Giáo Trình Sửa Chữa và Bảo Dưỡng Hệ Thống Lái Ô Tô

Giáo trình sửa chữa bảo dưỡng hệ thống lái cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho việc bảo trì và sửa chữa hệ thống lái ô tô hiệu quả.

• Tác giả: Bùi Ngọc Luận
• Trường học: Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định
• Chuyên ngành: Công nghệ ô tô
• Đề tài: Hướng Dẫn Sửa Chữa và Bảo Dưỡng Hệ Thống Lái Ô Tô
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Nam Định

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1. HỆ THỐNG LÁI Ô TÔ
• 2. BÀI 2. SỬA CHỮA VÀ BẢO DƯỠNG CƠ CẤU LÁI
• 3. BÀI 3. SỬA CHỮA VÀ BẢO DƯỠNG DẪN ĐỘNG LÁI
• 4. BÀI 4. SỬA CHỮA VÀ BẢO DƯỠNG CẦU DẪN HƯỚNG
• 5. BÀI 5. SỬA CHỮA VÀ BẢO DƯỠNG TRỢ LỰC LÁI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hướng Dẫn Tổng Quan Về Sửa Chữa Hệ Thống Lái Ô Tô

Hệ thống lái ô tô là một phần quan trọng trong cấu trúc của xe, giúp điều khiển hướng di chuyển. Việc sửa chữa hệ thống lái không chỉ đảm bảo an toàn mà còn nâng cao hiệu suất hoạt động của xe. Để thực hiện công việc này, cần có kiến thức vững về cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận trong hệ thống lái.

1.1. Cấu Tạo Cơ Bản Của Hệ Thống Lái Ô Tô

Hệ thống lái bao gồm các bộ phận như vành lái, trục lái, cơ cấu lái và dẫn động lái. Mỗi bộ phận có nhiệm vụ riêng, đảm bảo sự hoạt động đồng bộ và hiệu quả của hệ thống.

1.2. Nguyên Tắc Hoạt Động Của Hệ Thống Lái

Hệ thống lái hoạt động dựa trên nguyên lý truyền lực từ vành lái đến bánh xe dẫn hướng. Khi người lái tác động vào vành lái, lực sẽ được truyền qua các bộ phận để thay đổi hướng di chuyển của xe.

II. Những Vấn Đề Thường Gặp Trong Sửa Chữa Hệ Thống Lái Ô Tô

Trong quá trình sử dụng, hệ thống lái ô tô có thể gặp phải nhiều vấn đề như độ rơ, hỏng hóc cơ cấu lái, hoặc sự cố về dầu trợ lực. Việc nhận diện sớm các vấn đề này là rất quan trọng để đảm bảo an toàn khi lái xe.

2.1. Các Hiện Tượng Hư Hỏng Thường Gặp

Một số hiện tượng hư hỏng thường gặp bao gồm độ rơ lớn ở hộp tay lái, áp suất lốp không đủ, và các chi tiết ma sát thiếu dầu bôi trơn. Những vấn đề này cần được kiểm tra và sửa chữa kịp thời.

2.2. Nguyên Nhân Gây Ra Hư Hỏng Hệ Thống Lái

Nguyên nhân gây ra hư hỏng có thể do sử dụng không đúng cách, thiếu bảo dưỡng định kỳ, hoặc các yếu tố môi trường như bụi bẩn và độ ẩm. Việc hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp người thợ sửa chữa có phương pháp khắc phục hiệu quả.

III. Phương Pháp Bảo Dưỡng Hệ Thống Lái Ô Tô Đúng Cách

Bảo dưỡng hệ thống lái ô tô là công việc cần thiết để duy trì hiệu suất và an toàn. Việc thực hiện bảo dưỡng định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề và kéo dài tuổi thọ của hệ thống.

3.1. Quy Trình Bảo Dưỡng Hệ Thống Lái

Quy trình bảo dưỡng bao gồm kiểm tra mức dầu trợ lực, độ căng dây đai, và độ rơ của các khớp cầu. Mỗi bước cần được thực hiện cẩn thận để đảm bảo an toàn.

3.2. Các Dụng Cụ Cần Thiết Trong Bảo Dưỡng

Các dụng cụ cần thiết bao gồm cơ lê, đồng hồ đo áp suất, và các dụng cụ chuyên dụng khác. Việc sử dụng đúng dụng cụ sẽ giúp quá trình bảo dưỡng diễn ra thuận lợi và hiệu quả.

IV. Hướng Dẫn Sửa Chữa Cơ Cấu Lái Ô Tô Chi Tiết

Sửa chữa cơ cấu lái là một phần quan trọng trong việc bảo trì hệ thống lái ô tô. Cần nắm rõ các bước tháo lắp và kiểm tra để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

4.1. Quy Trình Tháo Lắp Cơ Cấu Lái

Quy trình tháo lắp cơ cấu lái bao gồm các bước như tháo hộp bảo vệ trục lái, tháo đai ốc hãm vô lăng, và tháo trục lái ra khỏi cơ cấu lái. Mỗi bước cần được thực hiện theo đúng quy trình kỹ thuật.

4.2. Kiểm Tra Và Sửa Chữa Các Bộ Phận Cơ Cấu Lái

Kiểm tra các bộ phận như vành tay lái, trục tay lái và hộp tay lái để phát hiện hư hỏng. Nếu phát hiện các bộ phận bị mòn hoặc hư hỏng, cần thay thế hoặc sửa chữa kịp thời.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Việc Bảo Dưỡng Hệ Thống Lái Ô Tô

Việc bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống lái ô tô không chỉ giúp nâng cao tuổi thọ của xe mà còn đảm bảo an toàn cho người lái và hành khách. Các nghiên cứu cho thấy rằng xe được bảo dưỡng định kỳ có tỷ lệ tai nạn thấp hơn.

5.1. Lợi Ích Của Việc Bảo Dưỡng Định Kỳ

Bảo dưỡng định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề, từ đó giảm thiểu chi phí sửa chữa lớn sau này. Ngoài ra, nó cũng giúp tăng cường độ tin cậy của xe.

5.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về An Toàn Giao Thông

Nghiên cứu cho thấy rằng việc bảo dưỡng hệ thống lái đúng cách có thể giảm thiểu tai nạn giao thông. Hệ thống lái an toàn giúp người lái kiểm soát tốt hơn trong các tình huống khẩn cấp.

VI. Kết Luận Về Sửa Chữa Và Bảo Dưỡng Hệ Thống Lái Ô Tô

Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống lái ô tô là một nhiệm vụ quan trọng, không chỉ đảm bảo an toàn mà còn nâng cao hiệu suất hoạt động của xe. Việc nắm vững kiến thức và kỹ năng trong lĩnh vực này là cần thiết cho mọi kỹ thuật viên.

6.1. Tương Lai Của Ngành Sửa Chữa Ô Tô

Ngành sửa chữa ô tô đang phát triển mạnh mẽ với sự xuất hiện của công nghệ mới. Kỹ thuật viên cần cập nhật kiến thức thường xuyên để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

6.2. Tầm Quan Trọng Của Đào Tạo Chuyên Sâu

Đào tạo chuyên sâu về sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống lái ô tô là rất cần thiết. Điều này không chỉ giúp nâng cao tay nghề mà còn đảm bảo an toàn cho người sử dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ CÔNG THƢƠNG TRƢỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP NAM ĐỊNH GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: SỬA CHỮA BẢO DƢỠNG HỆ THỐNG LÁI NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ… ngày….tháng 8 năm 2018 của Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Nam Định, năm 2018 Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Khoa Cơ khí & Động lực TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin cụ thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Hệ thống lái ôtô là cụm chi tiết của gầm xe, dùng để điều khiển duy trì hoặc thay đổi hướng chuyển động của xe. Bao gồm : Cơ cấu lái, dẫn động lái và cầu trước dẫn hướng.

Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống lái là một công việc có tính thường xuyên và quan trọng đối với nghề sửa chữa ôtô, nhằm nâng cao tuổi thọ ôtô và đáp ứng cảm giác an toàn của người lái xe và hành khách đi trên xe, vì hệ thống lái không đảm bảo an toàn sẽ trực tiếp gây ra tai nạn giao thông và đe doạ đến tính mạng của con người. Do đó công việc sửa chữa không chỉ cần những kiến thức cơ học ứng dụng và kỹ năng sửa chữa cơ khí, mà nó còn đòi hỏi tinh thần trách nhiệm cao và sự yêu nghề của người thợ sửa chữa ôtô.Vì vậy công việc Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống lái đã trở thành một nghiệp vụ suốt đời của người thợ sửa chữa ôtô. Nhằm cung cấp cho học viên ngành Công nghệ ô tô học tập tại trường có kiến thức và kỹ năng nhất định về hệ thống lái trên ô tô nên chúng tôi biên soạn cuốn Giáo trình Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống lái ô tô trang bị cho học viên có đầy đủ kiến thức về cấu tạo, nhiệm vụ và nguyên tắc hoạt động của các bộ phận của hệ thống lái ôtô. Đồng thời có đủ kỹ năng phân định để tiến hành bảo dưỡng và kiểm tra, sửa chữa các hư hỏng của các bộ phận của hệ thống lái ô tô.

Với việc sử dụng đúng và hợp lý các trang thiết bị, dụng cụ đảm bảo đúng quy trình yêu cầu kỹ thuật, an toàn và năng suất cao. Nhóm biên soạn xin chân thành cảm ơn quý thầy, cô trong khoa và bộ công nghệ ô tô và các đồng nghiệp trong quá trình biên soạn giáo trình này đã có những ý kiến đóng góp rất quý báu để cuốn giáo trình này được hoàn thiện. Nam Định, ngày tháng năm Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Bùi Ngọc Luận 2.

Tống Minh Hải 3. Nguyễn Lương Huy -1- Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Khoa Cơ khí & Động lực MỤC LỤC TRANG LỜI GIỚI THIỆU 1 BÀI 1. HỆ THỐNG LÁI Ô TÔ 5 BÀI 2. SỬA CHỮA VÀ BẢO DƢỠNG CƠ CẤU LÁI 14 BÀI 3.

SỬA CHỮA VÀ BẢO DƢỠNG DẪN ĐỘNG LÁI 30 BÀI 4. SỬA CHỮA VÀ BẢO DƢỠNG CẦU DẪN HƢỚNG 48 BÀI 5. SỬA CHỮA VÀ BẢO DƢỠNG TRỢ LỰC LÁI 54 TÀI LIỆU THAM KHẢO 79 -2- Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Khoa Cơ khí & Động lực GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên môn đun: Sửa chữa & bảo dƣỡng hệ thống lái Mô đun: C612021511 I. Vị trí, tính chất của mô đun : - Vị trí của mô đun: mô đun này được thực hiện sau khi học xong các môn học, mô đun sau: Chính trị; Pháp luật; Tin học; Ngoại ngữ; Kỹ năng giao tiếp, Vẽ kỹ thuật; Vật liệu cơ khí; Dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật; Cơ kỹ thuật; Kỹ thuật an toàn và bảo hộ lao động; Công nghệ khí nén thuỷ lực; Thực hành nguội cơ bản; Kỹ thuật chung về ô tô và công nghệ sửa chữa; Sửa chữa và bảo dưỡng Cơ cấu phân phối khí, Sửa chữa và bảo dưỡng Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và các bộ phận cố định, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống đánh lửa và khởi động, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống Nhiên liệu động cơ xăng dùng bộ chế hòa khí, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống Nhiên liệu động cơ diesel, Sửa chữa và bảo dưỡng trang bị điện - điện tử trên ô tô, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống điều hòa không khí trên ô tô, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống truyền động, Sửa chữa và bảo dưỡng hộp số tự động trên ô tô, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống di chuyển.

Mô đun được bố trí ở học kỳ IV của khóa học. - Tính chất của mô đun: mô đun chuyên môn nghề bắt buộc. Mục tiêu mô đun: - Kiến thức + Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hệ thống lái ô tô + Giải thích được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống lái + Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động các bộ phận của hệ thống lái + Phân tích đúng những hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng chung và của các bộ phận hệ thống lái ô tô + Trình bày được phương pháp bảo dưỡng, kiểm tra và sửa chữa những sai hỏng của các bộ phận hệ thống lái ô tô - Kỹ năng + Tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa được các bộ phận của hệ thống lái đảm bảo yêu cầu kỹ thuật; -3- Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Khoa Cơ khí & Động lực + Sử du ̣ng đúng , hơ ̣p lý các du ̣ng cu ̣ kiể m tra , bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chin ́ h xác và an toàn. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong công nghệ sửa chữa ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên.

Nội dung mô đun: Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Tổng Thực Kiểm TT Lý thuyết số hành tra* 1 Hệ thống lái ô tô 5 2 3 2 Sửa chữa và bảo dưỡng cơ cấu lái 15 5 9 1 3 Sửa chữa và bảo dưỡng dẫn động lái 10 3 7 4 Sửa chữa và bảo dưỡng cầu dẫn hướng 5 2 2 1 5 Sửa chữa và bảo dưỡng trợ lực lái 10 3 7 Cộng: 45 15 28 2 -4- Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Khoa Cơ khí & Động lực BÀI 1. HỆ THỐNG LÁI Ô TÔ Giới thiệu: Hệ thống lái ô tô là bài học nhằm cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về nhiệm vụ, phân loại và cấu tạo nguyên lý hoạt động chung của hệ thống lái trên ô tô mà những kiến thức này sẽ làm cơ sở lý thuyết cho việc rèn luyện kỹ năng kỹ xảo trong thực hành sửa chữa hệ thống lái ô tô nói riêng và sửa chữa ô tô nói chung. Mục tiêu thực hiện: 1. Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của hệ thống lái.

Trình bày được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hệ thống lái. Trình bày được các phương pháp kiểm tra bảo dưỡng hệ thống lái 4.Tháo lắp, kiểm tra và bảo dưỡng được các bộ phận hệ thống lái đúng yêu cầu kỹ thuật. Nội dung chính: 1. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống lái 2.

Cấu tạo và hoạt động của hệ thống lái và các bộ phận. Phương pháp kiểm tra bảo dưỡng hệ thống lái 4.Tháo lắp, kiểm tra và bảo dưỡng các bộ phận của hệ thống lái. -5- Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Khoa Cơ khí & Động lực Nội dung chi tiết của bài: 1. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại 1.

Nhiệm vụ Hệ thống lái của ôtô dùng để thay đổi hướng chuyển động hoặc giữ cho ôtô chuyển động theo một quỹ đạo xác định nào đó. Yêu cầu Hệ thống lái phải bảo đảm các yêu cầu sau: - Tính linh hoạt tốt. Khi xe quay vòng trên đường gấp khúc và hẹp thì hệ thống lái phải xoay được bánh trước chắc chắn, dễ dàng, êm và đảm bảo bán kính quay vòng nhỏ nhất. - Lực lái thích hợp: Nếu không giải quyết vấn đề này thì lực đánh lái có thể lớn hơn khi xe dừng và giảm xuống khi tốc độ của xe tăng.

Do đó, để lái dễ hơn và thuận lợi trên đường đi thì nên chế tạo hệ thống lái nhẹ hơn ở tốc độ thấp và nặng hơn ở các tốc độ cao. - Phục hồi vị trí êm: Trong khi xe đổi hướng, lái xe phải giữ vô lăng chắc chắn. Sau khi đổi hướng, sự phục hồi - nghĩa là quay bánh xe trở lại vị trí chạy thẳng – phải diễn ra êm khi lái xe thôi tác động lực lên vô lăng. - Giảm thiểu truyền các chấn động từ mặt đường lên vô lăng.

Không để mất vô lăng hoặc truyền ngược chấn động khi xe chạy trên đường gồ ghề. - Giữ được chuyển động thẳng ổn định. Phân loại Tuỳ thuộc vào yếu tố căn cứ để phân loại, hệ thống lái được chia thành các loại sau: * Theo cách bố trí vành lái - Hệ thống lái với vành lái bố trí bên trái (theo chiều chuyển động của ôtô) được dùng trên ôtô của các nước có luật đi đường bên phải như ở Việt nam và một số các nước khác; - Hệ thống lái với vành lái bố trí bên phải (theo chiều chuyển động của ôtô) được dùng trên ôtô của các nước có luật đi đường bên trái như ở Anh, Nhật, Thuỵ Điển,. -6- Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Khoa Cơ khí & Động lực * Theo số lượng cầu dẫn hướng - Hệ thống lái với các bánh dẫn hướng ở cầu trước; - Hệ thống lái với các bánh dẫn hướng ở cầu sau; - Hệ thống lái với các bánh dẫn hướng ở tất cả các cầu.

* Theo kết cấu của cơ cấu lái - Cơ cấu lái loại trục vít - bánh vít; - Cơ cấu lái loại trục vít - cung răng; - Cơ cấu lái loại trục vít - con lăn; - Cơ cấu lái loại trục vít chốt quay; - Cơ cấu lái loại liên hợp (gồm trục vít, êcu, cung răng); - Cơ cấu lái loại bánh răng trụ - thanh răng. * Theo kết cấu và nguyên lý làm việc của bộ cường hoá - Hệ thống lái có cường hoá thuỷ lực; - Hệ thống lái có cường hoá khí nén; - Hệ thống lái có cường hoá liên hợp. Cấu tạo và nguyên lý làm việc 1. Hệ thống lái với cầu dẫn hƣớng loại liền (HT treo phụ thuộc).

Bố trí chung của hệ thống lái loại này được chỉ ra trên hình 1.