chương I, II và III trong sách Tin học dành cho Trung học cơ sở Quyển 1, tuy nhiên được cấu trúc và sắp đặt hơi khác một chút, đặc biệt chú trọng thực hành, chỉ giới thiệu những kiến thức phổ thông ứng dụng thực tế. Một số điểm cần chú ý là: a. GV tránh sa vào việc giải thích kĩ lưỡng kiến thức hàn lâm, khái niệm bit trong biểu diễn thông tin cũng chỉ được nêu sơ lược để HS hình dung và vận dụng được đơn vị đo dung lượng thông tin. Một số kiến thức đã được cập nhật so với sách hiện hành và có nhiều yếu tố tích hợp với các môn học khác, điều này có thể thấy trong các bài: Khả năng của máy tính, Các thiết bị vào/ra, Làm quen với máy tính, Phần mềm, Hệ điều hành Windows, Một số phần mềm ứng dụng.
Đặc biệt quan tâm đến kĩ năng gõ mười ngón. Luôn quan tâm đến cách cầm chuột và tư thế ngồi làm việc với máy tính của HS trong mọi giờ thực hành, để HS có ý thức bảo vệ sức khoẻ và tuân theo các nguyên tắc vệ sinh khi làm việc với máy tính. Yêu cầu chuẩn bị Các phương tiện dạy học cần thiết để tiến hành hoạt động dạy học ở mô đun này là: • Tài liệu Hướng dẫn GV môn Tin học lớp 6 – Mô hình trường học mới. • Tài liệu Hướng dẫn học Tin học lớp 6 – Mô hình trường học mới.
• Một số hình ảnh về nội dung bài học. • Mỗi HS (hoặc mỗi nhóm) có một máy tính để thực hành. • Phòng máy có trang bị máy tính cho GV và máy chiếu. • Cài đặt các phần mềm cần dùng và tạo biểu tượng của chúng trên màn hình Desktop.
• Quy định thư mục trên ổ đĩa để lưu bài tập thực hành và các tệp tư liệu phục vụ hoạt động học tập. Mỗi bài có thể có yêu cầu thêm (xem trong phần hướng dẫn cụ thể của mỗi bài). THÔNG TIN VÀ TIN HỌC 1. Mục tiêu bài học Bài này trang bị cho HS những kiến thức và năng lực sau: • Hiểu được khái niệm thông tin và lấy được ví dụ cụ thể để minh hoạ thế nào là thông tin.
• Chỉ ra được những vật mang tin hiện diện trong cuộc sống hàng ngày và thông tin mà chúng mang theo. – 10– • Liệt kê được ba bước của hoạt động thông tin và cách thức con người thực hiện ba bước đó thông qua các giác quan và bộ óc của mình. • Nêu được ví dụ cụ thể minh hoạ về ba bước của hoạt động thông tin. • Biết Tin học là khoa học xử lí thông tin bằng máy tính điện tử.
• Bước đầu hiểu được nhiệm vụ của ngành Tin học. Những kiến thức có liên quan đã biết Khi học bài này, HS đã hiểu biết về: • Kiến thức xã hội: Một số HS đã biết hoặc nghe nói về thông tin, Internet, máy vi tính. Yêu cầu về phương tiện dạy học (Như đã nêu ở đầu chương). Định hướng tổ chức, đánh giá hoạt động học tập của HS Định hướng hoạt động của GV Hoạt động của HS Khi HS học với tài liệu Khi HS kết thúc hoạt động A.
Hoạt động khởi động Ý tưởng sư phạm: HS lớp 6 (trừ những em ở vùng sâu vùng xa, dân tộc thiểu số) đều đã nghe nói về Internet, về cuộc cách mạng thông tin,. nên ít nhiều đã biết rằng thời đại thông tin bùng nổ xuất hiện những thiết bị tân tiến, thời thượng như iPhone, iPad. Ví dụ về Pheidippides trong phần khởi động này nhằm giúp HS biết rằng: - Thông tin có giá trị cực kì to lớn. - Tuy cuộc cách mạng về thông tin mới diễn ra vài thập kỉ gần đây nhưng loài người đã trao đổi thông tin với nhau từ thủa sơ khai.
Kết quả mong đợi: Phần khởi động giúp HS hiểu về tầm quan trọng của thông tin từ đó có hứng thú tìm hiểu những hoạt động tiếp theo. Ngoài ra hoạt động Khởi động cũng tích hợp đôi nét kiến thức Lịch sử thế giới cổ đại. – 11– Hoạt động nhóm: GV thường xuyên giám GV yêu cầu các nhóm báo cáo Đọc nội dung trong sách, sát, hướng dẫn, gợi ý, giải ví dụ tìm được, sau đó nhận sau đó tìm thêm ví dụ đáp thắc mắc nảy sinh và xét. khác để minh hoạ về giá khuyến khích HS thực hiện trị của thông tin.
các nhiệm vụ học tập. Đáp án gợi ý: Trong kinh tế, nếu sớm biết thông tin cổ đông có thể nhanh chóng mua những cổ phiếu có lợi hoặc bán đi những cổ phiếu yếu kém, nhờ thế sẽ có lợi nhuận lớn. Nếu có thông tin sớm và chính xác về dự báo thời tiết thì người nông dân sẽ có những quyết định tốt hơn cho việc trồng trọt và thu hoạch, hạn chế được thiệt hại từ những thiên tai như mưa bão, nắng hạn, gió lốc. Tỉ phú Mark Zuckerberg sáng lập mạng xã hội Facebook giúp mọi người trao đổi thông tin với nhau.
Năm 27 tuổi khối tài sản của Mark Zuckerberg đã lên tới 17,5 tỉ USD. Hoạt động hình thành kiến thức 1. Khái niệm thông tin GV quan sát, khi HS gặp GV giải thích thêm về mặt tên Hoạt động cá nhân: khó khăn thì gợi ý để các gọi: em hiểu: Đọc nội dung trong sách - Thông tin là những hiểu "Tin" là "Thông tin", "học" là để tìm hiểu ba khái niệm: biết về thế giới xung quanh. "khoa học", vì thế "Tin học" = thông tin, vật mang tin - Vật mang tin là những sự "khoa học nghiên cứu về và ngành Tin học.
vật hiện tượng có hàm chứa thông tin, con người khi tiếp xúc hay quan sát vật mang tin thì sẽ thu nhận được thông tin trong đó. Ghi nhận những thắc mắc mà nhiều em gặp phải để giải thích chung cho cả lớp. Hoạt động cặp đôi: Đây là bài tập tương đối dễ nhưng HS có thể trả lời sai do (Bài tập số 1) HS trao hiểu biết xã hội còn hạn chế hoặc không cẩn thận, ví dụ: – 12– đổi với nhau để tìm - Đèn tín hiệu giao thông màu đỏ - Cách đi tới một địa điểm thông tin chứa trong vật nào đó. mang tin, sau đó cử đại - Lời giảng của cô giáo - Đến giờ vào lớp hay giờ giải lao.
GV đi quan sát từng nhóm, uốn nắn ngay những đáp án sai để nhóm đỡ tranh luận mất thời gian. GV yêu cầu các nhóm báo cáo kết quả và nhận xét. Hoạt động thông tin GV nhắc HS chú ý tìm Giải thích để các em hiểu: của con người hiểu hai khái niệm thông thông tin vào là thông tin thu Hoạt động cá nhân: tin vào và thông tin ra. nhận được, sau quá trình xử lí (suy nghĩ, suy luận, ra quyết Quan sát hình vẽ để hiểu GV nhắc HS đọc ví dụ về định) thì con người có thông ba bước hoạt động thông hoạt động thông tin của tin ra.
tin, đọc ví dụ về người lái người lái xe để hiểu rõ về ba xe để củng cố kiến thức. bước hoạt động thông tin. Thu nhận thông tin Ý tưởng sư phạm: hoạt động cá nhân ở trên mô tả khái quát Hoạt động cặp đôi: ba bước của hoạt động thông tin, hoạt động này (và hoạt động tiếp theo) tập trung giới thiệu về bước một: thu nhận (Bài tập số 2) HS trao thông tin. đổi để tìm lời giải sau đó cử đại diện báo cáo.
Kết quả mong đợi: HS hiểu rõ giác quan nào phụ trách thu nhận dạng thông tin gì, qua đó củng cố lại kiến thức: thông tin tồn tại dưới những dạng cơ bản là hình ảnh, âm thanh, ngoài ra còn có mùi vị, cảm giác của làn da,. Đây là bài dễ nên hầu hết các em sẽ làm được. GV yêu cầu các nhóm báo cáo kết quả và nhận xét. Hỗ trợ của máy tính Giải thích những thắc mắc GV gợi ý để các em thấy rằng, trong việc thu nhận của HS (nếu có), ví dụ: chúng ta phải chế tạo ra công thông tin - Siêu âm: âm thanh tần số cụ để không thua kém thậm Hoạt động cá nhân: thấp hơn khả năng nghe chí vượt hơn các loài vật trong việc thu nhận thông tin.
Đó là HS đọc thông tin trong thấy của tai người. các dụng cụ như ống nhòm – 13– bảng để thấy rằng giác - Ống nhòm nhìn trong (ban ngày nhìn xa hàng km, quan của con người thua đêm quan sát các vật nhờ nhìn được cả ban đêm), ống kém nhiều loài động vật tia hồng ngoại mà chúng nghe y tế, thiết bị đo mùi,. khác, từ đó hiểu vì sao phát ra. GV cho HS quan sát hình ảnh con người cần sự hỗ trợ về robot thám hiểm tự hành của các công cụ trong Với HS giỏi, GV có thể Curiositi của Mĩ đổ bộ lên Sao việc thu nhận thông tin.
mở rộng: robot Curiositi Hoả vào ngày 6-8-2012, nó khác những robot trong được điều khiển tự động bằng cuộc thi Robocon ở điểm máy tính để di chuyển trên bề nào? (tự hoạt động theo mặt sao Hoả, tự động phân chương trình máy tính lập tích mẫu đất đá và gửi thông sẵn chứ con người không tin về Trái Đất, giúp con điều khiển trực tiếp vì người thu nhận được thông tin khoảng cách xa nên thời về sao Hoả. gian gửi tín hiệu quá lâu). Curiositi-robot tự hành thám hiểm sao Hoả. Nguồn: http://vnexpress.net/tin-tuc/khoa- hoc/robot-tham-hiem-sao-hoa-bi-chap-mach-3153355.
Xử lí thông tin Ý tưởng sư phạm: Hoạt động này và hoạt động tiếp theo Hoạt động cá nhân: Đọc giới thiệu để HS hiểu hoạt động xử lí thông tin của con thông tin. người diễn ra bằng công cụ gì, vì sao cần phải có sự trợ giúp của máy tính. Hoạt động cặp đôi: – 14– (Bài tập số 3) HS đọc nội Kết quả mong đợi: HS hiểu được rằng nhu cầu xử lí thông dung trong sách để hiểu tin của con người lớn hơn so với năng lực của chính họ, vì rằng ngoài bộ não của thế con người chế tạo ra máy tính để hỗ trợ. bản thân thì con người Nhắc HS: Đây là dạng câu hỏi mở, HS cần thêm máy tính để hỗ - HS quan sát ví dụ mẫu là có thể đưa ra những đáp án trợ việc xử lí thông tin.
trường hợp 1 để biết cách khác nhau về cách diễn đạt Điền vào các ô trống điền cho ba trường hợp nhưng nếu ý đúng thì vẫn trong bảng. Cử đại diện được chấp nhận. - Phải phân tích rõ thông GV yêu cầu các nhóm báo cáo tin vào là gì, thông tin ra là kết quả và nhận xét. gì, quá trình xử lí diễn ra thế nào?