Luận văn thạc sĩ ussh hoạt động đối ngoại của mặt trận dân tộc giải phóng miền nam việt nam theo chủ trương của đảng 1960 1975

Luận văn thạc sĩ phân tích hoạt động đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam giai đoạn 1960-1975 theo chủ trương của Đảng.

• Tác giả: Đỗ Thị Hiên
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Quang Hiển
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Hoạt động đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam theo chủ trương của Đảng (1960-1975)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Những đóng góp của luận văn
• 0.7. Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI CỦA MẶT TRẬN DÂN TỘC GIẢI PHÓNG MIỀN NAM VIỆT NAM TỪ THÁNG 12-1960 ĐẾN THÁNG 5-1969
• 1.1. Hoàn cảnh lịch sử và chủ trƣơng của Đảng
• 1.1.1. Hoàn cảnh lịch sử
• 2. CHƯƠNG 2: MẶT TRẬN DÂN TỘC GIẢI PHÓNG MIỀN NAM VIỆT NAM DUY TRÌ HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI TỪ THÁNG 6-1969 ĐẾN THÁNG 4-1975
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT CHUNG VÀ KINH NGHIỆM LỊCH SỬ
• 3.1. Nhận xét chung
• 3.2. Kinh nghiệm lịch sử
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam 1960 1975

Hoạt động đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (MTDTGPLMN) từ năm 1960 đến 1975 là một phần quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Mặt trận không chỉ là tổ chức chính trị mà còn là biểu tượng cho khát vọng độc lập, tự do của nhân dân miền Nam. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Mặt trận đã thực hiện nhiều hoạt động đối ngoại nhằm thu hút sự ủng hộ của nhân dân thế giới, đồng thời khẳng định vị thế của mình trên trường quốc tế.

1.1. Hoàn cảnh lịch sử và sự ra đời của Mặt trận Dân tộc Giải phóng

Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập vào ngày 20-12-1960 trong bối cảnh đất nước đang bị chia cắt. Sự ra đời của Mặt trận là kết quả của những nỗ lực đoàn kết các lực lượng yêu nước, nhằm tạo ra một sức mạnh tổng hợp trong cuộc đấu tranh chống lại sự xâm lược của đế quốc Mỹ và tay sai.

1.2. Chủ trương đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng

Chủ trương đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng được xác định là 'hòa bình và trung lập'. Chính sách này không chỉ giúp Mặt trận thu hút sự ủng hộ từ các nước xã hội chủ nghĩa mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng mối quan hệ với các lực lượng yêu chuộng hòa bình trên thế giới.

II. Những thách thức trong hoạt động đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng 1960 1969

Trong giai đoạn đầu, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam phải đối mặt với nhiều thách thức lớn trong hoạt động đối ngoại. Sự can thiệp của Mỹ và các thế lực phản động đã tạo ra một môi trường khó khăn cho việc xây dựng mối quan hệ quốc tế. Tuy nhiên, Mặt trận đã tìm ra những phương pháp hiệu quả để vượt qua những khó khăn này.

2.1. Sự can thiệp của Mỹ và ảnh hưởng đến hoạt động đối ngoại

Sự can thiệp của Mỹ vào miền Nam Việt Nam đã làm phức tạp hóa tình hình chính trị và ngoại giao. Mặt trận phải đối mặt với việc xây dựng hình ảnh và uy tín của mình trong bối cảnh bị Mỹ và chính quyền Sài Gòn chống đối mạnh mẽ.

2.2. Khó khăn trong việc thu hút sự ủng hộ quốc tế

Mặc dù có nhiều nỗ lực, nhưng việc thu hút sự ủng hộ từ các nước khác không phải là điều dễ dàng. Mặt trận phải đối mặt với sự hoài nghi từ một số quốc gia về khả năng thành công của cuộc kháng chiến.

III. Phương pháp và chiến lược hoạt động đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng 1960 1975

Để vượt qua những thách thức, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đã áp dụng nhiều phương pháp và chiến lược khác nhau trong hoạt động đối ngoại. Những chiến lược này không chỉ giúp Mặt trận khẳng định vị thế của mình mà còn tạo ra những bước tiến quan trọng trong việc thu hút sự ủng hộ quốc tế.

3.1. Tuyên truyền và vận động quốc tế

Mặt trận đã sử dụng các hình thức tuyên truyền đa dạng để vận động sự ủng hộ từ nhân dân thế giới. Các chiến dịch tuyên truyền không chỉ tập trung vào việc thông báo về tình hình miền Nam mà còn nhấn mạnh đến tính chính nghĩa của cuộc kháng chiến.

3.2. Đấu tranh ngoại giao trên bàn đàm phán

Mặt trận đã tham gia vào các cuộc đàm phán quốc tế, đặc biệt là tại Paris, nhằm tìm kiếm sự công nhận và ủng hộ từ cộng đồng quốc tế. Đây là một phần quan trọng trong chiến lược đối ngoại của Mặt trận.

IV. Kết quả và ứng dụng thực tiễn của hoạt động đối ngoại 1960 1975

Hoạt động đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Những thành công này không chỉ góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến mà còn tạo ra những bài học quý giá cho các thế hệ sau này.

4.1. Tăng cường sự ủng hộ quốc tế

Nhờ vào những nỗ lực trong hoạt động đối ngoại, Mặt trận đã thu hút được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các nước xã hội chủ nghĩa và các tổ chức quốc tế. Điều này đã tạo ra một sức mạnh tổng hợp cho cuộc kháng chiến.

4.2. Khẳng định vị thế của Mặt trận trên trường quốc tế

Hoạt động đối ngoại đã giúp Mặt trận khẳng định vị thế của mình trong cộng đồng quốc tế. Sự công nhận từ các nước khác đã tạo ra một động lực lớn cho cuộc đấu tranh giành độc lập.

V. Nhận xét chung và bài học kinh nghiệm từ hoạt động đối ngoại

Hoạt động đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam trong giai đoạn 1960-1975 đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý giá. Những bài học này không chỉ có giá trị trong bối cảnh lịch sử mà còn có thể áp dụng cho các hoạt động đối ngoại hiện nay.

5.1. Tầm quan trọng của sự đoàn kết quốc tế

Một trong những bài học quan trọng là sự đoàn kết quốc tế. Mặt trận đã chứng minh rằng việc xây dựng mối quan hệ tốt với các nước khác là yếu tố quyết định cho thành công của cuộc kháng chiến.

5.2. Sự linh hoạt trong chiến lược đối ngoại

Sự linh hoạt trong chiến lược đối ngoại cũng là một bài học quan trọng. Mặt trận đã biết cách điều chỉnh các chiến lược của mình để phù hợp với tình hình thực tế, từ đó đạt được những kết quả tốt nhất.

VI. Tương lai của hoạt động đối ngoại trong bối cảnh hiện đại

Hoạt động đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đã tạo ra những nền tảng vững chắc cho các hoạt động đối ngoại hiện nay. Những bài học từ quá khứ vẫn còn nguyên giá trị và có thể áp dụng trong bối cảnh hiện đại.

6.1. Áp dụng bài học lịch sử vào thực tiễn

Việc áp dụng những bài học từ hoạt động đối ngoại của Mặt trận vào thực tiễn hiện nay là cần thiết. Điều này giúp nâng cao hiệu quả trong các hoạt động đối ngoại của Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa.

6.2. Xây dựng mối quan hệ quốc tế bền vững

Xây dựng mối quan hệ quốc tế bền vững là một trong những mục tiêu quan trọng. Các hoạt động đối ngoại hiện nay cần tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết và hợp tác quốc tế mà Mặt trận đã khởi xướng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Từ năm 1960 đến 1975, hoạt động đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (MTDTGPMNVN) đã đóng vai trò chiến lược trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước. Trong bối cảnh chiến tranh lạnh và sự chia cắt đất nước, MTDTGPMNVN được thành lập ngày 20-12-1960 tại Tây Ninh, nhằm tập hợp mọi tầng lớp nhân dân miền Nam dưới ngọn cờ cách mạng, đồng thời thực hiện chính sách đối ngoại hòa bình và trung lập. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ hoạt động đối ngoại của Mặt trận theo chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm lịch sử có giá trị cho công tác đối ngoại hiện nay.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 1960-1975, thời điểm Mặt trận vừa thành lập, vừa phát triển hoạt động đối ngoại trong bối cảnh chiến tranh ác liệt và sự biến động phức tạp của tình hình quốc tế. Nghiên cứu dựa trên các văn kiện của Đảng, tài liệu lịch sử, các bài viết khoa học và báo chí thời kỳ đó, nhằm phân tích toàn diện các hoạt động đối ngoại của Mặt trận, bao gồm vận động nhân dân thế giới ủng hộ, đấu tranh ngoại giao trên bàn đàm phán Pari, cũng như thiết lập quan hệ ngoại giao với nhiều quốc gia.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc làm sáng tỏ vai trò của MTDTGPMNVN trong việc tranh thủ sự ủng hộ quốc tế, góp phần cô lập đế quốc Mỹ và đồng minh, đồng thời nâng cao uy tín của cách mạng miền Nam trên trường quốc tế. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát huy truyền thống đối ngoại cách mạng trong công tác đối ngoại hiện đại của Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng lý luận, tập trung vào các nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa quốc tế vô sản và đường lối đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết về chủ nghĩa quốc tế vô sản: Nhấn mạnh sự đoàn kết quốc tế của các dân tộc bị áp bức, đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc và thực dân mới, tạo điều kiện cho cách mạng dân tộc phát triển.

• Lý thuyết về chính sách đối ngoại hòa bình và trung lập: Đề cao vai trò của chính sách ngoại giao mềm dẻo, linh hoạt nhằm tranh thủ sự ủng hộ quốc tế, đồng thời giữ vững độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia.

Các khái niệm chính bao gồm: hoạt động đối ngoại cách mạng, mặt trận dân tộc thống nhất, đấu tranh ngoại giao, vận động nhân dân thế giới, và chính sách ngoại giao hòa bình trung lập.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp lịch sử kết hợp phương pháp lôgic để trình bày hệ thống các sự kiện và phân tích mối quan hệ nhân quả trong hoạt động đối ngoại của Mặt trận. Cỡ mẫu tài liệu gồm các văn kiện Đảng, cương lĩnh Mặt trận, báo cáo hoạt động, các bài viết khoa học và báo chí giai đoạn 1960-1975.

Phương pháp chọn mẫu tài liệu theo tiêu chí tính đại diện, tính xác thực và tính toàn diện, nhằm đảm bảo phản ánh khách quan quá trình hoạt động đối ngoại. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp tổng hợp, so sánh và phân tích nội dung để đánh giá hiệu quả và tác động của các hoạt động đối ngoại.

Timeline nghiên cứu tập trung vào hai giai đoạn chính: 1960-1969 (giai đoạn thành lập và phát triển ban đầu) và 1969-1975 (giai đoạn duy trì và mở rộng hoạt động đối ngoại, đặc biệt là trên bàn đàm phán Pari).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chính sách đối ngoại hòa bình và trung lập xuyên suốt: Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đã kiên định thực hiện chính sách đối ngoại hòa bình, trung lập, phù hợp với xu thế hòa bình thế giới sau Chiến tranh thế giới thứ II. Chính sách này giúp Mặt trận tranh thủ được sự ủng hộ rộng rãi của nhân dân thế giới, đặc biệt là các nước xã hội chủ nghĩa và các phong trào giải phóng dân tộc.

2. Vận động nhân dân thế giới ủng hộ cách mạng miền Nam: Từ năm 1960 đến 1969, Mặt trận đã cử hơn 80 đoàn đại biểu đi thăm và dự các hội nghị quốc tế tại hơn 50 quốc gia, tố cáo tội ác chiến tranh của đế quốc Mỹ và kêu gọi sự ủng hộ về tinh thần và vật chất. Trong 11 tháng đầu năm 1965, đã có 31 đoàn đại biểu đi thăm 24 nước, thể hiện sự năng động và hiệu quả trong hoạt động vận động quốc tế.

3. Thiết lập quan hệ ngoại giao rộng rãi: Đến năm 1969, Mặt trận đã đặt cơ quan đại diện thường trực tại 14 quốc gia, bao gồm các nước xã hội chủ nghĩa như Liên Xô, Trung Quốc, Cộng hòa Dân chủ Đức, Cu Ba, và các nước châu Á, châu Phi, Mỹ Latinh. Đặc biệt, ngày 23-12-1965, Chính phủ Cu Ba nâng cấp đoàn đại diện Mặt trận lên cơ quan đại diện ngoại giao chính thức, và ngày 9-5-1969, Vương quốc Campuchia công nhận Mặt trận là đại diện chân chính duy nhất của miền Nam Việt Nam.

4. Đấu tranh ngoại giao trực diện trên bàn đàm phán Pari: Từ năm 1968, Mặt trận tham gia Hội nghị bốn bên về Việt Nam tại Pari với tư cách bên đàm phán bình đẳng, đại diện cho nhân dân miền Nam. Đại diện Mặt trận, Giáo sư Nguyễn Thị Bình, đã phát biểu và đưa ra giải pháp 10 điểm toàn diện về vấn đề miền Nam Việt Nam, được dư luận quốc tế và ngay cả phía Mỹ đánh giá cao, góp phần tạo điều kiện cho việc ký kết Hiệp định Pari.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân thành công của hoạt động đối ngoại Mặt trận là sự linh hoạt trong chính sách đối ngoại hòa bình, trung lập, phù hợp với xu thế quốc tế và tình hình trong nước. Việc vận động nhân dân thế giới ủng hộ không chỉ dựa trên các chuyến đi ngoại giao mà còn thông qua các tuyên bố, kêu gọi, và các hoạt động tuyên truyền rộng rãi. So với các nghiên cứu trước đây, luận văn làm rõ hơn vai trò trung tâm của Mặt trận trong hoạt động đối ngoại, đặc biệt là trong giai đoạn 1960-1975.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ số lượng đoàn đại biểu đi thăm các nước theo từng năm, bảng thống kê các quốc gia đặt cơ quan đại diện thường trực của Mặt trận, và biểu đồ thể hiện tiến trình tham gia Hội nghị Pari. Những kết quả này khẳng định vị thế ngày càng nâng cao của Mặt trận trên trường quốc tế, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của cách mạng Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và phát triển đội ngũ cán bộ đối ngoại: Đào tạo chuyên sâu về ngoại giao, kỹ năng vận động quốc tế nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại, hướng tới mục tiêu tăng cường sự ủng hộ quốc tế cho các chính sách đối ngoại hiện đại. Thời gian thực hiện: 2 năm; Chủ thể: Bộ Ngoại giao phối hợp với các trường đại học.

2. Xây dựng chiến lược đối ngoại linh hoạt, phù hợp với bối cảnh quốc tế mới: Áp dụng bài học từ chính sách hòa bình, trung lập của Mặt trận để phát triển các chiến lược đối ngoại đa phương, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế và các nước đối tác chiến lược. Thời gian: 3 năm; Chủ thể: Chính phủ và Bộ Ngoại giao.

3. Phát huy vai trò của ngoại giao nhân dân và vận động dư luận quốc tế: Tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, khoa học, thể thao nhằm tăng cường sự hiểu biết và ủng hộ của nhân dân thế giới đối với Việt Nam. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Bộ Ngoại giao, các tổ chức xã hội.

4. Tăng cường phối hợp giữa đấu tranh ngoại giao và các mặt trận khác: Học tập mô hình phối hợp chặt chẽ giữa đấu tranh quân sự, chính trị và ngoại giao của Mặt trận để nâng cao hiệu quả tổng thể trong công tác đối ngoại. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng, các cơ quan liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu lịch sử và chính trị: Luận văn cung cấp tư liệu quý giá về hoạt động đối ngoại của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, giúp hiểu sâu sắc hơn về lịch sử cách mạng Việt Nam và quan hệ quốc tế thời kỳ chiến tranh.

2. Cán bộ, chuyên viên ngoại giao và hoạch định chính sách: Bài học từ hoạt động đối ngoại của Mặt trận giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng trong xây dựng và thực thi chính sách đối ngoại hiện đại.

3. Sinh viên chuyên ngành lịch sử, quan hệ quốc tế, ngoại giao: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc nghiên cứu về lịch sử Đảng, lịch sử đối ngoại Việt Nam và các chiến lược ngoại giao trong bối cảnh chiến tranh.

4. Các tổ chức, cơ quan nghiên cứu và truyền thông: Giúp cung cấp góc nhìn toàn diện về vai trò của Mặt trận trong đấu tranh ngoại giao, từ đó truyền tải thông tin chính xác, khách quan về lịch sử đối ngoại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập khi nào và vì sao?
   Mặt trận được thành lập ngày 20-12-1960 tại Tây Ninh nhằm tập hợp các lực lượng yêu nước miền Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng, chuyển cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công, đồng thời thực hiện chính sách đối ngoại hòa bình, trung lập để tranh thủ sự ủng hộ quốc tế.

2. Chính sách đối ngoại của Mặt trận là gì?
   Chính sách đối ngoại của Mặt trận là hòa bình và trung lập, nhằm tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân thế giới, đồng thời giữ vững độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia, phù hợp với xu thế hòa bình thế giới sau Chiến tranh thế giới thứ II.

3. Mặt trận đã vận động sự ủng hộ quốc tế như thế nào?
   Mặt trận cử nhiều đoàn đại biểu đi thăm các nước, tham dự các hội nghị quốc tế, tố cáo tội ác chiến tranh của đế quốc Mỹ, kêu gọi sự ủng hộ về tinh thần và vật chất từ nhân dân các nước, đồng thời thiết lập quan hệ ngoại giao với nhiều quốc gia.

4. Vai trò của Mặt trận trên bàn đàm phán Pari ra sao?
   Từ năm 1968, Mặt trận tham gia Hội nghị bốn bên về Việt Nam tại Pari với tư cách bên đàm phán bình đẳng, đại diện cho nhân dân miền Nam. Mặt trận đã đưa ra giải pháp 10 điểm toàn diện, góp phần quan trọng vào việc ký kết Hiệp định Pari chấm dứt chiến tranh.

5. Ý nghĩa của hoạt động đối ngoại của Mặt trận đối với cách mạng Việt Nam?
   Hoạt động đối ngoại của Mặt trận đã tạo nên mặt trận quốc tế rộng lớn, cô lập đế quốc Mỹ, nâng cao uy tín của cách mạng miền Nam trên trường quốc tế, góp phần quan trọng vào thắng lợi cuối cùng của sự nghiệp giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước.

Kết luận

• Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đã thực hiện thành công chính sách đối ngoại hòa bình, trung lập, phù hợp với bối cảnh quốc tế và trong nước giai đoạn 1960-1975.
• Hoạt động vận động nhân dân thế giới ủng hộ cách mạng miền Nam được triển khai rộng khắp, góp phần cô lập đế quốc Mỹ và đồng minh.
• Mặt trận thiết lập quan hệ ngoại giao với nhiều quốc gia, nâng cao vị thế trên trường quốc tế, được công nhận là đại diện chân chính duy nhất của nhân dân miền Nam.
• Tham gia Hội nghị bốn bên tại Pari với tư cách bên đàm phán bình đẳng, Mặt trận đã góp phần quan trọng vào tiến trình hòa bình và thống nhất đất nước.
• Nghiên cứu này cung cấp bài học quý giá cho công tác đối ngoại hiện đại, đề xuất các giải pháp phát huy truyền thống đối ngoại cách mạng trong bối cảnh mới.

Các cơ quan nghiên cứu và hoạch định chính sách cần ứng dụng bài học lịch sử này để nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại, đồng thời đào tạo đội ngũ cán bộ ngoại giao chuyên nghiệp, linh hoạt trong chiến lược và phương pháp vận động quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI CỦA MẶT TRẬN DÂN TỘC GIẢI PHÓNG MIỀN NAM VIỆT NAM TỪ THÁNG 12-1960 ĐẾN THÁNG 5-1969 1. Hoàn cảnh lịch sử và chủ trƣơng của Đảng 1. Hoàn cảnh lịch sử Tình hình thế giới Xu hướng hòa bình – trung lập trên thế giới sau năm Chiến tranh thế giới thứ II. Từ sau Chiến tranh thế giới thứ II, nguyện vọng l ớn của nhân dân thế giới là hòa bình.

Xu hướng chung là giữ nguyên trạng châu Âu và nguyên trạng thế giới, không làm thay đổi bàn cờ chính trị quốc tế. Sau Chiến tranh thế giới thứ II, trên thế giới có nhiều quốc gia bị chia cắt (Đức, Trung Quốc, Triều Tiên), nhưng do quan niệm cân bằng quyền lực, không ở đâu có chủ trương đấu tranh cách mạng để thống nhất đất nước. Trên thế giới lúc đó cũng xuất hiện xu hướng hoà bình, trung lập. “Các nước theo chính sách trung lập, chính quyền thuộc về tay giai cấp tư sản, tuy cũng chống đế quốc nhưng cũng không thích - thậm chí chống lại - phe xã hội chủ nghĩa”.

Thái độ cơ bản và lâu dài của họ là “dựa vào cả hai phe và lợi dụng cả hai phe”. “Tình hình giằng co ấy trên thế giới không thể không ảnh hưởng đến tương quan lực lượng ở miền Nam Việt Nam” [8, tr. Từ khi cuộc Chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), thực chất là một cuộc đọ sức giữa hai phe kết thúc mà không phân thắng bại, các nước lớn đều cho rằng tương quan lực lượng quốc tế đang ở thế cân bằng. Xu thế hòa hoãn xuất hiện.

Tiếp sau Chiến tranh ở Triều Tiên, cuộc chiến tranh ở Đông Dương (1945-1954) chấm dứt, làm cho những điểm nóng ở châu Á có liên quan tới các nước lớn và hai phe tạm thời được giải quyết, nhưng trên thế giới chiến tranh lạnh và chạy đua vũ trang vẫn diễn ra gay gắt. Ở châu Âu, hình thành hai liên minh quân sự và kinh tế đối lập nhau. Hai nhà nước Đức ra đời. Hệ thống Xã hội chủ nghĩa hình thành và phát triển.

Từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, phe xã hội chủ nghĩa hình thành và được củng cố, những năm 50 của thế kỷ XX, các nước đều tập trung thực hiện những kế hoạch kinh tế - xã hội dài hạn, thiết lập liên minh chính trị - kinh tế (Hội đồng tương trợ kinh tế - SEV) và liên minh quân sự (Khối Hiệp ước phòng thủ Varsava). Phong 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trào giải phóng dân tộc ngày càng dâng cao ở các nước Á, Phi và Mỹ latinh. Cuộc đấu tranh cho hòa bình, dân chủ và tiến bộ diễn ra liên tiếp ngay tại các nước tư bản chủ nghĩa. Trung Quốc tập trung thực hiện kế hoạch 5 năm và giải quyết những công việc nội bộ, e ngại việc Mỹ có thể tiếp tục can thiệp vào khu vực, làm cho tình hình căng thẳng và đe dọa an ninh của Trung Quốc.

Trung Quốc tích cực giúp đỡ Việt Nam trong công cuộc xây dựng miền Bắc, nhưng chưa thể ủng hộ đấu tranh vũ trang ở miền Nam. Theo Trung Quốc, Hiệp định Giơnevơ đã tạo ra tiền đề chính trị tốt hơn cho Việt Nam so với tình hình Đức và Triều Tiên, và Việt Nam đã giành được thế chủ động. Miền Bắc có thể xây dựng chủ nghĩa xã hội và thông qua đấu tranh lâu dài để ảnh hưởng và tranh thủ miền Nam. Cũng như Trung Quốc, Liên Xô giúp Việt Nam thực hiện các kế hoạch ba năm 1955-1957 và 1958-1960 ở miền Bắc, nhưng không ủng hộ đấu tranh vũ trang ở miền Nam.

Khơrútsốp chủ trương “thi đua hòa bình”, hòa hoãn với Mỹ, trong lúc Mỹ đang nhảy vào thay chân Pháp ở miền Nam Việt Nam, cùng thời điểm xảy ra những vụ bạo động ở Ba Lan và Hunggari (1956). Đại hội XX của Đảng Cộng sản Liên Xô (1956) nhận định: 1- Tất cả các cuộc xung đột trên thế giới đều có thể giải quyết bằng cách thương lượng hòa bình, 2- Phong trào cách mạng trong nhiều nước có thể tiến triển hòa bình được. Đại hội đề ra đường lối “tam hòa” (“cùng tồn tại hòa bình”, “quá độ hòa bình”, “thi đua hòa bình”). Trọng tâm chiến lược của Liên Xô lúc đó là châu Âu, tập trung củng cố Đông Âu.

Vì lợi ích của mình, Liên Xô coi nhiệm vụ chiến lược hàng đầu là thực hiện hòa hoãn Đông - Tây, tránh đối đầu với Mỹ, giữ nguyên trạng châu Âu và nguyên trạng thế giới, tranh thủ vốn và kỹ thuật của Mỹ và các nước phương Tây, tạo điều kiện quốc tế thuận lợi để xây dựng chủ nghĩa xã hội. Liên Xô lo ngại sự phát triển của phong trào giải phóng dân tộc cản trở hòa hoãn, ảnh hưởng đến mục tiêu chiến lược của Liên Xô. Điều đáng chú ý là vào những năm 1954-1959, Liên Xô quan hệ với Việt Nam có phần dè dặt, thận trọng hơn so với các nước khác. Trong một thời gian dài các phương tiện thông tin đại chúng của Liên Xô không trực tiếp lên án những hành động của chính quyền Mỹ và chính quyền Sài Gòn ở miền Nam Việt Nam.

Chủ trương của Liên Xô là giữ nguyên trạng Việt Nam; tập trung xây dựng miền Bắc 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vững mạnh để động viên đấu tranh chính trị, giải quyết vấn đề miền Nam thông qua con đường thương lượng hòa bình. Mặc dù trong phe xã hội chủ nghĩa có những bất đồng, nhưng vẫn còn giữ được sự thống nhất, đặc biệt là vấn đề bảo vệ hòa bình, vì càng tranh thủ giữ vững hòa bình được lâu dài thì càng có điều kiện thuận lợi để tăng cường mau chóng lực lượng. Tháng 11-1957, Hội nghị 64 Đảng Cộng sản họp tại Matxcơva, tổng kết các quy luật của chủ nghĩa xã hội, ra tuyên bố kêu gọi nhân dân thế giới đấu tranh chống nguy cơ chiến tranh. Tuyên bố của Hội nghị nêu rõ: “Ngày nay, đấu tranh cho hoà bình và cho sự chung sống hoà bình đã trở thành yêu cầu của những tầng lớp quần chúng đông đảo nhất ở tất cả các nước trên thế giới.

Các đảng cộng sản coi cuộc đấu tranh cho hoà bình là nhiệm vụ hàng đầu của mình. Cùng tất cả các lực lượng yêu chuộng hoà bình, các đảng cộng sản sẽ làm tất cả mọi việc theo khả năng của mình để ngăn ngừa chiến tranh” [37, tr. Trong lúc Mỹ công khai tuyên bố ngăn chặn chủ nghĩa cộng sản lan xuống Đông Nam Á; xu thế hoà bình, trung lập phát triển ở nhiều nơi, cả Liên Xô và Trung Quốc đều lo sợ “đốm lửa cháy rừng”, chiến tranh nổ ra ở miền Nam Việt Nam có thể lan rộng thành chiến tranh thế giới. Điều đó sẽ rất nguy hiểm.

Vì thế hai nước lớn trong phe xã hội chủ nghĩa đều thuyết phục Việt Nam chấp nhận sự chia cắt đất nước lâu dài. Sự bất đồng trong phe Xã hội chủ nghĩa, đặc biệt là quan hệ Xô – Trung. Tình hình thế giới cũng có những diễn biến rất phức tạp. Bất đồng giữa một số Đảng cộng sản và công nhân quốc tế ngày càng sâu sắc và bộc lộ công khai, nhất là bất đồng giữa Liên Xô và Trung Quốc.

Sự mất đoàn kết trong nội bộ phe xã hội chủ nghĩa, nhất là mâu thuẫn Trung - Xô được Mỹ lợi dụng triệt để nhằm phá hoại phong trào cách mạng thế giới, chia rẽ, gây mất ổn định chính trị và làm suy yếu lực lượng chủ nghĩa xã hội, đồng thời hạn chế sự giúp đỡ của phe xã hội chủ nghĩa, nhất là Liên Xô và Trung Quốc đối với Việt Nam, nơi đang diễn ra cuộc đấu tranh chống sự xâm lược của Mỹ. Trong tình hình đó, Việt Nam không thể trông chờ vào sự đồng thuận trong phe xã hội chủ nghĩa như một sự hợp sức, thống nhất hành động giúp đỡ cách mạng Việt Nam. Vấn đề lúc đó chỉ có thể là tranh thủ sự giúp đỡ của từng nước. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tình hình trong nước Cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân Việt Nam kết thúc thắng lợi với chiến dịch Điện Biên Phủ và sự ký kết Hiệp đinh Giơnevơ về Đông Dương (21-7- 1954).

Ranh giới quân sự tạm thời là vĩ tuyến 17, thời hạn tổng tuyển cử là hai năm. Nước Việt Nam tạm thời bị chia cắt thành hai miền với hai chế độ chính trị khác nhau. Miền Bắc được hoàn toàn giải phóng và bước vào thời kỳ xây dựng kinh tế, phát triển văn hóa theo hướng chủ nghĩa xã hội, củng cố và tăng cường an ninh - quốc phòng, làm cơ sở cho cuộc đấu tranh thống nhất đất nước. Lẽ ra sau hai năm, khi quân Pháp rút hết khỏi miền Nam, nhân dân Việt Nam sẽ Tổng tuyển cử thống nhất đất nước.

Nhưng Mỹ đã vào thay chân Pháp, chia cắt lâu dài nước Việt Nam, biến miền Nam thành một quốc gia riêng biệt thân Mỹ, nằm trong “thế giới tự do”, đối lập với “phe cộng sản”. Đế quốc Mỹ trở thành đối tượng trực tiếp của cách mạng Việt Nam. Mục tiêu trực tiếp của Mỹ trong việc can thiệp vào Việt Nam và tiến hành cuộc chiến tranh dài ngày nhất trong lịch sử nước Mỹ là xóa bỏ một chế độ chính trị trong hệ thống thế giới mới đang hình thành. “Chính quyền Aixenhao kiên quyết tạo dựng miền Nam Việt Nam thành một quốc gia mà sau này sẽ là thành trì chống chủ nghĩa cộng sản và làm cơ sở để chứng minh cho “nền dân chủ” ở châu Á” [53, tr.

Thực hiện ý đồ của Mỹ, chính quyền Ngô Đình Diệm khước từ hiệp thương tổng tuyển cử với miền Bắc để thống nhất đất nước, tổ chức “trưng cầu dân ý”, phế truất Bảo Đại, đưa Ngô Đình Diệm lên vị trí tổng thống, tổ chức bầu cử riêng rẽ ở miền Nam, thành lập cái gọi là “Việt Nam cộng hoà”. Mỹ và chính quyền Ngô Đình Diệm tập trung mọi lực lượng, vừa dụ dỗ, lừa bịp, vừa đàn áp, khủng bố quần chúng bằng nhiều thủ đoạn thâm độc; thi hành chính sách “tố cộng”, “diệt cộng”, lập “khu trù mật”, “khu dinh điền” nhằm đánh vào cơ sở của Đảng Cộng sản, trả thù những người yêu nước, nhất là những người tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp trước đây và những gia đình có người thân đi tập kết ở miền Bắc. Đất nước bị chia cắt, ước mơ của nhân dân Việt về gia đình được đoàn tụ sau 2 năm với cuộc tổng tuyển cử tự do, bị chế độ thực dân mới chôn vùi. Lòng uất hận căm thù của nhân dân Việt Nam nói chung, nhân dân miền Nam nói riêng đối với đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn ngày càng “dâng cao như núi”, “tràn đầy như biển cả”.