Khóa luận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt 2023

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là Công ty Cổ phần Sữa Đà… 89 trang · Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh · 2023.

• Tác giả: Phạm Thị Lan Nhi
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quốc Thắng
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán – Kiểm toán
• Đề tài: Kế Toán Chi Phí Sản Xuất và Giá Thành Sản Phẩm tại Công Ty Cổ Phần Sữa Đà Lạt
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
• 1.1. Khái niệm về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.1.1. Khái niệm chi phí sản xuất
• 1.1.2. Khái niệm giá thành sản phẩm
• 1.2. Phân loại chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.2.1. Phân loại chi phí sản xuất
• 1.2.1.1. Phân loại CPSX theo yếu tố (nội dung kinh tế của chi phí)
• 1.2.1.2. Phân loại CPSX theo khoản mục (tác dụng kinh tế hay địa điểm phát sinh)
• 1.2.2. Phân loại giá thành
• 1.2.2.1. Phân loại giá thành theo thời điểm tính và nguồn số liệu
• 1.2.2.2. Phân loại giá thành theo phạm vi phát sinh chi phí
• 1.3. Nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.4. Xác định đối tượng hạch toán chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành
• 1.4.1. Xác định đối tượng hạch toán CPSX
• 1.4.2. Xác định đối tượng tính GTSP
• 1.5. Kế toán chi phí sản xuất
• 1.5.1. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 1.5.2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SỮA ĐÀ LẠT
• 2.1. Giới thiệu tổng quan về Công ty Cổ phần sữa Đà Lạt
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Công ty Cổ phần sữa Đà Lạt
• 2.1.2. Bộ máy tổ chức công ty
• 2.1.3. Quy trình công nghệ
• 2.1.4. Phương hướng hoạt động
• 2.1.5. Tổ chức công tác ở bộ phận kế toán
• 2.2. Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty
• 2.2.1. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần sữa Đà Lạt
• 2.2.2. Kế toán chi phí sản xuất tại Công ty Cổ phần sữa Đà Lạt
• 2.2.2.1. Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất
• 2.2.2.2. Đánh giá sản phẩm dở dang
• 2.2.3. Kế toán giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần sữa Đà Lạt
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ Ý KIẾN NHẬN XÉT VÀ ĐỀ XUẤT NHẰM HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SỮA ĐÀ LẠT
• 3.1. Đánh giá thực trạng kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần sữa Đà Lạt
• 3.2. Những tồn tại và nguyên nhân
• 3.3. Giải pháp hoàn thiện
• 3.4. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán tài chính
• 3.5. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán quản trị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kế Toán Chi Phí Sản Xuất và Giá Thành Sữa Đà Lạt

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt, phải đối mặt với cạnh tranh khốc liệt. Để tồn tại và phát triển, việc quản lý chi phí hiệu quả là yếu tố then chốt. Kế toán chi phí sản xuất và xác định giá thành sản phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính cạnh tranh và lợi nhuận của doanh nghiệp. Quản lý chi phí hiệu quả giúp doanh nghiệp sử dụng tiết kiệm nguồn lực, giảm giá thành sản phẩm và tăng doanh lợi. Bài viết này tập trung phân tích nghiệp vụ kế toán chi phí tổng hợp, tập hợp chi phí và xác định giá thành tại Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Theo tài liệu gốc, "Thực chất CPSX là tiền đề cho việc hạ GTSP đồng thời bảo đảm tính chất hợp lý – đúng đắn của giá thành sản phẩm thông qua việc xác định đúng, đầy đủ CPSX bỏ ra theo đúng cơ chế nhà nước quy định."

1.1. Vai trò của Kế Toán Chi Phí Sản Xuất trong Ngành Sữa

Trong ngành sản xuất sữa, việc kiểm soát và hạch toán chi phí sản xuất là vô cùng quan trọng. Các yếu tố như chi phí nguyên liệu (sữa tươi), chi phí nhân công, và chi phí sản xuất chung (điện, nước, bảo trì) cần được quản lý chặt chẽ để đảm bảo giá thành sản phẩm sữa cạnh tranh. Kế toán chi phí sản xuất cung cấp thông tin chi tiết về các khoản chi phí này, giúp nhà quản lý đưa ra quyết định đúng đắn về giá bán và chiến lược sản xuất. Việc này đặc biệt quan trọng với Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt, một doanh nghiệp hoạt động trong môi trường cạnh tranh cao.

1.2. Tầm quan trọng của Giá Thành Sản Phẩm đối với Lợi Nhuận Sữa

Giá thành sản phẩm là một trong những yếu tố quyết định đến lợi nhuận của Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt. Việc tính giá thành sản phẩm sữa chính xác giúp doanh nghiệp xác định được mức giá bán hợp lý, vừa đảm bảo cạnh tranh trên thị trường, vừa mang lại lợi nhuận mong muốn. Giá thành sản phẩm bao gồm tất cả các chi phí liên quan đến quá trình sản xuất, từ nguyên vật liệu trực tiếp đến chi phí sản xuất chung. Việc phân tích và kiểm soát chặt chẽ các chi phí này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận.

II. Cách Nhận Diện Thách Thức Kế Toán Chi Phí tại Sữa Đà Lạt

Việc quản lý kế toán chi phí sản xuất và xác định giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt đối mặt với nhiều thách thức. Một trong số đó là sự phức tạp trong việc phân bổ các khoản chi phí sản xuất chung (điện, nước, bảo trì) cho từng loại sản phẩm sữa khác nhau. Ngoài ra, việc đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ cũng là một vấn đề cần được giải quyết một cách chính xác để đảm bảo tính trung thực của báo cáo tài chính. Các biến động về giá nguyên vật liệu trực tiếp (sữa tươi) cũng gây ảnh hưởng lớn đến giá thành sản phẩm. "Cuối kỳ sau khi đã tổng hợp những loại chi phí đã được phân bổ theo mỗi đối tượng trên những chứng từ có liên quan của doanh nghiệp thì kế toán sẽ thực hiện phân chia những khoản chi phí này để tổng hợp toàn bộ chi phí sản xuất theo các đối tượng và sau đó thực hiện kiểm tra và đánh giá kết quả hoàn thành cuối kỳ."

2.1. Vấn đề Phân Bổ Chi Phí Sản Xuất Chung CPSXC trong Ngành Sữa

Phân bổ chi phí sản xuất chung (CPSXC) một cách chính xác là một thách thức lớn đối với Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt. CPSXC bao gồm các chi phí như điện, nước, bảo trì máy móc, và chi phí quản lý phân xưởng. Việc phân bổ CPSXC không chính xác có thể dẫn đến việc tính giá thành sản phẩm sữa sai lệch, ảnh hưởng đến quyết định về giá bán và lợi nhuận. Cần có phương pháp phân bổ CPSXC hợp lý, dựa trên các tiêu chí như sản lượng, giờ máy, hoặc diện tích sử dụng, để đảm bảo tính công bằng và chính xác.

2.2. Khó khăn trong Đánh Giá Sản Phẩm Dở Dang SPDD Cuối Kỳ

Đánh giá sản phẩm dở dang (SPDD) cuối kỳ là một công việc phức tạp, đòi hỏi sự chính xác và kinh nghiệm của kế toán. SPDD là những sản phẩm chưa hoàn thành vào cuối kỳ kế toán. Việc đánh giá SPDD ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm và lợi nhuận của doanh nghiệp. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần có quy trình đánh giá SPDD rõ ràng và minh bạch, dựa trên các tiêu chuẩn về mức độ hoàn thành và chi phí phát sinh, để đảm bảo tính trung thực của báo cáo tài chính.

III. Hướng Dẫn Tập Hợp Chi Phí Sản Xuất Sữa Đà Lạt Hiệu Quả

Để giải quyết các thách thức trên, Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần áp dụng các phương pháp tập hợp chi phí sản xuất hiệu quả. Việc xác định rõ đối tượng tập hợp chi phí sản xuất, lựa chọn phương pháp phân bổ chi phí phù hợp, và kiểm soát chặt chẽ các khoản chi phí phát sinh là những yếu tố quan trọng. Bên cạnh đó, việc áp dụng các công cụ hỗ trợ kế toán hiện đại cũng giúp tăng cường tính chính xác và hiệu quả của công tác kế toán chi phí sản xuất. "Phản ánh chi phí do doanh nghiệp đã bỏ ra nhằm đảm bảo cho hoạt động chi phí sản xuất."

3.1. Xác Định Đối Tượng Tập Hợp Chi Phí Sản Xuất Chi Tiết

Việc xác định rõ đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất có thể là từng loại sản phẩm sữa (sữa tươi, sữa chua, sữa đặc), từng công đoạn sản xuất, hoặc từng phân xưởng sản xuất. Việc xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất chi tiết giúp kế toán theo dõi và kiểm soát chi phí một cách hiệu quả hơn. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần xây dựng hệ thống mã đối tượng tập hợp chi phí sản xuất khoa học và dễ sử dụng.

3.2. Lựa Chọn Phương Pháp Phân Bổ Chi Phí Thích Hợp

Việc lựa chọn phương pháp phân bổ chi phí phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của giá thành sản phẩm. Có nhiều phương pháp phân bổ chi phí khác nhau, như phương pháp trực tiếp, phương pháp bậc thang, và phương pháp tương hỗ. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần lựa chọn phương pháp phân bổ chi phí phù hợp với đặc điểm sản xuất và yêu cầu quản lý của mình. Ví dụ, phương pháp trực tiếp có thể phù hợp với các chi phí dễ dàng xác định cho từng sản phẩm, trong khi phương pháp bậc thang có thể phù hợp với các chi phí chung cho nhiều sản phẩm.

IV. Bí Quyết Tính Giá Thành Sản Phẩm Sữa Chính Xác Đầy Đủ

Sau khi tập hợp chi phí sản xuất, bước tiếp theo là tính giá thành sản phẩm. Việc tính giá thành sản phẩm chính xác giúp Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt xác định được mức giá bán hợp lý, vừa đảm bảo cạnh tranh trên thị trường, vừa mang lại lợi nhuận mong muốn. Có nhiều phương pháp tính giá thành khác nhau, như phương pháp giản đơn, phương pháp hệ số, và phương pháp phân bước. Việc lựa chọn phương pháp tính giá thành phù hợp phụ thuộc vào đặc điểm sản xuất và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. "Vấn đề xác định giá thành là rất quan trọng và cấp thiết nhằm thuận tiện đối với việc quản trị và kế toán."

4.1. Các Phương Pháp Tính Giá Thành Sản Phẩm Sữa Phổ Biến

Có nhiều phương pháp tính giá thành sản phẩm phổ biến, mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng. Phương pháp tính giá thành giản đơn phù hợp với các doanh nghiệp sản xuất một loại sản phẩm duy nhất. Phương pháp tính giá thành hệ số phù hợp với các doanh nghiệp sản xuất nhiều loại sản phẩm có quan hệ tỷ lệ với nhau. Phương pháp tính giá thành phân bước phù hợp với các doanh nghiệp có quy trình sản xuất phức tạp, nhiều công đoạn. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần lựa chọn phương pháp tính giá thành sản phẩm sữa phù hợp với đặc điểm sản xuất của mình.

4.2. Tối Ưu Hóa Quy Trình Tính Giá Thành Sản Phẩm Sữa

Để tối ưu hóa quy trình tính giá thành, Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần xây dựng quy trình rõ ràng, chi tiết, và dễ thực hiện. Quy trình cần bao gồm các bước như thu thập dữ liệu chi phí, phân bổ chi phí, tính toán giá thành sản phẩm, và kiểm tra, đối chiếu kết quả. Việc áp dụng các công cụ hỗ trợ kế toán hiện đại giúp tự động hóa quy trình, giảm thiểu sai sót, và tăng cường hiệu quả. Cần đảm bảo tính chính xác, đầy đủ và kịp thời của dữ liệu chi phí để đảm bảo tính trung thực của giá thành sản phẩm.

V. Ứng Dụng Kế Toán Quản Trị Chi Phí tại Công Ty Sữa Đà Lạt

Để nâng cao hiệu quả quản lý chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm, Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần chú trọng đến kế toán quản trị chi phí. Kế toán quản trị chi phí cung cấp thông tin chi tiết về chi phí, giúp nhà quản lý đưa ra quyết định về giá bán, sản lượng, và các chiến lược sản xuất khác. Bên cạnh đó, kế toán quản trị chi phí cũng giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, phát hiện các lãng phí, và cải thiện hiệu quả hoạt động. "Cuối cùng đưa ra những ưu – khuyết điểm của việc kế toán phần hành dở dang ở đơn vị thực tế."

5.1. Phân Tích Biến Động Chi Phí Sản Xuất để Ra Quyết Định

Phân tích biến động chi phí là một công cụ quan trọng của kế toán quản trị chi phí. Việc phân tích biến động chi phí giúp nhà quản lý hiểu rõ nguyên nhân của sự thay đổi chi phí, từ đó đưa ra các biện pháp điều chỉnh phù hợp. Ví dụ, nếu chi phí nguyên liệu tăng cao, doanh nghiệp có thể xem xét tìm kiếm nhà cung cấp khác, hoặc điều chỉnh giá bán sản phẩm. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần xây dựng hệ thống báo cáo biến động chi phí định kỳ, cung cấp thông tin kịp thời cho nhà quản lý.

5.2. Lập Báo Cáo Chi Phí Sản Xuất Chi Tiết để Quản Lý

Việc lập báo cáo chi phí sản xuất chi tiết là rất quan trọng để quản lý chi phí hiệu quả. Báo cáo chi phí sản xuất cần cung cấp thông tin về các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất, như chi phí nguyên liệu, chi phí nhân công, và chi phí sản xuất chung. Báo cáo chi phí sản xuất cũng cần so sánh chi phí thực tế với chi phí kế hoạch, để phát hiện các sai lệch và đề xuất các giải pháp cải thiện. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần xây dựng hệ thống báo cáo chi phí sản xuất linh hoạt, đáp ứng nhu cầu thông tin của nhà quản lý.

VI. Giải Pháp Hoàn Thiện Kế Toán Chi Phí và Giá Thành Sữa Đà Lạt

Để hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm, Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Các giải pháp bao gồm cải thiện quy trình kế toán, nâng cao trình độ chuyên môn của nhân viên kế toán, áp dụng các công cụ hỗ trợ kế toán hiện đại, và tăng cường kiểm soát nội bộ. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp này giúp doanh nghiệp quản lý chi phí hiệu quả, nâng cao tính cạnh tranh, và tăng lợi nhuận. "Từ đó, kế toán sẽ đề ra những biện pháp thích hợp nhằm hoàn thành phần hành dở dang ở đơn vị thực tế và những điều kiện mà các biện pháp trên có thể tiến hành."

6.1. Nâng Cao Trình Độ Chuyên Môn của Kế Toán Viên

Nâng cao trình độ chuyên môn của kế toán viên là một yếu tố quan trọng để hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Kế toán viên cần được đào tạo về các kiến thức chuyên môn mới nhất, các phương pháp tính giá thành hiện đại, và các công cụ hỗ trợ kế toán tiên tiến. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần xây dựng kế hoạch đào tạo thường xuyên cho kế toán viên, đảm bảo họ có đủ kiến thức và kỹ năng để thực hiện tốt công việc của mình.

6.2. Tăng Cường Kiểm Soát Nội Bộ Quy Trình Kế Toán

Tăng cường kiểm soát nội bộ là một giải pháp quan trọng để đảm bảo tính chính xác và trung thực của thông tin kế toán. Kiểm soát nội bộ cần được thực hiện ở tất cả các khâu của quy trình kế toán, từ thu thập dữ liệu chi phí đến tính giá thành sản phẩm và lập báo cáo. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, đảm bảo mọi hoạt động kế toán đều được thực hiện theo đúng quy trình và quy định.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt" được thực hiện bởi sinh viên Phạm Thị Lan Nhi (MSSV: 050607290352, Lớp sinh hoạt: HQ7-GE08), dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Quốc Thắng tại Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh (Khoa Kế toán – Kiểm toán, Mã ngành: 7 34 03 01, năm 2023).

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và áp lực cạnh tranh trên thị trường hàng tiêu dùng, các doanh nghiệp sản xuất chế biến thực phẩm phải đối mặt với bài toán tối ưu hóa việc sử dụng các yếu tố đầu vào nhằm đảm bảo nguyên tắc bù đắp chi phí và tạo ra lợi nhuận để tái sản xuất mở rộng. Chi phí sản xuất (CPSX) là cơ sở trực tiếp hình thành nên giá thành sản phẩm (GTSP). Việc xác định chính xác, đầy đủ chi phí sản xuất theo đúng chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành là công cụ quản lý tài chính trọng yếu, phản ánh mức độ tiết kiệm hay lãng phí về nguyên vật liệu, nhân công và máy móc thiết bị, từ đó quyết định trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và doanh lợi của doanh nghiệp.

Xuất phát từ vai trò quản lý kinh tế của công tác kế toán trong doanh nghiệp sản xuất thực phẩm, tác giả đã xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về kế toán chi phí sản xuất và phương pháp xác định giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất.
2. Khảo sát, thu thập số liệu và phản ánh thực trạng tổ chức hạch toán chi phí sản xuất, quy trình phân bổ chi phí và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt trong một kỳ kế toán cụ thể.
3. Đánh giá những ưu điểm đạt được và các hạn chế còn tồn tại trong quy trình kế toán chi phí, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm dưới cả hai góc độ kế toán tài chính và kế toán quản trị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận được xác lập rõ ràng:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt.
• Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt (Địa chỉ: Số 11A đường Cô Giang, Phường 9, Thành phố Đà Lạt, Tỉnh Lâm Đồng).
• Phạm vi thời gian: Số liệu và thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm được khảo sát trong tháng 12 năm 2022.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào công tác hạch toán các khoản mục chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung và phương pháp tổng hợp chi phí để xác định giá thành cho các dòng sản phẩm chủ lực (sữa tươi và sữa chua).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên khung chuẩn mực và chế độ kế toán doanh nghiệp Việt Nam ban hành theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính. Về mặt khái niệm, chi phí sản xuất được xác định là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa phát sinh trong kỳ sản xuất; trong khi giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ chi phí sản xuất bỏ ra để hoàn thành một khối lượng sản phẩm, công việc, lao vụ nhất định.

Hệ thống lý thuyết được tác giả tổng hợp bao gồm hai cách phân loại chi phí chủ yếu:

• Phân loại theo yếu tố (nội dung kinh tế): Chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí khấu hao tài sản cố định (TSCĐ), chi phí dịch vụ mua ngoài và chi phí khác bằng tiền.
• Phân loại theo khoản mục (công dụng kinh tế và địa điểm phát sinh): Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (CPNVLTT - TK 621), Chi phí nhân công trực tiếp (CPNCTT - TK 622) và Chi phí sản xuất chung (CPSXC - TK 627). Chi phí dở dang và giá thành toàn bộ được tập hợp qua Tài khoản 154 (Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang).

Khóa luận trình bày 4 phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang (SPDD) cuối kỳ: phương pháp theo CPNVL chính (hoặc CPNVLTT), phương pháp ước lượng sản phẩm hoàn thành tương đương, phương pháp theo 50% chi phí chế biến và phương pháp theo chi phí định mức/kế hoạch. Đồng thời, văn bản hệ thống hóa 6 phương pháp tính giá thành: phương pháp giản đơn (trực tiếp), phương pháp loại trừ sản phẩm phụ, phương pháp hệ số, phương pháp tỷ lệ, phương pháp liên hợp và phương pháp theo đơn đặt hàng.

Để triển khai đề tài, tác giả đã sử dụng phối hợp 4 phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu các giáo trình kế toán tài chính, chuẩn mực kế toán, văn bản quy phạm pháp luật và hệ thống tài liệu, quy chế nội bộ của doanh nghiệp.
• Phương pháp quan sát: Trực tiếp quan sát quy trình luân chuyển chứng từ, thao tác nghiệp vụ của nhân viên kế toán và quá trình vận hành sản xuất tại đơn vị.
• Phương pháp phân tích và tổng hợp đánh giá: Phân tích quy trình phân bổ chi phí, đối chiếu số liệu từ sổ kế toán chi tiết, sổ cái với các chứng từ phát sinh thực tế.
• Phương pháp kế toán chuyên ngành: Áp dụng hệ thống 4 phương pháp kế toán gồm phương pháp chứng từ, phương pháp tài khoản và ghi sổ kép (đối ứng), phương pháp tổng hợp - cân đối kế toán và phương pháp tính giá.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu là hệ thống chứng từ gốc (phiếu xuất kho, bảng chấm công, bảng thanh toán lương, hóa đơn dịch vụ mua ngoài, bảng phân bổ khấu hao TSCĐ), hệ thống sổ kế toán máy trích xuất từ phần mềm MISA và các báo cáo nội bộ trong tháng 12/2022 của Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Chương 1 đóng vai trò xây dựng nền tảng lý luận cho toàn bộ đề tài. Tác giả làm rõ bản chất kinh tế của CPSX và GTSP, phân tích mối quan hệ hữu cơ giữa chúng: CPSX là căn cứ để tính toán GTSP, phản ánh toàn bộ chi phí phát sinh trong một thời kỳ nhất định, còn GTSP phản ánh lượng chi phí kết tinh trong một khối lượng thành phẩm hoàn thành.

Nội dung chương đi sâu vào quy trình hạch toán chi tiết cho từng khoản mục chi phí theo Thông tư 200/2014/TT-BTC:

• Kế toán CPNVLTT sử dụng TK 621 để tập hợp giá trị nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu xuất dùng trực tiếp cho sản xuất; nếu không hạch toán riêng được thì phân bổ theo tiêu thức định mức tiêu hao hoặc khối lượng sản phẩm.
• Kế toán CPNCTT sử dụng TK 622 tập hợp tiền lương, tiền thưởng, phụ cấp và các khoản trích theo lương của công nhân trực tiếp sản xuất (BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN).
• Kế toán CPSXC sử dụng TK 627 (gồm các tiểu khoản 6271, 6272, 6273, 6274, 6277, 6278) để phản ánh chi phí vận hành, quản lý tại phân xưởng sản xuất, sau đó phân bổ theo tiêu thức phù hợp như tiền lương công nhân trực tiếp hoặc chi phí NVL chính.
• Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất sử dụng TK 154 theo phương pháp kê khai thường xuyên, kết chuyển toàn bộ chi phí hợp lý để tính giá thành sản phẩm hoàn thành theo công thức tổng quát: $$\text{Tổng GTSP hoàn thành} = \text{CPSX dở dang đầu kỳ} + \text{CPSX phát sinh trong kỳ} - \text{CPSX dở dang cuối kỳ} - \text{Các khoản giảm trừ}$$

Chương 2: Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần sữa Đà Lạt

Chương 2 trình bày bức tranh toàn diện về tổ chức sản xuất và công tác kế toán chi phí tại đơn vị thực tế. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt (tiền thân là Công ty Giống bò sữa Lâm Đồng, hoạt động theo mô hình cổ phần từ năm 2005) sở hữu vùng nguyên liệu tại Đơn Dương - Lâm Đồng, nhà máy chế biến công suất 50 tấn/ngày với dây chuyền công nghệ thanh trùng khép kín nhập khẩu từ Machinehandel Lekkerkerker (Hà Lan, thanh trùng ở nhiệt độ 75°C trong 15-25 giây), máy rót hộp tự động Shikoku Kakoki và bao bì giấy Sam Ryoong (Hàn Quốc).

Về mô hình tổ chức, bộ máy kế toán của công ty được tổ chức theo hình thức tập trung tại Phòng Kế toán tài vụ, đứng đầu là Kế toán trưởng kiêm kế toán tổng hợp, trực tiếp chỉ đạo các phần hành: Kế toán vốn bằng tiền & vật tư, Kế toán chi phí SXKD, Kế toán tiền lương và BHXH, Kế toán thuế, Kế toán công nợ và Thủ quỹ. Đơn vị áp dụng niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12, đơn vị tiền tệ VND, chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền, trích khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng và ứng dụng phần mềm kế toán MISA trên hình thức sổ Nhật ký chung.

Thực trạng hạch toán chi phí và tính giá thành tại công ty trong tháng 12/2022 được ghi nhận cụ thể như sau:

• Đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành: Phân chia theo 2 nhóm sản phẩm chính là Sữa tươi (gồm sữa tươi thanh trùng không đường, có đường, có vị, tiệt trùng) và Sữa chua (gồm sữa chua thanh trùng không đường, có đường, đóng chai, tiệt trùng).
• Hạch toán CPNVLTT (TK 621): Bao gồm chi phí sữa búp tươi, sữa tươi, men vi sinh và vật liệu phụ (bao bì PP, PE). Kế toán mở chi tiết TK 62111 (sữa tươi) và TK 62112 (sữa chua). Tổng giá trị NVL chính xuất dùng trong tháng là 1.794.794.000 đồng, trong đó phân bổ cho sản xuất sữa tươi là 867.794.000 đồng và sữa chua là 927.000.000 đồng. Chứng từ sử dụng gồm Phiếu xuất kho (Mẫu 02-VT), Bảng phân bổ nguyên vật liệu.
• Hạch toán CPNCTT (TK 622): Hình thức trả lương theo thời gian dựa trên Bảng chấm công (Mẫu 01a-LĐTL) và Bảng thanh toán lương (Mẫu 02-LĐTL). Do không thể theo dõi trực tiếp riêng cho từng dòng sản phẩm, kế toán thực hiện phân bổ CPNCTT gián tiếp theo tỷ lệ CPNVL chính trực tiếp. Tổng CPNCTT phát sinh là 714.000.000 đồng; hệ số phân bổ đạt xấp xỉ 0,4 (714.000.000 / 1.794.794.000). Chi phí NCTT phân bổ cho nhóm sữa tươi (TK 6221) là 345.243.000 đồng và nhóm sữa chua (TK 6222) là 368.757.000 đồng.
• Hạch toán CPSXC (TK 627): Tập hợp chi phí phát sinh tại phân xưởng gồm 5 khoản mục với tổng số tiền 537.575.000 đồng.

STT	Khoản mục chi phí sản xuất chung	Số tiền (VNĐ)
1	Chi phí nhân viên phân xưởng	57.400.000
2	Chi phí vật tư	69.872.000
3	Chi phí khấu hao tài sản cố định	268.941.000
4	Chi phí dịch vụ mua ngoài	95.684.000
5	Chi phí bằng tiền khác	45.678.000
Tổng	Tổng chi phí sản xuất chung	537.575.000

CPSXC được phân bổ cho 2 nhóm sản phẩm theo tiêu thức CPNVL chính với hệ số phân bổ xấp xỉ 0,3 (537.575.000 / 1.794.794.000). Kết quả phân bổ: nhóm sữa tươi (TK 6271) chịu 260.000.000 đồng (chính xác theo tỷ lệ là 259.782.000 đồng) và nhóm sữa chua (TK 6272) chịu 277.575.000 đồng (chính xác theo tỷ lệ là 277.793.000 đồng).

• Kế toán tổng hợp (TK 154): Cuối kỳ, kế toán kết chuyển toàn bộ chi phí phát sinh từ bên Nợ các tài khoản 621, 622, 627 sang bên Nợ TK 154 (chi tiết TK 1541 cho sữa tươi và TK 1542 cho sữa chua) để xác định giá thành thành phẩm nhập kho.

Chương 3: Một số ý kiến nhận xét và đề xuất nhằm hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần sữa Đà Lạt

Tác giả đưa ra nhận xét đánh giá khách quan về công tác kế toán của đơn vị:

• Ưu điểm: Bộ máy kế toán được tổ chức tinh gọn, áp dụng tốt phần mềm kế toán MISA, tuân thủ nghiêm ngặt chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, quy trình hạch toán chứng từ chặt chẽ từ khâu thu mua sữa đến chế biến.
• Hạn chế: Việc phân bổ CPNCTT và CPSXC hoàn toàn dựa trên tiêu thức CPNVL chính trực tiếp chưa thực sự phản ánh đúng mức độ hao phí lao động và máy móc cho từng loại sản phẩm; quy trình phân bổ chi phí vẫn thực hiện thủ công ngoài bảng tính Excel rồi mới nhập ngược vào phần mềm MISA, làm giảm tính tự động hóa; công tác kế toán quản trị chi phí chưa được chú trọng, chưa xây dựng hệ thống định mức chi phí chuẩn và báo cáo phân tích biến động chi phí định kỳ.

Trên cơ sở đó, khóa luận đề xuất các nhóm giải pháp hoàn thiện:

• Dưới góc độ kế toán tài chính: Hoàn thiện phương pháp phân bổ chi phí gián tiếp, phân loại chi tiết hơn các đối tượng tập hợp chi phí, thiết lập quy trình tự động tính toán phân bổ trực tiếp trên phần mềm kế toán thay vì tính toán thủ công ngoài Excel; cải tiến chứng từ theo dõi giờ công lao động trực tiếp theo từng đơn nguyên sản xuất.
• Dưới góc độ kế toán quản trị: Xây dựng hệ thống chi phí định mức cho từng loại sản phẩm sữa, thực hiện phân loại chi phí thành biến phí và định phí để phục vụ phân tích điểm hòa vốn, đồng thời định kỳ lập các báo cáo quản trị chi phí (BCQT) so sánh chi phí thực tế với chi phí dự toán nhằm phát hiện lãng phí và kiểm soát chi phí sản xuất kịp thời.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Khóa luận đã tổng hợp toàn bộ số liệu chi phí sản xuất phát sinh trong tháng 12/2022 của Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt với các chỉ số tài chính cụ thể:

• Tổng chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621): 1.794.794.000 đồng (Sữa tươi: 867.794.000 đồng; Sữa chua: 927.000.000 đồng).
• Tổng chi phí nhân công trực tiếp (TK 622): 714.000.000 đồng (Phân bổ sữa tươi: 345.243.000 đồng; Sữa chua: 368.757.000 đồng).
• Tổng chi phí sản xuất chung (TK 627): 537.575.000 đồng (Trong đó khấu hao TSCĐ chiếm tỷ trọng lớn nhất với 268.941.000 đồng, chiếm 50,03% tổng CPSXC; phân bổ sữa tươi: 260.000.000 đồng; Sữa chua: 277.575.000 đồng).
• Tổng chi phí sản xuất kinh doanh tập hợp trong kỳ qua TK 154 đạt 3.046.369.000 đồng.

Khoản mục chi phí	Sữa tươi (VNĐ)	Sữa chua (VNĐ)	Tổng cộng (VNĐ)
Chi phí NVL trực tiếp (TK 621)	867.794.000	927.000.000	1.794.794.000
Chi phí nhân công trực tiếp (TK 622)	345.243.000	368.757.000	714.000.000
Chi phí sản xuất chung (TK 627)	260.000.000	277.575.000	537.575.000
Tổng chi phí sản xuất (TK 154)	1.473.037.000	1.573.332.000	3.046.369.000

Giải pháp và kiến nghị

1. Kiến nghị hoàn thiện kế toán tài chính: Tận dụng tối đa các phân hệ tính giá thành tự động của phần mềm MISA, giảm thiểu các bước tính toán hệ số trung gian ngoài Excel; chuẩn hóa biểu mẫu thẻ kho, bảng kê xuất vật tư và theo dõi chi tiết tài khoản cấp 2, cấp 3 cho từng dòng sản phẩm sữa đặc thù.
2. Kiến nghị phát triển kế toán quản trị: Thiết lập mô hình kế toán quản trị chi phí độc lập hoặc kết hợp, xây dựng hệ thống định mức tiêu hao nguyên vật liệu (sữa búp tươi, đường, hương liệu, bao bì) gắn liền với trách nhiệm vật chất của từng quản đốc phân xưởng; định kỳ lập báo cáo phân tích chênh lệch giá thành thực tế so với giá thành định mức.

Đóng góp của đề tài

Tác giả đã hệ thống hóa được quy trình luân chuyển chứng từ và hạch toán thực tế tại một doanh nghiệp chế biến sữa quy mô lớn tại Tây Nguyên, chỉ ra sự khác biệt giữa lý thuyết chuẩn tắc và thực tế vận dụng tại doanh nghiệp (như việc sử dụng duy nhất một tiêu thức phân bổ theo chi phí nguyên vật liệu chính cho cả chi phí nhân công và chi phí sản xuất chung).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về phạm vi dữ liệu: Đề tài chỉ khảo sát và thu thập dữ liệu kế toán chi tiết trong phạm vi 01 tháng (tháng 12 năm 2022) tại Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt, do đó chưa phản ánh được sự biến động chi phí mang tính chu kỳ hoặc tính mùa vụ của ngành chăn nuôi và chế biến sữa qua các quý trong năm.
• Hạn chế về chiều sâu kế toán quản trị: Khóa luận tập trung chủ yếu vào phần hành kế toán tài chính theo quy định của Thông tư 200/2014/TT-BTC; các phân tích về kế toán quản trị, tính toán chi phí theo mô hình biến phí (direct costing) hay phân tích điểm hòa vốn mới dừng lại ở mức độ đề xuất lý thuyết, chưa có số liệu thực nghiệm kiểm chứng tại doanh nghiệp.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu số liệu chuỗi thời gian nhiều năm liên tục; nghiên cứu ứng dụng phương pháp tính giá thành theo hoạt động (Activity-Based Costing - ABC) để phân bổ chi phí sản xuất chung chính xác hơn trong môi trường sản xuất tự động hóa cao của ngành công nghiệp chế biến sữa.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp: Là tài liệu tham khảo điển hình về phương pháp làm khóa luận tốt nghiệp thực tế, nắm bắt cách thức thu thập chứng từ, mở sổ kế toán chi tiết (TK 621, 622, 627, 154) và quy trình hạch toán trên phần mềm kế toán máy (MISA).
• Kế toán viên và nhà quản trị tại các doanh nghiệp chế biến thực phẩm - đồ uống: Tham khảo bảng tính phân bổ chi phí, cơ cấu chi phí thực tế của ngành sữa (tỷ trọng CPNVL chiếm trên 58%, CPSXC chiếm khoảng 17,6% và NCTT chiếm khoảng 23,4%), từ đó vận dụng vào công tác kiểm soát giá thành sản phẩm tại đơn vị mình.
• Phần nội dung đáng tham khảo nhất: Chương 2 của khóa luận, đặc biệt là phần chi tiết hóa tài khoản kế toán, công thức phân bổ CPNCTT và bảng tổng hợp CPSXC kèm số liệu kế toán thực tế tại phân xưởng sản xuất.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt áp dụng chế độ và chính sách kế toán nào?

Công ty áp dụng Chế độ Kế toán Doanh nghiệp theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính, đơn vị tiền tệ ghi sổ là Đồng Việt Nam (VNĐ), niên độ kế toán từ ngày 01/01 đến ngày 31/12. Đơn vị sử dụng hình thức sổ Nhật ký chung trên phần mềm kế toán MISA, thực hiện hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, tính giá trị hàng tồn kho xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền và trích khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng.

2. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp trong tháng 12/2022 tại công ty được tập hợp ra sao?

CPNVLTT được tập hợp qua TK 621 (chi tiết TK 62111 cho Sữa tươi và TK 62112 cho Sữa chua) từ các Phiếu xuất kho (Mẫu 02-VT) và Bảng phân bổ nguyên vật liệu. Trong tháng 12/2022, tổng CPNVL chính xuất dùng là 1.794.794.000 đồng, gồm 867.794.000 đồng cho nhóm sản phẩm sữa tươi và 927.000.000 đồng cho nhóm sản phẩm sữa chua.

3. Cơ cấu chi phí sản xuất chung (TK 627) của công ty trong tháng 12/2022 gồm những khoản mục nào?

Tổng chi phí sản xuất chung phát sinh trong tháng 12/2022 là 537.575.000 đồng, bao gồm 5 khoản mục chi phí:

• Chi phí nhân viên phân xưởng (TK 6271): 57.400.000 đồng.
• Chi phí vật tư (TK 6272): 69.872.000 đồng.
• Chi phí khấu hao tài sản cố định (TK 6274): 268.941.000 đồng (chiếm tỷ trọng cao nhất, gần 50%).
• Chi phí dịch vụ mua ngoài (TK 6277): 95.684.000 đồng.
• Chi phí bằng tiền khác (TK 6278): 45.678.000 đồng.

4. Tiêu thức phân bổ chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung tại công ty có điểm gì đặc thù?

Tại Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt, cả hai khoản mục chi phí gián tiếp là CPNCTT (tổng 714.000.000 đồng) và CPSXC (tổng 537.575.000 đồng) đều được phân bổ cho 2 nhóm sản phẩm (sữa tươi và sữa chua) dựa trên một tiêu thức duy nhất là chi phí nguyên vật liệu chính trực tiếp. Hệ số phân bổ CPNCTT là xấp xỉ 0,4 và hệ số phân bổ CPSXC là xấp xỉ 0,3.

5. Tác giả đề xuất hoàn thiện công tác kế toán quản trị tại đơn vị tập trung vào những nội dung nào?

Tác giả đề xuất xây dựng hệ thống chi phí định mức chuẩn cho từng loại sản phẩm sữa, thực hiện phân tách rõ ràng định phí và biến phí trong tổng chi phí sản xuất, và định kỳ lập hệ thống báo cáo quản trị chi phí (BCQT) phục vụ phân tích sai lệch giữa chi phí thực tế và dự toán nhằm giúp ban giám đốc đưa ra các quyết định điều hành giá bán và tiết giảm chi phí kịp thời.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Lan Nhi đã phản ánh chi tiết thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt trong tháng 12/2022 theo Thông tư 200/2014/TT-BTC trên phần mềm MISA. Đề tài đã làm rõ cơ cấu chi phí thực tế với tổng CPSX phát sinh đạt 3.046.369.000 đồng cho hai nhóm sản phẩm sữa tươi và sữa chua, đồng thời phân tích rõ ưu nhược điểm trong quy trình phân bổ chi phí gián tiếp tại đơn vị. Các giải pháp hoàn thiện được đề xuất mang tính đồng bộ cho cả kế toán tài chính và kế toán quản trị, cung cấp tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên khối ngành kinh tế và kế toán viên trong lĩnh vực sản xuất chế biến thực phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lí thuyết về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm Chương 2: Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần sữa Đà Lạt. Chương 3: Một số ý kiến nhận xét và đề xuất nhằm hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần sữa Đà Lạt. 4 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM 1. Khái niệm về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 1.

Khái niệm chi phí sản xuất “Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra có liên quan đến hoạt động sản xuất sản phẩm trong một kỳ nhất định. Khái niệm giá thành sản phẩm “Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ chi phí sản xuất mà doanh nghiệp đã bỏ ra để hoàn thành một khối lượng sản phẩm hoặc đơn vị sản phẩm, công việc, lao vụ, dịch vụ”. Công thức tổng quát để xác định giá thành (Z) Chi phí sản xuất Z đơn vị sản phẩm = Kết quả sản xuất 1. Phân loại chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 1.

Phân loại chi phí sản xuất a) Phân loại CPSX theo yếu tố (nội dung kinh tế của chi phí) Để có thông số tính toán chi phí tương đối chính xác giúp cho công tác lập và xây dựng kế hoạch vốn lưu động. Tuỳ theo nhu cầu và năng lực quản lý nhà nước mà cơ quan tài chính quy định từng yếu tố chi phí một cách thích hợp. Theo quy định hiện nay tại Việt Nam thì chi phí có thể chia làm các yếu tố chính: 5 - CPNVL: phản ánh cả giá NVL gốc, NVL bổ sung và các phụ tùng chính của thiết bị, phương tiện dùng cho HĐKD. - CPNC: phản ánh những khoản tiền lương, thu nhập có tính chất lương đã trả đối với người lao động tại thời điểm kế toán; các loại BHXH, BHYT và KPCĐ chia theo tỉ lệ quy định trừ đi CPSXKD.

- Chi phí khấu hao TSCĐ: thể hiện số khấu hao TSCĐ đã trích lập mỗi quý của toàn bộ TSCĐ dùng để HĐKD. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: bao gồm toàn bộ chi phí dịch vụ trả cho người cung cấp các dịch vụ. - Chi phí bằng tiền khác: gồm các chi phí khác sử dụng trong hoạt động sản xuất ngoài các chi phí đã nêu trên. b) Phân loại CPSX theo khoản mục (tác dụng kinh tế hay địa điểm phát sinh) Cách chia này căn cứ theo tính chất của chi phí trong hoạt động sản xuất và theo qui định hiện nay khoản mục giá sản phẩm bao gồm: - CPNVLTT: bao gồm CPNVL chính, NVL phụ đã dùng trực tiếp để chế tạo sản phẩm hay thực hiện dịch vụ.

- CPNCTT: bao gồm tiền lương cơ bản và tiền lương bổ sung cùng một số khoản chi theo thu nhập của nhân công sản xuất theo một tỷ lệ phần trăm cố định. - CPSXC: là những chi phí phục vụ và quản lý sản xuất phát sinh trong phạm vi phân xưởng sản xuất. Phân loại giá thành a) Phân loại giá thành theo thời điểm tính và nguồn số liệu - Giá thành kế hoạch: là giá thành được xác định trước khi đi vào sản xuất và được tính toán trên cơ sở GTSP của kỳ trước theo từng định mức trong những dự toán CPSX của kỳ kế hoạch. - Giá thành định mức: là giá thành được xác định trước khi đi vào sản xuất và được dựa trên những định mức chi phí cụ thể vào những ngày cụ thể 6 tại kỳ kế hoạch, luôn biến động tương ứng với những biến động của từng định mức chi phí trong thời gian sản xuất kế hoạch.

- Giá thành thực tế: là giá thành được xác định sau khi đã hoàn tất quá trình lắp ráp và trên cơ sở tổng chi phí đã thể hiện trên sổ sách kế toán. b) Phân loại giá thành theo phạm vi phát sinh chi phí: Theo kiểu phân loại trên có các mức giá thành khác nhau - Giá thành sản xuất (giá thành công xưởng) : là chỉ số thể hiện chi phí ảnh hưởng trong sản xuất và giá thành hàng hoá, dịch vụ cung cấp trong phạm vi nhà máy. Giá thành sản xuất gồm các chi phí như NVLTT, chi phí quản lý trực tiếp và CPSXKD. - Giá thành sản phẩm (giá thành đầu ra) : là chỉ số thể hiện toàn bộ những chi phí có ảnh hưởng đến quá trình sản xuất và phân phối sản phẩm, hàng hoá, được xác định bởi việc sử dụng giá thành sản xuất nhân với chi phí bán hàng và chi phí quản trị công ty.

Nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm Kế toán CPSX và tính GTSP phải làm tốt nhiệm vụ sau: - Dựa theo dây chuyền công nghệ và tổ chức sản xuất sản phẩm của đơn vị, kế toán xác định đối tượng CPSX và đối tượng tính GTSP, trên cơ sở đó tổ chức công tác ghi chép ban đầu và lựa chọn phương pháp tính GTSP phù hợp. - Tổ chức tổng hợp và phân phối từng loại CPSX theo đúng đối tượng tập hợp CPSX đã xác định và theo phương pháp phù hợp đã lựa chọn cung cấp kịp thời những số liệu báo cáo thống kê theo từng khoản mục chi phí, thành phần chi phí cụ thể, xác định đúng chi phí của SPDD cuối kỳ. - Thường xuyên gửi những số liệu thống kê CPSX và GTSP đến giám đốc công ty và tổ chức kiểm tra việc thực hiện dự toán giá thành và kế 7 hoạch GTSP, nhằm xác định nguy cơ tiềm ẩn và có giải pháp phù hợp nhằm mục tiêu không ngừng tiết giảm chi phí và hạ GTSP. Xác định đối tƣợng hạch toán chi phí sản xuất và đối tƣợng tính giá thành - Xác định đối tượng hạch toán CPSX Đối tượng kế toán CPSX là phạm vi và hạn chế của kế toán chi phí để thoả mãn yêu cầu quản lý chi phí và tính GTSP.

Thực chất của việc xác định đối tượng kế toán CPSX là việc xác định phạm vi phát sinh chi phí hay xác định vị trí tập hợp chi phí và chỗ chịu chi phí. Còn xác định đối tượng tính GTSP là việc xác định sản phẩm hoặc NVL hay công tác, dịch vụ đạt yêu cầu để tính CPSX một bên. Đối tượng đó chính là sản phẩm cuối của quá trình sản xuất hay là đang trên quy trình sản xuất tuỳ thuộc theo nhu cầu của chính sách kế toán hiện tại công ty đang vận dụng và quy trình bán sản phẩm. Để xác định đúng đối tượng của kế toán CPSX với đối tượng tính GTSP thì kế toán phải dựa trên những tiêu chí dưới đây: Đặc điểm quá trình công nghệ sản xuất Loại hình sản xuất Yêu cầu đối với năng lực người quản lý và điều hành SXKD - Xác định đối tượng tính GTSP Đối tượng tính GTSP là mỗi loại sản phẩm, công việc riêng biệt của đơn vị sản xuất đều phải được tính GTSP.

- Nếu sản xuất hàng loạt thì mỗi sản phẩm và công việc là một đối tượng tính GTSP. - Nếu là sản xuất đơn lẻ thì các loại sản phẩm này khác cũng là đối tượng tính GTSP. 8 Căn cứ theo quy trình công nghệ: - Nếu quy trình công nghệ sản xuất phức tạp thì đối tượng tính GTSP còn phải là sản phẩm hoàn thiện vào cuối quy trình công nghệ. - Nếu quy trình công nghệ theo hướng sản xuất lặp đi lặp lại thì đối tượng tính GTSP không chỉ là thành phần ở công đoạn sản xuất hoặc thậm chí là từng loại nửa thành phần ở công đoạn sản xuất.

- Nếu quy trình công nghệ sản xuất là một chiều thì đối tượng tính GTSP có khi là sản phẩm đã lắp ráp và cũng có khi là các linh kiện, chi tiết của sản phẩm. Trên thực tế khi xét từng loại nửa thành phẩm tự chế hay từng bộ phận một của sản phẩm có là đối tượng tính GTSP hay không cũng cần thiết phải xét trên những yếu tố sau: Chu kỳ sản xuất sản phẩm dài hạn hay ngắn, nửa thành phẩm tự chế có thực sự là sản phẩm hay không, cần xác định cho hợp lý. Kỳ tính GTSP là thời điểm để bộ phận tính toán GTSP thực hiện tính giá thành từng đối tượng tính GTSP. Xác định kỳ tính GTSP cho các đối tượng tính GTSP hợp lý sẽ giúp cho quá trình tiến hành công tác tính GTSP nhanh chóng và chính xác, có đủ thông tin về GTSP thực tế một cách chính xác và phục vụ nhu cầu quản trị chung của công ty.

Kỳ tính GTSP có thể là tháng hay năm tùy theo đặc điểm điều kiện sản xuất và chu kỳ sản xuất xác định cho hợp lý.2 Kế toán chi phí sản xuất 1. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp 1. Nội dung CPNVLTT bao gồm: NVL chính, vật liệu phụ, nhiên liệu được dụng trực tiếp công đoạn chế biến sản phẩm. CPNVLTT được theo dõi riêng biệt cho từng đối tượng hạch toán CPSX hoặc tính GTSP.

Trường hợp không theo dõi riêng được thì sử dụng phương pháp phân bổ chi phí đã bỏ riêng theo từng đối tượng liên quan. Các chi tiêu 9 phân bổ gồm: mức tiêu thụ đối với mỗi nhóm sản phẩm, hệ số phân bổ theo quy định, tỷ lệ với khối lượng sản xuất. Mức phân bổ chi phí được tính theo công thức sau: Chi phí NVL thực tế phát sinh Mức phân bổ trong tháng Số đơn vị cho từng đối CPVLC cho = X Tổng giá trị NVL chính thực tế tượng từng đối tượng xuất sử dụng Kế toán CPNVLTT sử dụng TK 621“Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp”. Sơ đồ hạch toán của TK 621 1.

Kế toán chi phí nhân công trực tiếp 1. Nội dung CPNCTT gồm toàn bộ những khoản chi phí ảnh hưởng đến người công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm như: tiền lương, tiền thưởng, những khoản trợ cấp, các khoản trích về BHXH, BHYT và KPCĐ tính vào chi phí theo quy định. Kế toán CPNCTT sử dụng TK 622 “Chi phí nhân công trực tiếp”. Sơ đồ hạch toán tài khoản 622 1.

Kế toán chi phí sản xuất chung 1. Nội dung CPSXC là chi phí vận hành và quản lý ở phân xưởng sản xuất. CPSXC là loại chi phí tổng hợp gồm các khoản: chi phí nhân viên phân xưởng, chi phí thiết bị và công cụ sản xuất dùng ở phân xưởng, chi phí hao mòn TSCĐ dùng ở phân xưởng, chi phí dịch vụ mua ngoài và cùng khoản chi phí khác bằng tiền mặt dùng ở phân xưởng.