Nghiên cứu về ứng dụng hợp đồng tương lai cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ứng dụng hợp đồng tương lai cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam, đánh giá hiệu quả và tiềm năng phát triển.

• Tác giả: Nguyễn Thị Bách Ý
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Tuyết Oanh
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Ứng dụng hợp đồng tương lai cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỢP ĐỒNG TƯƠNG LAI CỔ PHIẾU
• 1.1. Khái niệm cơ bản
• 1.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: SỰ CẦN THIẾT VÀ KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG HỢP ĐỒNG TƯƠNG LAI CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về thị trường chứng khoán Việt Nam
• 2.2. Thực trạng hoạt động thị trường cổ phiếu Việt Nam
• 2.3. Khả năng ứng dụng hợp đồng tương lai cổ phiếu trên thị trường Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: ỨNG DỤNG HỢP ĐỒNG TƯƠNG LAI CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 3.1. Tổng quan về phát triển thị trường Việt Nam
• 3.2. Ứng dụng hợp đồng tương lai cổ phiếu vào thị trường Việt Nam
• 3.3. Kiến nghị về lộ trình phát triển hợp đồng tương lai cổ phiếu trên thị trường Việt Nam
• P HẦN KẾT LUẬN
• BẢN TỪ VỰNG TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về hợp đồng tương lai cổ phiếu

Hợp đồng tương lai cổ phiếu (hợp đồng tương lai) là một công cụ tài chính phái sinh, cho phép nhà đầu tư giao dịch cổ phiếu tại một mức giá xác định trong tương lai. Công cụ này không chỉ giúp nhà đầu tư quản lý rủi ro mà còn tạo ra cơ hội đầu tư hấp dẫn. Theo nghiên cứu, việc áp dụng hợp đồng tương lai cổ phiếu có thể giúp giảm thiểu rủi ro cho các nhà đầu tư trong bối cảnh thị trường chứng khoán (thị trường chứng khoán) Việt Nam đang có nhiều biến động. Hợp đồng này cho phép nhà đầu tư bảo vệ giá trị tài sản của mình trước những biến động không lường trước được của thị trường. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện tại, khi mà thị trường chứng khoán Việt Nam đang trải qua giai đoạn khó khăn, việc sử dụng hợp đồng tương lai trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

1.1 Khái niệm và vai trò của hợp đồng tương lai cổ phiếu

Hợp đồng tương lai cổ phiếu là một thỏa thuận giữa hai bên để mua hoặc bán một số lượng cổ phiếu nhất định vào một thời điểm trong tương lai với mức giá đã được xác định. Vai trò của hợp đồng tương lai cổ phiếu không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ giá trị tài sản mà còn tạo ra cơ hội đầu tư cho những nhà đầu tư có chiến lược. Theo các chuyên gia, việc áp dụng hợp đồng tương lai có thể giúp tăng tính thanh khoản cho thị trường, đồng thời thu hút thêm nguồn vốn đầu tư từ các nhà đầu tư nước ngoài. Điều này không chỉ giúp cải thiện tình hình tài chính của các công ty niêm yết mà còn góp phần nâng cao uy tín của thị trường chứng khoán Việt Nam trên trường quốc tế.

1.2 Đặc điểm của hợp đồng tương lai cổ phiếu

Một trong những đặc điểm nổi bật của hợp đồng tương lai cổ phiếu là tính linh hoạt trong việc giao dịch. Nhà đầu tư có thể lựa chọn thời điểm và mức giá giao dịch phù hợp với chiến lược đầu tư của mình. Hơn nữa, hợp đồng tương lai còn cho phép nhà đầu tư thực hiện các giao dịch với khối lượng lớn mà không cần phải sở hữu ngay cổ phiếu. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro và tăng khả năng sinh lời. Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng cần lưu ý rằng việc sử dụng hợp đồng tương lai cũng đi kèm với những rủi ro nhất định, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường biến động mạnh. Do đó, việc hiểu rõ về các đặc điểm và cách thức hoạt động của hợp đồng tương lai cổ phiếu là rất quan trọng.

II. Ứng dụng và tiềm năng của hợp đồng tương lai cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Việc áp dụng hợp đồng tương lai cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam đang ngày càng trở nên phổ biến. Các nhà đầu tư có thể sử dụng công cụ này để phòng ngừa rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận. Theo các chuyên gia, hợp đồng tương lai không chỉ giúp các nhà đầu tư cá nhân mà còn hỗ trợ các tổ chức tài chính trong việc quản lý danh mục đầu tư của họ. Tiềm năng phát triển của hợp đồng tương lai cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam là rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh thị trường đang dần hoàn thiện và mở cửa hơn với các nhà đầu tư nước ngoài.

2.1 Tình hình phát triển của hợp đồng tương lai cổ phiếu tại Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong việc phát triển các sản phẩm tài chính phái sinh, trong đó có hợp đồng tương lai cổ phiếu. Sự ra đời của các sản phẩm này không chỉ đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư mà còn góp phần nâng cao tính cạnh tranh của thị trường. Theo thống kê, số lượng giao dịch hợp đồng tương lai ngày càng tăng, cho thấy sự quan tâm của nhà đầu tư đối với công cụ này. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có các chính sách hỗ trợ và khung pháp lý rõ ràng cho việc giao dịch hợp đồng tương lai cổ phiếu.

2.2 Những thách thức trong việc áp dụng hợp đồng tương lai cổ phiếu

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc áp dụng hợp đồng tương lai cổ phiếu tại Việt Nam cũng gặp phải không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hiểu biết của nhà đầu tư về công cụ này. Nhiều nhà đầu tư vẫn còn e ngại khi tham gia vào thị trường phái sinh do chưa nắm rõ các quy định và cách thức giao dịch. Hơn nữa, việc quản lý và giám sát các giao dịch hợp đồng tương lai cũng cần được cải thiện để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trên thị trường. Do đó, việc nâng cao nhận thức và kiến thức cho nhà đầu tư là rất cần thiết để thúc đẩy sự phát triển của hợp đồng tương lai cổ phiếu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua hơn một thập kỷ phát triển kể từ khi Trung tâm Giao dịch Chứng khoán TP.HCM ra đời năm 2000. Trong giai đoạn này, chỉ số VN-Index từng tăng trưởng mạnh mẽ nhưng sau đó lại liên tục giảm, gây ra nhiều thua lỗ cho nhà đầu tư và làm giảm sức hấp dẫn của thị trường. Theo ước tính, sự biến động mạnh và thiếu công cụ quản trị rủi ro hiệu quả là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Một trong những giải pháp được đề xuất nhằm giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư là ứng dụng hợp đồng tương lai cổ phiếu (HĐTLCP) – một công cụ tài chính phái sinh cao cấp, giúp phòng ngừa rủi ro giá và tạo môi trường đầu tư hấp dẫn hơn.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa các lý luận cơ bản về thị trường chứng khoán và công cụ hợp đồng tương lai cổ phiếu, phân tích thực trạng thị trường chứng khoán Việt Nam sau hơn 10 năm hoạt động, đánh giá sự cần thiết và khả năng ứng dụng HĐTLCP trên thị trường này, đồng thời rút ra bài học kinh nghiệm từ các thị trường quốc tế và đề xuất các giải pháp phát triển phù hợp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thị trường chứng khoán Việt Nam từ năm 2000 đến năm 2012, với trọng tâm là các công cụ phái sinh cổ phiếu.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro cho nhà đầu tư, thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời góp phần hoàn thiện khung pháp lý và hệ thống giao dịch cho các sản phẩm phái sinh. Các chỉ số như giá trị giao dịch, khối lượng giao dịch và mức độ biến động của VN-Index được sử dụng làm thước đo hiệu quả và tính hấp dẫn của thị trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết thị trường chứng khoán và lý thuyết hợp đồng tương lai cổ phiếu.

1. Lý thuyết thị trường chứng khoán: Bao gồm các khái niệm về cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu đãi, quyền và lợi ích của cổ đông, cũng như các loại rủi ro đầu tư như rủi ro hệ thống và phi hệ thống. Lý thuyết này giúp hiểu rõ cơ cấu và hoạt động của thị trường cơ sở, cũng như vai trò của cổ phiếu trong việc huy động vốn và phân phối lợi nhuận.

2. Lý thuyết hợp đồng tương lai cổ phiếu (HĐTLCP): Định nghĩa HĐTLCP là hợp đồng mua bán cổ phiếu trong tương lai với mức giá đã thỏa thuận trước. Các đặc điểm kỹ thuật của HĐTLCP như quy mô hợp đồng, thời gian giao dịch, ký quỹ, phương thức thanh toán và các loại lệnh giao dịch được phân tích chi tiết. Lý thuyết này cũng đề cập đến vai trò của HĐTLCP trong việc phòng ngừa rủi ro, kinh doanh chênh lệch giá và tạo tính thanh khoản cho thị trường phái sinh.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm: hợp đồng tương lai, ký quỹ (margin), mark-to-market (đánh giá lại giá trị hợp đồng hàng ngày), các loại lệnh giao dịch (market order, limit order, stop order), và các rủi ro liên quan đến hợp đồng tương lai như rủi ro thanh lý trước hạn, rủi ro thị trường và rủi ro thanh toán.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp với các phương pháp phân tích định lượng và định tính.

• Nguồn dữ liệu: Chủ yếu là số liệu thứ cấp được thu thập từ các cơ quan thống kê, báo cáo ngành, tài liệu pháp luật và các nghiên cứu quốc tế về thị trường hợp đồng tương lai cổ phiếu, đặc biệt là kinh nghiệm từ sàn giao dịch OneChicago tại Mỹ.

• Phương pháp phân tích: Bao gồm phân tích thống kê mô tả, so sánh các chỉ số thị trường, phân tích nội dung các văn bản pháp luật và mô hình hóa quan hệ giá tương lai – giá hiện tại dựa trên nguyên tắc không có lợi nhuận chênh lệch (no-arbitrage principle).

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2012, giai đoạn thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển và bắt đầu tiếp cận các công cụ phái sinh. Quá trình thu thập và xử lý dữ liệu được thực hiện trong năm 2011-2012.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khách quan, toàn diện và khả năng áp dụng thực tiễn cao, đồng thời giúp rút ra các bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng thị trường chứng khoán Việt Nam: Sau hơn 10 năm hoạt động, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có sự phát triển về quy mô và số lượng doanh nghiệp niêm yết, tuy nhiên vẫn tồn tại nhiều hạn chế như thanh khoản thấp, biến động giá mạnh và thiếu công cụ quản trị rủi ro hiệu quả. Giá trị vốn hóa thị trường năm 2011 đạt khoảng 20% GDP, nhưng chỉ số VN-Index có xu hướng giảm liên tục trong giai đoạn gần đây, làm giảm niềm tin của nhà đầu tư.

2. Sự cần thiết ứng dụng hợp đồng tương lai cổ phiếu: HĐTLCP được nhận định là công cụ quản trị rủi ro hiệu quả, giúp nhà đầu tư phòng ngừa biến động giá cổ phiếu, đồng thời tạo điều kiện cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia thị trường. Theo báo cáo ngành, việc triển khai HĐTLCP sẽ góp phần tăng tính thanh khoản và ổn định thị trường, giảm thiểu rủi ro hệ thống.

3. Kinh nghiệm quốc tế từ sàn OneChicago: OneChicago là một trong những sàn giao dịch hợp đồng tương lai cổ phiếu phát triển nhanh nhất thế giới, với hơn 550 loại cổ phiếu được giao dịch. Sàn sử dụng hệ thống giao dịch điện tử hiện đại, quy trình thanh toán bù trừ chặt chẽ và đa dạng các loại lệnh giao dịch, giúp giảm thiểu rủi ro thanh toán và tăng tính minh bạch. Mức ký quỹ duy trì khoảng 20% giá trị hợp đồng, đảm bảo an toàn tài chính cho các bên tham gia.

4. Rủi ro và thách thức khi áp dụng HĐTLCP tại Việt Nam: Các rủi ro chính bao gồm rủi ro thanh lý hợp đồng trước hạn, rủi ro không thể đóng vị thế trước ngày đáo hạn, rủi ro thanh toán và rủi ro thị trường không phản ánh đúng giá trị cơ sở. Ngoài ra, khung pháp lý chưa hoàn chỉnh, hệ thống giao dịch và công nghệ chưa đáp ứng yêu cầu, cùng với nguồn nhân lực hạn chế là những thách thức lớn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các hạn chế trên thị trường chứng khoán Việt Nam chủ yếu do thiếu các công cụ phái sinh hiệu quả để quản trị rủi ro, cũng như hệ thống pháp lý và công nghệ chưa đồng bộ. So với các thị trường phát triển như Mỹ, nơi OneChicago hoạt động thành công, Việt Nam cần xây dựng khung pháp lý chặt chẽ, hệ thống giao dịch điện tử hiện đại và quy trình thanh toán bù trừ minh bạch để đảm bảo an toàn cho nhà đầu tư.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ diễn biến VN-Index giai đoạn 2000-2011, biểu đồ giá trị vốn hóa thị trường và khối lượng giao dịch, cũng như bảng so sánh các đặc điểm kỹ thuật của hợp đồng tương lai cổ phiếu tại OneChicago và dự kiến áp dụng tại Việt Nam. Việc áp dụng HĐTLCP không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý cho hợp đồng tương lai cổ phiếu: Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật rõ ràng, chặt chẽ về quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, quy định về ký quỹ, thanh toán bù trừ và xử lý rủi ro. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phối hợp với Bộ Tư pháp.

2. Xây dựng hệ thống giao dịch điện tử hiện đại: Đầu tư phát triển nền tảng giao dịch trực tuyến, tích hợp các loại lệnh đa dạng và hệ thống thanh toán bù trừ tự động nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả giao dịch. Thời gian thực hiện: 2-3 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM và các đơn vị công nghệ tài chính.

3. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho nhà đầu tư và nhân lực vận hành: Tổ chức các chương trình đào tạo, phổ biến kiến thức về hợp đồng tương lai cổ phiếu, kỹ năng quản trị rủi ro và sử dụng công nghệ giao dịch. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Trung tâm đào tạo chứng khoán và các tổ chức tài chính.

4. Thí điểm triển khai hợp đồng tương lai cổ phiếu trên một số cổ phiếu blue-chip: Lựa chọn các cổ phiếu có tính thanh khoản cao để thí điểm nhằm đánh giá hiệu quả và điều chỉnh chính sách phù hợp trước khi mở rộng ra toàn thị trường. Thời gian thực hiện: 1 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM phối hợp với các công ty chứng khoán.

5. Tăng cường công tác giám sát và quản lý rủi ro: Thiết lập các cơ chế giám sát chặt chẽ, xử lý kịp thời các vi phạm và rủi ro phát sinh trong giao dịch hợp đồng tương lai cổ phiếu. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các cơ quan liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Giúp hiểu rõ về cơ sở lý thuyết, thực trạng và các giải pháp phát triển công cụ phái sinh, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.

2. Các công ty chứng khoán và tổ chức tài chính: Cung cấp kiến thức về kỹ thuật giao dịch hợp đồng tương lai cổ phiếu, quản trị rủi ro và vận hành hệ thống giao dịch hiện đại.

3. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Nâng cao nhận thức về lợi ích và rủi ro khi tham gia thị trường phái sinh, giúp họ đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả hơn.

4. Giảng viên và sinh viên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo học thuật, giúp hiểu sâu về thị trường chứng khoán phái sinh và các công cụ quản trị rủi ro hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

1. Hợp đồng tương lai cổ phiếu là gì?
   Hợp đồng tương lai cổ phiếu là thỏa thuận mua hoặc bán một số lượng cổ phiếu nhất định với mức giá đã thỏa thuận vào một thời điểm xác định trong tương lai. Ví dụ, nhà đầu tư có thể mua hợp đồng tương lai cổ phiếu IBM với giá $50 cho 100 cổ phiếu, giao dịch sẽ được thực hiện sau 3 tháng.

2. Lợi ích chính của hợp đồng tương lai cổ phiếu đối với nhà đầu tư là gì?
   HĐTLCP giúp nhà đầu tư phòng ngừa rủi ro biến động giá cổ phiếu, tạo điều kiện tham gia thị trường với vốn nhỏ hơn và tăng tính thanh khoản. Ví dụ, nhà đầu tư có thể khóa giá mua bán để tránh thiệt hại khi giá cổ phiếu biến động bất lợi.

3. Rủi ro khi tham gia giao dịch hợp đồng tương lai cổ phiếu gồm những gì?
   Các rủi ro chính gồm rủi ro thanh lý hợp đồng trước hạn, rủi ro không thể đóng vị thế, rủi ro thanh toán và rủi ro thị trường không phản ánh đúng giá trị cơ sở. Ví dụ, nếu nhà đầu tư không đủ ký quỹ bổ sung khi giá biến động, hợp đồng có thể bị thanh lý bắt buộc.

4. Khung pháp lý hiện nay của Việt Nam đã sẵn sàng cho hợp đồng tương lai cổ phiếu chưa?
   Hiện tại, khung pháp lý về công cụ phái sinh tại Việt Nam còn chưa hoàn chỉnh, cần bổ sung các quy định chi tiết về quyền và nghĩa vụ, ký quỹ, thanh toán bù trừ để đảm bảo an toàn và minh bạch cho thị trường.

5. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho Việt Nam trong phát triển hợp đồng tương lai cổ phiếu?
   Kinh nghiệm từ sàn OneChicago cho thấy việc xây dựng hệ thống giao dịch điện tử hiện đại, quy trình thanh toán bù trừ chặt chẽ và đa dạng loại lệnh giao dịch là yếu tố then chốt giúp thị trường phát triển an toàn và hiệu quả.

Kết luận

• Hợp đồng tương lai cổ phiếu là công cụ tài chính phái sinh quan trọng giúp quản trị rủi ro và tăng tính thanh khoản cho thị trường chứng khoán.
• Thị trường chứng khoán Việt Nam sau hơn 10 năm phát triển vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là thiếu công cụ phái sinh hiệu quả.
• Kinh nghiệm từ sàn OneChicago cho thấy sự cần thiết của hệ thống giao dịch hiện đại, khung pháp lý chặt chẽ và quy trình thanh toán bù trừ minh bạch.
• Việt Nam cần hoàn thiện pháp lý, xây dựng hệ thống công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực để triển khai hợp đồng tương lai cổ phiếu thành công.
• Các bước tiếp theo bao gồm thí điểm sản phẩm, nâng cao nhận thức nhà đầu tư và tăng cường giám sát thị trường nhằm phát triển bền vững công cụ phái sinh trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Quý độc giả và các nhà đầu tư được khuyến khích nghiên cứu sâu hơn và tham gia đóng góp ý kiến để hoàn thiện và phát triển thị trường hợp đồng tương lai cổ phiếu tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TONG QUAN VE HOP DONG TUONG LAI CO PHIEU cells 1. CO BAN VE CO PHIEU 1. Khai niém Trong nên kinh tế thị trường, các doanh nghiệp có nhiều hình thức tổ chức kinh doanh cơ bản như doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp cổ phần, công ty hợp doanh, công ty liên doanh. Trong các loại hình tổ chức doanh nghiệp thì công ty cổ phân là chủ thể hoạt động quan trọng nhất trên thị trường chứng khoán, là mô hình tổ chức rất phổ biến của các doanh nghiệp lớn ở các nước có nên kinh tế thị trường.

Đặc biệt đây là loại hình công ty phát triển rất mạnh mẽ từ nữa cuối thế kỷ 19 đến nay. Theo Luật doanh nghiệp Việt Nam công ty cổ phân là doanh nghiệp, trong đó: s* Vốn điểu lệ được chia thành nhiễu phần bằng nhau gọi là cổ phân % Cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân; số lượng cổ đông tối thiểu là ba và không hạn chế số lượng tối đa s* Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm vé các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp s* Cổ đông có quyển tự do chuyển nhượng cổ phần của mình cho người khác Luật các nước quy định chỉ có công ty cổ phần mới được phát hành cổ phiếu để hình thành vốn điều lệ khi thành lập và được phát hành cổ phiếu mới để tăng vốn. Theo Luật chứng khoán Việt Nam cổ phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn cổ phần của tổ chức phát hành. Do đó, nó được coi như là một tài sản thực sự hay nói cách khác vốn công ty cổ phần được chia ra thành những phân bằng nhau gọi là cổ phiếu.

Trong thực tế, cổ phiếu có thể chia thành nhiều loại khác nhau theo nhiễu tiêu thức khác nhau. Nếu căn cứ vào quyên lợi của cổ đông, cổ phiếu được phân chia thành hai loại: s* Cổ phiếu phổ thông (cổ phiếu thường- common stock): là một loại chứng khoán vốn, không có kỳ hạn, tổn tại cùng với sự tổn tại của công ty, lợi tức cổ phiếu được trả vào cuối năm quyết toán. Người sở hữu cổ phiếu phổ thông gọi là cổ đông thường. * Cổ phiếu ưu đãi (preferred stock) hay còn gọi cổ phiếu đặc quyền là loại cổ phiếu được hưởng những quyền lợi ưu tiên hơn so với cô phiếu thường như: e Được ưu tiên chia lãi cô phần trước loại cổ phiếu thường e_ Được ưu tiên phân chia tài sản còn lại của công ty khi phá sản trước cỗ phiếu thường.

Quyền và lợi ích khi đầu tư vào cổ phiếu thường Khi các nhà đâu tư mua cổ phiếu của công ty cổ phần chính là đang góp vốn cùng công ty hoạt động, là người chủ sở hữu công ty — gọi là cổ đông, họ có quyển và lợi ích khi đâu tư vào cổ phiếu thường như sau: * Quyén bỏ phiếu biểu quyết: cổ đông thường có quyển trong việc kiểm soát công ty thông qua sự lựa chọn Hội đồng quản trị và bỏ phiếu quyết định các chính sách của công ty tại Đại hội đồng cổ đông thường niên. Ngoài cổ đông còn có quyên bỏ phiếu biểu quyết cho các vấn để khác như : ° Phát hành chứng khoán cao cấp hoặc phát hành thêm chứng khoán thường ° Tách, gộp chứng khoán. ° Những thay đổi quan trọng trong việc kinh doanh của công ty. * Quyền mua trước cổ phiếu.

cỗ đông có quyền mua trước sẽ mua những cổ phần mới phát hành để bảo vệ tỷ lệ quyền sở hữu của họ trong công ty. Ngoài ra, nếu cổ đông không thực hiện quyển mua trước (right) của mình thì có thể chuyển nhượng quyển mua trước cho người khác, thời hạn của quyển mua trước thường là ngắn hạn. ** Quyền hưởng cổ tức: khi công ty kinh doanh có lợi nhuận thì cổ đông được quyển nhận một phần hoặc toàn bộ lợi nhuận do công ty tạo ra. Mức chỉ trả cổ tức hoặc giữ lại và hình thức chi trả(bằng tiền, cổ phiếu, tài sản) phụ thuộc vào chính sách cổ tức của công ty mà những chính sách này phải được Đại hội đồng cổ đông thông qua.

s* Các quyền khác : ° Trách nhiệm hữu hạn: Cổ đông chỉ mất khoản vốn đã đầu tư vào cổ phiếu của công ty hay nói cách khác họ không có nghĩa vụ phải trả hết những khoản nợ của công ty khi công ty bị phá sản. ° Giám sát sổ sách công ty: Cổ đông có quyển nhận được danh sách các cổ đông, nhận báo cáo hằng năm và nhiều quyển khác. Quyển giám sát không bao gồm quyển điều tra những dữ liệu chỉ tiết của tài khoản, các biên bản trong các cuộc họp của Ban giám đốc hoặc các hồ sơ tài chính của công ty. ° Bảo vệ công ty: Cổ đông được phép kiện bộ máy quản lý công ty (bao gồm các thành viên Hội đồng quản trị) nếu họ thấy rằng các nhà quản trị đó đã gây ra những hành động có thể gây tai họa cho công ty.

° Quyên đối với tài sản còn lại: Khi công ty phá sản (thanh lý), cổ đông người chủ sở hữu —- có quyển nhận lại tài sản từ công ty. Phần tài sản còn lại mà cổ đông thường có thể nhận được chỉ sau khi tất cả các chứng khoán nợ và chứng khoán khác đã được thanh toán. Nghĩa là cổ đông thường được xếp cuối cùng trong danh sách ưu tiên trong thanh toán khi công ty thanh lý hay bị giải thể, phá sản. ° Hạn chế những hành động trái luật: Cổ đông được phép có những hành động phản ứng lại Hội đồng quản trị công ty để chống lại việc thực hiện những điều không đúng với Điều lệ công ty.

Lợi nhuận và rủi ro khi đầu tư vào cổ phiếu 1. Lợi nhuận đầu tư vào cỗ phiếu Lợi nhuận đâu tư vào cổ phiếu đến từ hai nguồn sau: * Thứ nhất: Cổ tức là một phần trong lợi nhuận của doanh nghiệp dành chia cho cổ đông, được gọi là thu nhập của cổ đông. Trừ trường hợp cổ phiếu ưu đãi, nói chung là cổ phiếu có cỗ tức không cố định. Tuy nhiên mức độ cao thấp của cổ tức cũng như tính chất ổn định tương đối của việc chỉ trả cổ tức giữa các ngành và các công ty trong từng ngành có sự khác nhau.

* Thứ hai: Lãi vốn là khoản chênh lệch giữa giá thu được khi bán cổ phiếu và giá đã mua vào. Lãi vốn cấu thành một phần quan trọng trong tổng lợi tức mà cổ phiếu đem lại cho cổ đông. Chỉ khi cổ phiếu tăng giá thì mới có lãi vốn cho nên nhà đầu tư cần phải quan tâm tới khả năng tăng giá của cổ phiếu. Giữa mức cổ tức và khả năng tăng giá của cổ phiếu không có mối liên hệ cố định.

Có loại cổ phiếu có mức trả cổ tức cao và ổn định nhưng lại kém tiểm năng tăng giá ngược lại cổ phiếu mức trả cổ tức thấp thậm chí không có cổ tức nhưng lại hứa hẹn tiểm năng tăng giá mạnh. Rủi ro đầu tư cổ phiếu Rủi ro của một công cụ tài chính nói chung mà điển hình là cổ phiếu được hiểu là tính chất không chắc chắn trong nguồn lợi tức mà nó mang lại cho người nắm giữ. Cho nên đầu tư vào cổ phiếu có thể gặp rủi ro là thu nhập không ổn định do lợi nhuận của công ty không ổn định hoặc lãi vốn âm. Đối với cổ đông thường còn gặp rủi ro rất lớn trong trường hợp công ty giải thể phá sản thì họ là người ưu tiên sau cùng.

Những nhân tố góp phân tạo nên những thay đổi trong lợi tức cấu thành các yếu tố rủi ro. Có thể chia làm hai loại: s* Rúi ro hệ thống: là phần trong biến đổi tổng thể của lợi nhuận gây ra bởi những yếu tố tác động tới giá cả của tất cả các loại chứng khoán. Những biến đổi về kinh tế, chính trị và xã hội là những nguồn rủi ro hệ thống. Hiệu ứng của chúng là làm cho hầu hết giá của hầu hết các cổ phiếu thường cùng chuyển động theo một hướng.

s* Núi ro phí hệ thống: là phần của tổng rủi ro chỉ xảy ra riêng một hãng hay một ngành. Các yếu tố như năng lực quản lý, những ưu tiên tiêu dùng, các cuộc bãi công gây ra những biến động hệ thống của lợi nhuận trong một công ty. Các yếu tố không hệ thống về cơ bản là độc lập với những yếu tố tác động đến thị trường chứng khoán nói chung vì những yếu tố này tác động đến một công ty nên chúng phải được khảo sát riêng biệt cho từng công ty. HỢP ĐÒNG TƯƠNG LAI CỎ PHIẾU 1.

Sự ra đời của hợp đồng tương lai (HĐTL) Những dấu vết và nguồn gốc của HĐTL đã được tìm thấy ngay từ thời Trung cô tại Châu Âu, đó là mối quan hệ được hình thành giữa thương nhân và nông dân. Vào những năm mắt mùa, người nông dân trữ hàng làm giá cả tăng cao, điều này gây khó khăn cho giới thương nhân. Ngược lại, khi bội thu, giới thương nhân lại dìm giá xuống, gây khó khăn cho người nông dân. Để tránh tình trạng đó, thương nhân và người nông dân đã gặp nhau trước mỗi vụ mùa đề thỏa thuận giá cả trước.

Như vậy, rủi ro về giá của cả hai bên đã được giải quyết. Tuy nhiên, HĐTL đầu tiên trên thế giới ra đời tại thành phố Chicago (Hoa Kỳ). Vào thập niên 40 thế kỷ XIX, Chicago đã trở thành một trung tâm thương mại lớn của Hoa Kỳ. Cũng trong thời gian đó, máy gặt McCormick đã được phát minh, giúp cho năng suất sản xuất lúa mì tại Mỹ tăng lên rất nhanh chóng.

Do đó, những người nông dân trồng lúa mì từ khắp nơi đều quy tụ về Chicago dé bán sản phẩm của họ. Dần dần, hoạt động này trở nên sôi nổi đến mức hầu như không đủ nhà kho chứa lúa mì của nông dân. Ngoài ra, sự tồn tại những phương pháp nghèo nàn trong việc cân và phân loại hàng hóa đã đây người nông dân vào tình thế phải chịu sự định đoạt của các thương nhân. Tình hình có vẻ khả quan hơn, khi vào năm 1848, một trung tâm giao dịch The Chicago Board of Trade (CBOT) đã được thành lập.

Ở đó, người nông dân và các thương nhân có thể mua bán trao ngay tiền mặt và lúa mì theo tiêu chuẩn về số lượng và chất lượng do CBOT qui định. Nhưng các giao dịch ở CBOT bấy giờ chỉ dừng lại ở hình thức của một chợ nông sản vì hình thức mua bán chỉ là nhận hàng - trao tiền đủ, sau đó thì quan hệ các bên chấm dứt.