ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH DOANH KHOA KINH DOANH QUỐC TẾ - MARKETING THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ CHỦ ĐỀ 6: HOẠT ĐỘNG NGOẠI THƯƠNG CỦA VIỆT NAM TỪ 2018 ĐẾN NAY Giảng viên hướng dẫn: Ths. Ngô Thị Hải Xuân Nhóm thực hiện: Nhóm 6 Lớp sinh viên: FT001 Mã lớp HP: 22D1COM50302204 TP. HỒ CHÍ MINH 02/2022 THÀNH VIÊN VÀ ĐÓNG GÓP Tên thành viên Phầần trăm đóng góp TR ƯƠNG TH ỊQUẾẾ TRÂN PHẠM NGÔ DIẾỄM QUỲNH PHẠM THỊ THU PHƯƠNG HOÀNG TRANG NHUNG LẾ NGUYẾỄN Ý NHƯ ĐOÀN THỊ BÍCH DUYẾN MỤC LỤC I. CÁC SỰ KIỆN KINH TẾ CHÍNH ẢNH HƯỞNG ĐẾN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM II. CÁC HIỆP ĐỊNH, THỎA THUẬN NƯỚC TA ĐÃ KÝ KẾT VÀ QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN III. TÌNH HÌNH XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM TỪ 2018 ĐẾN NAY IV. TÌNH HÌNH NHẬP KHẨU CỦA VIỆT NAM TỪ 2018 ĐẾN NAY V. ĐÁNH GIÁ CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA HOẠT ĐỘNG XUẤT – NHẬP KHẨU VIỆT NAM TỪ 2018 ĐẾN NAY VI. DỰ BÁO XUẤT – NHẬP KHẨU TRONG 2022 VÀ THỜI GIAN DÀI 1 I. CÁC SỰ KIỆN KINH TẾ CHÍNH ẢNH HƯỞNG ĐẾN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM: 1. NĂM 2018 Hội nghị Diễn đàn Kinh tế thế giới về ASEAN (WEF ASEAN) 2018 được tổ chức tại Việt Nam với chủ đề: “ASEAN 4.0: Tinh thần doanh nghiệp và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư” diễn ra từ ngày 11 đến ngày 13/9/2018 có các doanh nghiệp hàng đầu thế giới đến từ các nền kinh tế lớn như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, ASEAN… tham dự. Hội nghị là một trong những diễn đàn uy tín và quan trọng, tạo ra môi trường đối thoại, chia sẻ và hợp tác giữa các chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức trong và ngoài khu vực về cơ hội và các vấn đề đặt ra cách mạng công nghiệp (CMCN) 4. Việc tiếp tục thực hiện các FTA song phương và đa phương đã ký kết hiệu quả (Việt Nam chính thức gia nhập CPTPP) Xung đột thương mại Hoa Kỳ - Trung Quốc là bài học cho Việt Nam trong việc duy trì mối quan hệ thương mại với Hoa Kỳ khi tính mở của nền kinh tế cao khiến rủi ro đến từ nền kinh tế Hoa Kỳ tác động đến sẽ tăng caoTổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh về tăng thuế nhập khẩu đối với thép và nhôm, mở đường cho sự gia tăng chủ nghĩa bảo hộ thương mại và cuốn các nước vào cuộc chiến trả đũa thuế quan Cuộc khủng hoảng của WTO khi đối diện với sự quyết liệt của Mỹ trong phản đối bổ nhiệm thẩm phán mới dẫn đến đòi hỏi tất yếu phải cải cách các quy tắc mới cho phù hợp với thương mại thế giới. Cuối tháng 11/2018, Mỹ, Mexico và Canada ký kết Hiệp định thương mại Mỹ- Mexico-Canada (USMCA). Tiếp theo, Nhật Bản và Liên minh châu Âu đã phê chuẩn hiệp định đối tác kinh tế giữa hai bên vào ngày 1/2/2019… Đây là những biểu hiện tiêu biểu cho xu hướng tự do hóa thương mại và mở cửa thị trường trong tình hình của sự phát triển mạnh của chủ nghĩa bảo hộ thương mại. NĂM 2019 Trong năm 2019, diễn biến cuộc chiến tranh thương mại Mỹ Trung vẫn còn phức tạp và khó đoán. Đồng thời xảy ra nhiều biến động trong mối quan hệ kinh tế chính trị ở các nền kinh tế lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh, Hoa Kỳ,. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết số 50-NQ/TW . Mục tiêu là định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030. Khi Nghị quyết được ban hành, không chỉ nhà đầu tư nước ngoài, mà dư luận xã hội nói chung thêm tin tưởng vào các định hướng chiến lược trong phát triển kinh tế và hội nhập của Việt Nam. Việt Nam chính thức bước vào kỷ nguyên CPTPP: Hiệp định thương mại tự do (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ đầu tư (IPA) được kí kết sau 9 năm đàm phán. Đột phá trong đàm phán RCEP thúc đẩy sự lớn mạnh của chủ nghĩa đa phương: 3. NĂM 2020 2 Đại dịch COVID-19 đã tạo nên một bức tranh xám xịt về toàn cảnh thế giới, không riêng gì đối với kinh tế. Điều này đã làm cho thế giới đối mặt với những thách thức lớn và có thể kéo dài trong nhiều năm. Việt Nam trở thành sáng lập viên khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới: Ngày 15/11/2020, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) chính thức được ký kết trong khuôn khổ Hội nghị Cấp cao ASEAN 37 do Việt Nam tổ chức trong vai trò Chủ tịch ASEAN 2020. Từ ngày 1/8/2020, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA) chính thức có hiệu lực đã mở ra nhiều cơ hội cho Việt Nam trong giai đoạn tới trong thương mại. Trong 11 tháng đầu năm 2020 có 93,5 nghìn doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động, chờ giải thể và giải thể, tăng 15,6% so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu trong các ngành kinh doanh dịch vụ, ăn uống, bất động sản, dịch vụ môi giới, logistics, sản xuất nhỏ lẻ, vận tải nhỏ… Kinh tế thế giới rơi vào khủng hoảng trầm trọng. Ngành hàng không thế giới điêu đứng (ngành hàng không đóng vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế toàn cầu) Thương mại điện tử “bùng nổ” và làn sóng dịch chuyển đầu tư: 4. NĂM 2021 Nghị quyết 128 tháo gỡ rào cản, thúc đẩy khôi phục kinh tế: Ông Phạm Quang Anh - Tổng Giám đốc Công ty may mặc Dony, TP. Hồ Chí Minh, cho biết: "Nghị quyết 128 đã mở ra những ràng buộc về khó khăn của giai đoạn trước cả về thực tại cả về kế hoạch trong tương lai, để cho mình có thể yên tâm nhận đơn hàng và mở rộng đơn hàng. Các đơn hàng nước ngoài dồn dập trở về Việt Nam cộng với hoạt động nội địa tốt nên công ty đã mạnh dạn đơn hàng mới. Hiện tại các đơn hàng đã được ký đến tận tháng 6/2022". Chuỗi cung ứng toàn cầu rơi vào khủng hoảng: Dịch COVID-19 lây lan nhanh tại các nhà máy đã làm thiếu hụt lao động, gián đoạn sản xuất, gây ra tình trạng mất cân bằng cung cầu hàng hóa. Tàu và container tại các cảng biển quan trọng trên thế giới thiếu trầm trọng làm tắt nghẽn các hoạt động vận tải thông qua đường biển. Chi phí vận chuyển hàng hóa tăng cao, đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, xu hướng chuyển địa điểm sản xuất về gần nơi tiêu thụ và ứng dụng công nghệ trong phân phối. Tháng 10, các đại diện trong Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) đã tán thành một thỏa thuận toàn cầu nhằm cải thiện hệ thống thuế doanh nghiệp, trên cơ sở thỏa thuận lịch sử mà Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7): mức thuế doanh nghiệp tối thiểu toàn cầu 15% sẽ được áp dụng đối với các doanh nghiệp có thu nhập từ 870 triệu USD trở lên từ năm 2023. CÁC HIỆP ĐỊNH, THỎA THUẬN NƯỚC TA ĐÃ KÝ KẾT VÀ QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN: 1. Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP): 3 - Trước đây là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã được 12 nước gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Hoa Kỳ và Việt Nam ký kết vào tháng 02 năm 2016 tại New Zealand. Hoa Kỳ đã rút khỏi Hiệp định vào tháng 1/2017. - Đây được coi là một FTA thế hệ mới có tham vọng và toàn diện, có tính tiếp cận dựa trên quyền con người khi đề cập việc thực hiện nghĩa vụ về thương mại, đầu tư của các nước, chất lượng cao và toàn diện với mức độ cam kết cao nhất từ trước đến nay. - Ngày 12/11/2018, Quốc hội Việt Nam đã phê chuẩn Hiệp định và có hiệu lực từ ngày 14/01/2019. - Năm 2020 là năm thứ hai Việt Nam thực thi Hiệp định CPTPP, Bộ Công Thương đã đẩy mạnh triển khai các hoạt động đã đề ra trong Kế hoạch thực thi Hiệp định của Bộ tiêu biểu là xây dựng pháp luật nhằm tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, kịp thời cho việc thực thi cam kết đồng thời phổ biến cho doanh nghiệp và người dân hiểu đúng và rõ về hiệp định này để nắm bắt cơ hội mà CPTPP tạo ra. Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA): - Vào tháng 6/2017, cấp kỹ thuật hai bên đã hoàn tất việc rà soát pháp lý Hiệp định. Cuối tháng 9/2017, EU đề xuất tách EVFTA thành hai hiệp định riêng biệt, bao gồm: Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU và Hiệp định Bảo hộ Đầu tư (IPA) , - Ngày 30 tháng 6 năm 2019, Hiệp định EVFTA và Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam - Liên minh châu Âu (IPA) đã chính thức được ký kết. - Quốc hội Việt Nam phê chuẩn EVFTA vào ngày 08/6/2020 và chính thức có hiệu lực vào ngày 01/8/2020. - Cho đến nay, Việt Nam đã và đang tích cực, chủ động và nỗ lực thực hiện đầy đủ các cam kết, tạo điều kiện thuận lợi để cộng đồng doanh nghiệp nói riêng và nền kinh tế nói chung có thể tận dụng hiệu quả lợi thế từ Hiệp định này. Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Khối thương mại tự do Châu Âu (EFTA) 4. FTA giữa Việt Nam và Khối EFTA chính thức khởi động đàm phán vào ngày 03/7/2012. Khối EFTA đã cùng Việt Nam ký Biên bản ghi nhớ về việc các nước Khối EFTA công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường trong bối cảnh hai bên khởi động đàm phán FTA. Hiện nay, hai bên đã trải qua 16 phiên đàm phán chính thức và 02 phiên đàm phán cấp Trưởng đoàn . Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP): - Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) được chính thức ký kết vào ngày 15/11/2020 bao gồm 15 nước thành viên ( các quốc gia của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) là trung tâm và 5 nước đối tác: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Australia và New Zealand). Mục tiêu nhằm tăng cường hợp tác kinh tế trong khu vực Đông Á, Hiệp định đề ra các cam kết về mở cửa thị trường trong lĩnh vực hàng hóa, dịch vụ và đầu tư, làm hài hòa quy tắc xuất xứ và đơn giản thủ tục hải quan. 4 - Điều này sẽ giúp Việt Nam thiết lập và củng cố thị trường xuất khẩu ổn định lâu dài trong bối cảnh tình hình thế giới đầy biến động đặc biệt là trong chuỗi cung ứng trong thời gian qua.
