CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN CHUYÊN ĐỀ “HOÀN THIỆN KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ” TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI.1 Sự cần thiết tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả trong doanh nghiệp thương mại 1. Vai trò của công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả trong doanh nghiệp thương mại. Đối với doanh nghiệp thương mại, với tính chất là khâu trung gian nối liền sản xuất và tiêu dùng-có nhiệm vụ đáp ứng thường xuyên liên tục nhu cầu thị hiếu của xã hội, đồng thời việc tiêu thụ hàng hoá còn giúp cho các doanh nghiệp tồn tại và phát triển.Vì thế hiệu quả kinh tế của hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại được thể hiện qua hai chỉ tiêu chủ yếu là bán hàng và kết quả bán hàng. Trong nền kinh tế thị trường, sự tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp có mối quan hệ mật thiết với đầu ra.
Nếu sản xuất mà không bán được hàng thì doanh nghiệp không thể tồn tại trên thị trường. Một doanh nghiệp thương mại muốn hoạt động liên tục thì điều đầu tiên là phải tiêu thụ được hàng hoá, dịch vụ của mình- tức là bán được hàng. Kết quả bán hàng là mục đích cuối cùng của mỗi đơn vị kinh doanh. Kết quả bán hàng phụ thuộc vào quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Hoạt động của doanh nghiệp tốt thì mới dẫn đến kết quả tốt và ngược lại. Mặt khác, kết quả bán hàng cũng tác động đến quá trình kinh doanh của doanh nghiệp, kết quả bán hàng có lãi sẽ thúc đẩy các hoạt động của doanh nghiệp đi lên, kết quả bán hàng bị lỗ thì hoạt động của doanh nghiệp sẽ bị ảnh hưởng thậm chí có thể ngừng hoạt động kinh doanh hoặc phá sản. Bán hàng là cơ sở tiền đề để xác định kết quả bán hàng, ngược lại xác định kết quả bán hàng sẽ cho thấy việc bán hàng có hiệu quả hay không? Từ Tr¬ng ThÞ Thu HuyÒn-C§KT5-K8 Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Luan van Trêng §H C«ng nghiÖp Hµ Néi 9 Khoa Kinh tÕ đó doanh nghiệp đi đến quyết định có bán hàng nữa hay không? Bán hàng như thế nào để đạt doanh thu và lợi nhuận tối đa? - Đối với các doanh nghiệp, bán được hàng thì mới có thu nhập để bù đắp chi phí đã bỏ ra và có lãi. Quá trình bán hàng diễn ra tốt sẽ giúp thu hồi vốn nhanh, từ đó tăng vòng quay của vốn lưu động, bổ sung kịp thời vốn cho mở rộng quy mô sản xuất và mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.
Chính hoạt động bán hàng là nhân tố thể hiện sức cạnh tranh của các doanh nghiệp trên thị trường và thế mạnh của doanh nghiệp về một mặt hàng hay lĩnh vực kinh doanh nào đó. Hoạt động bán hàng còn cho ta thấy trình độ tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp tốt hay không, có hiệu quả cao hay thấp cả về mặt kinh tế và xã hội. - Đối với người tiêu dùng công tác bán hàng đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng của khách hàng. Chỉ có thông qua bán hàng thì tính hữu ích của hàng hoá mới được thực hiện và được xác định về mặt số lượng, chất lượng, chủng loại, thời gian, sự phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng mới được xác định rõ.
- Đối với nền kinh tế quốc dân, bán hàng góp phần đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội. Bán hàng chính là tiền đề quan trọng cho việc giữ vững quan hệ cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa tiền và hàng, đảm bảo sự cân đối sản xuất giữa các ngành trong nền kinh tế quốc dân. Quá trình bán hàng có tác động trực tiếp đến quan hệ cung-cầu trên thị trường. Như vậy bán hàng và xác định kết quả bán hàng có tầm quan trọng rất lớn đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân nói chung cũng như đối với mỗi doanh nghiệp nói riêng đặc biệt là doanh nhgiệp thương mại.
Điều đó giúp đánh giá hiệu quả kinh doanh và vị trí của doanh nghiệp trên thị trường. Sự cần thiết và yêu cầu quản lý bán hàng. Xuất phát từ tầm quan trọng của công tác bán hàng, các doanh nghiệp cần phải thực hiện tốt yêu cầu quản lý bán hàng. Việc quản lý công tác bán hàng cần bám sát các yêu cầu cơ bản như sau: - Khối lượng hàng hóa, thành phẩm tiêu thụ: phải nắm chính xác số lượng từng loại thành phẩm tồn kho đầu kỳ, nhập trong kỳ, xuất tiêu thụ và lượng dự trữ cần thiết để có kế hoạch kinh doanh hợp lý.
Bộ phận kế toán thành phẩm phải thường xuyên đối chiếu với thủ kho về số lượng thành phẩm Tr¬ng ThÞ Thu HuyÒn-C§KT5-K8 Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Luan van Trêng §H C«ng nghiÖp Hµ Néi 10Khoa Kinh tÕ luân chuyển cũng như tồn kho. - Giá vốn hàng xuất bán trong kỳ: là toàn bộ chi phí thực tế cấu thành sản phẩm và là biểu hiện về mặt giá trị của thành phẩm hàng hoá. Đó là cơ sở để xác định giá bán và tính toán hiệu quả sản xuất kinh doanh. - Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp: là chi phí ngoài sản xuất cũng là chi phí chủ yếu ở công ty Thương mại, cùng với giá vốn hàng bán tạo nên giá thành toàn bộ sản phẩm.
Chi phí này có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nên những khoản chi phí có tính chất cố định cần xây dựng định mức chi phí cho từng đơn vị sản phẩm, lập dự toán cho từng loại, từng thời kỳ, tiến hành phân bổ chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp cho những sản phẩm tiêu thụ. - Giá bán và doanh thu bán hàng: Giá bán phải đảm bảo bù đắp chi phí và có lãi, đồng thời phải được khách hàng chấp nhận. Tuy nhiên việc xây dựng giá bán cần hết sức mềm dẻo, linh hoạt. Ngoài căn cứ vào giá thành, việc định giá không thể thoát ly quan hệ cung - cầu trên thị trường.
Do vậy giá bán phải được tiến hành sau khi xem xét nghiên cứu kỹ thị trường, tránh trường hợp giá cả lên xuống thất thường gây mất uy tín của sản phẩm trên thị trường. Doanh nghiệp cần sử dụng giá như một công cụ để tác động vào cầu, kích thích tăng cầu của người tiêu dùng nhằm đẩy nhanh doanh thu bán hàng. Trong những trường hợp nhất định có thể sử dụng giá bán ưu đãi để tăng nhanh tiêu thụ, tránh tình trạng ứ đọng hàng. Do đó bộ phận quản lý tiêu thụ cần cung cấp chính xác và kịp thời các thông tin về giá cả.
Từ đó có được sự xử lý và phân tích thông tin chính xác nhằm đưa ra những quyết định đúng đắn, kịp thời. - Phương thức thanh toán và thời hạn thanh toán: Bộ phận quản lý tiêu thụ phải tuỳ từng khách hàng mà thoả thuận phương thức, thời hạn hợp lý: thanh toán bằng tiền mặt, séc, thanh toán hàng đổi hàng, thanh toán qua ngân hàng, thanh toán sau. Việc thúc đẩy thanh toán nhanh là điều kiện để doanh nghiệp rút ngắn chu kỳ thanh toán, nhanh chóng thu hồi được vốn để trang trải chi phí và đáp ứng nhu cầu về vốn cho chu kì kinh doanh tiếp theo. Muốn vậy bộ phận quản lý bán hàng phải nắm rõ được từng đặc điểm của từng khách hàng: nhu cầu về hàng hóa, phương thức thanh toán,… Tr¬ng ThÞ Thu HuyÒn-C§KT5-K8 Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Luan van Trêng §H C«ng nghiÖp Hµ Néi 11Khoa Kinh tÕ - Thuế liên quan bán hàng: thuế giá trị gia tăng, thuế xuất khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, (nếu có).
Để quản lý tình hình thực hiện nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước một cách chặt chẽ, bộ phận kế toán phải xác định đúng đắn doanh thu bán hàng trong kỳ làm cơ sở xác định đúng số thuế phải nộp. Ngoài ra, bộ phận kế toán bán hàng phải biết rõ từng khoản doanh thu,thu nhập, nguyên nhân làm tăng, giảm các khoản thu nhập đó, phân tích nguyên nhân tìm ra biện pháp xử lý hợp lý. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả Việc tổ chức kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng một cách khoa học hợp lý và phù hợp với điều kiện cụ thể của doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong hoạt động kinh doanh bán hàng của doanh nghiệp. Với ý nghĩa trên, kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng có nhiệm vụ sau: +Ghi chép số lượng, chất lượng và chi phí thu mua… theo chứng từ đã lập, trên hệ thống sổ thích hợp.
+ Phân bổ hợp lý chi phí thu mua cho hàng bán ra và tồn cuối kỳ để xác định giá vốn và tồn cuối kỳ. + Phản ánh kịp thời khối lượng hàng bán, ghi nhận doanh thu bán hàng và các chỉ tiêu liên quan khác của khối lượng hàng bán + Quản lý chặt chẽ tình hình biến động và dự trữ hàng hoá. + Lựa chọn phương pháp và xác định đúng giá vốn hàng xuất bán để đảm bảo độ chính xác của chỉ tiêu “lợi nhuận gộp”. + Theo dõi và thanh toán kịp thời công nợ với nhà cung cấp.
+ Tính toán đúng đắn trị giá vốn của hàng đã bán, các khoản giảm trừ và các khoản chi phí khác nhằm xác định đúng đắn kết quả bán hàng. + Xác định kịp thời và chính xác kết quả bán hàng của từng mặt hàng, của từng loại sản phẩm cũng như toàn bộ lợi nhuận về tiêu thụ sản phẩm hàng hoá của doanh nghiệp trong từng thời kỳ nhất định. + Tiến hành lập các loại bảng kê, báo cáo kết quả bán hàng , từ đó làm căn cứ để lập báo cáo kết quả kết quả kinh doanh theo đúng chế độ quy định. - Tính toán và nộp đúng, nộp đủ và kịp thời các khoản thuế cho Nhà nước Tr¬ng ThÞ Thu HuyÒn-C§KT5-K8 Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Luan van Trêng §H C«ng nghiÖp Hµ Néi 12Khoa Kinh tÕ - Cung cấp thông tin kinh tế cần thiết cho các bộ phận và đối tượng liên quan, đồng thời tiến hành phân tích hoạt động kinh tế đối với việc bán hàng và xác định kết quả.
- Tích cực đề xuất các phương thức bán hàng, thanh toán khoa học phù hợp với thị trường, với từng khách hàng, từng thời kì nhất định. Những lý luận cơ bản về bán hàng và xác định kết quả tiêu thụ trong doanh nghiệp thương mại: 1. Bán hàng và đặc điểm của quá trình bán hàng 1.