ĐẶT VẤN ĐỀ Chăn nuôi giữ vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp nói riêng hay kinh tế nói chung. Trong ngành chăn nuôi thì chăn nuôi gà ngày càng giữ vai trò quan trọng đặc biệt là trong những năm vừa qua do ảnh hưởng của dịch tả lợn châu Phi đã làm cho quy mô đàn lợn bị giảm sút và để bù đắp vào nhu cầu sản phẩm động vật thì chăn nuôi gia cầm đóng vai trò rất quan trong, Số lượng đàn gà của cả nước đã tăng lên rất nhanh chóng trong giai đoạn 2016- 2021. Năm 2016 quy mô đàn và sản lượng thịt gà của cả nước là 277,2 triệu con, sau 5 năm tăng 47,7% đạt 409,5 triệu con, sản lượng thịt gà năm 2021 là 1.464,9 nghìn tấn tăng 97,6 % so với năm 2016 (741 nghìn tấn) (Tổng cục thống kê, 2022). Trong chiến lược phát triển chăn nuôi của Việt Nam giai đoạn 2021 – 2030 là tập trung vào khai thác và phát triển bền vững nguồn gen gà bản địa, phát huy lợi thế và tạo sản phẩm đặc trưng của từng vùng.
Gà Tiên Yên là giống gà bản địa được nuôi nhiều tại huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh. Gà Tiên Yên có nhiều đặc điểm tốt như chất lượng thịt thơm ngon, vị ngọt, da vàng và giòn, gà có khả năng thích nghi tốt với điều kiện chăn nuôi tại địa phương và phù hợp với phương thức nuôi thả vườn. Những năm gần đây chăn nuôi gà Tiên Yên đã phát triển mạnh tại các xã Yên Than, Phong Dụ, Đông Ngũ, Hà Lâu… huyện Tiên Yên, quy mô chăn nuôi lên đến 1000-2000 con/lứa/cơ sở chăn nuôi. Tuy nhiên người chăn nuôi chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, chưa có quy trình chăn nuôi phù hợp cho gà Tiên Yên.
Thời gian nuôi gà Tiên Yên thương phẩm kéo dài thậm chí tới 12 tháng. Chưa có nhiều nghiên cứu công bố về giống gà này. Để hiểu rõ hơn về đặc điểm của giống gà này 1 chúng em thực hiện đề tài: “ Khả năng sinh trưởng của gà Tiên Yên nuôi tại xã Đông Ngũ, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh”. MỤC ĐÍCH - YÊU CẦU 1.
Mục tiêu chung Đánh giá khả năng sinh trưởng của đàn gà Tiên Yên. Mục tiêu cụ thể Đánh giá được khả năng sinh trưởng gà Tiên Yên từ 1-16 tuần tuổi tại xã Đông Ngũ, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh. Yêu cầu Theo dõi, thu thập thông tin, số liệu thu thập đầy đủ và chính xác. 2 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
TỔNG QUAN VỀ MỘT SỐ GIỐNG GÀ NỘI Việt Nam là một nước có điều kiện về sinh thái rất đa dạng chính vì vậy đã tạo ra sự đa dạng về thảm thực vật cũng như quần thể động thực vật. Hiện nay nước ta có 21 giống gà nội được đưa vào Át át các giống vật nuôi ở Việt Nam (Bộ NN&PTNT, 2016). Các giống gà bản địa được khai thác trong sản xuất như gà Đông Tảo, gà Hồ, gà Mía, gà Móng, gà Tiên Yên… Hầu hết các giống gà nội đều được nuôi trong nông hộ cho nên việc quản lý con giống không tốt dẫn đến quần thể gà nội có nguy cơ bị suy thoái do cận huyết và lai tạp. Từ đó ảnh hưởng đến năng suất và hiệu quả chăn nuôi các giống gà này.
Gà Tiên Yên Gà Tiên Yên là một trong những sản phẩm vật nuôi nổi tiếng của Miền Đông tỉnh Quảng Ninh từ những năm 70 của thế kỷ XX. Giống gà Tiên Yên có chân thấp, cả trống và mái mình tròn, dáng đi lịch bịch. Thân gà hình tròn, gọn, cổ ngắn, chân thấp, nhỏ màu vàng, gà có chùm lông đầu, chùm lông cằm. Khối lượng cơ thể lúc 4 tuần tuổi đạt 298 gam/con, lúc 19 tuần tuổi đạt 1.183 gam/con (gà mái) và 1.
Tuổi đẻ quả trứng đầu của gà Tiên Yên là 22 tuần tuổi, năng suất trứng đạt 58 quả/mái/55 tuần đẻ. Khối lượng trứng đạt 35 gam/quả, tỉ lệ trứng so với trứng có phôi đạt 95% và tỉ lệ nở/trứng ấp đạt 80%. Gà Ri Gà Ri là giống gà địa phương có từ lâu đời trên đất nước ta và được nuôi phổ biến ở khắp mọi miền đất nước. Trong đó, phổ biến nhiều nhất ở vùng đồng bằng trung du Bắc bộ và trung Nam Bộ.
Ngoại hình gà Ri có sắc lông không đồng nhất. Gà mái có màu lông vàng, nâu, nâu nhạt, đen hoặc điểm các đốm đen ở đầu, cánh, cổ và chót đuôi. Gà trống có bộ lông sặc sỡ nhiều màu, nhất là lông 3 cổ và đuôi, nhưng đa số có màu vàng đậm, tía. Đầu thanh đa số mào đơn (95%).
Da chân vàng, chân có 2 hàng vẩy, thịt vàng, vây chân có khi màu đen gọi là chân chì. Gà Ri mọc lông sớm, chỉ hơn 1 tháng gà con đã đủ lông như gà trưởng thành. Phần lớn gà Ri có màu lông vàng rơm, chân vàng, đầu nhỏ, thanh, có mào đơn. Gà trống có lông màu đỏ tía, cánh và đuôi có lông đen, dáng chắc khỏe, ngực vuông và mào đứng.
Gà Hồ Gà Hồ có nguồn gốc từ làng Lạc Thổ, Thị trấn Hồ, xã Song Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Gà Hồ cũng được nuôi phổ biến ở một số huyện thuộc tỉnh Bắc Ninh cũ và một số vùng khác ở miền Bắc. Đặc điểm ngoại hình: Gà có tầm vóc khá to so với các giống gà địa phương khác. Đặc điểm của con trống theo thành ngữ chọn giống của dân địa phương là : Đầu công, mình ốc, cánh vỏ trai, đuôi.
Da bụng, cổ màu đỏ, mào xuýt (mào kép), diều cân ở giữa; quản ngắn, đùi dài (cho thịt đùi nhiều) chân tròn, ngón tách nhau, da vàng, thịt ngon, lông mã lĩnh hay mận chín. Lông gà mái có màu lá chuối hay màu vỏ nhãn, màu đất thó. Gà trống da vàng, màu lông mận chín hay mận đen, ngực nở, chân cao vừa phải, mào xuýt, thân hình chắc chắn. Khối lượng mới nở 45 g/con, lúc trưởng thành con trống nặng 4,5 - 5,5 kg/con; con mái nặng 3,5 - 4,0 kg/con.
Tuổi đẻ của gà Hồ muộn 7,5 - 8 tháng. Sản lượng trứng 55 - 57 quả/năm/mái, khối lượng trứng 55 - 58 g (Theo Hội chăn nuôi Việt nam, 2002). Trong đó, tỷ lệ trứng có phôi là 80%, tỷ lệ ấp nở 70%, tỷ lệ nuôi sống đến 2 tuần tuổi 80% (Theo sử An Ninh, 2003). Bùi Đức Lũng, Lê Hồng Mận (2003) gà có sản lượng trứng đạt 60 quả/mái/năm, tỷ lệ nở trứng ấp 70 - 80%.
Gà Đông Tảo Gà Đông Tảo là giống gà địa phương có nguồn gốc từ xã Đông Tảo, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Gà Đông Tảo có tầm vóc to: đầu to, mào nụ, chân to xù xì có nhiều hàng vảy nhưng không mịn, da đỏ ở bụng, cổ và chân. 4 Lông của gà trống có màu mận chín hoặc màu mã lĩnh. Gà mái có lông màu nâu chiếm đa số, sau đó đến màu lông vàng nhạt, lông cổ có màu nâu sẫm hơn.
Gà Đông Tảo có tốc độ mọc lông chậm nên một thời gian dài từ 1 – 3 hay 4 tháng tuổi rất ít lông, nếu gặp thời tiết lạnh trong mùa đông thì tỷ lệ nuôi sống sẽ thấp. Theo Nguyễn Văn Duy và cs (2016) cho thấy sau 24 tuần tuổi gà trống và gà mái Đông Tảo có khối lượng cơ thể lần lượt là: 2584,76g và 2188,95g. Gà Đông Tảo có ưu điểm: tầm vóc lớn, khối lượng trứng to. Nhưng có nhược điểm xương to, đẻ ít, khả năng tăng đàn chậm, gà con mọc lông chậm.
Hiện nay, gà Đông Tảo được nuôi theo hai hướng: nuôi gà Đông Tảo thuần và gà Đông Tảo lai. Gà trống thường được dùng để lai với các gà giống nhập nội như gà Lương Phượng, gà Kabir tạo ra con lai có tốc độ sinh trưởng nhanh và chất lượng thịt ngon. Đây là vốn gen quý dùng để lai với các giống gà khác sẽ cho gà broiler có năng suất cao. Gà H’Mông Giống gà H’Mông là giống gà quý, có đặc điểm là thịt đen, xương đen.
Đây là giống có ngoại hình cao to, mào dâu, mào cờ, nhiều lông, phổ biến nhất là lông màu hoa mơ, đen, trắng tuyền, gà H’Mông lượng mỡ rất ít, thịt dai chắc. Trung bình mỗi con gà trưởng thành nặng từ 2 kg đến 3 kg. Gà nuôi khoảng hơn 5 tháng, trọng lượng đạt từ 1,5-1,8 kg bắt đầu đẻ trứng. Gà đẻ quả trứng đầu tiên lúc 140 ngày tuổi.
Năng suất trứng của gà tăng dần qua các tuần đẻ và đạt đỉnh cao ở 30 tuần tuổi (50%) sau đó giảm dần và giữ ở mức 27-37% do gà có hiện tượng ấp bóng và thay lông. Tính đến 60 tuần tuổi, năng suất trứng/mái là 92 quả. Khối lượng trứng gà H’Mông đạt ổn định là 45g. Tỷ lệ trứng có phối đạt cao (98%) và tỷ lệ nở/ tổng trứng ấp đạt 88%.
Gà Mía Gà có nguồn gốc từ tỉnh Sơn Tây. Gà trống có màu đỏ xen kẽ lông màu đen ở đuôi, đùi, sườn, hai hàng lông xanh biếc. Gà mái có màu vàng nhạt xen kẽ đen dài ở cánh đuôi, có lông màu nâu. Là giống gà hướng thịt và có ngoại hình thô.
Khối lượng trưởng thành của gà mái đạt 2,5 - 3 kg, gà trống 4,4 kg. Thời 5 gian đạt nuôi dài khoảng 5 tháng. Gà mái có sản lượng trứng thấp (55 – 60 trứng / năm). Thời gian gà mái bắt đầu đẻ khoảng 7 tháng tuổi.
CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG 2. Khái niệm sinh trưởng Sự sinh trưởng là sự gia tăng kích thước cũng như khối lượng cơ thể động vật (cả ở mức độ tế bào, mô, cơ quan và toàn bộ cơ thể) theo thời gian. Sự tổng hợp và tích luỹ các chất làm tế bào tăng kích thước, sự phân bào làm tăng số lượng tế bào và tăng kích thước mô, kích thước cơ quan làm cho cơ quan và cơ thể lớn lên. Tốc độ sinh trưởng của các mô, cơ quan khác nhau trong cơ thể diễn ra không giống nhau và tùy thuộc từng giai đoạn của cơ thể.
Thông thường giai đoạn đầu tốc độ sinh trưởng nhanh hơn và sau đó có xu hướng giảm dần. Trong cùng một giai đoạn có cơ quan sinh trưởng nhanh có cơ quan sinh trưởng chậm hơn. Tốc độ sinh trưởng của động vật là chỉ tiêu quan trọng trong chăn nuôi. Những yếu tố chính ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gà Có rất nhiều yếu tố ảnh hường đến sự sinh trưởng của gà và với các mức độ khác nhau.
Dưới đây là một số ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gà.3 Ảnh hưởng của giống, dòng Các giống gà khác nhau có tốc độ sinh trưởng khác nhau, giống gà thịt có tốc độ sinh trưởng cao hơn giống gà kiêm dụng thịt- trứng và giống gà chuyên trứng. Theo Nguyễn Mạnh Hùng và cs.