phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về tổ chức công tác kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng tổ chức công tác kế toán tại Sở Tài chính tỉnh Bình Định. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Sở Tài chính tỉnh Bình Định. e 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP 1.KHÁI QUÁT VỀ ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP 1.Khái niệm về đơn vị hành chính sự nghiệp Đơn vị hành chính sự nghiệp là đơn vị do Nhà nước quyết định thành lập nhằm thực hiện một nhiệm vụ chuyên môn nhất định hay quản lý nhà nước về một hoạt động nào đó, hoạt động bằng nguồn kinh phí nhà nước cấp, cấp trên cấp hoặc bằng các nguồn khác nhằm thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước giao trong từng giai đoạn nhất định.
Đơn vị hành chính sự nghiệp hoạt động chủ yếu trong các lĩnh vực quản lý nhà nước, quản lý hành chính, quản lý xã hội và cung cấp các dịch vụ công cho xã hội gắn liền với mục đích phục vụ đời sống và lợi ích của nhân dân. Phạm vi hoạt động của đơn vị hành chính sự nghiệp bao trùm lên mọi vùng miền, lĩnh vực, thuộc mọi cấp độ quản lý của Nhà nước và các hoạt động cung cấp dịch vụ công cho xã hội. Nguồn kinh phí hoạt động của đơn vị hành chính sự nghiệp chủ yếu được tài trợ từ Ngân sách nhà nước, các khoản thu phí, lệ phí, thuế,…Vì vậy, tài chính của đơn vị hành chính sự nghiệp chịu sự chi phối, quản lý trực tiếp của Luật Ngân sách nhà nước; đồng thời tổ chức kế toán phải tuân thủ theo mục lục ngân sách để phục vụ cho việc tổng hợp và kiểm soát tình hình thu, chi NSNN. Đơn vị hành chính sự nghiệp bao gồm các cơ quan hành chính nhà nước và các đơn vị sự nghiệp nhà nước.
Trong đó: + Đơn vị hành chính nhà nước: Là các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá – xã hội, an ninh quốc phòng v., bao gồm ba hệ thống tổ chức từ trung ương đến địa phương: Cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp và cơ quan tư pháp. + Đơn vị sự nghiệp nhà nước: Là các đơn vị hoạt động cung cấp các hàng hoá, dịch vụ công cho xã hội và các dịch vụ khác trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hoá thông tin, thể dục thể thao, nông – lâm – ngư nghiệp v., nhằm thoả mãn nhu cầu đời sống vật chất và tinh thần của người dân, duy trì sự hoạt động bình thường của các ngành kinh tế quốc dân. Các đơn vị sự nghiệp nhà nước hoạt động không vì e 6 mục đích lợi nhuận, mà mang tính chất phục vụ cộng đồng là chính hay còn gọi là các đơn vị hoạt động vô vị lợi. Mặc dù hoạt động của các đơn vị hành chính sự nghiệp chủ yếu là trong lĩnh vực quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công cho xã hội (hoạt động phi lợi nhuận), các đơn vị này vẫn có thể thực hiện một số hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm tạo thêm nguồn thu nhập cho đơn vị.
Phân loại đơn vị hành chính sự nghiệp Có 3 cách để phân loại đơn vị hành chính sự nghiệp, bao gồm: - Phân loại theo ngành dọc - Phân loại theo cấp ngân sách - Phân loại theo khả năng tự đảm bảo kinh phí a. Phân loại theo ngành dọc Phân loại theo cách này, đơn vị hành chính sự nghiệp chia thành 3 loại: - Đơn vị dự toán cấp 1: là cơ quan chủ quản các ngành hành chính sự nghiệp trực thuộc Trung ương và địa phương như các Bộ, Tổng cục, Sở, Ban… Đơn vị dự toán cấp 1 nhận kinh phí từ Thủ tướng Chính phủ hoặc Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Trực tiếp quan hệ với chính quyền tổ chức để nhận và thanh quyết toán nguồn kinh phí cấp phát. Đơn vị dự toán cấp 1 có trách nhiệm: + Tổng hợp, quản lý toàn bộ vốn của ngân sách giao, sau đó phân bổ cho các đơn vị cấp dưới.
+ Phê chuẩn dự toán quý, năm của các đơn vị cấp dưới. + Tổng hợp các khoản chi, nguồn hình thành kinh phí của các đơn vị cấp dưới để báo cáo với cơ quan nhà nước. - Đơn vị dự toán cấp 2: Trực thuộc đơn vị dự toán cấp 1, chịu sự lãnh đạo trực tiếp về tài chính và quan hệ cấp phát vốn của đơn vị dự toán cấp 1, phân phối nguồn kinh phí cho đơn vị dự toán cấp 3. Là đơn vị trung gian thực hiện nhiệm vụ quản lý kinh phí, nối liền giữa đơn vị dự toán cấp 1 với đơn vị dự toán cấp 3.
- Đơn vị dự toán cấp 3: Là đơn vị trực tiếp sử dụng ngân sách, chịu sự quản lý của đơn vị dự toán cấp 2 về mặt tài chính. Định kỳ đơn vị có nhiệm vụ tổng hợp các khoản chi và nguồn hình thành kinh phí trong đơn vị lên cấp 2. Tuy nhiên trên thực tế, không phải nhất thiết lúc nào cũng phải có 3 cấp, có e 7 khi chỉ có 2 cấp hoặc 1 cấp tuỳ theo mô hình tổ chức. Phân loại theo cấp ngân sách Theo cách phân loại này, các đơn vị hành chính sự nghiệp được chia thành 3 cấp, gồm: - Đơn vị dự toán cấp Trung ương: Sử dụng nguồn ngân sách cấp Trung ương; - Đơn vị dự toán cấp Tỉnh: Sử dụng nguồn ngân sách cấp Tỉnh; - Đơn vị dự toán cấp Huyện: Sử dụng nguồn ngân sách cấp Huyện.
Phân loại theo khả năng tự đảm bảo kinh phí Theo cách phân loại này, các đơn vị hành chính sự nghiệp được chia thành 2 nhóm cụ thể: - Đơn vị hành chính thuần túy là các cơ quan công quyên trong bộ máy hành chính nhà nước (các đơn vị quản lí hành chính nhà nước) như công chứng, ủy ban, các bộ…Các đơn vị này được ngân sách nhà nước cấp 100% kinh phí để hoạt động. - Đơn vị sự nghiệp có thu hay còn gọi là đơn vị tự đảm bảo kinh phí: Đây là các đơn vị hoạt động trên 1 lĩnh vực cụ thể nào đó ví dụ như sự nghiệp văn hóa, giáo dục, y tế, nghiên cứu khoa học…Có 4 mức độ đảm bảo kinh phí: + Đơn vị sự nghiệp công tự đảm bảo chi thường xuyên và chi đầu tư. + Đơn vị sự nghiệp công tự đảm bảo chi thường xuyên. + Đơn vị sự nghiệp công tự đảm bảo một phần chi thường xuyên.
+ Đơn vị sự nghiệp công do Nhà nước đảm bảo chi thường xuyên. Đặc điểm hoạt động của đơn vị hành chính sự nghiệp Không như các doanh nghiệp hoạt động với mục tiêu chính là tìm kiếm lơi nhuận, đơn vị hành chính sự nghiệp chủ yếu hoạt động theo mục tiêu, nhiệm vụ mà nhà nước đề ra. Ngoài ra tùy theo từng loại hình và đặc điểm của từng loại đơn vị mà ở các đơn vị này có tổ chức thêm các hoạt động khác nhằm tạo ra nguồn thu cho đơn vị. Hoạt động tài chính của đơn vị hành chính sự nghiệp gồm 2 mặt như sau: - Theo dõi, quản lí, sử dụng nguồn kinh phí ngân sách nhà nước cấp để thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao theo nguyên tắc quản lí theo dự toán, tiết kiệm, hiệu quả, chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước; - Tự huy động vốn và tận dụng cơ sở vật chất kĩ thuật, lao động sẵn có của e 8 đơn vị để tổ chức sản xuất kinh doanh, dịch vụ.
Khái quát về kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp 1. Đặc điểm kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp Dựa vào tính chất, đặc điểm hoạt động của đơn vị hành chính sự nghiệp rất đa dạng, phức tạp, phạm vi rộng và nguồn kinh phí để trang trải cho các hoạt động trong đơn vị dựa vào nguồn kinh phí cấp phát của Nhà nước; xuất phát từ đặc điểm hoạt động tài chính của đơn vị; chế độ kế toán của đơn vị hành chính sự nghiệp có những đặc điểm riêng sau: - Các khoản chi tiêu cho đơn vị hành chính sự nghiệp chủ yếu là chi tiêu dùng, do đó kế toán phải đảm bảo chấp hành chế độ quản lí tài chính nghiêm ngặt, các khoản chi phải dựa trên kế hoạch chi tiêu rõ ràng, cân đối, hợp lí. - Phải thường xuyên kiểm tra tình hình sử dụng nguồn kinh phí trong đơn vị, của cấp dưới, đề xuất những ý kiến, kiến nghị để tăng cường hiệu quả sử dụng vốn ngân sách cấp và các nguồn kinh phí khác. Nhiệm vụ của kế toán hành chính sự nghiệp Xuất phát từ đặc điểm của kế toán hành chính sự nghiệp là công việc tổ chức hệ thống thông tin bằng số liệu để quản lí và kiểm soát nguồn kinh phí, tình hình sử dụng và quyết toán nguồn kinh phí, tình hình quản lí vá sử dụng các loại vật tư, tài sản công, tình hình chấp hành dự toán thu chi và thực hiện các tiêu chuẩn, định mức của nhà nước ở đơn vị.
Do đó kế toán hành chính sự nghiệp có nhiệm vụ: - Thu thập, phản ánh, xử lí và tổng hợp thông tin về nguồn kinh phí được cấp, được tài trợ, được hình thành và tình hình sử dụng kinh phí, sử dụng các khoản thu phát sinh ở đơn vị. - Thực hiện kiểm tra, kiểm soát tình hình thu, chi, sử dụng các loại vật tư, tài sản công ở đơn vị, tình hình thu, nộp ngân sách… - Lập và nộp báo cáo tài chính cho cơ quan quản lí cấp trên theo quy định. Tổ chức kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp 1. Nguyên tắc tổ chức kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp Tổ chức kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp một cách khoa học, hợp lí không những có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng của công tác kế toán mà nó còn giúp cho việc thực hiện các nhiệm vụ của kế toán hành chính sự nghiệp được e 9 tốt hơn.
Do đó, tổ chức kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp cần đáp ứng các nguyên tắc sau: - Nguyên tắc thống nhất: Tổ chức kế toán phải đảm bảo thống nhất giữa cấp trên với cấp dưới, thống nhất giữa các đơn vị trong cùng một ngành và thống nhất giữa các yếu tố của tổ chức kế toán với nhau.