Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả môi trường: Vai trò của kế toán quản trị môi trường

Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả môi trường. Vai trò của kế toán quản trị môi trường trong cải thiện hiệu suất và giảm tác động tiêu cực.

• Trường học: Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế: Kế toán; Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Investigate Factors Affecting Environmental Performance: The Role Of Environmental Management Accounting
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• ABSTRACT
• TABLES OF CONTENTS
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF TABLES
• LIST OF FIGURES
• 1. CHƯƠNG 1: THEORETICAL BACKGROUND
• 1.1. The natural resource-based view (NRBV)
• 1.2. Summary of prior research
• 2. CHƯƠNG 2: LITERATURE REVIEW AND CONCEPTUAL FRAMEWORK
• 2.1. Environmental strategy and Environmental management accounting
• 2.2. Environmental strategy and Environmental performance
• 2.3. Perceived environmental uncertainty and Environmental management accounting
• 2.4. Customer influence and Environmental management accounting
• 2.5. Green innovation and Environmental management accounting
• 2.6. Green innovation and Environmental performance
• 2.7. Environmental management accounting and Environmental performance
• 2.8. Proposed model research
• 3. CHƯƠNG 3: PROPOSED RESEARCH METHODOLOGY
• 3.1. Minimum sample requirements
• 3.2. Data analysis method
• 4. CHƯƠNG 4: RESEARCH RESULTS
• 4.1. Evaluation of Measurement Model
• 4.2. Evaluation of Structural Model
• 4.3. Path coefficients and hypothesis testing
• 5. CHƯƠNG 5: CONCLUSION AND IMPLICATION
• 5.1. Theoretical and managerial implications
• 5.2. Limitations and future research
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF TABLES
• LIST OF FIGURES

Tóm tắt

I. Tổng quan EMA và Ảnh hưởng tới Environmental Performance

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các tập đoàn ngày càng quan tâm đến việc sử dụng tài nguyên và những tác động môi trường liên quan. Nghiên cứu này tập trung vào việc điều tra các yếu tố ảnh hưởng đến environmental performance, đặc biệt là vai trò của environmental management accounting (EMA). Mục tiêu là cung cấp kiến thức cơ bản để hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) đánh giá chi phí và tác động môi trường, đồng thời hỗ trợ các hoạt động kiểm toán và kiểm soát nội bộ để đạt được các tiêu chuẩn bền vững cao hơn. Các từ khóa quan trọng bao gồm EMA, NRBV (Natural Resource-Based View) và environmental performance.

1.1. Tổng quan về mối quan hệ giữa EMA và Environmental Performance

Mối quan hệ giữa environmental management accounting (EMA) và environmental performance ngày càng được nhấn mạnh trong bối cảnh phát triển bền vững. Các công ty sử dụng EMA có thể đạt được lợi thế cạnh tranh thông qua việc cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm thiểu tác động môi trường và đáp ứng yêu cầu của các bên liên quan. EMA giúp quản lý dữ liệu tiền tệ, vật lý và định tính về tác động môi trường và hậu quả tài chính của hoạt động kinh doanh, hỗ trợ quá trình ra quyết định, báo cáo và trách nhiệm giải trình. Christ và Burritt (2015); Schaltegger và Csutora (2012) nhấn mạnh vai trò của environmental accounting như một công cụ phổ biến để xác định các công ty bền vững.

1.2. Natural Resource Based View NRBV Nền tảng lý thuyết

Lý thuyết Natural Resource-Based View (NRBV) là một phiên bản nâng cao của lý thuyết RBV (Resource-Based View), cho rằng các doanh nghiệp có thể đạt được lợi thế cạnh tranh bền vững bằng cách đáp ứng các mối quan tâm về môi trường tự nhiên (Hart, 1995). NRBV bao gồm ba chiến lược liên quan: (1) kiểm soát ô nhiễm, (2) quản lý sản phẩm và (3) phát triển bền vững. Mỗi chiến lược được thúc đẩy bởi các yếu tố môi trường khác nhau và dựa trên các nguồn lực cốt lõi khác nhau, từ đó có được lợi thế cạnh tranh từ nhiều nguồn khác nhau. Hart (1995) chỉ ra rằng NRBV nhấn mạnh mối quan hệ giữa môi trường tự nhiên và tổ chức.

II. Thách thức Thiếu hụt Nghiên cứu về EMA và Environmental Performance

Mặc dù nhiều nghiên cứu đã được thực hiện về chủ đề này, nhưng chúng chỉ tập trung vào các đặc điểm của hoạt động môi trường và hiệu quả của environmental management accounting, thay vì điều tra mối quan hệ giữa chúng. Cần có thêm nghiên cứu để hiểu rõ hơn về các hoạt động bền vững, đặc biệt là ở các nền kinh tế đang phát triển. Nghiên cứu này nhằm mục đích giải quyết sự thiếu hụt bằng chứng thực nghiệm về việc sử dụng EMA có thể cải thiện environmental performance của một công ty hay không. Các khía cạnh như environmental reporting, corporate social responsibility (CSR), và environmental disclosure vẫn còn nhiều khoảng trống cần được lấp đầy.

2.1. Khoảng trống Nghiên cứu về mối quan hệ giữa EMA và Environmental Performance

Các nghiên cứu trước đây về kế toán và tính bền vững chủ yếu tập trung vào corporate social disclosure (Makel, 2017; Maas el al., 2016; Lodhia và Hess, 2014) và tác động của hiệu quả sinh thái đối với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp (Burritt và Saka, 2006). Tuy nhiên, vẫn còn thiếu các nghiên cứu đi sâu vào việc đánh giá và đo lường cụ thể hiệu quả của việc áp dụng các phương pháp environmental management accounting (EMA) trong việc cải thiện environmental performance của doanh nghiệp. Nghiên cứu này nhằm mục đích lấp đầy khoảng trống này.

2.2. Hạn chế trong việc Khảo sát các Liên kết Thực tế

Việc kiểm tra thực tế các liên kết giữa environmental management accounting (EMA) và environmental performance còn hạn chế và không phản ánh thực tế của các nền kinh tế đang phát triển như Indonesia. Cần có thêm nghiên cứu để hiểu rõ hơn về các hoạt động bền vững trong bối cảnh các nền kinh tế này. Theo Spencer et al. (2013), một tổ chức bền vững về mặt sinh thái dựa vào cam kết của quản lý cấp cao, điều này có thể dẫn đến tăng khả năng cạnh tranh. Các yếu tố như stakeholder pressure, regulatory compliance, và governance structure cần được xem xét.

III. Cách EMA Cải thiện Environmental Performance Phương pháp và Công cụ

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng, thu thập dữ liệu thông qua khảo sát và phân tích bằng phần mềm SmartPLS. Kết quả cho thấy các yếu tố như green innovation, customer influence, perceived environmental uncertainty, và environmental strategy có vai trò quan trọng đối với các hoạt động môi trường và environmental management accounting. Đặc biệt, environmental strategy, perceived environmental uncertainty và customer influence có thể tăng cường EMA, từ đó hỗ trợ environmental performance. Các công cụ như life cycle assessment (LCA) và environmental cost accounting cũng được xem xét.

3.1. Tác động của Green Innovation và Environmental Strategy

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng green innovation và environmental strategy có tác động đáng kể đến environmental performance. Các công ty tập trung vào việc phát triển và áp dụng các công nghệ xanh, cũng như xây dựng các chiến lược môi trường hiệu quả, thường có xu hướng đạt được hiệu quả hoạt động môi trường tốt hơn. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc tích hợp các yếu tố môi trường vào chiến lược kinh doanh tổng thể của doanh nghiệp.

3.2. Vai trò của Customer Influence và Perceived Environmental Uncertainty

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng customer influence và perceived environmental uncertainty có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng các phương pháp environmental management accounting (EMA) và cải thiện environmental performance. Áp lực từ khách hàng về các sản phẩm và dịch vụ thân thiện với môi trường, cũng như nhận thức về những rủi ro và thách thức liên quan đến môi trường, có thể thúc đẩy doanh nghiệp hành động một cách chủ động và có trách nhiệm hơn.

IV. Ứng dụng EMA trong Quản lý Chất thải và Hiệu quả Tài nguyên

Một trong những ứng dụng quan trọng của environmental management accounting (EMA) là trong việc quản lý chất thải và cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên. EMA giúp các doanh nghiệp xác định và đo lường chi phí liên quan đến chất thải, từ đó đưa ra các giải pháp để giảm thiểu chất thải và tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên. Điều này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn mang lại lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp. Các phương pháp như pollution prevention và resource efficiency được khuyến khích áp dụng.

4.1. Environmental Cost Accounting và Waste Management

Environmental cost accounting đóng vai trò quan trọng trong việc xác định và đo lường chi phí liên quan đến các hoạt động gây ô nhiễm và tạo ra chất thải. Thông qua việc phân tích chi phí này, các doanh nghiệp có thể tìm ra các cơ hội để giảm thiểu ô nhiễm và chất thải, từ đó cải thiện environmental performance và giảm chi phí hoạt động. Quản lý chất thải hiệu quả là một phần quan trọng của chiến lược này.

4.2. Tối ưu hóa Resource Efficiency và Giảm thiểu Carbon Footprint

Việc sử dụng environmental management accounting (EMA) giúp doanh nghiệp tối ưu hóa resource efficiency bằng cách theo dõi và quản lý việc sử dụng tài nguyên một cách hiệu quả. Đồng thời, EMA cũng có thể được sử dụng để đo lường và giảm thiểu carbon footprint của doanh nghiệp, góp phần vào nỗ lực chung trong việc chống biến đổi khí hậu. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các yêu cầu về environmental reporting ngày càng trở nên khắt khe.

V. Nghiên cứu Ảnh hưởng của các yếu tố đến hiệu quả Environmental Performance

Nghiên cứu được thực hiện tại TP.HCM, trung tâm kinh tế của Việt Nam, với mẫu khảo sát gồm 257 doanh nghiệp. Kết quả cho thấy rằng các yếu tố như green innovation, customer influence, perceived environmental uncertainty và environmental strategy có ảnh hưởng đáng kể đến environmental management accounting (EMA) và environmental performance. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc áp dụng các biện pháp quản lý môi trường hiệu quả để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững.

5.1. Kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu

Kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ tích cực giữa các yếu tố như green innovation, environmental strategy và EMA. Các yếu tố này, khi được áp dụng một cách đồng bộ và hiệu quả, sẽ góp phần đáng kể vào việc cải thiện environmental performance của doanh nghiệp. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng perceived environmental uncertainty và customer influence có vai trò trung gian quan trọng trong mối quan hệ này.

5.2. Thảo luận về ảnh hưởng của yếu tố ngành và bối cảnh quốc gia

Nghiên cứu cũng đề cập đến việc yếu tố ngành và bối cảnh quốc gia có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa EMA và environmental performance. Các doanh nghiệp hoạt động trong các ngành công nghiệp khác nhau có thể đối mặt với các thách thức và cơ hội khác nhau liên quan đến môi trường, và do đó, cần có các phương pháp environmental management accounting phù hợp. Tương tự, bối cảnh pháp lý và kinh tế của từng quốc gia cũng có thể tác động đến việc áp dụng và hiệu quả của EMA.

VI. Kết luận Triển vọng của EMA và Environmental Performance

Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng thực nghiệm về vai trò quan trọng của environmental management accounting (EMA) trong việc cải thiện environmental performance. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là SMEs, trong việc xây dựng và triển khai các chiến lược quản lý môi trường hiệu quả. Đồng thời, nghiên cứu cũng mở ra các hướng nghiên cứu mới về mối quan hệ giữa EMA, environmental performance và các yếu tố khác như corporate governance và industry sector.

6.1. Hướng dẫn và gợi ý cho Quản lý doanh nghiệp

Nghiên cứu cung cấp các hướng dẫn và gợi ý cụ thể cho các nhà quản lý doanh nghiệp về cách sử dụng environmental management accounting (EMA) để cải thiện environmental performance của doanh nghiệp. Các gợi ý này bao gồm việc xây dựng các chỉ số đo lường hiệu quả hoạt động môi trường (KPIs), tích hợp các yếu tố môi trường vào quá trình ra quyết định và báo cáo, và tăng cường sự tham gia của các bên liên quan.

6.2. Gợi ý cho Nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu gợi ý các hướng nghiên cứu trong tương lai về mối quan hệ giữa environmental management accounting (EMA), environmental performance và các yếu tố khác như corporate governance, industry sector, và country context. Các nghiên cứu này có thể tập trung vào việc điều tra các cơ chế trung gian và điều kiện biên ảnh hưởng đến mối quan hệ này, cũng như phát triển các mô hình và khung đánh giá hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Môi Trường: Vai Trò Của Kế Toán Quản Trị Môi Trường (EMA) Tại Các Doanh Nghiệp Việt Nam

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Research Questions): Những nhân tố nào thúc đẩy việc triển khai Kế toán Quản trị Môi trường (EMA) trong doanh nghiệp Việt Nam, và EMA đóng vai trò cầu nối như thế nào trong việc nâng cao hiệu quả môi trường (Environmental Performance - EP)?
• Phương pháp nghiên cứu (Methodology Snapshot): Nghiên cứu định lượng ứng dụng mô hình phương trình cấu trúc tuyến tính bình phương bé nhất từng phần (PLS-SEM) thông qua phần mềm SmartPLS. Dữ liệu khảo sát thực nghiệm được thu thập từ 257 nhân sự kế toán, kiểm toán và nhà quản lý tài chính tại các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh.
• Phát hiện cốt lõi (Key Findings): Kết quả phân tích khẳng định bốn nhân tố then chốt gồm: Chiến lược môi trường (GS), Nhận thức tính bất định của môi trường (PEU), Ảnh hưởng từ khách hàng (CI) và Đổi mới xanh (GIN) có tác động thuận chiều, mang ý nghĩa thống kê đến việc vận hành EMA. Đồng thời, EMA đóng vai trò trung gian trọng yếu trực tiếp và gián tiếp tối ưu hóa hiệu quả hoạt động môi trường của tổ chức.
• Hàm ý thực tiễn (Implications): Nghiên cứu mang đến khung tri thức nền tảng giúp các doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), đo lường chính xác dòng chi phí tài nguyên và các tác động sinh thái; từ đó củng cố hệ thống kiểm soát nội bộ và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững (ESG) ngày càng khắt khe.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Thực trạng tri thức hiện tại (Current state of knowledge)

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên đang đe dọa trực tiếp đến sự phát triển kinh tế toàn cầu, cộng đồng doanh nghiệp đứng trước áp lực chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng truyền thống sang mô hình bền vững. Tại Việt Nam, chiến lược phát triển kinh tế giai đoạn từ năm 2020 đến nay đặt trọng tâm vào tăng trưởng xanh, bảo vệ môi trường và giải quyết hài hòa các vấn đề sinh thái - xã hội gắn liền với cam kết Net Zero vào năm 2050. Tuy nhiên, hệ thống kế toán tài chính truyền thống thường bỏ sót các chi phí môi trường "ẩn" (chi phí phát thải, năng lượng hao phí, tổn thất nguyên vật liệu và chi phí tuân thủ pháp lý).

Khoảng trống nghiên cứu (Research gap identified)

Mặc dù đã có nhiều công trình học thuật quốc tế khai thác đề tài phát triển bền vững, phần lớn các nghiên cứu trước đây chỉ tập trung đơn lẻ vào việc công bố thông tin trách nhiệm xã hội (CSR) hoặc đo lường hiệu quả sinh thái chung chung mà chưa làm rõ mối quan hệ tương hỗ giữa các tiền tố chiến lược, công cụ kế toán quản trị môi trường và hiệu quả sinh thái thực tế. Đặc biệt, các bằng chứng thực nghiệm về vai trò của EMA tại các nền kinh tế đang phát triển có tốc độ công nghiệp hóa nhanh như Việt Nam còn rất hạn chế, và kết quả giữa các nghiên cứu trước còn nhiều điểm mâu thuẫn về độ lớn của hệ số tác động (Beta weight).

                    +------------------------------------------+
                    |        BỐI CẢNH & ĐỘNG LỰC DOANH NGHIỆP |
                    |   (Áp lực Net Zero 2050, ESG & Luật BVMT)|
                    +--------------------+---------------------+
                                         |
                                         v
       +---------------------------------+---------------------------------+
       |                                                                   |
       v                                                                   v
+-----------------------------+                             +-----------------------------+
|    CHIẾN LƯỢC NỘI BỘ        |                             |     ÁP LỰC THỊ TRƯỜNG       |
| - Chiến lược môi trường (GS)|                             | - Bất định môi trường (PEU) |
| - Đổi mới xanh (GIN)        |                             | - Khách hàng thúc đẩy (CI)  |
+--------------+--------------+                             +--------------+--------------+
               |                                                           |
               +-----------------------------+-----------------------------+
                                             |
                                             v
                    +------------------------------------------+
                    |  KẾ TOÁN QUẢN TRỊ MÔI TRƯỜNG (EMA)      |
                    | (Dòng chi phí tiền tệ & Dữ liệu vật chất)|
                    +--------------------+---------------------+
                                         |
                                         v
                    +------------------------------------------+
                    |      HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG MÔI TRƯỜNG       |
                    |    (Giảm lãng phí, chi phí & phát thải)  |
                    +------------------------------------------+

Tính thời điểm và tầm ảnh hưởng (Timeliness, relevance & potential impact)

Nghiên cứu được hoàn thành tại thời điểm các cơ quan quản lý ban hành nhiều quy chuẩn môi trường bắt buộc, buộc doanh nghiệp phải lập Đánh giá tác động môi trường (ĐTM). Việc khám phá cơ chế vận hành của EMA cung cấp cơ sở khoa học giúp nhà quản trị xem bảo vệ môi trường không phải là "gánh nặng chi phí" mà là năng lực cạnh tranh chiến lược, hỗ trợ kiểm toán xanh và nâng tầm định giá doanh nghiệp.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Thiết kế nghiên cứu (Research design)

Đề tài áp dụng phương pháp nghiên cứu định lượng thực nghiệm, đặt trên nền tảng Lý thuyết Dựa trên Nguồn lực Tự nhiên (Natural Resource-Based View - NRBV) của Hart (1995) và Hart & Dowell (2011). Quy trình nghiên cứu được triển khai chặt chẽ qua 3 giai đoạn:

1. Tổng quan y văn, nhận diện khoảng trống nghiên cứu và thiết lập mô hình khái niệm.
2. Khảo sát sơ bộ (pilot test) nhằm đánh giá độ tin cậy của thang đo, hiệu chỉnh ngôn ngữ bảng hỏi phù hợp với ngữ cảnh doanh nghiệp tại Việt Nam.
3. Nghiên cứu chính thức trên diện rộng, xử lý dữ liệu và kiểm định giả thuyết bằng mô hình SEM.

Phương pháp thu thập dữ liệu (Data collection methods)

Dữ liệu được thu thập qua bảng câu hỏi trực tuyến chuẩn hóa (thang đo Likert 5 điểm từ 1 = "Hoàn toàn không đồng ý" đến 5 = "Hoàn toàn đồng ý"). Các thang đo đều được kế thừa từ các công trình uy tín trên thế giới:

• Chiến lược môi trường (GS): 7 biến quan sát (Banerjee et al., 2003).
• Nhận thức tính bất định của môi trường (PEU): 7 biến quan sát (Pondeville et al., 2013).
• Ảnh hưởng của khách hàng (CI): 6 biến quan sát (Agan et al., 2013).
• Đổi mới xanh (GIN): 6 biến quan sát (Chen et al., 2006; Le & Ferasso, 2022).
• Kế toán quản trị môi trường (EMA): 6 biến quan sát (Gerged et al., 2023).
• Hiệu quả môi trường (EP): 5 biến quan sát (Singh et al., 2020).

Mẫu khảo sát chính thức gồm 257 phản hồi hợp lệ từ các đối tượng chuyên môn cao tại TP. Hồ Chí Minh: Kế toán quản trị (29.5%), Kế toán tài chính (24.2%), Giám đốc tài chính - CFO (19.6%), Kế toán trưởng (14.3%) và Trưởng ban kiểm soát nội bộ (6.7%). Trong đó, khối doanh nghiệp có tài sản từ 5 - 10 tỷ VNĐ chiếm đa số (54.1%), phản ánh cơ cấu đặc trưng của khối SMEs Việt Nam.

+---------------------------------------------------------------------------------------+
|                              QUY TRÌNH PHÂN TÍCH PLS-SEM                              |
+---------------------------------------------------------------------------------------+
|                                                                                       |
|   [ GIAI ĐOẠN 1: ĐÁNH GIÁ MÔ HÌNH ĐO LƯỜNG (Measurement Model) ]                      |
|                                                                                       |
|                                                                                       |
|   [ GIAI ĐOẠN 2: ĐÁNH GIÁ MÔ HÌNH CẤU TRÚC (Structural Model) ]                       |
|                                                                                       |
+---------------------------------------------------------------------------------------+

Kỹ thuật phân tích, tính hợp lệ và độ tin cậy (Validity & Reliability)

Mô hình cấu trúc tuyến tính PLS-SEM được phân tích qua phần mềm SmartPLS với các tiêu chuẩn khắt khe:

• Hệ số tải ngoài (Outer Loadings): Các chỉ báo không đạt ngưỡng (> 0.65 - 0.7) gồm GS6, CI6, GIN1, GIN3 bị loại bỏ để đảm bảo độ chuẩn xác của mô hình. Biến EMA2 được giữ lại do các chỉ số tổng thể đạt chuẩn.
• Độ tin cậy thang đo: Hệ số Cronbach’s Alpha và độ tin cậy tổng hợp (Composite Reliability - CR) của tất cả các cấu trúc đều vượt ngưỡng 0.7.
• Giá trị hội tụ (Convergent Validity): Phương sai trích trung bình (AVE) của mọi biến tiềm ẩn đều > 0.5.
• Giá trị phân biệt (Discriminant Validity): Được xác nhận hoàn toàn qua chỉ số căn bậc hai của AVE theo tiêu chuẩn Fornell & Larcker (1981) và chỉ số HTMT.
• Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến: Hệ số phóng đại phương sai (VIF) đều nhỏ hơn ngưỡng an toàn (VIF < 3).
• Kiểm định giả thuyết: Kỹ thuật Bootstrapping với 5.000 mẫu lặp được áp dụng để xác thực ý nghĩa thống kê của các hệ số đường dẫn.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Nghiên cứu mang lại những kết quả thực nghiệm có ý nghĩa học thuật và ứng dụng cao:

1. Chiến lược môi trường (GS) là động lực định hình hệ thống kế toán nội bộ

Nghiên cứu xác nhận mối quan hệ tích cực và có ý nghĩa thống kê cao giữa Chiến lược môi trường và việc áp dụng EMA (giả thuyết $H_{1a}$ được chấp nhận), đồng thời GS tác động trực tiếp đến Hiệu quả môi trường ($H_{1b}$). Khi doanh nghiệp chủ động tích hợp các mục tiêu giảm phát thải và quản lý vòng đời sản phẩm vào định hướng dài hạn, họ có xu hướng bắt buộc thiết lập hệ thống thu thập dữ liệu vật chất và tiền tệ về môi trường.

2. Sự bất định của môi trường (PEU) thúc đẩy nhu cầu kiểm soát thông tin

Tính không chắc chắn từ các chính sách thuế bảo vệ môi trường, luật định mới và sự thay đổi trong công nghệ sản xuất của đối thủ cạnh tranh (PEU) thúc đẩy mạnh mẽ việc áp dụng EMA ($H_2$ được chấp nhận). Trong điều kiện thị trường nhiều biến động, các nhà quản lý tài chính và kế toán trưởng xem EMA là công cụ giảm thiểu rủi ro pháp lý và cung cấp thông tin quản trị kịp thời để đưa ra các quyết định xử lý môi trường tối ưu.

+---------------------------------------------------------------------------------------+
|                   TỔNG HỢP KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH THỰC NGHIỆM                      |
+---------------------------------------------------+--------------------+--------------+
| Giả thuyết & Đường dẫn tác động                   | Kết quả kiểm định  | Ý nghĩa (P)  |
+---------------------------------------------------+--------------------+--------------+
| H1a: Chiến lược môi trường (GS) -> EMA            | Chấp nhận (Support)| p < 0.05     |
| H1b: Chiến lược môi trường (GS) -> Hiệu quả MT(EP)| Chấp nhận (Support)| p < 0.01     |
| H2:  Bất định môi trường (PEU) -> EMA             | Chấp nhận (Support)| p < 0.05     |
| H3:  Ảnh hưởng khách hàng (CI) -> EMA             | Chấp nhận (Support)| p < 0.01     |
| H4a: Đổi mới xanh (GIN) -> EMA                    | Chấp nhận (Support)| p < 0.01     |
| H4b: Đổi mới xanh (GIN) -> Hiệu quả MT (EP)       | Chấp nhận (Support)| p < 0.01     |
| H5:  Kế toán QTMT (EMA) -> Hiệu quả MT (EP)       | Chấp nhận (Support)| p < 0.01     |
+---------------------------------------------------+--------------------+--------------+

3. Sức ép từ khách hàng (CI) là lực đẩy thương mại hóa chuyển đổi xanh

Kết quả cho thấy yêu cầu của khách hàng về sản phẩm thân thiện với sinh thái có tác động trực tiếp đến việc doanh nghiệp triển khai kế toán môi trường ($H_3$). Khách hàng hiện đại không chỉ quan tâm đến giá và chất lượng, mà còn đòi hỏi sự minh bạch về "dấu chân carbon" và trách nhiệm sinh thái, tạo áp lực kinh tế trực tiếp lên ban lãnh đạo.

4. Đổi mới xanh (GIN) tạo bước đột phá trong tối ưu hóa quy trình

Đổi mới xanh tác động đồng thời đến EMA ($H_{4a}$) và trực tiếp cải thiện Hiệu quả môi trường ($H_{4b}$). Việc áp dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng, tái chế chất thải và bao bì sinh thái giúp giảm triệt để tỷ lệ hao hụt nguyên liệu, hạ giá thành sản phẩm và nâng cao danh tiếng thương hiệu.

5. EMA là đòn bẩy trung gian quyết định hiệu quả môi trường

Đóng góp quan trọng nhất là việc xác thực giả thuyết $H_5$: EMA tác động tích cực và trực tiếp lên Hiệu quả môi trường (EP). Bằng cách phân bổ chi phí môi trường chính xác vào từng sản phẩm (EMA6) và theo dõi dòng chu chuyển năng lượng - nước - chất thải (EMA1, EMA3), doanh nghiệp cắt giảm đáng kể chi phí ẩn, rút ngắn thời gian xử lý sự cố sinh thái và nâng cao chất lượng toàn diện trong chuỗi giá trị.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

Đóng góp về mặt lý thuyết (Theoretical contributions)

• Củng cố lý thuyết NRBV: Nghiên cứu mở rộng tính giải thích của Lý thuyết Dựa trên Nguồn lực Tự nhiên (NRBV) trong bối cảnh thị trường mới nổi. Công trình chứng minh EMA đóng vai trò là một "năng lực tổ chức" (organizational capability) thiết yếu, giúp chuyển hóa các nguồn lực chiến lược (chiến lược xanh, năng lực đổi mới) thành kết quả hoạt động sinh thái vượt trội.
• Khắc phục mâu thuẫn học thuật: Đề tài đã giải quyết những bất đồng trong các nghiên cứu trước (như Solovida & Latan, 2017; Christine et al., 2019; Appiah et al., 2020) về độ lớn và tính có ý nghĩa của mối quan hệ giữa chiến lược môi trường, EMA và hiệu quả môi trường.

Đóng góp về mặt phương pháp và thực tiễn (Methodological & Practical innovations)

• Chuẩn hóa thang đo EMA tại Việt Nam: Nghiên cứu đã kiểm định thành công bộ thang đo quốc tế cho các cấu trúc GS, PEU, CI, GIN, EMA, EP trong điều kiện đặc thù của doanh nghiệp Việt.
• Ứng dụng quản trị thực tế: Cung cấp mô hình tham chiếu thực hành giúp các giám đốc tài chính (CFO) và kế toán trưởng thiết kế hệ thống tài khoản chi phí môi trường, phân bổ chi phí sinh thái vào giá thành sản phẩm, và xây dựng báo cáo phát triển bền vững theo tiêu chuẩn GRI.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Nội dung báo cáo nghiên cứu này mang lại giá trị thực tiễn sâu sắc cho nhiều nhóm đối tượng:

• Nhà nghiên cứu học thuật (Academic Researchers): Tài liệu tham khảo giá trị cho các nghiên cứu chuyên sâu về Kế toán quản trị, Kế toán tài chính xanh, Quản trị bền vững và Kinh tế học môi trường tại khu vực Đông Nam Á.
• Lãnh đạo doanh nghiệp, Giám đốc Tài chính (CFO) & Kế toán trưởng:
  • Cung cấp phương pháp nhận diện và cắt giảm các lãng phí vô hình trong chuỗi cung ứng.
  • Hướng dẫn xây dựng hệ sinh thái kế toán quản trị phục vụ trực tiếp cho quá trình chuyển đổi ESG và kiểm toán nội bộ.
• Cơ quan quản lý Nhà nước & Nhà hoạch định chính sách:
  • Căn cứ thực tiễn để xây dựng khung pháp lý, thông tư hướng dẫn về áp dụng Kế toán Quản trị Môi trường trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo.
  • Cơ sở thiết lập các chính sách ưu đãi thuế và tín dụng xanh cho các doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch và quy trình quản trị minh bạch.

---

FAQ - Các câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu này là gì?

Nghiên cứu khẳng định Kế toán Quản trị Môi trường (EMA) chính là chiếc cầu nối không thể thiếu để biến các cam kết chiến lược và sức ép từ thị trường thành hiệu quả cắt giảm chi phí và cải thiện môi trường thực tế cho doanh nghiệp.

2. Phương pháp nghiên cứu có điểm gì nổi bật?

Nghiên cứu sử dụng mô hình cấu trúc tuyến tính bình phương bé nhất từng phần (PLS-SEM) với thuật toán Bootstrapping 5.000 mẫu. Mẫu khảo sát đạt chuẩn chuyên môn cao với 257 nhân sự kế toán - tài chính tại trung tâm kinh tế TP.HCM, đảm bảo độ tin cậy và giá trị hội tụ cao.

3. Kết quả nghiên cứu có thể tổng quát hóa (generalize) cho toàn bộ doanh nghiệp Việt Nam không?

Có tính đại diện cao cho các doanh nghiệp tại các đô thị lớn và trung tâm công nghiệp. Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc doanh nghiệp ở khu vực vùng sâu vùng xa với mức độ số hóa kế toán còn thấp, việc áp dụng cần có lộ trình từng bước từ kế toán chi phí vật chất cơ bản.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo (Next steps) của đề tài này là gì?

Các nghiên cứu tương lai có thể mở rộng nghiên cứu dọc (longitudinal study) để đánh giá tác động của EMA đến hiệu quả tài chính dài hạn (ROE, ROA), đồng thời tích hợp các biến kiểm soát về chuyển đổi số và công nghệ chuỗi khối (Blockchain) trong kế toán carbon.

5. Ứng dụng thực tiễn ngay lập tức của EMA đối với doanh nghiệp là gì?

Doanh nghiệp có thể thiết lập ngay hệ thống tài khoản theo dõi chi phí môi trường (chi phí xử lý nước thải, rác thải, năng lượng tiêu hao) và phân bổ chúng vào giá thành đơn vị sản phẩm thay vì ghi nhận chung vào chi phí quản lý doanh nghiệp.

---

Kết luận (150 từ)

Báo cáo nghiên cứu khoa học tham gia giải thưởng "Nhà nghiên cứu trẻ UEH" năm 2024 đã cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc về vai trò trung tâm của Kế toán Quản trị Môi trường (EMA) trong việc nâng cao hiệu quả môi trường của doanh nghiệp tại Việt Nam. Thông qua lăng kính Lý thuyết Dựa trên Nguồn lực Tự nhiên (NRBV), công trình khẳng định việc chủ động xây dựng chiến lược môi trường, đáp ứng kỳ vọng của khách hàng và đẩy mạnh đổi mới công nghệ xanh không chỉ bảo vệ hệ sinh thái mà còn tối ưu hóa chi phí vận hành toàn diện.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh và nâng tầm năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên ESG, các doanh nghiệp cần chủ động chuyển đổi từ kế toán tuân thủ truyền thống sang hệ thống kế toán quản trị môi trường tích hợp ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO DẠI HỌC KINH TÉ THÀNH PHÓ HÒ CHÍ MINH BÁO CÁO TỐNG KÉT ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC THAM GIA XÉT GIẢI THƯỞNG “NHÀ NGHIÊN cứu TRẺ UEH” NÁM 2024 INVESTIGATE FACTORS AFFECTING ENVIRONMENTAL PERFORMANCE: THE ROLE OF ENVIRONMENTAL MANAGEMENT ACCOUNTING Thuộc nhóm chuyên ngành: 1. Kinh tê: Kê toán; Ọuản trị kinh doanh TP. Hồ Chí Minh, tháng 2/2024 1 ABSTRACT In recent years, corporations have become increasingly concerned about the extensive usage of global resources and the associated environmental implications. Although many studies have been conducted on this topic, they solely focus on characteristics of environmental activities and the performance of environmental management accounting, rather than investigating the relationship between them.

The study was conducted to examine and evaluate variables affecting environmental performance by examining the role of environmental management accounting of businesses in Vietnam. Through testing the reliability of the scale and processing data using SmartPLS software with 257 collected survey samples, it shows that the following factors are very important for environmental activities and management accounting, environmental management: green innovation, customer influence, perceived environmental uncertainty, and environmental strategy. In addition, the research results also show that factors such as environmental strategy, perceived environmental uncertainty and customer influence can enhance EMA, thereby supporting environmental performance. Overall, the study meets its objectives and provides fundamental knowledge to assist SMEs in assessing their costs and environmental impacts on the environment, as well as supporting audit activities, internal control of the business to achieve higher sustainability standards.

Keywords: EMA, NRBV, environmental management accounting, environmental performance. 2 TABLES OF CONTENTS ABSTRACT. 1 TABLES OF CONTENTS. 2 LIST OF ABBREVIATIONS.

5 LIST OF TABLES.6 LIST OF FIGURES.9 CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND. The natural resource-based view (NRBV). Summary of prior research. 18 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW AND CONCEPTUALFRAMEWORK.

Environmental strategy and Environmentalmanagement accounting. Environmental strategy and Environmental performance. Perceived environmental uncertainty and Environmental management accounting. Customer influence and Environmental management accounting.

Green innovation and Environmental management accounting. Green innovation and Environmental performance. Environmental management accounting and Environmental performance 32 2. Proposed model research.

33 CHAPTER 3: PROPOSED RESEARCH METHODOLOGY. Minimum sample requirements. Data analysis method. 41 CHAPTER 4: RESEARCH RESULTS.

Evaluation of Measurement Model. Evaluation of Structural Model. Path coefficients and hypothesis testing.57 CHAPTER 5: CONCLUSION AND IMPLICATION. Theoretical and managerial implications.

Limitations and future research. 63 5 LIST OF ABBREVIATIONS Abbreviations Full writing EMA Environmental management accounting PEU Perceived environmental uncertainty CI Customer Influence GIN Green innovation GS Environment strategy EP Environmental performance SME Small and Medium Enterprise NRBV The Natural resource-based view RBV The resource-based view 6 LIST OF TABLES Table 1. Empirical result summary of prior research. Prior inconsistent result.

Measurement item & sources. Loadings, AVE, and reliability results. Fornell-Larcker criterion. Heterotrait-monotrait results (HTMT).

Collinearity Statistic (VIF) results. Effect size f square. Summary of hypotheses testing. 56 LIST OF FIGURES Figure 2.

Proposed research model.: PLS results for research models. Background There is always a close relationship between environment and development. The environment acts as an object and location for development. Environmental pollution is directly related to economic development as more and more factories are built, meaning an increase in emissions and dust in more developed countries.

From there, the quality of human life will decline. Therefore, maintaining a balance between development and the environment through many measures to control and protect the environment during the economic development process is an important issue. Vietnam's development strategy for the period from 2020 to present is rapid, sustainable economic development, environmental protection and harmonious solution of economic, environmental and social issues. Many legal regulations require businesses and investors to conduct environmental impact assessments and propose or implement environmental treatment solutions before implementing projects.

Worldwide, business trends have changed rapidly due to the competitive environment. Making a profit and gaining a competitive advantage is not enough, it is also necessary to take responsibility for environmental impacts. Worldwide, business trends have changed rapidly due to the competitive environment. Making a profit and gaining a competitive advantage is not enough, it is also necessary to take responsibility for environmental impacts.