Đặt vấn đề Lồng ghép giới là một phương pháp tiếp cận, một chiến lược tiếp cận nhằm đưa các yếu tố giới vào chính sách, pháp luật, chương trình, dự án nhằm đảm bảo quyền lợi ích hợp pháp của cả nam giới và phụ nữ trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Lồng ghép giới được thực hiện trong mọi hoạt động của các cơ quan, t6 chức một cách thường xuyên, có ý thức, nhằm giải quyết có hiệu quả các van dé của mỗi giới, qua đó thực hiện mục tiêu bình đăng giới. Trường Đại học Luật Hà Nội là trung tâm giảng dạy, đào tạo pháp luật, trung tâm truyền bá kiến thức pháp lý càng đòi hỏi phải thực hiện việc lồng ghép giới trong chương trình đào tạo luật và trong suốt quá trình dạy học. Lồng ghép giới vào các trường đại học là nghiên cứu và dạy học các kiến thức khoa học về giới, để các kiến thức về giới được hiểu một cách chính xác, khoa học, được nhanh chóng áp dụng vào thực tiễn cuộc sống, đưa các quy luật xã hội về bình đăng giới vào cuộc sống.
Thực hiện lồng ghép giới trong chương trình đào tạo và thực hiện trong quá trình dạy học nhằm hình thành ở sinh viên, người học các kiến thức pháp lý vững vàng, chuyên sâu nhưng đồng thời hình thành thái độ có trách nhiệm giới với tư cách là những người hoạt động tương lai trong các lĩnh vực pháp lý, bảo vệ quyên, lợi ích của người dân. 7 Chuyên đề này sẽ phân tích khái quát một số vấn đề lý luận có liên quan đến bình đăng giới, bạo lực giới, lồng ghép giới, phòng, chống bạo lực giới để có cơ sở lý luận trong việc thực hiện lồng ghép giới và phòng, chống bạo lực giới vào chương trình đào tạo ngành Luật của Trường Đại học Luật Hà Nội. Những vấn đề lý luận cơ bản về bình đẳng giới, bạo lực giới, lồng ghép giới, phòng, chống bạo lực giới 1. Bình dang giới Bình đắng giới được tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau.
Khi nói đến bình đăng giới là nói đến sự bình đăng giữa nam và nữ về cơ hội, điều kiện dé tham gia, đóng góp và thụ hưởng trên cơ sở tính đến những đặc điểm đặc thù về giới tính của mỗi giới. Theo quan điểm của Ủy ban Quốc gia vi su tiễn bộ của phụ nữ Việt Nam, bình đẳng giới là sự thừa nhận và coi trọng như nhau các đặc điểm giống và khác nhau giữa phụ nữ và nam giới. Nam giới và phụ nữ có vị thế bình đăng và được tôn trọng như nhau'. Nội dung bình đắng giới giữa nam giới và phụ nữ bao gồm: i) Có điều kiện bình dang dé phát huy hết kha năng và thực hiện mong muốn của mình; ii) Có cơ hội bình đăng dé tham gia, đóng góp và thụ hưởng các nguồn lực của xã hội và thành quả phát triển; iii) Được hưởng tự do và chất lượng cuộc sống bình dang; iv) Được hưởng thành quả bình dang trong mọi lĩnh vực của xã hộ.
Theo quan điểm của Ngân hàng thé giới, bình đăng giới được hiểu là sự bình đăng về luật pháp, về cơ hội và bình đắng về tiếng nói (khả năng tác động và đóng góp cho quá trình phát triển)”. Theo qui định của Luật Bình dang giới, bình đăng giới là việc nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực của minh cho sự phát triển của cộng đồng, của gia đình và thụ hưởng như nhau thành quả của sự phát triển đó (Khoản 3 Điều 5 Luật Bình đẳng giới). Trong sự phát triển kinh tế xã hội, vẫn tồn tại sự phân biệt đối xử về ĐIỚI. Sự phân biệt đối xử về giới dẫn tới bất bình đăng giới.
Việc đảm bảo công bằng xã hội là phương tiện, biện pháp dé đảm bảo bình dang giới. Hiện nay, bình đăng giới đã trở thành van dé trung tâm của phát triển. Bình đăng giới vừa là ' Uy ban Quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam, Tài liệu hướng dẫn lồng ghép giới hướng tới bình đăng giới ở Việt Nam thông qua chu trình chính sách quốc gia có trách nhiệm giới, tr.6 “ Ủy ban Quốc gia vì sự tiễn bộ của phụ nữ Việt Nam, Tài liệu hướng dẫn lồng ghép giới hướng tới bình đăng giới ở Việt Nam thông qua chu trình chính sách quốc gia có trách nhiệm giới, tr.6 * Báo cáo nghiên cứu chính sách của Ngân hàng thé giới (2001), Dua van đề giới vào phát triển thông qua sự bình đăng giới về Quyền, Nguồn lực và Tiếng nói (Sach tham khảo), Nxxb Văn hóa — Thông tin, Hà Nội, tr. 8 mục tiêu phát triển vừa là yêu tổ dé nâng cao khả năng tăng trưởng của quốc gia, xóa đói giảm nghèo và quản lý nhà nước hiệu quả'.
Đảm bảo bình đăng giới trên thực tế sẽ đảm bảo sự phát triển bền vững. Binh dang giới cần được hiểu một cách chính xác, có sự phân biệt với quyền bình đăng nam, nữ. Việc tạo các cơ hội, điều kiện như nhau đối với phụ nữ và nam giới là bình đăng nam, nữ, tuy nhiên, từ góc độ giới, không phải lúc nào sự bình dang nhu vay cting dem lai su binh dang giới. Bởi vì phụ nữ va nam giới có những đặc điểm giới tính khác nhau, bi chi phối khác nhau bởi các qui phạm xã hội, các chuẩn mực, khuôn mẫu hành vi, có các xuất phát điểm không giống nhau.
Vì vậy, việc tạo cơ hội, điều kiện như nhau đối với phụ nữ và nam giới không đưa lại kết quả giỗng nhau, không làm cho phụ nữ được quyên tiếp cận với tri thức, kỹ năng, các nguồn lực như nam giới, do đó chưa đảm bảo bình đăng giới trên thực tế. Quan điểm bình đẳng giữa nam và nữ như vậy là chưa có nhận thức giới và do đó không đem lại sự bình đăng giới thực chất. Quan điểm bình đăng có nhận thức giới tiếp cận từ góc độ thừa nhận và tôn trọng những đặc điểm khác nhau giữa nam giới và phụ nữ về các đặc điểm giới tính và đặc thù về giới, quan hệ giới trong bối cảnh kinh tế xã hội cụ thé. Vi dụ: do trong xã hội còn ton tại những định kiến về những công việc mà phụ nữ hoặc nam giới có thé làm nên cơ hội tiếp cận của phụ nữ đối với những công việc có tính chuyên môn kỹ thuật cao, có hàm lượng tri thức cao thường được giao cho nam giới.
Điều đó đã ảnh hưởng trực tiếp tới quyền của phụ nữ được tiếp cận chuyên môn kỹ thuật, khoa học công nghệ, từ đó ảnh hưởng đến khả năng tìm kiếm việc làm của phụ nữ trong công cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện nay. Do đó, xuất phat từ quan điểm bình dang có nhận thức giới cho thay “phải đối xử khác nhau với phụ nữ và nam giới để họ có thể được hưởng lợi một cách bình đắng””. Ví dụ, trong trường hợp phụ nữ tham gia đào tạo, bồi dưỡng đem theo con dưới 36 tháng tuôi được hỗ trợ”. Bạo lực giới * Khải niệm bạo lực giới Bạo lực giới hay còn gọi là bạo lực trên cơ sở giới là một hình thức phân biệt đối xử ngăn cản nghiêm trọng khả năng phụ nữ được hưởng các quyền và sự tự do trên cơ sở bình đắng với nam giới." ' Báo cáo nghiên cứu chính sách của Ngân hàng thế giới (2001), Đưa van đề giới vào phát triển thông qua sự bình đăng giới về Quyền, Nguồn lực và Tiếng nói (Sach tham khảo), Nxxb Văn hóa — Thông tin, Hà Nội, tr.
? Trần Xuân Kỳ (biên soạn, 2008)- Trường Đại học Lao động — Xã hội, Tài liệu chuyên khảo: Giới và phát triển, Nxb Lao động — xã hội, tr. 3 Khoản 4 Điều 14 Luật bình đăng giới, điểm d khoản 3 Điều 16 Nghị định số 48/2009/NĐ-CP ngày 19/5/2009 của Chính phủ qui định về các biện pháp bảo đảm bình đăng giới. * Khuyến nghị chung số 19 của Ủy ban về xóa bỏ phân biệt đối xử chống lại phụ nữ 9 Bạo lực giới là bạo lực nhằm vào giới tính của một người hoặc một nhóm người. Theo Ủy ban CEDAW trong Khuyến nghị chung số 19 thì bạo lực dựa trên cơ sở giới “là bạo lực chống lại phụ nữ vì người đó là phụ nữ hoặc bạo lực gây ra tác động lớn đối với phụ nữ, bao gồm các hành động gây đau đớn về thê xác, tinh thần hay tình dục, sự đe dọa thực hiện những hành động này, sự cưỡng bức hay tước đoạt tự do dưới các hình thức khác nhau” Tuyên bố về Xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ 1993, được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua theo Nghị quyết 48/104 ngày 20/12/1993 nêu rõ: Bạo lực đối với phụ nữ là mọi hành vi bạo lực nào dựa trên cơ sở giới tính dẫn đến hoặc có thê dẫn đến sự xâm hại về thê chất, tình dục hoặc tâm lý, hoặc sự đau khổ cho phụ nữ kế cả việc đe dọa thực hiện những hành động như vậy, việc cưỡng đoạt hay tước đoạt vô cớ tự do của phụ nữ, cho dù xảy ra ở nơi công cộng hay cuộc song riéng tư.' Cao ủy Liên hợp quốc về người ty nạn (UNHCR) đưa ra khái niệm bạo lực giới như sau: Bạo lực trên cơ sở giới là bạo lực nhằm vào một người trên cơ sở đối xử phân biệt giới hoặc giới tính.
Nó bao gồm các hành động gây tác hại hoặc gây đau đớn về thể xác, tinh than hay tình dục, gồm cả sự đe dọa thực hiện những hành vi này, sự cưỡng bức và tước đoạt tự do dưới các hình thức khác nhau. Mặc dù phụ nữ, nam giới, trẻ em trai và trẻ em gái đều có thé trở thành nạn nhân của bạo lực giới, phụ nữ và trẻ em gái thường là nạn nhân chủ yếu”. Bao lực giới có thé có nhiều hình thức khác nhau, là biểu hiện của sự bat bình đăng g101, “bat binh dang vé quyén lực châm ngòi cho bao lực”. Bạo lực giới xâm phạm một cách thô bạo quyền con người của phụ nữ, trẻ em gái.
* Các hình thức bạo lực giới Bao lực giới có thé xảy ra trong gia đình hoặc ngoài xã hội, nơi công cộng. Bao lực giới có phạm vi rộng hon bao lực gia đình, thể hiện dưới nhiều hình thức, bao gồm cả bạo lực tình dục, quấy rỗi tình dục tại trường học, nơi làm việc, việc phá thai vì lý do giới tính. Bạo lực giới còn thê hiện qua nạn tảo hôn. Tao hôn là việc lay vợ lấy chồng trước tuôi luật định”.