BỘ CÔNG THƢƠNG TRƢỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP NAM ĐỊNH GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: SỬA CHỮA BẢO DƢỠNG HỘP SỐ TỰ ĐỘNG TRÊN Ô TÔ NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ… ngày….tháng 8 năm 2018 của Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Nam Định, năm 2018 Khoa Cơ khí & Động lực Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong nhiều năm gần đây tốc độ gia tăng số lượng và chủng loại ô tô ở nước ta khá nhanh. Nhiều kết cấu hiện đại đã trang bị cho ô tô nhằm thỏa mãn càng nhiều nhu cầu của giao thông vận tải.
Trong đó hộp số tự động được thiết kế cho các dòng xe gọn và nhẹ nhằm tăng khả năng hoạt động trơn tru, tính cơ động và cải thiện tính kinh tế nhiên liệu cho xe. Hộp số được điều khiển điện tử về thời điểm sang số và áp suất dầu để hộp số tư động chọn số với các điều kiện và tốc độ khác nhau của xe. Vì vậy xe có thể hoạt động trơn tru tại các tốc độ khác nhau của xe. Để phục vụ cho học viên học nghề và thợ sửa chữa ô tô những kiến thức cơ bản cả về lý thuyết và thực hành bảo dưỡng, sửa chữa hộp số tự động.
Với mong muốn đó chúng tôi biên soạn giáo trình sửa chữa bảo dưỡng hộp số tự động theo chương trình đào tạo đáp ứng nhu cầu học nghề công nghệ ô tô. Nhóm biên soạn xin chân thành cảm ơn quý thầy, cô trong khoa và bộ công nghệ ô tô và các đồng nghiệp trong quá trình biên soạn giáo trình này đã có những ý kiến đóng góp rất quý báu để cuốn giáo trình này được hoàn thiện. Nam Định, ngày tháng năm Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Bùi Ngọc Luận 2.
Tống Minh Hải 3. Nguyễn Lương Huy Giáo trình SCBD Hộp số tự động trên ô tô 1 Khoa Cơ khí & Động lực Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định MỤC LỤC TRANG LỜI GIỚI THIỆU 1 BÀI 1: CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA HỘP SỐ TỰ ĐỘNG 5 BÀI 2: KỸ THUẬT THÁO - LẮP HỘP SỐ TỰ ĐỘNG 74 BÀI 3: KỸ THUẬT KIỂM TRA VÀ CHẨN ĐOÁN HỘP SỐ TỰ ĐỘNG 81 BÀI 4: KỸ THUẬT BẢO DƢỠNG VÀ SỬA CHỮA HỘP SỐ TỰ ĐỘNG 92 TÀI LIỆU THAM KHẢO 101 Giáo trình SCBD Hộp số tự động trên ô tô 2 Khoa Cơ khí & Động lực Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên môn đun: Sửa chữa & bảo dƣỡng hộp số tự động trên ô tô Mã mô đun: C612021311 I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí của mô đun: mô đun này được thực hiện sau khi học xong các môn học, mô đun sau: Chính trị; Pháp luật; Tin học; Ngoại ngữ; Kỹ năng giao tiếp,Vẽ kỹ thuật; Vật liệu cơ khí; Dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật; Cơ kỹ thuật; Kỹ thuật an toàn và bảo hộ lao động; Công nghệ khí nén thuỷ lực; Thực hành nguội cơ bản; Kỹ thuật chung về ô tô và công nghệ sửa chữa; Sửa chữa và bảo dưỡng Cơ cấu phân phối khí, Sửa chữa và bảo dưỡng Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và các bộ phận cố định, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống đánh lửa và khởi động,Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống Nhiên liệu động cơ xăng dùng bộ chế hòa khí, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống Nhiên liệu động cơ diesel, Sửa chữa và bảo dưỡng trang bị điện - điện tử trên ô tô, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống điều hòa không khí trên ô tô, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống truyền động. Mô đun được bố trí ở học kỳ IV của khóa học.
- Tính chất của mô đun: mô đun chuyên môn nghề bắt buộc. Mục tiêu mô đun: - Kiến thức + Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ, phân loại hộp số tự động trong ô tô. + Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hộp số tự động + Phân tích đúng những hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng và trình bày các phương pháp bảo dưỡng, kiểm tra và sữa chữa - Kỹ năng + Tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa đúng quy trình + Sử dụng đúng các dụng cụ kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác và an toàn - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong công nghệ sửa chữa ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của sinh viên. Giáo trình SCBD Hộp số tự động trên ô tô 3 Khoa Cơ khí & Động lực Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định III.
Nội dung mô đun: Thời gian (giờ) Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra Bài 1: Cấu tạo và nguyên lý làm việc của 1 10 3 7 hộp số tự động 2 Bài 2: Kỹ thuật tháo - lắp hộp số tự động 15 6 8 1 Bài 3: Kỹ thuật kiểm tra và chẩn đoán 3 10 3 7 hộp số tự động Bài 4: Kỹ thuật bảo dưỡng và sửa chữa 4 10 3 6 1 hộp số tự động Cộng 45 15 28 2 Giáo trình SCBD Hộp số tự động trên ô tô 4 Khoa Cơ khí & Động lực Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định BÀI 1. CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA HỘP SỐ TỰ ĐỘNG Giới thiệu: Hộp số tự động là những bộ phận của hệ thống truyền lực được dùng nhiều trên các ôtô hiện đại ngày nay. Có nhiệm vụ tự động truyền, cắt, thay đổi hướng chuyển động, biến đổi mômen và số vòng quay của động cơ bằng thuỷ lực phù hợp với lực kéo của ôtô. Để tiến hành kiểm tra sửa chữa và bảo dưỡng hộp số tự động người thợ sửa chữa cần phải hiểu rõ cấu tạo các bộ phận trong hộp số tự động và nguyên lý hoạt động của nó.
Các bộ phận bao gồm: Bộ biến mô men thủy lực, bộ truyền hành tinh, hệ thống điều khiển và các cảm biến Mục tiêu thực hiện: Học xong bài này người học có khả năng: 1. Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hộp số tự động 2. Giải thích được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hộp số tự động 3. Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận chính của hộp số tự động Nội dung chính: 1.
Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hộp số tự động 2. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hộp số tự động 3. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận chính của hộp số tự động Giáo trình SCBD Hộp số tự động trên ô tô 5 Khoa Cơ khí & Động lực Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định I. Nhiệm vụ và yêu cầu 1.
Nhiệm vụ Ở phần hộp số thường, chúng ta đã biết được công dụng của hộp số là để thay đổi lực kéo tiếp tuyến ở bánh xe chủ động cho phù hợp với lực cản tổng cộng của đường. Đặc tính kéo của ôtô có hộp số thường được thể hiện trên hình Đặc tính kéo của ôtô có hộp số thường Mỗi tay số sẽ cho một đường đặc tính thể hiện mối quan hệ giữa lực kéo tiếp tuyến ở bánh xe chủ động với tốc độ của xe. Trên đặc tính thể hiện cho ôtô có lắp hộp số cơ khí ba cấp. Với đặc tính này, ngay cả khi người lái xe chọn điểm làm việc của tay số phù hợp với lực cản chuyển động của đường thì kết quả là điểm làm việc cũng chưa phải là tối ưu.
Điểm làm việc được coi là tối ưu khi nó nằm trên đường cong A là tiếp tuyến với tất cả các đường đặc tính của hộp số cơ khí ba cấp, đường cong đó gọi là đường đặc tính lý tưởng. Đường cong lý tưởng có được chỉ khi sử dụng hộp số vô cấp. Và khi đó chúng ta sẽ tránh được những mất mát công suất so với sử dụng hộp số có cấp thể hiện trên phần diện tích gạch chéo. Hộp số tự động dùng trên ôtô chưa cho đường đặc tính kéo trùng với đường đặc tính lý tưởng nhưng cũng cho ra được đường đặc tính gần trùng với đường đặc tính lý tưởng.
Với các xe có hộp số tự động thì người lái xe không cần phải suy tính khi nào cần lên số hoặc xuống số. Các bánh răng tự động chuyển số tuỳ thuộc vào tốc độ xe và mức đạp bàn đạp ga. Một hộp số mà trong đó việc chuyển số bánh răng được điều khiển bằng một ECU (Bộ điều khiển điện tử) Giáo trình SCBD Hộp số tự động trên ô tô 6 Khoa Cơ khí & Động lực Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định được gọi là ECT-Hộp số điều khiển điện tử, vμ một hộp số không sử dụng ECU được gọi là hộp số tự động thuần thuỷ lực. Hiện nay hầu hết các xe đều sử dụng ECT.
Đối với một số kiểu xe thì phương thức chuyển số có thể được chọn tuỳ theo ý muốn của lái xe và điều kiện đường xá. Cách này giúp cho việc tiết kiệm nhiên liệu, tính năng và vận hành xe được tốt hơn. Yêu cầu: Hộp số tự động đảm bảo các yêu cầu sau: - Thao tác điều khiển hộp số đơn giản nhẹ nhàng. - Đảm bảo chất lượng động lực kéo cao.
- Hiệu suất truyền động phải tương đối lớn. - Độ tin cậy lớn, ít hư hỏng, tuổi thọ cao. - Kết cấu phải gọn, trọng lượng nhỏ II. Phân loại hộp số tự động ôtô 1.
Theo vị trí lắp đặt các hộp số tự động trên xe ôtô - Loại hộp số sử dụng trên ôtô FF (động cơ đặt trước, cầu trước chủ động). Các hộp số sử dụng trên ôtô FF được thiết kế gọn nhẹ hơn so với loại sử dụng trên ôtô FR do chúng được lắp đặt cùng một khối với động cơ. Hộp truyền động và bộ dẫn động cuối cùng được bố trí trong cùng một vỏ hộp. Bộ dẫn động cuối cùng gồm một cặp bánh răng gỉảm tốc (bánh răng dẫn và bánh răng bị dẫn) và các bánh răng vi sai.
vì vậy loại hộp số tự động sử dụng trên ôtô FF còn gọi là "hộp số có vi sai". - Loại hộp số sử dụng trên ôtô FR (động cơ đặt trước, cầu sau chủ động).Các hộp số sử dụng cho ôtô FR có bộ truyền động bánh răng cuối cùng với vi sai lắp ở bên ngoài.