phần Mở đầu; Kết luận, Khuyến nghị; Mục lục và Tài liệu tham khảo, nội dung luận văn đƣợc cấu trúc trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học môn Tin học trong bối cảnh chuyển đổi số tại các trƣờng THCS Chƣơng 2: Thực trạng quản lý dạy học môn Tin học trong bối cảnh chuyển đổi số tại các trƣờng THCS thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý dạy học môn Tin học trong bối cảnh chuyển đổi số tại các trƣờng THCS thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình. Kết luận và khuyến nghị 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIN HỌC TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ TẠI CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.
Các nghiên cứu về hoạt động dạy học trong môn tin học Khổng Tử (551-479 trƣớc công nguyên) với quan điểm dạy học gắn liền với PPDH hiện nay là: “Dùng cách gợi mở, đi từ gần tới xa, từ đơn giản đến phức tạp, nhƣng vẫn đòi hỏi ngƣời học phải tích cực suy nghĩ. Đòi hỏi học trò phải tập luyện, phải hình thành nề nếp, thói quen học tập” và “học không biết chán, dạy không biết mỏi”. Quan điểm của ông muốn mang lại hiệu quả dạy học phải đề cao đến các quy định về nề nếp dạy học, nâng cao trình độ của ngƣời dạy để lựa chọn đƣợc những PPDH theo hƣớng đề cao năng lực tự học, phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của ngƣời học [dẫn theo 16] Trong thế kỷ XX, Jonh Dewey (1859-1952) là một nhà triết học, nhà tâm lí học đồng thời là nhà giáo dục vĩ đại của nƣớc Mỹ, ông cho rằng: “Trƣờng học không đơn thuần là nơi ngƣời lớn dạy cho trẻ các bài học kiến thức và bài học lý luận, trƣờng học phải là một cộng đồng dân chủ trong đó mọi hoạt động đƣợc tập trung nhằm tạo ra hiệu quả nhất trong việc chia sẻ cho ngƣời học di sản tri trức của nhân loại và làm cho họ có thể sử dụng tài năng của mình vào mục đích xã hội” [9, tr. Do đó, giáo dục là một hoạt động của đời sống, là bản thân quá trình sống của trẻ chứ không phải là một sự chuẩn bị cho một cuộc sống tƣơng lai mơ hồ nào đấy.
Nhà trƣờng có nhiệm vụ tạo ra những điều kiện tốt nhất để cá nhân ngƣời học phát huy tối đa năng lực tiềm tàng của mình, tạo dựng kiến thức cho mình bằng bộ công cụ của chính mình nhƣ: đôi mắt, đôi tai, đôi tay, đôi chân và đặc biệt là tƣ duy (tƣ duy logic, tƣ duy sáng tạo và tƣ duy đột phá). Nhƣ vậy để ngƣời học có thể phát triển toàn diện mọi khả năng của mình để tham gia vào đời sống xã hội thì nhà trƣờng và giáo viên phải tạo ra một môi trƣờng trong đó những hoạt động của trẻ chứa đựng những tình huống khăn, có vấn đề để từ đó ngƣời học tự tìm tòi và xây dựng kiến thức thông qua kinh nghiệm, trải nghiệm và tƣ duy của chính bản thân mình. Trƣớc sự phát triển nhƣ vũ bão của công nghệ, Tin học đóng vai trò là môn học trung tâm đã và đang ngày càng đóng vai trò quan trọng. Kỹ năng sử dụng CNTT đang ngày càng trở thành kỹ năng thiết yếu cho mọi công dân trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, kỹ năng cho công dân thời 4.
6 Các đề án nêu trên cùng các bài viết của Quách Tuấn Ngọc (Trung tâm Tin học của Bộ GD&ĐT) về “Đổi mới tƣ duy, xây dựng môn Tin học trong nhà trƣờng phổ thông” [19, tr.23] đã nêu những lý luận để thay đổi cách nhìn nhận về cách dạy môn Tin học trong trƣờng phổ thông, những phƣơng châm có tính nguyên tắc khi triển khai việc dạy môn Tin học trong trƣờng phổ thông, về cách xây dựng chƣơng trình môn Tin học, thay đổi phƣơng pháp dạy học bằng cách ứng dụng thành tựu của công nghệ thông tin và truyền thông và những đặc thù của bộ môn Tin học để đƣa ra cách triển khai bộ môn này trong trƣờng phổ thông một cách hiệu quả nhất. Đây có thể xem là những đóng góp cần thiết để các nhà khoa học, nhà sƣ phạm quan tâm khi thiết kế chƣơng trình môn tin học cho cấp phổ thông, dù rằng các bài viết nêu trên còn mang tính chủ quan của các tác giả, đƣợc nhìn nhận từ các góc độ khác nhau trong hoàn cảnh khác nhau, đồng thời chƣa bao quát hết tất cả những điều kiện về phát triển kinh tế - xã hội của từng vùng, miền của đất nƣớc. Đối với những nhà chuyên môn, thiết kế chƣơng trình học hợp lý là một quá trình bắt đầu bằng việc xác định một cách rõ ràng, sau đó phát triển dần theo nguyên tắc “nhân – quả” cho đến khi hoàn tất. Nói cách khác, thiết kế chƣơng trình học là một quá trình diễn dịch, càng lúc càng có những hành động cụ thể hơn để thực hiện mục đích đã đƣợc xác định ban đầu”.
Nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học trong môn tin học Luận văn thạc sĩ đề tài “Thực trạng quản lý việc ứng dụng Công nghệ thông tin và truyền thông vào giảng dạy ở các trường THCS ở huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang” của tác giả Phan Tấn Chí đã nêu đƣợc tình hình giảng dạy môn Tin học ở các trƣờng THCS ở một huyện của tỉnh Tiền Giang thông qua chức năng lập kế hoạch, tổ chức và chỉ đạo việc ứng dụng Công nghệ thông tin và truyền thông vào giảng dạy ở các trường THCS. Từ kết quả nghiên cứu cơ sở lý luận cùng hạn chế thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý cần thiết để dạy học môn Tin học ở bậc THCS của địa phƣơng từng bƣớc đạt hiệu quả cao hơn. Các biện pháp đƣợc đề xuất bao gồm: Lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, tăng cƣờng chỉ đạo và quản lý các điều kiện đáp ứng cho việc ứng dụng Công nghệ thông tin và truyền thông vào giảng dạy ở các trƣờng THCS [7, tr. Luận án tiến sỹ đề tài Quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS thành phố Đà Nẵng, của tác giả Trần Văn Quang đã nêu đƣợc yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay qua đó đề xuất đƣợc biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lí đổi mới PPDH ở trƣờng THCS [21, tr.
7 Công trình nghiên cứu Thực trạng và biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tin học ở các trường THCS huyện Đất Đỏ, Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu của tác giả Huỳnh Mỹ Sƣơng đăng trên tạp chí khoa học Tạp chí Khoa học, Trƣờng Đại học Sƣ phạm, Đại học Huế, qua đó đã xác định thực trạng hoạt động dạy học môn Tin học, quản lý hoạt động dạy học môn Tin học ở các trƣờng THCS ở địa phƣơng, đồng thời đƣa ra đƣợc các biệp pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy và học môn Tin học trong các trƣờng THCS [23, tr. Tuy có nhiều bài viết, công trình nghiên cứu về quản lý dạy học song những công trình nghiên cứu về thực trạng quản lý dạy học môn Tin học ở các trƣờng THCS thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình trong bối cảnh chuyển đổi số còn ít đƣợc đề cập đến. Vì vậy, để góp phần cải thiện chất lƣợng quản lý dạy học, nghiên cứu thực trạng quản lý dạy học môn Tin học ở các trƣờng THCS thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình là cấp thiết. Một số khái niệm cơ bản 1.1 Quản lí Theo Trần Kiểm: Quản lí là một hiện tƣợng xã hội xuất hiện rất sớm, nó xuất hiện từ khi con ngƣời bắt đàu hình thành các nhóm đề thực hiện những mục tiêu mà học không thể đạt đƣợc với tƣ cách là những cá nhân riêng lẻ, nó là một yếu tố cần thiết để phối hợp những nỗ lực cá nhân hƣớng tới nhƣng mục tiêu chung [14, tr.
Không có một định nghĩa duy nhất cho thuật ngữ quản lý. Tuỳ từng tình huống cụ thể mà có các định nghĩa về quản lý khác nhau. Một số định nghĩa quản lý thƣờng đƣợc sử dụng: Dƣơng Hải Hƣng, Trần Quốc Thành (2015) cho rằng : Quản lí là một hoạt động thiết yếu đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt đƣợc những mục tiêu của nhóm. Mục tiêu của mọi nhà quản lí là hình thành một môi trƣờng mà con ngƣời có thể đạt đƣợc các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn ít nhất.
Với tƣ cách thực hành thì quản lí là nghệ thuật, còn kiến thức có tổ chức thì quản lí là khoa học [12, tr. Harold Koontz định nghĩa rằng : Quản lí là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hƣớng của chủ thể quản lí (ngƣời quản lí, tổ chức quản lí) lên khách thể (đối tƣợng quản lí) về các mặt: chính trị. Kinh tế, văn hóa, xã hội.bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phƣơng pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trƣờng và điều kiện cho sự phát triển của đối tƣợng [10, tr. Từ các khái niệm đều thể hiện ở ba yếu tố chính: 8 Một là: chủ thể quản lý: Đây là tác nhân tạo ra các tác động lên đối tƣợng đƣợc quản lý, tác nhân này có thể là cá nhân hay một tổ chức nào đó.
Các tác động lên chủ thể có thể là các công cụ quản lý, hình thức quản lý và với các phƣơng pháp quản lý khác nhau. Hai là: đối tƣợng quản lý: Đây là đối tƣợng nhận các tác động quản lý của chủ thể quản lý. Ba là: mục tiêu của quản lý: Đây là đích tới của quá trình quản lý, tối tƣợng quản lý sẽ dùng các công cụ khác nhau để đạt đƣợc mục đích của quá trình quản lý. Nhƣ vậy, "Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm chỉ huy, điều hành, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của cá nhân hướng đến mục đích hoạt động chung và phù hợp với quy luật khách quan" 1.2 Hoạt động dạy học Quách Tuấn Ngọc (2009) nhận định : Dạy học là hoạt động đặc trƣng, chủ yếu nhất của mỗi nhà trƣờng, và nó diễn ra theo một quá trình nhất định.
Hoạt động dạy học là quá trình hoạt động tƣơng tác hai chiều giữa giáo viên và học sinh.