh luaän saùng taïo (söû duïng ngoân töø). • Heâraclít: Caùch xem xeùt söï vaät trong moái lieân heä, trong söï vaän ñoäng, phaùt trieån ñeå nhaän thöùc ñöôïc loâgoát cuûa söï vaät. ‘Khoâng ai hai laàn taém trong cuøng moät doøng soâng’.

Caùc hình thöùc cuûa pheùp bieän chöùng trong lòch söû a) Pheùp bieän chöùng chaát phaùc • Söï caûm nhaän tröïc tieáp theá giôùi nhö heä thoáng chænh theå (moïi caùi lieân heä, taùc ñoäng laãn nhau, luoân naèm trong quaù trình sinh thaønh, bieán hoùa & dieät vong) maø chöa laø heä thoáng tri thöùc lyù luaän veà söï vaän ñoäng, phaùt trieån. Tính • Nhöõng suy luaän, phoûng ñoaùn cuûa tröïc giaùc hay döïa treân kinh chaát nghieäm maø chöa ñöôïc chöùng minh chaët cheõ. phaùc, moäc ‘Nhöõng nhaø trieát hoïc Hi Laïp ñeàu laø nhöõng nhaø bieän chöùng töï phaùt maïc baåm sinh’. ‘Trong trieát hoïc naøy, tö duy bieän chöùng xuaát hieän vôùi tính chaát thuaàn phaùc töï nhieân chöa bò khuaáy ñuïc bôûi nhöõng trôû ngaïi ñaùng yeâu’, vaø ‘neáu veà chi tieát, chuû nghóa sieâu hình laø ñuùng hôn so vôùi nhöõng ngöôøi Hilaïp, thì veà toaøn theå nhöõng ngöôøi Hilaïp laïi ñuùng hôn so vôùi chuû nghóa sieâu hình’ [Ph.

Caùc hình thöùc cuûa pheùp bieän chöùng trong lòch söû b) Pheùp bieän chöùng duy taâm • I.Caêntô: Tö töôûng veà söï thoáng nhaát (thaâm nhaäp) cuûa caùc maët ñoái laäp taïo thaønh ñoäng löïc cuûa söï vaän ñoäng, phaùt trieån….Phíchte: Tö töôûng veà maâu thuaãn laø nguoàn goác cuûa söï vaän ñoäng, phaùt trieån; laø baûn tính cuûa tö duy (tinh thaàn, nhaän thöùc).Senling: Tö töôûng veà moái lieân heä phoå bieán; veà söï ñoàng nhaát, dung thoáng nhaát, ñaáu tranh cuûa caùc maët ñoái laäp (löïc löôïng tinh thaàn) trong giôùi töï nhieân.Heâghen: Tö töôûng veà moái lieân heä phoå bieán & veà söï phaùt trieån cuûa caùi tinh thaàn - yù nieäm tuyeät ñoái trôû thaønh moät lyù luaän chaët cheõ…. Caùc hình thöùc cuûa pheùp bieän chöùng trong lòch söû b) Pheùp bieän chöùng duy taâm • PBCDT vöøa laø moät heä thoáng lyù luaän khaù hoaøn chænh veà söï phaùt trieån cuûa theá giôùi tinh thaàn vöøa laø moät phöông phaùp tö duy trieát hoïc phoå bieán; • PBCDT ñaõ hoaøn thaønh cuoäc caùch maïng veà phöông phaùp, nhöng Tính cuoäc caùch maïng ñoù xaûy ra ôû taän treân trôøi, chöù khoâng phaûi xaûy ra tö döôùi traàn gian, trong cuoäc soáng hieän thöïc, do ñoù noù ‘khoâng traùnh bieän, khoûi tính chaát goø eùp, giaû taïo, hö caáu, toùm laïi laø bò xuyeân taïc’. thaàn ‘Tính chaát thaàn bí maø PBC ñaõ maéc phaûi ôû trong tay Heâghen tuyeät bí nhieân khoâng ngaên caûn Heâghen trôû thaønh ngöôøi ñaàu tieân trình baøy moät caùch bao quaùt vaø coù yù thöùc nhöõng hình thaùi vaän ñoäng chung cuûa PBC. ÔÛ Heâghen, PBC bò loän ñaàu xuoáng ñaát.

Chæ caàn döïng noù laïi laø seõ phaùt hieän ñöôïc caùi nhaân hôïp lyù cuûa noù ôû ñaèng sau caùi voû thaàn bí cuûa noù’ [C. Caùc hình thöùc cuûa pheùp bieän chöùng trong lòch söû c) Pheùp bieän chöùng duy vaät  PBCDV laø keát quaû cuûa vieäc C.AÊngghen caûi taïo töø PBC duy taâm Heâghen theo trieát hoïc duy vaät Phoiôbaéc: • PBCDV laø “khoa hoïc veà söï lieân heä phoå bieán”; “laø moân khoa hoïc veà nhöõng quy luaät phoå bieán cuûa söï vaän ñoäng vaø söï phaùt trieån cuûa töï nhieân cuûa xaõ hoäi loaøi ngöôøi vaø cuûa tö duy” [Ph. Noäi • PBCDV laø bao goàm BC khaùch quan vaø BC chuû quan. dung • PBCDV laø vöøa laø theá giôùi quan DVBC vöøa laø phöông phaùp luaän BCDV vöøa laø loâgích bieän chöùng vöøa laø nhaän thöùc luaän BCDV.

• PBCDV laø “hoïc thuyeát veà söï phaùt trieån döôùi hình thöùc hoaøn bò nhaát, saâu saéc nhaát & khoâng phieán dieän, hoïc thuyeát veà tính töông ñoái cuûa nhaän thöùc cuûa con ngöôøi, nhaän thöùc naøy phaûn aùnh vaät chaát luoân phaùt trieån khoâng ngöøng” [V. Tính  PBCDV mang tính khoa hoïc, tính caùch maïng trieät ñeå vaø laø ñænh chaát cao cuûa tö duy lyù luaän cuûa nhaân loïai.Lenin Kant Schelling Hegel Phật Laõo Töû Heraclitus B I EÄ N C H ÖÙ N G C H UÛ Q U A N Noäi dung – hình thöùc Taát nhieân – ngaãu nhieân Baûn chaát- hieän töôïng QL P.ñònh Phaùt trieån QL Maâu thuaãn NL MLH QLphoåLöôï bieángn - Chaát Khaû naêng – hieän thöïc Caùi rieâng – caùi chung Nguyeân nhaân – keát quaû B I EÄ N C H ÖÙ N G K H AÙ C H Q U A N Chöông 3 II. NHÖÕNG NOÄI DUNG CÔ BAÛN CUÛA PHEÙP BIEÄN CHÖÙNG DUY VAÄT 1. Hai nguyeân lyù cuûa pheùp bieän chöùng duy vaät 2.

Caùc caëp phaïm truø cuûa pheùp bieän chöùng duy vaät 3. Caùc quy luaät cô baûn cuûa pheùp bieän chöùng duy vaät 1. Hai nguyeân lyù cuûa pheùp bieän chöùng duy vaät a) Nguyeân lyù veà moái lieân heä phoå bieán  MLH laø söï taùc ñoäng, raøng buoäc, thaâm nhaäp… laãn nhau giöõa Ñònh caùc söï vaät (hieän töôïng) hay giöõa caùc yeáu toá, boä phaän beân nghóa trong moät söï vaät maø söï thay ñoåi caùi naøy seõ taát yeáu keùo theo söï thay ñoåi caùi kia. • MLH laø nguyeân nhaân gaây ra moïi söï vaän ñoäng, thay ñoåi cuûa baûn thaân söï vaät.

Moái • Söï taùch bieät laø söï taùc ñoäng… nhöng söï thay ñoåi caùi naøy seõ lieân khoâng taát yeáu keùo theo söï thay ñoåi caùi kia cuûa söï vaät cuï theå. heä • Trong theá giôùi vaät chaát thoáng nhaát, vaïn vaät vöøa lieân heä (tuyeät ñoái) vöøa taùch bieät (töông ñoái).  MLH mang tính khaùch quan, phoå bieán & ña daïng Tính • MLH beân trong & MLH beân ngoøai; chaát • MLH trong TN, MLH trong XH & MLH trong tö duy; • MLH rieâng, MLH chung & MLH phoå bieán. Hai nguyeân lyù cuûa pheùp bieän chöùng duy vaät a) Nguyeân lyù veà moái lieân heä phoå bieán  MLH phoå bieán laø MLH giöõa caùc maët, caùc thuoäc tính ñoái laäp Ñònh toàn taïi trong moïi söï vaät (hieän töôïng), trong moïi lónh vöïc nghóa hieän thöïc.

 MLH phoå bieán chi phoái toång quaùt söï vaän ñoäng, phaùt trieån MLH cuûa moïi söï vaät xaûy ra trong theá giôùi; vaø laø ñoái töôïng nghieân phoå cöùu cuûa pheùp bieän chöùng. bieán  MLHPB mang tính khaùch quan, phoå bieán & ña daïng: Tính • MLH MÑL – MÑL ; MLH C – L ; MLH CC - CM; chaát • MLH CR – CC ; MLH NN – KQ ; MLH ND – HT ; MLH BC – HT ; MLH KN – HT ; MLH TN - NN. Noäi  Trong theá giôùi vaät chaát thoáng nhaát, moïi söï vaät ñeàu toàn taïi trong dung muoân vaøn MLH raøng buoäc laãn nhau, trong ñoù coù nhöõng MLH lyù luaän phoå bieán. Hai nguyeân lyù cuûa pheùp bieän chöùng duy vaät a) Nguyeân lyù veà moái lieân heä phoå bieán • Tìm hieåu, phaùt hieän caøng nhieàu MLH (…) ñang chi phoái söï vaät.

Trong • Phaân loaïi, xaùc ñònh MLH (…) beân trong, cô baûn, taát nhieân,…; nhaän qua ñoù lyù giaûi nhöõng MLH coøn laïi. thöùc • Xaây döïng hình aûnh veà söï vaät nhö söï thoáng nhaát caùc MLH (…); Töø ñoù hieåu ñöôïc thöïc traïng, naém ñöôïc baûn chaát cuûa söï vaät. Nguyeân taéc toaøn Khaéc phuïc beänh phieán dieän, beänh chieát trung, beänh nguïy bieän… dieän • Ñaùnh giaù ñuùng vai troø cuûa töøng MLH (…) chi phoái söï vaät. Trong • Thoâng qua hoaït ñoäng thöïc tieãn söû duïng nhieàu bieän phaùp, thöïc coâng cuï thích hôïp ñeå bieán ñoåi nhöõng MLH (…), ñaëc bieät laø tieãn nhöõng MLH (…) beân trong, cô baûn, taát nhieân,… • Naém vöõng söï chuyeån hoùa caùc MLH (…), kòp thôøi ñöa ra caùc bieän phaùp boå sung ñeå phaùt huy/haïn cheá söï taùc ñoäng vaø höôùng söï vaät vaän ñoäng theo ñuùng quy luaät vaø hôïp lôïi ích chuùng ta.

Hai nguyeân lyù cuûa pheùp bieän chöùng duy vaät b) Nguyeân lyù veà söï phaùt trieån  VÑ laø phöông thöùc toàn taïi, laø thuoäc tính coá höõu cuûa vaät chaát Ñònh [VÑ laø söï thay ñoåi noùi chung cuûa moïi söï vaät (hieän töôïng) nghóa trong theá giôùi vaät chaát]. • Nguoàn goác VÑ laø söï töông taùc noäi taïi trong moät söï vaät hay giöõa caùc söï vaät toàn taïi trong theá giôùi vaät chaát. Vaän • Ñöùng im laø moät daïng VÑ ñaëc bieät – VÑ trong traïng thaùi oån ñoäng ñònh / caân baèng vaø chæ xaûy ra ñoái vôùi moät söï vaät cuï theå. • Trong theá giôùi vaät chaát thoáng nhaát, vaïn vaät vöøa vaän ñoäng (tuyeät ñoái) vöøa ñöùng im (töông ñoái).

 Vaän ñoäng mang tính khaùch quan, phoå bieán & ña daïng: Tính • VÑ cô hoïc; VÑ vaät lyù; VÑ hoaù hoïc; VÑ sinh hoïc; VÑ xaõ hoäi. chaát • VÑ trong töï nhieân; VÑ trong xaõ hoäi; VÑ trong tö duy • VÑ – thay ñoåi chaát; VÑ – thay ñoåi löôïng; VÑ thay ñoåi caû chaát laãn löôïng. Hai nguyeân lyù cuûa pheùp bieän chöùng duy vaät b) Nguyeân lyù veà söï phaùt trieån  PT laø khuynh höôùng vaän ñoäng tieán leân töø thaáp ñeán cao, töø Ñònh ñôn giaûn ñeán phöùc taïp, töø keùm hoaøn thieän ñeán hoaøn thieän nghóa cuûa moïi söï vaät (hieän töôïng) xaûy ra trong theá giôùi vaät chaát.