MỞ ĐẦU. Lược sử nghiên cứu về bệnh xuất huyết do liên cầu khuẩn S. agalactiae gây ra. Tổng quan về bệnh xuất huyết do liên cầu khuẩn S.
agalactiae gây ra. Tác nhân gây bệnh. Đặc điểm hình thái, cấu trúc hiển vi. Môi trường phát triển thuận lợi.
Dấu hiệu bệnh lí. Tổng quan về cá Điêu hồng. Nguồn gốc và đặc điểm hình thái. Đặc điểm thích nghi trong điều kiện ao nuôi.
Đặc điểm sinh sản. Những bệnh lí thường gặp ở cá Điêu hồng. Tổng quan về huyết học cá. Khái niệm chung về máu.
Thành phần hữu hình của máu. Tình hình nghiên cứu khả năng kháng khuẩn S. agalactiae của một số loại vắc xin và tinh dầu tự nhiên. Tinh dầu tự nhiên.
Tổng quan về tinh dầu bạc hà. Phân loại cây Bạc hà. Tác dụng kháng khuẩn của tinh dầu bạc hà. Nhận định về lĩnh vực nghiên cứu của đề tài.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thời gian, địa điểm và tư liệu nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.
Vật liệu nghiên cứu. Bố trí thí nghiệm. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nuôi tăng sinh liên cầu khuẩn S.
Phương pháp pha loãng liên cầu khuẩn. Phương pháp thử hoạt tính kháng khuẩn S. agalactiae của tinh dầu bạc hà. Phương pháp chăm sóc cá và quản lí thí nghiệm.
Phương pháp gây nhiễm liên cầu khuẩn S. Phương pháp bổ sung tinh dầu. Phương pháp thu thập và phân tích máu. Phương pháp đánh giá tổn thương mô học.
Phương pháp xử lí số liệu. KẾT QUẢ VÀ BIỆN LUẬN. Khả năng kháng khuẩn của tinh dầu bạc hà đối với vi khuẩn S. agalactiae trong điều kiện in vitro.
Đặc điểm hình thái sinh lí máu và cấu trúc mô học một số nội quan cá Điêu hồng Oreochromis sp. Hình thái một số loại tế bào máu. Cấu trúc mô học một số nội quan cá Điêu hồng. Tác động của vi khuẩn S.
agalactiae gây bệnh xuất huyết ở cá Điêu hồng thông qua các chỉ tiêu sinh lí máu và hình thái tế bào hồng cầu. Các chỉ tiêu sinh lí máu. Kích thước hồng cầu. Tác động của tinh dầu bạc hà đến các chỉ số sinh lí máu và kích thước hồng cầu cá Điêu hồng trước khi cảm nhiễm vi khuẩn S.
agalactiae ở điều kiện thí nghiệm. Các chỉ tiêu sinh lí máu. Kích thước hồng cầu. Hiệu quả kháng vi khuẩn S.
agalactiae gây bệnh xuất huyết của tinh dầu bạc hà ở cá Điêu hồng thông qua các chỉ số sinh lí máu và kích thước hồng cầu ở điều kiện thí nghiệm. Các chỉ tiêu sinh lí máu. Kích thước hồng cầu. Hiệu quả kháng vi khuẩn S.
agalactiae gây bệnh xuất huyết của tinh dầu bạc hà ở cá Điêu hồng thông qua đánh giá cấu trúc mô bệnh học của gan và lách ở điều kiện thí nghiệm. Cấu trúc mô bệnh học của gan. Cấu trúc mô bệnh học của lách. Hiệu quả kháng vi khuẩn S.
agalactiae gây bệnh xuất huyết của tinh dầu bạc hà ở cá Điêu hồng thông qua các chỉ số sinh lí máu, kích thước tế bào hồng cầu và sự tổn thương cấu trúc mô gan, lách trong điều kiện tự nhiên. Các chỉ số sinh lí máu và kích thước hồng cầu. Cấu trúc mô học. 54 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
59 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 61 TÀI LIỆU THAM KHẢO. PL1 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Kí hiệu Chú giải BC Bạch cầu ĐC Đối chứng Hb Hemoglobin HC Hồng cầu Hct Hematocrit HE Hematoxylin & Eosin NT Nghiệm thức NTĐC Nghiệm thức đối chứng TC Tiểu cầu TN Thí nghiệm DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Dụng cụ thí nghiệm.
Bảng các hoá chất sử dụng cho thí nghiệm. Một số chỉ số sinh lí máu cá Điêu hồng nhiễm vi khuẩn S. Kích thước hồng cầu cá Điêu hồng nhiễm vi khuẩn S. Một số chỉ số sinh lí máu cá Điêu hồng trước khi cảm nhiễm vi khuẩn S.
Kích thước hồng cầu cá Điêu hồng ở các nghiệm thức có bổ sung tinh dầu bạc hà trong khẩu phần ăn. Một số chỉ số sinh lí máu cá Điêu hồng ở các nghiệm thức sau khi cảm nhiễm vi khuẩn S. Khối lượng và kích thước cá Điêu hồng ở các nghiệm thức tinh dầu sau khi cảm nhiễm liên cầu khuẩn S. Kích thước hồng cầu cá Điêu hồng ở các nghiệm thức tinh dầu sau khi cảm nhiễm vi khuẩn S.
Một số chỉ số sinh lí máu cá Điêu hồng ở các nghiệm thức bổ sung tinh dầu vào khẩu phần ăn sau năm ngày cảm nhiễm vi khuẩn S. agalactiae nuôi trong vèo ở điều kiện tự nhiên. Kích thước hồng cầu máu cá Điêu hồng ở các nghiệm thức tinh dầu sau năm ngày cảm nhiễm vi khuẩn S. agalactiae nuôi trong vèo ở điều kiện tự nhiên.
53 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2. Bố trí thí nghiệm trong điều kiện phòng thí nghiệm. Bố trí thí nghiệm nuôi trong vèo ở điều kiện tự nhiên. Xác định nồng độ Hb bằng huyết sắc kế Sahli.
Sử dụng pipette bơm máu vào ống hematocrit. Vòng kháng khuẩn của tinh dầu bạc hà đối với S. Hồng cầu ngoại vi cá Điêu hồng Oreochromis sp. Bạch cầu ngoại vi cá Điêu hồng Oreochromis sp.
Cấu trúc mô gan cá Điêu hồng Oreochromis sp. Cấu tạo mô lách cá Điêu hồng Oreochromis sp. bình thường. Một số dạng hồng cầu bất thường ngoại vi cá Điêu hồng Oreochromis sp.
nhiễm vi khuẩn S. Đồ thị thể hiện sự tương quan giữa hai yếu tố thời gian và nồng độ tinh dầu bạc hà ảnh hưởng đến chỉ tiêu sinh lí máu cá Điêu hồng. Cấu trúc mô gan cá Điêu hồng nhiễm vi khuẩn S. Cấu trúc mô gan cá Điêu hồng ở các nghiệm thức tinh dầu sau khi nhiễm vi khuẩn S.
Cấu trúc mô lách cá Điêu hồng nhiễm vi khuẩn S. Cấu trúc mô lách cá Điêu hồng ở các nghiệm thức tinh dầu sau khi nhiễm vi khuẩn S. Cấu trúc mô gan cá Điêu hồng nhiễm vi khuẩn S. agalactiae ở các nghiệm thức tinh dầu nuôi trong veo ở điều kiện tự nhiên.
Cấu trúc mô lách cá Điêu hồng nhiễm vi khuẩn S. agalactiae ở các nghiệm thức bổ sung tinh dầu ở điều kiện tự nhiên. Lí do chọn đề tài Cá Điêu hồng là giống cá nước ngọt được chọn nuôi nhiều nhất. Loại cá này có nhiều thuộc tính tốt khiến chúng trở thành đối tượng lí tưởng cho ngành nuôi thủy sản như là tốc độ sinh trưởng nhanh, chịu được nhiều điều kiện môi trường, khả năng kháng bệnh cao, sinh sản tốt trong điều kiện nuôi nhốt, thức ăn cho cá không đòi hỏi chất lượng quá cao.
Hiện nay, cá Điêu hồng chủ yếu được nuôi trong bè với mật độ cá khá dày đặc. Tình trạng ô nhiễm môi trường nước cùng với nguồn thức ăn cho cá có chất lượng kém đã gây ra các dịch bệnh ảnh hưởng nghiêm trọng đến đàn cá. Một trong những bệnh phổ biến ở cá Điêu hồng là bệnh phù mắt, xuất huyết do liên cầu khuẩn Streptoccocus agalactiae gây ra [1]. Bệnh xảy ra gây thiệt hại nghiêm trọng cho người nuôi vì tỉ lệ cá chết rất cao, có khi lên đến 100% [2].
Để đối phó với bệnh này, biện pháp được dùng nhiều nhất hiện nay đó là sử dụng thuốc kháng sinh và các chất hóa học [3]. Tuy nhiên, việc lạm dụng thuốc kháng sinh đã gây nên nhiều tác hại như là tạo ra các chủng liên cầu khuẩn kháng kháng sinh, gây ô nhiễm môi trường nước và làm thay đổi hệ vi sinh vật tự nhiên [4]. Ngoài ra, sản phẩm cá có dư lượng kháng sinh cao hoặc các loại kháng sinh không được phép sử dụng sẽ bị cấm đưa ra thị trường. Chính vì vậy, việc tìm ra giải pháp mới để thay thế cho thuốc kháng sinh và chất hóa học là việc vô cùng cần thiết.
Một trong những giải pháp đó là sử dụng các chất kháng sinh tự nhiên như là tinh dầu. Đây là một sản phẩm từ thực vật với nhiều hứa hẹn vì những ưu điểm như nguồn nguyên liệu sẵn có, giá thành thấp, thân thiện với môi trường và bảo vệ sức khỏe của người tiêu dùng (tránh tình trạng tồn dư kháng sinh và chất hóa học trong sản phẩm) [5]. Trên thế giới đã có một số nghiên cứu về tiềm năng của tinh dầu bạc hà trong thủy sản như: nghiên cứu khả năng kháng lại liên cầu khuẩn Streptococcus agalactiae ở cá của tinh dầu bạc hà [6]–[8]. Tuy nhiên, số lượng nghiên cứu về khả năng kháng khuẩn của tinh dầu bạc hà trên cá Điêu hồng vẫn còn hạn chế.
Với những lí do trên, đề tài “Khả năng kháng khuẩn của tinh dầu bạc hà đối với liên cầu khuẩn Streptococcus agalactiae gây bệnh xuất huyết trên cá Điêu hồng (Oreochromis sp.) ở môi trường ao nuôi và phòng thí nghiệm” đã được thực hiện. Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá được hoạt tính kháng khuẩn của tinh dầu bạc hà đối với liên cầu khuẩn Streptococcus agalactiae gây bệnh xuất huyết ở cá Điêu hồng (Oreochromis sp.) thông qua một số chỉ số huyết học và cấu trúc mô của một số nội quan ở môi trường ao nuôi và phòng thí nghiệm. Đối tượng nghiên cứu Đề tài được thực hiện trên máu ngoại vi cá Điêu hồng (Oreochromis sp.) khoảng 2,5 tháng tuổi. Nhiệm vụ nghiên cứu - Xác định hoạt tính kháng khuẩn của tinh dầu bạc hà trong thí nghiệm in vitro đối với liên cầu khuẩn Streptococcus agalactiae.
- Xác định nồng độ ức chế tối thiểu (Minimum Inhibitory Concentration, MIC) của tinh dầu bạc hà đối với liên cầu khuẩn S. - Xác định một số chỉ số hình thái tế bào máu (hình dạng, kích thước, chu vi, diện tích), chỉ số huyết học (Hematocrit, Hct; hàm lượng Hemoglobin, Hb; số lượng tế bào máu) và cấu trúc mô học (gan và lách) cá Điêu hồng (Oreochromis sp.) trong điều kiện: + Nuôi bằng khẩu phần ăn không bổ sung tinh dầu và không nhiễm liên cầu khuẩn S. agalactiae trong điều kiện phòng thí nghiệm và ao nuôi; + Nuôi bằng khẩu phần ăn không bổ sung tinh dầu và nhiễm liên cầu khuẩn S. agalactiae trong điều kiện phòng thí nghiệm và ao nuôi; + Nuôi bằng khẩu phần ăn có bổ sung lần lượt tinh dầu bạc hà và nhiễm liên cầu khuẩn S.
agalactiae trong điều kiện phòng thí nghiệm (gồm 3 nồng độ 0,125%; 0,25%; 0,5%) và ao nuôi (gồm 2 nồng độ 0,25% và 0,5%). Phạm vi nghiên cứu - Đề tài được nghiên cứu trên cá Điêu hồng không phân biệt đực – cái và đều khỏe mạnh. - Để gây nhiễm cho cá, đề tài sử dụng chủng liên cầu khuẩn S. agalactiae nhận từ Phòng thí nghiệm Bệnh học, Trường Đại học Nông lâm Thành phố Hồ Chí Minh.