LỜI MỞ ĐẦU. 1 DANH MỤC HÌNH ẢNH. 4 DANH MỤC BẢNG BIỂU. 5 GIỚI THIỆU SỔ TAY.
6 GIẢI THÍCH THUẬT NGỮ. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG TRƯỜNG HỌC. Đối tượng của công tác xã hội trường học. Nội dung của công tác xã hội trường học.
Vai trò của công tác xã hội trường học. Nhiệm vụ cụ thể của người thực hiện các hoạt động công tác xã hội trường học. Một số cách tiếp cận trong công tác xã hội trường học. Các hình thức hoạt động của công tác xã hội trường học.
Một số nguyên tắc đạo đức cơ bản khi thực hiện các hoạt động công tác xã hội trong trường học. Chính sách và luật pháp liên quan đến công tác xã hội trong trường học. CÁC HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG TRƯỜNG HỌC. Hoạt động truyền thông trong trường học.
Tư vấn và hỗ trợ tâm lý trong trường học. Phối hợp liên ngành và chuyển gửi. Phối hợp gia đình, nhà trường và cộng đồng. Thu thập thông tin và lưu trữ.
MỘT SỐ VẤN ĐỀ VÀ HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI. 45 TRONG TRƯỜNG HỌC. Các vấn đề và các hoạt động phòng ngừa trong trường học. Các vấn đề sức khoẻ tâm thần.
Bạo lực và bắt nạt học đường, xâm hại trẻ em. Các vấn đề liên quan đến nghiện chất. Các vấn đề liên quan đến vi phạm pháp luật. Các vấn đề liên quan tới khó khăn học tập.
Các vấn đề liên quan tới gia đình và cộng đồng. Các vấn đề và các hoạt động can thiệp trong trường học. Các vấn đề sức khoẻ tâm thần. Bạo lực và xâm hại.
Các vấn đề liên quan tới nghiện chất. Các vấn đề liên quan tới hành vi vi phạm pháp luật. Các vấn đề liên quan tới khó khăn học tập. Các vấn đề liên quan tới gia đình và cộng đồng.
79 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 84 3 DANH MỤC HÌNH ẢNH Phần 1 Hình 1. Nội dung của công tác xã hội trong trường học. Tháp nhu cầu của A.
Các chỉ số phát triển. Quy trình can thiệp và trợ giúp. Các cam kết với giá trị và đạo đức nghề nghiệp. Mô hình nguyên tắc bảo vệ thân chủ.
Tiến trình thành lập nhóm liên ngành trong nhà trường. Mô hình phối hợp giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng. Các vấn đề sức khoẻ tâm thần của học sinh. Quy trình thiết lập mạng lưới chăm sóc sức khoẻ tâm thần học sinh.
Nhóm chất gây nghiện bị lạm dụng. Các yếu tố nguy cơ dẫn đến vấn đề lạm dụng chất gây nghiện ở trẻ em. Các dấu hiệu và hành vi nguy cơ nghiện cất ở học sinh. Error! Bookmark not defined.
Các kỹ năng phòng chống nghiện chất ở học sinh. Dấu hiệu học sinh có nguy cơ vi phạm pháp luật. Biểu hiện của các rối loạn học tập đến học sinh. Giả thuyết bệnh sinh của các rối loạn học tập.
Các biểu hiện tiêu cực của học sinh. Các hoạt động phòng ngừa các vấn đề ở học sinh do tác động từ gia đình và cộng đồng. Quy trình can thiệp dựa trên nguyên tắc đảm bảo quyền và nguồn lực. Các hoạt động chuyên sâu các vấn đề sức khoẻ tâm thần.
Các hoạt động can thiệp sớm với học sinh bị bạo lực và xâm hại. Các hoạt động can thiệp khẩn cấp khi học sinh bị bạo lực và xâm hại. Can thiệp chuyên sâu với học sinh bị xâm hại và bạo lực. Các bước cụ thể khi lập kế hoạch can thiệp với học sinh nghiện chất.
Các biện pháp xử lý người chưa thành niên vi phạm pháp luật. Nội dung bản kế hoạch giáo dục cá nhân cho học sinh khó khăn học tập. 79 4 DANH MỤC BẢNG BIỂU Phần 2 Bảng 2. Các bước lập kế hoạch truyền thông.
Các phương diện của sức khỏe tinh thần. Phân biệt hành vi bạo lực học đường và hành vi bắt nạt học đường. Một số hình thức xâm hại tình dục trẻ em. Các rối loạn học tập thường gặp ở học sinh.
64 5 GIỚI THIỆU SỔ TAY Sổ tay này dành cho ai? Sổ tay này được thiết kế dành cho cán bộ quản lý, giáo viên các trường trường phổ thông trong cả nước, một số nội dung của Sổ tay được sử dụng cho cả cha mẹ học sinh (hoặc người nuôi dưỡng và chăm sóc). Tại sao cần sử dụng Sổ tay này? Việc sử dụng Sổ tay này nhằm giúp cho cán bộ quản lý, giáo viên trong trường học có thể áp dụng trong quá trình thực hiện các nội dung, hoạt động công tác xã hội trong trường học. Điều này giúp cho phòng ngừa, nhận diện sớm và can thiệp kịp thời những vấn đề sức khoẻ tâm thần, hành vi, cảm xúc, và các mối quan hệ xã hội của học sinh. Sổ tay này được sử dụng ở đâu? Sổ tay này được sử dụng trong hệ thống các cơ sở giáo dục phổ thông, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, cơ sở giáo dục có vốn đầu tư nước ngoài hoặc liên kết đào tạo với nước ngoài tại Việt Nam có người học dưới 18 tuổi, bao gồm cả cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập (sau đây gọi chung là cơ sở giáo dục); và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Ngoài ra, một số nội dung của Sổ tay có thể được chia sẻ với cha mẹ học sinh để thực hiện trong gia đình, dưới sự hướng dẫn của cán bộ, giáo viên, góp phần tư vấn, hỗ trợ cho học sinh. Sử dụng Sổ tay như thế nào? Sổ tay được được các cán bộ, giáo viên và các lực lực lượng giáo dục khác trong nhà trường sử dụng để thực hiện các hoạt động của công tác xã hội trong trường học nhằm chăm sóc, hỗ trợ, phòng ngừa, sàng lọc và can thiệp bước đầu học sinh có các nguy cơ tổn thương sức khoẻ tinh thần, khó khăn học tập hoặc các vấn đề khác như bị bạo lực, bắt nạt, vi phạm pháp luật … Nội dung và hướng dẫn trong Sổ tay được viết rất cơ bản hoạt động công tác xã hội trong trường học vì thế tất cả các cán bộ, giáo viên có thể sử dụng dễ dàng. Quý thầy cô có thể đọc phần những vấn đề chung thực hành công tác xã hội trong trường học để có thể hiểu một cách cơ bản chức năng, nhiệm vụ, nguyên tắc đạo đức, văn bản của nhà nước về thực hành công tác xã hội trong trường học. Đồng thời, nghiên cứu, tham khảo các hướng dẫn cơ bản và các phụ lục biểu mẫu để triển khai các hoạt động công tác xã hội trong trường học về phòng ngừa, hỗ trợ, sàng lọc và can thiệp bước đầu với các vấn đề của học sinh.
Nếu các vấn đề của học sinh nằm ngoài khả năng của quý thầy cô, Sổ tay cũng đã giới thiệu hệ thống các cơ sở thực hành Công tác xã hội địa phương để quý thầy cô kết nối chuyển gửi, hoặc quý thầy cô có thể tìm kiếm sự trợ giúp từ các cơ quan, tổ chức địa phương đủ chức năng để nhờ sự hỗ trợ. Cấu trúc của nội dung Sổ tay Nội dung Sổ tay bao gồm 03 phần, mỗi phần bao gồm mục đích, nội dung hướng 6 dẫn thực hành các hoạt động công tác xã hội trong trường học. Những vấn đề chung về thực hành công tác xã hội trường học: đối tượng, nội dung, vai trò của công tác xã hội trường học; nhiệm vụ của nhân viên công tác xã hội trường học; các cách tiếp cận trong công tác xã hội trường học; một số nguyên tắc đạo đức trong thực hành công tác xã hội; một số văn bản pháp lý liên quan đến triển khai công tác xã hội trường học. Các hoạt động công tác xã hội trong trường học: phần này hướng dẫn các nguyên tắc và cách thức thực hiện một số hoạt động công tác xã hội cơ bản trong trường như như các hoạt động truyền thông trong trường học, hoạt động tư vấn và hỗ trợ tâm lý trong trường học, hoạt động phối hợp liên ngành và chuyển gửi, hoạt động phối hợp gia đình, nhà trường và cộng đồng, hoạt động thu thập thông tin và lưu trữ.
Các hoạt động này giúp người thực hành công tác xã hội trong trường học có thể thực hiện một cách cơ bản các cách thức phòng ngừa và can thiệp các vấn đề của học sinh trong trường học. Các vấn đề và hoạt động công tác xã hội trong trường học: các vấn đề liên quan đến sức khỏe tinh thần, các vấn đề liên quan đến bạo lực và xâm hại, các vấn đề liên quan đến nghiện chất, các vấn đề liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật, các vấn đề liên quan đến khó khăn học tập, và các vấn đề liên quan đến gia đình và cộng đồng. Mỗi vấn đề đều được hướng dẫn các hoạt động phòng ngừa và can thiệp một cách cụ thể để người thực hành công tác xã hội trong trường học dễ dàng thực hiện. + Phần phụ lục: Mẫu biểu; Mẫu phiếu chuyển gửi; … 7 GIẢI THÍCH THUẬT NGỮ 1.
Công tác xã hội trong trường học Tại các nước phát triển, Công tác xã hội nói chung, lĩnh vực Công tác xã hội trong trường học nói riêng là một nghề nghiệp chuyên nghiệp, được thực hiện bởi các nhà công tác xã hội được đào tạo và tuân thủ các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp. Lĩnh vực Công tác xã hội trong trường học là những ứng dụng toàn bộ các kiến thức, kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp của ngành Công tác xã hội trong bối cảnh nhà trường. Các nhà công tác xã hội trường học thực hành kiến thức chuyên môn, kiến thức thực tế của mình và coi nhà trường là phạm vi hoạt động chủ yếu để liên kết giữa học sinh, phụ huynh, giáo viên và cộng đồng dân cư, nhằm đưa ra những dịch vụ tương ứng với mục tiêu giáo dục của nhà trường, từ đó hỗ trợ học sinh giải quyết những vấn đề mà các em gặp phải và thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của các em, đồng thời cũng giúp nhà trường thực hiện được những tôn chỉ và mục đích đã đề ra. Trong Sổ tay này, hoạt động Công tác xã hội trong trường học được hiểu là các hoạt động không chuyên và được thực hiện bởi bất cứ lực lượng giáo dục trong nhà trường như nhà quản lý, giáo viên, tổng phụ trách đội, bí thư đoàn thanh niên … Một số hoạt động còn có thể được thực hiện bởi phụ huynh học sinh.