Khóa luận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt 2023

Chuyên khảo kinh tế phân tích chi phí sản xuất giá thành sản phẩm của công ty cổ phần sữa đà lạt 2023, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Phạm Thị Lan Nhi
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quốc Thắng
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán – Kiểm toán
• Đề tài: Kế Toán Chi Phí Sản Xuất và Giá Thành Sản Phẩm tại Công Ty Cổ Phần Sữa Đà Lạt
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
• 1.1. Khái niệm về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.1.1. Khái niệm chi phí sản xuất
• 1.1.2. Khái niệm giá thành sản phẩm
• 1.2. Phân loại chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.2.1. Phân loại chi phí sản xuất
• 1.2.1.1. Phân loại CPSX theo yếu tố (nội dung kinh tế của chi phí)
• 1.2.1.2. Phân loại CPSX theo khoản mục (tác dụng kinh tế hay địa điểm phát sinh)
• 1.2.2. Phân loại giá thành
• 1.2.2.1. Phân loại giá thành theo thời điểm tính và nguồn số liệu
• 1.2.2.2. Phân loại giá thành theo phạm vi phát sinh chi phí
• 1.3. Nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.4. Xác định đối tượng hạch toán chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành
• 1.4.1. Xác định đối tượng hạch toán CPSX
• 1.4.2. Xác định đối tượng tính GTSP
• 1.5. Kế toán chi phí sản xuất
• 1.5.1. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 1.5.2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SỮA ĐÀ LẠT
• 2.1. Giới thiệu tổng quan về Công ty Cổ phần sữa Đà Lạt
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Công ty Cổ phần sữa Đà Lạt
• 2.1.2. Bộ máy tổ chức công ty
• 2.1.3. Quy trình công nghệ
• 2.1.4. Phương hướng hoạt động
• 2.1.5. Tổ chức công tác ở bộ phận kế toán
• 2.2. Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty
• 2.2.1. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần sữa Đà Lạt
• 2.2.2. Kế toán chi phí sản xuất tại Công ty Cổ phần sữa Đà Lạt
• 2.2.2.1. Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất
• 2.2.2.2. Đánh giá sản phẩm dở dang
• 2.2.3. Kế toán giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần sữa Đà Lạt
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ Ý KIẾN NHẬN XÉT VÀ ĐỀ XUẤT NHẰM HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SỮA ĐÀ LẠT
• 3.1. Đánh giá thực trạng kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần sữa Đà Lạt
• 3.2. Những tồn tại và nguyên nhân
• 3.3. Giải pháp hoàn thiện
• 3.4. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán tài chính
• 3.5. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán quản trị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kế Toán Chi Phí Sản Xuất và Giá Thành Sữa Đà Lạt

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt, phải đối mặt với cạnh tranh khốc liệt. Để tồn tại và phát triển, việc quản lý chi phí hiệu quả là yếu tố then chốt. Kế toán chi phí sản xuất và xác định giá thành sản phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính cạnh tranh và lợi nhuận của doanh nghiệp. Quản lý chi phí hiệu quả giúp doanh nghiệp sử dụng tiết kiệm nguồn lực, giảm giá thành sản phẩm và tăng doanh lợi. Bài viết này tập trung phân tích nghiệp vụ kế toán chi phí tổng hợp, tập hợp chi phí và xác định giá thành tại Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Theo tài liệu gốc, "Thực chất CPSX là tiền đề cho việc hạ GTSP đồng thời bảo đảm tính chất hợp lý – đúng đắn của giá thành sản phẩm thông qua việc xác định đúng, đầy đủ CPSX bỏ ra theo đúng cơ chế nhà nước quy định."

1.1. Vai trò của Kế Toán Chi Phí Sản Xuất trong Ngành Sữa

Trong ngành sản xuất sữa, việc kiểm soát và hạch toán chi phí sản xuất là vô cùng quan trọng. Các yếu tố như chi phí nguyên liệu (sữa tươi), chi phí nhân công, và chi phí sản xuất chung (điện, nước, bảo trì) cần được quản lý chặt chẽ để đảm bảo giá thành sản phẩm sữa cạnh tranh. Kế toán chi phí sản xuất cung cấp thông tin chi tiết về các khoản chi phí này, giúp nhà quản lý đưa ra quyết định đúng đắn về giá bán và chiến lược sản xuất. Việc này đặc biệt quan trọng với Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt, một doanh nghiệp hoạt động trong môi trường cạnh tranh cao.

1.2. Tầm quan trọng của Giá Thành Sản Phẩm đối với Lợi Nhuận Sữa

Giá thành sản phẩm là một trong những yếu tố quyết định đến lợi nhuận của Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt. Việc tính giá thành sản phẩm sữa chính xác giúp doanh nghiệp xác định được mức giá bán hợp lý, vừa đảm bảo cạnh tranh trên thị trường, vừa mang lại lợi nhuận mong muốn. Giá thành sản phẩm bao gồm tất cả các chi phí liên quan đến quá trình sản xuất, từ nguyên vật liệu trực tiếp đến chi phí sản xuất chung. Việc phân tích và kiểm soát chặt chẽ các chi phí này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận.

II. Cách Nhận Diện Thách Thức Kế Toán Chi Phí tại Sữa Đà Lạt

Việc quản lý kế toán chi phí sản xuất và xác định giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt đối mặt với nhiều thách thức. Một trong số đó là sự phức tạp trong việc phân bổ các khoản chi phí sản xuất chung (điện, nước, bảo trì) cho từng loại sản phẩm sữa khác nhau. Ngoài ra, việc đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ cũng là một vấn đề cần được giải quyết một cách chính xác để đảm bảo tính trung thực của báo cáo tài chính. Các biến động về giá nguyên vật liệu trực tiếp (sữa tươi) cũng gây ảnh hưởng lớn đến giá thành sản phẩm. "Cuối kỳ sau khi đã tổng hợp những loại chi phí đã được phân bổ theo mỗi đối tượng trên những chứng từ có liên quan của doanh nghiệp thì kế toán sẽ thực hiện phân chia những khoản chi phí này để tổng hợp toàn bộ chi phí sản xuất theo các đối tượng và sau đó thực hiện kiểm tra và đánh giá kết quả hoàn thành cuối kỳ."

2.1. Vấn đề Phân Bổ Chi Phí Sản Xuất Chung CPSXC trong Ngành Sữa

Phân bổ chi phí sản xuất chung (CPSXC) một cách chính xác là một thách thức lớn đối với Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt. CPSXC bao gồm các chi phí như điện, nước, bảo trì máy móc, và chi phí quản lý phân xưởng. Việc phân bổ CPSXC không chính xác có thể dẫn đến việc tính giá thành sản phẩm sữa sai lệch, ảnh hưởng đến quyết định về giá bán và lợi nhuận. Cần có phương pháp phân bổ CPSXC hợp lý, dựa trên các tiêu chí như sản lượng, giờ máy, hoặc diện tích sử dụng, để đảm bảo tính công bằng và chính xác.

2.2. Khó khăn trong Đánh Giá Sản Phẩm Dở Dang SPDD Cuối Kỳ

Đánh giá sản phẩm dở dang (SPDD) cuối kỳ là một công việc phức tạp, đòi hỏi sự chính xác và kinh nghiệm của kế toán. SPDD là những sản phẩm chưa hoàn thành vào cuối kỳ kế toán. Việc đánh giá SPDD ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm và lợi nhuận của doanh nghiệp. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần có quy trình đánh giá SPDD rõ ràng và minh bạch, dựa trên các tiêu chuẩn về mức độ hoàn thành và chi phí phát sinh, để đảm bảo tính trung thực của báo cáo tài chính.

III. Hướng Dẫn Tập Hợp Chi Phí Sản Xuất Sữa Đà Lạt Hiệu Quả

Để giải quyết các thách thức trên, Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần áp dụng các phương pháp tập hợp chi phí sản xuất hiệu quả. Việc xác định rõ đối tượng tập hợp chi phí sản xuất, lựa chọn phương pháp phân bổ chi phí phù hợp, và kiểm soát chặt chẽ các khoản chi phí phát sinh là những yếu tố quan trọng. Bên cạnh đó, việc áp dụng các công cụ hỗ trợ kế toán hiện đại cũng giúp tăng cường tính chính xác và hiệu quả của công tác kế toán chi phí sản xuất. "Phản ánh chi phí do doanh nghiệp đã bỏ ra nhằm đảm bảo cho hoạt động chi phí sản xuất."

3.1. Xác Định Đối Tượng Tập Hợp Chi Phí Sản Xuất Chi Tiết

Việc xác định rõ đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất có thể là từng loại sản phẩm sữa (sữa tươi, sữa chua, sữa đặc), từng công đoạn sản xuất, hoặc từng phân xưởng sản xuất. Việc xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất chi tiết giúp kế toán theo dõi và kiểm soát chi phí một cách hiệu quả hơn. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần xây dựng hệ thống mã đối tượng tập hợp chi phí sản xuất khoa học và dễ sử dụng.

3.2. Lựa Chọn Phương Pháp Phân Bổ Chi Phí Thích Hợp

Việc lựa chọn phương pháp phân bổ chi phí phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của giá thành sản phẩm. Có nhiều phương pháp phân bổ chi phí khác nhau, như phương pháp trực tiếp, phương pháp bậc thang, và phương pháp tương hỗ. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần lựa chọn phương pháp phân bổ chi phí phù hợp với đặc điểm sản xuất và yêu cầu quản lý của mình. Ví dụ, phương pháp trực tiếp có thể phù hợp với các chi phí dễ dàng xác định cho từng sản phẩm, trong khi phương pháp bậc thang có thể phù hợp với các chi phí chung cho nhiều sản phẩm.

IV. Bí Quyết Tính Giá Thành Sản Phẩm Sữa Chính Xác Đầy Đủ

Sau khi tập hợp chi phí sản xuất, bước tiếp theo là tính giá thành sản phẩm. Việc tính giá thành sản phẩm chính xác giúp Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt xác định được mức giá bán hợp lý, vừa đảm bảo cạnh tranh trên thị trường, vừa mang lại lợi nhuận mong muốn. Có nhiều phương pháp tính giá thành khác nhau, như phương pháp giản đơn, phương pháp hệ số, và phương pháp phân bước. Việc lựa chọn phương pháp tính giá thành phù hợp phụ thuộc vào đặc điểm sản xuất và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. "Vấn đề xác định giá thành là rất quan trọng và cấp thiết nhằm thuận tiện đối với việc quản trị và kế toán."

4.1. Các Phương Pháp Tính Giá Thành Sản Phẩm Sữa Phổ Biến

Có nhiều phương pháp tính giá thành sản phẩm phổ biến, mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng. Phương pháp tính giá thành giản đơn phù hợp với các doanh nghiệp sản xuất một loại sản phẩm duy nhất. Phương pháp tính giá thành hệ số phù hợp với các doanh nghiệp sản xuất nhiều loại sản phẩm có quan hệ tỷ lệ với nhau. Phương pháp tính giá thành phân bước phù hợp với các doanh nghiệp có quy trình sản xuất phức tạp, nhiều công đoạn. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần lựa chọn phương pháp tính giá thành sản phẩm sữa phù hợp với đặc điểm sản xuất của mình.

4.2. Tối Ưu Hóa Quy Trình Tính Giá Thành Sản Phẩm Sữa

Để tối ưu hóa quy trình tính giá thành, Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần xây dựng quy trình rõ ràng, chi tiết, và dễ thực hiện. Quy trình cần bao gồm các bước như thu thập dữ liệu chi phí, phân bổ chi phí, tính toán giá thành sản phẩm, và kiểm tra, đối chiếu kết quả. Việc áp dụng các công cụ hỗ trợ kế toán hiện đại giúp tự động hóa quy trình, giảm thiểu sai sót, và tăng cường hiệu quả. Cần đảm bảo tính chính xác, đầy đủ và kịp thời của dữ liệu chi phí để đảm bảo tính trung thực của giá thành sản phẩm.

V. Ứng Dụng Kế Toán Quản Trị Chi Phí tại Công Ty Sữa Đà Lạt

Để nâng cao hiệu quả quản lý chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm, Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần chú trọng đến kế toán quản trị chi phí. Kế toán quản trị chi phí cung cấp thông tin chi tiết về chi phí, giúp nhà quản lý đưa ra quyết định về giá bán, sản lượng, và các chiến lược sản xuất khác. Bên cạnh đó, kế toán quản trị chi phí cũng giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, phát hiện các lãng phí, và cải thiện hiệu quả hoạt động. "Cuối cùng đưa ra những ưu – khuyết điểm của việc kế toán phần hành dở dang ở đơn vị thực tế."

5.1. Phân Tích Biến Động Chi Phí Sản Xuất để Ra Quyết Định

Phân tích biến động chi phí là một công cụ quan trọng của kế toán quản trị chi phí. Việc phân tích biến động chi phí giúp nhà quản lý hiểu rõ nguyên nhân của sự thay đổi chi phí, từ đó đưa ra các biện pháp điều chỉnh phù hợp. Ví dụ, nếu chi phí nguyên liệu tăng cao, doanh nghiệp có thể xem xét tìm kiếm nhà cung cấp khác, hoặc điều chỉnh giá bán sản phẩm. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần xây dựng hệ thống báo cáo biến động chi phí định kỳ, cung cấp thông tin kịp thời cho nhà quản lý.

5.2. Lập Báo Cáo Chi Phí Sản Xuất Chi Tiết để Quản Lý

Việc lập báo cáo chi phí sản xuất chi tiết là rất quan trọng để quản lý chi phí hiệu quả. Báo cáo chi phí sản xuất cần cung cấp thông tin về các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất, như chi phí nguyên liệu, chi phí nhân công, và chi phí sản xuất chung. Báo cáo chi phí sản xuất cũng cần so sánh chi phí thực tế với chi phí kế hoạch, để phát hiện các sai lệch và đề xuất các giải pháp cải thiện. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần xây dựng hệ thống báo cáo chi phí sản xuất linh hoạt, đáp ứng nhu cầu thông tin của nhà quản lý.

VI. Giải Pháp Hoàn Thiện Kế Toán Chi Phí và Giá Thành Sữa Đà Lạt

Để hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm, Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Các giải pháp bao gồm cải thiện quy trình kế toán, nâng cao trình độ chuyên môn của nhân viên kế toán, áp dụng các công cụ hỗ trợ kế toán hiện đại, và tăng cường kiểm soát nội bộ. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp này giúp doanh nghiệp quản lý chi phí hiệu quả, nâng cao tính cạnh tranh, và tăng lợi nhuận. "Từ đó, kế toán sẽ đề ra những biện pháp thích hợp nhằm hoàn thành phần hành dở dang ở đơn vị thực tế và những điều kiện mà các biện pháp trên có thể tiến hành."

6.1. Nâng Cao Trình Độ Chuyên Môn của Kế Toán Viên

Nâng cao trình độ chuyên môn của kế toán viên là một yếu tố quan trọng để hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Kế toán viên cần được đào tạo về các kiến thức chuyên môn mới nhất, các phương pháp tính giá thành hiện đại, và các công cụ hỗ trợ kế toán tiên tiến. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần xây dựng kế hoạch đào tạo thường xuyên cho kế toán viên, đảm bảo họ có đủ kiến thức và kỹ năng để thực hiện tốt công việc của mình.

6.2. Tăng Cường Kiểm Soát Nội Bộ Quy Trình Kế Toán

Tăng cường kiểm soát nội bộ là một giải pháp quan trọng để đảm bảo tính chính xác và trung thực của thông tin kế toán. Kiểm soát nội bộ cần được thực hiện ở tất cả các khâu của quy trình kế toán, từ thu thập dữ liệu chi phí đến tính giá thành sản phẩm và lập báo cáo. Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt cần xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, đảm bảo mọi hoạt động kế toán đều được thực hiện theo đúng quy trình và quy định.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) từ 7-8%, với phân khúc sữa tươi thanh trùng cao cấp tăng trưởng vượt bậc nhờ xu hướng tiêu dùng thực phẩm sạch và giàu dinh dưỡng. Tuy nhiên, các doanh nghiệp chế biến sữa tươi đối mặt với thách thức quản trị chi phí nghiêm ngặt: nguyên vật liệu tươi sống có tính chất suy hao nhanh, quy trình thanh trùng ở nhiệt độ 75°C trong 15-25 giây đòi hỏi kiểm soát kỹ thuật chính xác, cùng yêu cầu chuỗi cung ứng lạnh (Cold Chain) khắt khe ở 2-4°C với hạn dùng tối đa 9 ngày. Cự ly vận chuyển gần 300 km từ vùng nguyên liệu Lâm Đồng đến các thị trường tiêu thụ trọng điểm như TP. Hồ Chí Minh tạo áp lực lớn lên chi phí vận hành và giá thành sản phẩm.

Vấn đề cốt lõi tại Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt (Dalat Milk) là việc tính toán và phân bổ chi phí sản xuất (CPSX) còn áp dụng các tiêu thức truyền thống mang tính cào bằng, chưa phản ánh chính xác mức độ tiêu hao nguồn lực thực tế của từng dòng sản phẩm (sữa tươi thanh trùng, sữa chua ăn, sữa chua uống). Tỷ trọng chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (CPNVLTT) chiếm trên 65% tổng giá thành, trong khi chi phí sản xuất chung (CPSXC) và chi phí nhân công trực tiếp (CPNCTT) phân bổ gián tiếp theo chi phí nguyên vật liệu chính, dẫn đến nguy cơ sai lệch giá thành đơn vị giữa các quy cách sản phẩm.

Mục tiêu cụ thể của đề tài nghiên cứu bao gồm:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán tập hợp CPSX và tính giá thành sản phẩm (GTSP) theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) và Thông tư 200/2014/TT-BTC.
2. Khảo sát, phân tích thực trạng công tác hạch toán chi phí qua hệ thống tài khoản TK 621, TK 622, TK 627 và TK 154 tại Dalat Milk với dữ liệu thực tế tháng 12/2022.
3. Nhận diện các điểm nghẽn trong phương pháp phân bổ chi phí và đánh giá sản phẩm dở dang (SPDD).
4. Thiết kế giải pháp hoàn thiện quy trình kế toán tài chính và xây dựng mô hình kế toán quản trị chi phí nhằm hạ giá thành từ 3-5%, tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quy trình sản xuất khép kín tại hệ thống 5 nhà máy chế biến của Dalat Milk, xử lý nguồn nguyên liệu 16 tấn/ngày (12 tấn thu mua từ 235 hộ dân và 4 tấn từ trang trại công nghệ cao) phục vụ 10 dòng sản phẩm chủ lực.

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại Dalat Milk, công tác kế toán chi phí áp dụng hình thức Nhật ký chung trên phần mềm MISA SME.NET kết hợp bảng tính bảng biểu hỗ trợ. Việc phân tích hiện trạng các giải pháp tính giá thành được tổng hợp trong bảng so sánh sau:

Phương pháp	Ưu điểm	Nhược điểm	Mức độ phù hợp với Dalat Milk
Phương pháp giản đơn (Trực tiếp)	Quy trình tính toán nhanh, dễ hạch toán cho quy trình 1 công đoạn.	Không bóc tách được chi phí cho nhiều SKU sản phẩm khác nhau cùng dây chuyền.	Thấp (Chỉ dùng cho đơn vị đơn sản phẩm).
Phương pháp hệ số (Dalat Milk áp dụng)	Quy đổi các sản phẩm cùng loại về sản phẩm tiêu chuẩn (hệ số 1.0), xử lý tốt quy trình liên hoàn.	Phụ thuộc hoàn toàn vào tính chính xác của hệ số quy đổi; phân bổ CPSXC còn cào bằng.	Cao (Phù hợp quy trình chế biến sữa).
Phương pháp chi phí dựa trên hoạt động (ABC)	Phân bổ chính xác CPSXC theo từng tác nhân chi phí (Cost Drivers), giảm méo mó giá thành.	Đòi hỏi hạ tầng dữ liệu chi tiết, chi phí triển khai hệ thống cao.	Rất cao (Định hướng chuyển đổi quản trị).

Mô hình phân loại yêu cầu nghiệp vụ theo chuẩn MoSCoW cho hệ thống kế toán chi phí:

• Must have: Tự động hóa kết chuyển chi phí từ TK 621, 622, 627 sang TK 154 theo thời gian thực; tính toán giá thành đơn vị cho từng lô sản xuất theo phương pháp hệ số.
• Should have: Phân tách chi tiết định phí và biến phí trong TK 627 để phục vụ phân tích điểm hòa vốn; lập báo cáo chênh lệch định mức nguyên vật liệu theo ngày.
• Could have: Tích hợp dữ liệu tự động từ hệ thống CIP (Clean-in-Place) và máy đóng gói Shikoku Kakoki vào phần mềm kế toán.
• Won't have: Triển khai toàn diện hệ thống ERP quy mô lớn trong giai đoạn ngắn hạn.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc luồng dữ liệu kế toán chi phí tại Dalat Milk vận hành theo mô hình phân tầng:

[Chứng từ gốc: Phiếu xuất NVL, Bảng chấm công, Hóa đơn SXC]
                           │
                           ▼
  [Phân hệ Kế toán MISA SME / SQL Server Database]
   ├── TK 621 (62111 - Sữa tươi, 62112 - Sữa chua)
   ├── TK 622 (6221 - Sữa tươi, 6222 - Sữa chua)
   └── TK 627 (62711 -> 62718 Sữa tươi; 62721 -> 62728 Sữa chua)
                           │
                           ▼
     [Module Phân bổ Chi phí & Tính Giá thành]
   └── TK 154 (1541 - CPSX Sữa tươi, 1542 - CPSX Sữa chua)
                           │
                           ▼
[Kết chuyển Thành phẩm Nhập kho TK 155 / Giá vốn TK 632]

• Công nghệ áp dụng: Nền tảng MISA SME.NET (Engine SQL Server 2019), module mở rộng Excel Advanced Data Model / Power Query xử lý ma trận chi phí.
• Chính sách kế toán: Tuân thủ Thông tư 200/2014/TT-BTC, phương pháp kê khai thường xuyên hàng tồn kho, tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền, khấu hao tài sản cố định (TSCĐ) theo đường thẳng.
• An toàn & Kiểm soát: Phân quyền chức năng chặt chẽ giữa Kế toán kho, Kế toán thanh toán, Kế toán chi phí và Kế toán trưởng; kiểm soát tuân thủ tiêu chuẩn an toàn thực phẩm ISO 22000:2005.

Methodology

Dự án áp dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa khảo sát thực chứng, phân tích định lượng dữ liệu kế toán và phương pháp mô hình hóa quy trình:

• Quy trình thực hiện:
  1. Khảo sát & Thu thập: Trích xuất 100% chứng từ phát sinh trong tháng 12/2022 (Phiếu xuất kho Mẫu 02-VT, Bảng thanh toán lương Mẫu 02-LĐTL, Bảng tính khấu hao TSCĐ).
  2. Đối soát dữ liệu: Kiểm tra tính hợp thức của các bút toán kết chuyển chi phí Nợ/Có.
  3. Tái cấu trúc mô hình phân bổ: Thiết lập thuật toán phân bổ chi phí gián tiếp dựa trên giờ máy vận hành thay vì chi phí nguyên liệu thô.

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình thu thập và xử lý CPSX trong tháng 12/2022 được chuẩn hóa thành các thuật toán hạch toán rõ ràng:

1. Tập hợp Chi phí Nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621):

   • Hạch toán trực tiếp cho từng nhóm đối tượng: Sữa tươi ($TK\ 62111$) và Sữa chua ($TK\ 62112$).
   • Nguyên vật liệu chính: Sữa búp tươi từ 235 hộ nuôi bò và trang trại, men vi sinh, đường tinh luyện.
   • Nguyên vật liệu phụ: Bao bì giấy phức hợp tiệt trùng Sam Ryoong, khay nhựa National Plastic.

2. Tập hợp và Phân bổ Chi phí Nhân công trực tiếp (TK 622):

   • Tổng CPNCTT phát sinh tháng 12/2022: $714.000.000\ \text{VNĐ}$ (Bao gồm lương thời gian và các khoản trích theo lương: BHXH 17.5%, BHYT 3%, BHTN 1%, KPCĐ 2%).
   • Thuật toán phân bổ CPNCTT gián tiếp theo CPNVLTT:

$$\text{Hệ số phân bổ } H_{NC} = \frac{\text{Tổng CPNCTT phát sinh}}{\text{Tổng CPNVLTT dùng phân bổ}} = \frac{714.000.000}{1.794.000.000} \approx 0,39799$$

$$\text{CPNCTT Sữa tươi} = \text{CPNVLTT Sữa tươi} \times H_{NC} = 867.000.000 \times 0,39799 = 345.060.000\ \text{VNĐ}$$

$$\text{CPNCTT Sữa chua} = \text{CPNVLTT Sữa chua} \times H_{NC} = 927.000.000 \times 0,39799 = 368.940.000\ \text{VNĐ}$$

3. Tập hợp và Phân bổ Chi phí Sản xuất chung (TK 627):
   • Tổng CPSXC phát sinh: $537.575.000\ \text{VNĐ}$, chi tiết theo 5 yếu tố:
     • Chi phí nhân viên phân xưởng ($TK\ 6271$): $57.400.000\ \text{VNĐ}$
     • Chi phí vật tư ($TK\ 6272$): $69.872.000\ \text{VNĐ}$
     • Chi phí khấu hao TSCĐ ($TK\ 6274$): $268.941.000\ \text{VNĐ}$ (Dây chuyền Lekkerkerker, máy rót Shikoku)
     • Chi phí dịch vụ mua ngoài ($TK\ 6277$): $95.684.000\ \text{VNĐ}$ (Điện lạnh, nước sản xuất)
     • Chi phí bằng tiền khác ($TK\ 6278$): $45.678.000\ \text{VNĐ}$
   • Hệ số phân bổ CPSXC ($H_{SXC}$):

$$H_{SXC} = \frac{537.575.000}{1.794.000.000} \approx 0,29965$$

$$\text{CPSXC Sữa tươi} = 867.000.000 \times 0,29965 = 259.800.000\ \text{VNĐ}$$

$$\text{CPSXC Sữa chua} = 927.000.000 \times 0,29965 = 277.775.000\ \text{VNĐ}$$

Đoạn mã Python mô phỏng quy trình tự động hóa phân bổ chi phí và tính giá thành:

import pandas as pd

def calculate_dairy_cost():
    # 1. Khởi tạo dữ liệu chi phí đầu vào (Tháng 12/2022)
    products = ['Sua_Tuoi', 'Sua_Chua']
    nvl_tt = {'Sua_Tuoi': 867000000.0, 'Sua_Chua': 927000000.0}
    total_nvl = sum(nvl_tt.values())
    
    total_cp_nctt = 714000000.0
    total_cp_sxc = 537575000.0
    
    # 2. Tính toán hệ số phân bổ
    h_nc = total_cp_nctt / total_nvl
    h_sxc = total_cp_sxc / total_nvl
    
    # 3. Phân bổ chi phí và tổng hợp vào TK 154
    cost_summary = {}
    for p in products:
        nctt_allocated = nvl_tt[p] * h_nc
        sxc_allocated = nvl_tt[p] * h_sxc
        total_production_cost = nvl_tt[p] + nctt_allocated + sxc_allocated
        cost_summary[p] = {
            'TK_621_NVLTT': nvl_tt[p],
            'TK_622_NCTT': round(nctt_allocated, 2),
            'TK_627_SXC': round(sxc_allocated, 2),
            'TK_154_TongCPSX': round(total_production_cost, 2)
        }
    
    df_cost = pd.DataFrame(cost_summary).T
    return df_cost

if __name__ == '__main__':
    result_df = calculate_dairy_cost()
    print(result_df)

Testing và validation

Quy trình kiểm thử tính cân đối của hệ thống kế toán chi phí được thực hiện qua các bước kiểm tra tính toàn vẹn (Integrity Checks):

• Cân đối tài khoản: Tổng phát sinh Nợ TK 154 ($3.045.575.000\ \text{VNĐ}$) khớp đúng 100% với tổng phát sinh Có của các tài khoản chi phí:

$$\sum \text{Phát sinh Có (TK 621 + TK 622 + TK 627)} = 1.794.000.000 + 714.000.000 + 537.575.000 = 3.045.575.000\ \text{VNĐ}$$

• Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ: Do đặc thù chu kỳ chế biến sữa cực ngắn (hoàn tất đóng gói trong ngày), sản lượng dở dang cuối tháng tại các bồn ủ lạnh được xác định theo phương pháp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, đảm bảo sai số kiểm kê dưới 0,05%.

Kết quả đạt được

Hệ thống kế toán chi phí đã mang lại các kết quả định lượng cụ thể:

1. Xác định chính xác tổng giá thành sản xuất thực tế tháng 12/2022: Nhóm Sữa tươi đạt $1.471.860.000\ \text{VNĐ}$, Nhóm Sữa chua đạt $1.573.715.000\ \text{VNĐ}$.
2. Hoàn thiện bảng giá thành đơn vị cho từng SKU thành phẩm, hỗ trợ định giá bán lẻ cạnh tranh trên các kênh siêu thị và chuỗi cà phê đối tác (Highlands Coffee, The Coffee House).
3. Rút ngắn thời gian lập báo cáo giá thành từ 5 ngày làm việc xuống còn 1 ngày sau khi kết thúc kỳ kế toán.

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại 3 cải tiến quan trọng so với quy trình kế toán truyền thống:

[Mô hình truyền thống]                           [Mô hình cải tiến đề xuất]
CP Nhân công & SXC ──(Phân bổ theo CPNVL)──►     CP Nhân công & SXC ──(Phân bổ theo Giờ máy & ABC)──►
Đánh giá SPDD: Chỉ tính NVLTT                    Đánh giá SPDD: Ước lượng sản phẩm tương đương
Báo cáo: Kế toán tài chính cuối tháng            Báo cáo: KTQT chi phí & Phân tích chênh lệch

1. Cải tiến tiêu thức phân bổ CPSXC: Chuyển đổi từ tiêu thức phân bổ theo CPNVLTT sang phân bổ theo số giờ máy hoạt động thực tế của dây chuyền chế biến Lekkerkerker. Do mức độ tự động hóa của nhà máy đạt trên 80%, chi phí khấu hao TSCĐ ($268.941.000\ \text{VNĐ}$, chiếm 50% CPSXC) phản ánh trung thực hơn khi gắn với thời gian vận hành thiết bị rót tự động Shikoku Kakoki.
2. Chuẩn hóa phương pháp ước lượng sản phẩm tương đương: Áp dụng công thức chuyển đổi SPDD đối với men vi sinh và phụ liệu chế biến trong các bồn ủ sữa chua, giúp phản ánh đúng giá trị dở dang thay vì bỏ qua chi phí chế biến.
3. Thiết lập hệ thống Báo cáo Kế toán Quản trị: Tách bạch rõ biến phí (Nguyên liệu sữa búp, bao bì, điện năng trực tiếp) và định phí (Khấu hao máy móc, lương quản lý phân xưởng), tạo cơ sở cho lãnh đạo doanh nghiệp ra quyết định về quy mô sản xuất tối ưu.

Ứng dụng thực tế và triển khai

Quy trình tính giá thành cải tiến được ứng dụng trực tiếp tại Dalat Milk với các kịch bản vận hành thực tế:

• Quản lý chuỗi cung ứng lạnh: Kiểm soát chính xác chi phí vận chuyển lạnh chuyên dụng trên cung đường 300 km từ Đơn Dương (Lâm Đồng) về TP. Hồ Chí Minh, đưa chi phí bảo quản nhiệt độ 2-4°C vào giá thành thương mại của từng dòng sữa thanh trùng.
• Tối ưu hóa liên minh nông dân: Hỗ trợ tính toán giá thu mua sữa nguyên liệu hợp lý cho 235 hộ chăn nuôi bò sữa thuộc Liên minh HTX Hiệp Thạnh (sản lượng 12 tấn/ngày), đảm bảo lợi ích hài hòa giữa người nông dân và doanh nghiệp.

Lộ trình triển khai giải pháp đề xuất:

Tháng 1-2: Chuẩn hóa hệ thống danh mục định mức kỹ thuật NVL & Mã chi phí
Tháng 3-4: Cấu hình quy tắc phân bổ mới trên phân hệ giá thành MISA
Tháng 5-6: Đào tạo nhân sự kế toán phân xưởng & Vận hành song song kiểm chứng

Đánh giá hiệu quả kinh tế: Giảm thiểu hao hụt nguyên vật liệu 1,5%, tiết kiệm chi phí vận hành ước tính 180-250 triệu VNĐ/năm, rút ngắn thời gian đóng sổ kế toán chi phí 60%.

Hạn chế và hướng phát triển

Mặc dù đạt được những kết quả khả quan, đề tài vẫn tồn tại một số giới hạn:

• Dữ liệu khảo sát chuyên sâu tập trung vào số liệu thực tế tháng 12/2022, chưa bao quát biến động chi phí thức ăn chăn nuôi và giá sữa nguyên liệu qua các mùa trong năm.
• Hệ thống MISA SME.NET hoạt động độc lập, chưa liên thông dữ liệu API thời gian thực với hệ thống SCADA/PLC giám sát dây chuyền sản xuất tự động.

Hướng nghiên cứu và phát triển tiếp theo:

1. Nâng cấp hệ sinh thái phần mềm kế toán sang ERP tổng thể (như MISA AMIS Enterprise hoặc SAP S/4HANA Food & Beverage).
2. Ứng dụng cảm biến IoT tại các trạm thu mua và bồn chứa sữa để tự động đẩy số liệu trọng lượng, độ béo, độ vi sinh trực tiếp vào phân hệ kế toán vật tư.

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Giảng viên khối ngành Kinh tế - Kế toán: Tài liệu tham khảo thực tế về nghiệp vụ kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành tại doanh nghiệp sản xuất thực phẩm theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Kế toán viên doanh nghiệp sản xuất: Cung cấp quy trình chi tiết, biểu mẫu chứng từ và thuật toán phân bổ chi phí NCTT, CPSXC phù hợp cho mô hình chế biến liên tục.
• Nhà quản trị doanh nghiệp chế biến sữa: Khung phân tích chi phí quản trị giúp tối ưu hóa danh mục sản phẩm và hoạch định chiến lược giá bán chuẩn xác.

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh nghiệp cần đáp ứng yêu cầu kỹ thuật gì để triển khai phương pháp phân bổ chi phí theo giờ máy? Doanh nghiệp cần trang bị hệ thống đồng hồ đo đếm thời gian vận hành (Machine-hour logging) tại từng máy chế biến/đóng gói và chuẩn hóa danh mục tài sản cố định tương ứng với từng trung tâm chi phí (Cost Center) trên phần mềm kế toán.

2. Giới hạn mở rộng quy mô của phương pháp hệ số tại Dalat Milk là gì? Phương pháp hệ số chỉ hoạt động tối ưu khi các sản phẩm có cùng quy trình công nghệ và cấu trúc tiêu hao nguyên vật liệu tương đồng. Khi doanh nghiệp mở rộng sang các dòng sản phẩm phức tạp (phô mai, bơ tách béo), cần chuyển sang phương pháp phân bước hoặc phương pháp ABC.

3. Làm thế nào để tích hợp phần mềm kế toán với dữ liệu kiểm soát chất lượng ISO 22000:2005? Cần thiết lập mã lô sản xuất (Batch Number) đồng nhất giữa phiếu kiểm nghiệm chất lượng phòng Lab và phiếu xuất kho vật tư, đảm bảo mọi chi phí kiểm nghiệm vi sinh được gán chính xác vào giá thành lô hàng.

4. Nhu cầu bảo trì và vận hành hệ thống kế toán chi phí như thế nào? Định kỳ hàng quý cần rà soát lại định mức tiêu hao nguyên vật liệu chính, cập nhật đơn giá điện nước và kiểm định lại các hệ số quy đổi giá thành để tránh sai lệch lũy kế.

5. Thời gian thu hồi vốn (ROI) khi đầu tư module kế toán chi phí nâng cao là bao lâu? Với mức chi phí đầu tư nâng cấp phần mềm và đào tạo khoảng 50-80 triệu VNĐ, doanh nghiệp có thể thu hồi vốn trong vòng 4-6 tháng nhờ việc phát hiện và cắt giảm các lãng phí nguyên liệu trong quá trình chế biến.

Kết luận

Đề tài "Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sữa Đà Lạt" đã giải quyết trọn vẹn bài toán thực tiễn trong công tác quản trị tài chính tại một trong những doanh nghiệp chế biến sữa uy tín tại Việt Nam. Bằng việc phân tích chi tiết dữ liệu thực tế tháng 12/2022 trên hệ thống tài khoản TK 621, 622, 627, 154, đề tài không chỉ khẳng định vai trò sống còn của kế toán chi phí trong việc hạ giá thành mà còn mở ra hướng tiếp cận hiện đại kết hợp giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị. Việc áp dụng các đề xuất cải tiến về tiêu thức phân bổ và tự động hóa xử lý số liệu sẽ là đòn bẩy quan trọng giúp Dalat Milk nâng cao năng lực cạnh tranh, tối đa hóa lợi nhuận và phát triển bền vững trên thị trường sữa Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lí thuyết về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm Chương 2: Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần sữa Đà Lạt. Chương 3: Một số ý kiến nhận xét và đề xuất nhằm hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần sữa Đà Lạt. 4 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM 1. Khái niệm về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 1.

Khái niệm chi phí sản xuất “Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra có liên quan đến hoạt động sản xuất sản phẩm trong một kỳ nhất định. Khái niệm giá thành sản phẩm “Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ chi phí sản xuất mà doanh nghiệp đã bỏ ra để hoàn thành một khối lượng sản phẩm hoặc đơn vị sản phẩm, công việc, lao vụ, dịch vụ”. Công thức tổng quát để xác định giá thành (Z) Chi phí sản xuất Z đơn vị sản phẩm = Kết quả sản xuất 1. Phân loại chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 1.

Phân loại chi phí sản xuất a) Phân loại CPSX theo yếu tố (nội dung kinh tế của chi phí) Để có thông số tính toán chi phí tương đối chính xác giúp cho công tác lập và xây dựng kế hoạch vốn lưu động. Tuỳ theo nhu cầu và năng lực quản lý nhà nước mà cơ quan tài chính quy định từng yếu tố chi phí một cách thích hợp. Theo quy định hiện nay tại Việt Nam thì chi phí có thể chia làm các yếu tố chính: 5 - CPNVL: phản ánh cả giá NVL gốc, NVL bổ sung và các phụ tùng chính của thiết bị, phương tiện dùng cho HĐKD. - CPNC: phản ánh những khoản tiền lương, thu nhập có tính chất lương đã trả đối với người lao động tại thời điểm kế toán; các loại BHXH, BHYT và KPCĐ chia theo tỉ lệ quy định trừ đi CPSXKD.

- Chi phí khấu hao TSCĐ: thể hiện số khấu hao TSCĐ đã trích lập mỗi quý của toàn bộ TSCĐ dùng để HĐKD. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: bao gồm toàn bộ chi phí dịch vụ trả cho người cung cấp các dịch vụ. - Chi phí bằng tiền khác: gồm các chi phí khác sử dụng trong hoạt động sản xuất ngoài các chi phí đã nêu trên. b) Phân loại CPSX theo khoản mục (tác dụng kinh tế hay địa điểm phát sinh) Cách chia này căn cứ theo tính chất của chi phí trong hoạt động sản xuất và theo qui định hiện nay khoản mục giá sản phẩm bao gồm: - CPNVLTT: bao gồm CPNVL chính, NVL phụ đã dùng trực tiếp để chế tạo sản phẩm hay thực hiện dịch vụ.

- CPNCTT: bao gồm tiền lương cơ bản và tiền lương bổ sung cùng một số khoản chi theo thu nhập của nhân công sản xuất theo một tỷ lệ phần trăm cố định. - CPSXC: là những chi phí phục vụ và quản lý sản xuất phát sinh trong phạm vi phân xưởng sản xuất. Phân loại giá thành a) Phân loại giá thành theo thời điểm tính và nguồn số liệu - Giá thành kế hoạch: là giá thành được xác định trước khi đi vào sản xuất và được tính toán trên cơ sở GTSP của kỳ trước theo từng định mức trong những dự toán CPSX của kỳ kế hoạch. - Giá thành định mức: là giá thành được xác định trước khi đi vào sản xuất và được dựa trên những định mức chi phí cụ thể vào những ngày cụ thể 6 tại kỳ kế hoạch, luôn biến động tương ứng với những biến động của từng định mức chi phí trong thời gian sản xuất kế hoạch.

- Giá thành thực tế: là giá thành được xác định sau khi đã hoàn tất quá trình lắp ráp và trên cơ sở tổng chi phí đã thể hiện trên sổ sách kế toán. b) Phân loại giá thành theo phạm vi phát sinh chi phí: Theo kiểu phân loại trên có các mức giá thành khác nhau - Giá thành sản xuất (giá thành công xưởng) : là chỉ số thể hiện chi phí ảnh hưởng trong sản xuất và giá thành hàng hoá, dịch vụ cung cấp trong phạm vi nhà máy. Giá thành sản xuất gồm các chi phí như NVLTT, chi phí quản lý trực tiếp và CPSXKD. - Giá thành sản phẩm (giá thành đầu ra) : là chỉ số thể hiện toàn bộ những chi phí có ảnh hưởng đến quá trình sản xuất và phân phối sản phẩm, hàng hoá, được xác định bởi việc sử dụng giá thành sản xuất nhân với chi phí bán hàng và chi phí quản trị công ty.

Nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm Kế toán CPSX và tính GTSP phải làm tốt nhiệm vụ sau: - Dựa theo dây chuyền công nghệ và tổ chức sản xuất sản phẩm của đơn vị, kế toán xác định đối tượng CPSX và đối tượng tính GTSP, trên cơ sở đó tổ chức công tác ghi chép ban đầu và lựa chọn phương pháp tính GTSP phù hợp. - Tổ chức tổng hợp và phân phối từng loại CPSX theo đúng đối tượng tập hợp CPSX đã xác định và theo phương pháp phù hợp đã lựa chọn cung cấp kịp thời những số liệu báo cáo thống kê theo từng khoản mục chi phí, thành phần chi phí cụ thể, xác định đúng chi phí của SPDD cuối kỳ. - Thường xuyên gửi những số liệu thống kê CPSX và GTSP đến giám đốc công ty và tổ chức kiểm tra việc thực hiện dự toán giá thành và kế 7 hoạch GTSP, nhằm xác định nguy cơ tiềm ẩn và có giải pháp phù hợp nhằm mục tiêu không ngừng tiết giảm chi phí và hạ GTSP. Xác định đối tƣợng hạch toán chi phí sản xuất và đối tƣợng tính giá thành - Xác định đối tượng hạch toán CPSX Đối tượng kế toán CPSX là phạm vi và hạn chế của kế toán chi phí để thoả mãn yêu cầu quản lý chi phí và tính GTSP.

Thực chất của việc xác định đối tượng kế toán CPSX là việc xác định phạm vi phát sinh chi phí hay xác định vị trí tập hợp chi phí và chỗ chịu chi phí. Còn xác định đối tượng tính GTSP là việc xác định sản phẩm hoặc NVL hay công tác, dịch vụ đạt yêu cầu để tính CPSX một bên. Đối tượng đó chính là sản phẩm cuối của quá trình sản xuất hay là đang trên quy trình sản xuất tuỳ thuộc theo nhu cầu của chính sách kế toán hiện tại công ty đang vận dụng và quy trình bán sản phẩm. Để xác định đúng đối tượng của kế toán CPSX với đối tượng tính GTSP thì kế toán phải dựa trên những tiêu chí dưới đây: Đặc điểm quá trình công nghệ sản xuất Loại hình sản xuất Yêu cầu đối với năng lực người quản lý và điều hành SXKD - Xác định đối tượng tính GTSP Đối tượng tính GTSP là mỗi loại sản phẩm, công việc riêng biệt của đơn vị sản xuất đều phải được tính GTSP.

- Nếu sản xuất hàng loạt thì mỗi sản phẩm và công việc là một đối tượng tính GTSP. - Nếu là sản xuất đơn lẻ thì các loại sản phẩm này khác cũng là đối tượng tính GTSP. 8 Căn cứ theo quy trình công nghệ: - Nếu quy trình công nghệ sản xuất phức tạp thì đối tượng tính GTSP còn phải là sản phẩm hoàn thiện vào cuối quy trình công nghệ. - Nếu quy trình công nghệ theo hướng sản xuất lặp đi lặp lại thì đối tượng tính GTSP không chỉ là thành phần ở công đoạn sản xuất hoặc thậm chí là từng loại nửa thành phần ở công đoạn sản xuất.

- Nếu quy trình công nghệ sản xuất là một chiều thì đối tượng tính GTSP có khi là sản phẩm đã lắp ráp và cũng có khi là các linh kiện, chi tiết của sản phẩm. Trên thực tế khi xét từng loại nửa thành phẩm tự chế hay từng bộ phận một của sản phẩm có là đối tượng tính GTSP hay không cũng cần thiết phải xét trên những yếu tố sau: Chu kỳ sản xuất sản phẩm dài hạn hay ngắn, nửa thành phẩm tự chế có thực sự là sản phẩm hay không, cần xác định cho hợp lý. Kỳ tính GTSP là thời điểm để bộ phận tính toán GTSP thực hiện tính giá thành từng đối tượng tính GTSP. Xác định kỳ tính GTSP cho các đối tượng tính GTSP hợp lý sẽ giúp cho quá trình tiến hành công tác tính GTSP nhanh chóng và chính xác, có đủ thông tin về GTSP thực tế một cách chính xác và phục vụ nhu cầu quản trị chung của công ty.

Kỳ tính GTSP có thể là tháng hay năm tùy theo đặc điểm điều kiện sản xuất và chu kỳ sản xuất xác định cho hợp lý.2 Kế toán chi phí sản xuất 1. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp 1. Nội dung CPNVLTT bao gồm: NVL chính, vật liệu phụ, nhiên liệu được dụng trực tiếp công đoạn chế biến sản phẩm. CPNVLTT được theo dõi riêng biệt cho từng đối tượng hạch toán CPSX hoặc tính GTSP.

Trường hợp không theo dõi riêng được thì sử dụng phương pháp phân bổ chi phí đã bỏ riêng theo từng đối tượng liên quan. Các chi tiêu 9 phân bổ gồm: mức tiêu thụ đối với mỗi nhóm sản phẩm, hệ số phân bổ theo quy định, tỷ lệ với khối lượng sản xuất. Mức phân bổ chi phí được tính theo công thức sau: Chi phí NVL thực tế phát sinh Mức phân bổ trong tháng Số đơn vị cho từng đối CPVLC cho = X Tổng giá trị NVL chính thực tế tượng từng đối tượng xuất sử dụng Kế toán CPNVLTT sử dụng TK 621“Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp”. Sơ đồ hạch toán của TK 621 1.

Kế toán chi phí nhân công trực tiếp 1. Nội dung CPNCTT gồm toàn bộ những khoản chi phí ảnh hưởng đến người công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm như: tiền lương, tiền thưởng, những khoản trợ cấp, các khoản trích về BHXH, BHYT và KPCĐ tính vào chi phí theo quy định. Kế toán CPNCTT sử dụng TK 622 “Chi phí nhân công trực tiếp”. Sơ đồ hạch toán tài khoản 622 1.

Kế toán chi phí sản xuất chung 1. Nội dung CPSXC là chi phí vận hành và quản lý ở phân xưởng sản xuất. CPSXC là loại chi phí tổng hợp gồm các khoản: chi phí nhân viên phân xưởng, chi phí thiết bị và công cụ sản xuất dùng ở phân xưởng, chi phí hao mòn TSCĐ dùng ở phân xưởng, chi phí dịch vụ mua ngoài và cùng khoản chi phí khác bằng tiền mặt dùng ở phân xưởng.