LỜI MỞ ĐẦU Những năm qua cùng với sự phát triển kinh tế, đổi mới sâu sắc của cơ chế thị trường, và đặc biệt khi nước ta đã chính thức trở thành một thành viên của tổ chức thương mại thế giới WTO. Đây không chỉ là một cơ hội lớn mà còn là thách thức cho doanh nghiệp nước nhà. Với sự đầu tư về vốn và nguồn lực của các tổ chức, các cá nhân thuộc các thành phần kinh tế cả trong và ngoài nước, nước ta đang dần dần từng bước phát triển mạnh mẽ trên tất cả các mặt của nền kinh tế. Đứng trên góc độ của nền kinh tế quốc dân, doanh nghiệp thương mại chiếm một vị trí quan trọng, nó thực hiện chức năng trung gian kết nối giữa nhà sản xuất với người tiêu dùng.
Do đó, đẩy mạnh sự phát triển của doanh nghiệp thương mại là sự phù hợp khách quan, phù hợp với yêu cầu của thị trường. Trong cơ chế thị trường với sự hoạt động của nhiều thành phần kinh tế, tính độc lập, tự chủ trong các doanh nghiệp ngày một cao hơn, mỗi doanh nghiệp phải năng động sáng tạo trong kinh doanh, phải tự chịu trách nhiệm với kết quả kinh doanh của mình, bảo toàn được vốn kinh doanh và quan trọng hơn là phải kinh doanh có lãi. Muốn vậy, các doanh nghiệp phải nhận thức được rõ về vị trí của khâu tiêu thụ sản phẩm, nó quyết định đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp và là cơ sở để doanh nghiệp có thu nhập bù đắp các chi phí đã bỏ ra. Bên cạnh đó, mục đích hoạt động của các doanh nghiệp là lợi nhuận nên việc xác định đúng đắn và chính xác kết quả kinh doanh nói chung và kết quả bán hàng nói riêng cũng rất quan trọng.
Do đó bên cạnh các biện pháp quản lý chung, việc tổ chức hợp lý công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng là rất cần thiết giúp doanh nghiệp có đầy đủ thông tin kịp thời và chính xác để đưa ra các quyết định kinh doanh đúng đắn. Nhận thức được tầm quan trọng của công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại, vận dụng lý luận đã học tập và nghiên cứu tại trường, kết hợp với thực tế thu nhận được từ công tác kế toán tại Công ty cổ phần thương mại kỹ thuật CTQ, em đã chọn đề tài: “Kế toán bán hàng SV: Vũ Thị Minh Nguyên Lớp : K20Kt1 1 Khóa luận tốt nghiệp Viện Đại Học Mở Hà Nội và xác định kết quả bán hàng tại công ty cổ phần thương mại kỹ thuật CTQ” để nghiên cứu và khóa luận tốt nghiệp của mình. Nội dung chính của chuyên đề gồm ba phần: Phần 1: Cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ Phần 2: Thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại công ty cổ phần thương mại kỹ thuật CTQ. Phần 3: Một số ý kiến nhận xét và hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại công ty cổ phần thương mại kỹ thuật CTQ.
Sinh viên thực hiện Vũ Thị Minh Nguyên SV: Vũ Thị Minh Nguyên Lớp : K20Kt1 2 Khóa luận tốt nghiệp Viện Đại Học Mở Hà Nội LỜI CẢM ƠN Em xin chân thành cảm ơn quý thầy cô khoa kinh tế Viện Đại học Mở đã cho em những bài học bổ ích trong con đường học vấn cũng như trong cuộc sống trong suốt những năm tháng qua. Đặc biệt em xin chân thành cảm ơn cô Nguyễn Thị Thu Thủy là người trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ em trong quá trình viết và hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp này. Em xin chân thành cảm ơn ban quản lý công ty CP thương mại kỹ thuật CTQ, các anh chị trong phòng kế toán của công ty CTQ đã tạo điều kiện cho em học hỏi trong quá trình thực tập tại công ty và trong thời gian em hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp của mình. Tuy nhiên, do thời gian thực tế còn chưa nhiều, kinh nghiêm làm việc và kiến thức chuyên môn của em còn hạn chế nên không tránh khỏi những sai sót trong bài luận của mình.
Em xin ghi nhận tất cả những đóng góp của thầy cô, anh chị để có thể hoàn thiện thêm kiến thức của mình phục vụ cho công tác sau này. Em xin chân thành cảm ơn! SV: Vũ Thị Minh Nguyên Lớp : K20Kt1 3 Khóa luận tốt nghiệp Viện Đại Học Mở Hà Nội PHẦN 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI VỪA VÀ NHỎ 1. Lý luận chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ.1 Nghiệp vụ bán hàng Bán hàng là khâu cuối cùng trong quá trình kinh doanh của các doanh nghiệp thương mại, là quá trình các doanh nghiệp thực hiện việc chuyển hóa vốn sản xuất kinh doanh của mình từ hình thái hàng hóa sang hình thái tiền tệ và hình thành kết quả tiêu thụ. Như vậy, thông qua nghiệp vụ bán hàng giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa được thực hiện.
Doanh nghiệp có thể thu hồi được vốn bỏ ra, bù đắp được chi phí và có nguồn tích lũy để mở rộng kinh doanh.2 Đặc điểm của quá trình bán hàng Đó là sự trao đổi mua bán có thỏa thuận, doanh nghiệp đồng ý bán và khách hàng đồng ý mua đã thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán có sự chuyển đổi quyền sở hữu hàng hóa từ doanh nghiệp sang khách hàng. Doanh nghiệp giao hàng hóa cho khách hàng và nhận được từ họ một khoản tiền hoặc một khoản nợ tương ứng, khoản tiền này được gọi là doanh thu tiêu thụ dùng để bù đắp các khoản chi phí đã bỏ ra trong quá trình kinh doanh. Căn cứ trên số tiền hay khoản nợ mà khách hàng đã chấp nhận thanh toán để hạch toán kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp.3 Vai trò của quá trình bán hàng Tiêu thụ là khâu quan trọng của hoạt động thương mại doanh nghiệp, nó thực hiện mục đích của sản xuất và tiêu dùng đó là đưa sản phẩm từ nơi sản xuất sang nơi tiêu dùng. Tiêu thụ hàng hóa là khâu trung gian, là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng.
Quá trình tiêu thụ hàng hóa nhằm đáp ứng nhu cầu của các đơn vị kinh doanh khác, các cá nhân trong và ngoài doanh nghiệp. Qua tiêu thụ mới khẳng định được năng lực kinh doanh của doanh nghiệp. Sau tiêu thụ doanh nghiệp không những thu hồi được chi phí bỏ ra mà còn thực SV: Vũ Thị Minh Nguyên Lớp : K20Kt1 4 Khóa luận tốt nghiệp Viện Đại Học Mở Hà Nội hiện được một phần giá trị thặng dư. Phần thặng dư này chính là phần đóng góp vào công tác duy trì, mở rộng quy mô kinh doanh của doanh nghiệp.
Đối với nền kinh tế quốc dân, thông qua tiêu thụ sẽ đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng của xã hội, giữ vững quan hệ cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa tiền và hàng. Cũng như các quá trình khác, quá trình tiêu thụ hàng hóa cũng chịu sự thay đổi và quản lý của nhà nước, của người có lợi ích trực tiếp hoặc gián tiếp. Đó là chủ doanh nghiệp, các cổ đông, bạn hàng, nhà tài trợ, các cơ quan quản lý nhà nước và kinh tế. Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp tự chọn cho mình biện pháp để quản lý quá trình tiêu thụ hàng hóa.
Với chức năng thu thập số liệu, xử lý và cung cấp thông tin, kế toán được coi là một trong những công cụ hữu ích góp phần giải quyết những vấn đề phát sinh trong doanh nghiệp. Kế toán thực hiện theo dõi số lượng , chất lượng, giá trị của hàng hóa từ khâu mua vào đến khâu tiêu thụ hàng hóa. Từ đó doanh nghiệp mới điều chỉnh đưa ra những phương án, các kế hoach tiêu thụ hàng hóa nhằm thu được hiệu quả cao nhất. Nghiệp vụ bán hàng được thực hiện tốt góp phần thúc đẩy quá trình sản xuất, khuyến khích tiêu dùng, tăng doanh thu bán ra, mở rộng kinh doanh, thực hiện tốt nghĩa vụ với nhà nước.4 Ý nghĩa của công tác kế toán bán hàng Kế toán bán hàng phục vụ đắc lực cho công tác quản lý kinh doanh cho doanh nghiệp.
Trong đó có công tác tiêu thụ hàng hóa. Thông qua số liệu của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng mà chủ doanh nghiệp biết được mức độ hoàn thành kế hoạch kinh doanh tiêu thụ của doanh nghiệp, phát hiện kịp thời những thiếu sót, mất cân đối giữa các khâu để từ đó có biện pháp xử lý thích hợp. Đối với các cơ quan nhà nước, thông qua số liệu của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng biết được tiến độ hoàn thành kế hoạch nộp thuế. Đối với các doanh nghiệp khác, số liệu của kế toán bán hàng giúp đưa ra quyết định đầu tư hợp tác giữa các doanh nghiệp.
SV: Vũ Thị Minh Nguyên Lớp : K20Kt1 5 Khóa luận tốt nghiệp Viện Đại Học Mở Hà Nội 1.5 Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Để đáp ứng được yêu cầu quản lý quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng. Kế toán có nhiệm vụ chính sau đây: - Phản ánh tình hình thực hiện các chỉ tiêu kinh tế về tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ như mức bán ra, doanh thu tiêu thụ, mà quan trọng nhất là lãi thuần của hoạt động bán hàng. - Ghi chép, phản ánh đầy đủ, kịp thời, chi tiết sự biến động của hàng hóa ở tất cả các trạng thái: hàng tồn kho, hàng gia công, hàng gửi đại lý .nhằm đảm bảo sự an toàn cho hàng hóa. - Tính toán chính xác giá vốn, chi phí khối lượng tiêu thụ hàng hóa, thanh toán, chấp nhận thanh toán, hàng trả lại.
- Phản ánh chính xác, kịp thời doanh thu tiêu thụ để xác định kết quả đảm bảo thu đủ và kịp thời tiền hàng tránh sự chiếm dụng vốn. - Phản ánh và giám sát tình hình thực hiện kết quả tiêu thụ, cung cấp số liệu, lập báo cáo tài chính và lập quyết toán đầy đủ, kịp thời để đánh giá đúng hiệu quả tiêu thụ cũng như việc thực hiện nghĩa vụ với nhà nước. Để thực hiện tốt nhiệm vụ trên kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cần chú ý một số điểm sau: - Xác định đúng thời điểm tiêu thu để kịp thời lập báo cáo bán hàng và phản ánh doanh thu.