phần mở đầu, tóm tắt, lời cam đoan, lời cảm ơn, danh mục các bảng biểu, hình vẽ, tài liệu tham khảo, phụ lục và kết luận, đề tài gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý thuyết về quy trình kiểm toán khoản mục chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp trên báo cáo tài chính Chƣơng 2: Thực trạng quy trình Kiểm toán khoản mục chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp của công ty dịch vụ Kiểm toán & Tƣ vấn CPA Á Châu. Chƣơng 3: Nhận xét và kiến nghị đối với quy trình kiểm toán khoản mục chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp tại Công Ty TNHH Kiểm Toán Và Tƣ Vấn Cpa Á Châu 5 6 CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUY TRÌNH KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC CHI PHÍ BÁN HÀNG VÀ CHI PHÍ QUẢN LÝ DOANH NGHIỆP TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1. Lý luận cơ bản về kiểm toán khoản mục chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp 1.1 Khái quát chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp Chi phí bán hàng Chi phí bán hàng (CPBH): là các khoản chi phí phát sinh trong quá trình bán sản phẩm, hàng hoá, cung cấp dịch vụ bao gồm chi phí bảo quản, phân loại, chọn lọc, đóng gói hàng hoá, chi phí quảng cáo, tiếp thị, nhân viên, hoa hồng và những chi phí khác.
Theo thông tƣ 200/2014/TT-BTC Hƣớng dẫn về chế độ kế toán doanh nghiệp – Chi phí bán hàng bao gồm các khoản chi phí chi tiết sau: Chi phí nhân viên: Phản ánh các khoản phải trả cho nhân viên bán hàng, nhân viên đóng gói, vận chuyển, bảo quản sản phẩm, hàng hoá,. bao gồm tiền lƣơng, tiền ăn giữa ca, tiền công và các khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp,. Chi phí vật liệu, bao bì: Phản ánh các chi phí vật liệu, bao bì xuất dùng cho việc giữ gìn, tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ, nhƣ chi phí vật liệu đóng gói sản phẩm, hàng hoá, chi phí vật liệu, nhiên liệu dùng cho bảo quản, bốc vác, vận chuyển sản phẩm, hàng hoá trong quá trình tiêu thụ, vật liệu dùng cho sửa chữa, bảo quản TSCĐ,. dùng cho bộ phận bán hàng.
Chi phí dụng cụ, đồ dùng: Phản ánh chi phí về công cụ, dụng cụ phục vụ cho quá trình tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá nhƣ dụng cụ đo lƣờng, phƣơng tiện tính toán, phƣơng tiện làm việc… Chi phí khấu hao TSCĐ: Phản ánh chi phí khấu hao TSCĐ ở bộ phận bảo quản, bán hàng, nhƣ nhà kho, cửa hàng, bến bãi, phƣơng tiện bốc dỡ, vận chuyển, phƣơng 7 tiện tính toán, đo lƣờng, kiểm nghiệm chất lƣợng,. Chi phí bảo hành: Dùng để phản ánh khoản chi phí bảo hành sản phẩm, hàng hoá. Riêng chi phí sửa chữa và bảo hành công trình xây lắp phản ánh ở TK 627 “Chi phí sản xuất chung” mà không phản ánh ở TK này. Chi phí dịch vụ mua ngoài: Phản ánh các chi phí dịch vụ mua ngoài phục vụ cho bán hàng nhƣ chi phí thuê ngoài sửa chữa TSCĐ phục vụ trực tiếp cho khâu bán hàng, tiền thuê kho, thuê bãi, tiền thuê bốc vác, vận chuyển sản phẩm, hàng hoá đi bán, tiền trả hoa hồng cho đại lý bán hàng, cho đơn vị nhận uỷ thác xuất khẩu,.
Chi phí bằng tiền khác: Phản ánh các chi phí bằng tiền khác phát sinh trong khâu bán hàng ngoài các chi phí đã kể trên nhƣ chi phí tiếp khách ở bộ phận bán hàng, chi phí giới thiệu sản phẩm, hàng hoá, quảng cáo, chào hàng, chi phí hội nghị khách hàng. Chi phí quản lý doanh nghiệp Chi phí quản lý doanh nghiệp (CPQLDN): là toàn bộ các khoản chi phí chi trả cho hoạt động quản lý, nó bao gồm toàn bộ chi phí liên quan đến hoạt động quản lý sản xuất kinh doanh, quản lý hành chính và một số khoản khác có tính chất chung toàn doanh nghiệp và không tách riêng đƣợc cho bất kì hoạt động nào. Theo thông tƣ 200/2014/TT-BTC Hƣớng dẫn về chế độ kế toán doanh nghiệp – Chi phí quản lý doanh nghiệp bao gồm các khoản chi phí chi tiết sau: Chi phí nhân viên quản lý: Phản ánh các khoản phải trả cho cán bộ nhân viên quản lý doanh nghiệp, nhƣ tiền lƣơng, các khoản phụ cấp, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp của Ban Giám đốc, nhân viên quản lý ở các phòng, ban của doanh nghiệp. Chi phí vật liệu quản lý: Phản ánh chi phí vật liệu xuất dùng cho công tác quản lý doanh nghiệp nhƣ văn phòng phẩm.
vật liệu sử dụng cho việc sửa chữa TSCĐ, công cụ, dụng cụ,. 8 Chi phí đồ dùng văn phòng: phản ánh chi phí dụng cụ, đồ dùng văn phòng dùng cho công tác quản lý (giá có thuế, hoặc chƣa có thuế GTGT). Chi phí khấu hao TSCĐ: Phản ánh chi phí khấu hao TSCĐ dùng chung cho doanh nghiệp nhƣ: Nhà cửa làm việc của các phòng ban, kho tàng, vật kiến trúc, phƣơng tiện vận tải truyền dẫn, máy móc thiết bị quản lý dùng trên văn phòng,. Thuế, phí và lệ phí: Phản ánh chi phí về thuế, phí và lệ phí nhƣ: thuế môn bài, tiền thuê đất,.
và các khoản phí, lệ phí khác. Chi phí dự phòng: Phản ánh các khoản dự phòng phải thu khó đòi, dự phòng phải trả tính vào chi phí sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Chi phí dịch vụ mua ngoài: Phản ánh các chi phí dịch vụ mua ngoài phục vụ cho công tác quản lý doanh nghiệp; các khoản chi mua và sử dụng các tài liệu kỹ thuật, bằng sáng chế,. (không đủ tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ) đƣợc tính theo phƣơng pháp phân bổ dần vào chi phí quản lý doanh nghiệp; tiền thuê TSCĐ, chi phí trả cho nhà thầu phụ.
Chi phí bằng tiền khác: Phản ánh các chi phí khác thuộc quản lý chung của doanh nghiệp, ngoài các chi phí đã kể trên, nhƣ: Chi phí hội nghị, tiếp khách, công tác phí, tàu xe, khoản chi cho lao động nữ,. Qua khái niệm về chi phí quản lý doanh nghiệp nêu trên, có thể thấy khoản mục này bao gồm nhiều khoản chi phí chi tiết. Đây cũng là một khoản chi phí cần thiết để vận hành bộ máy quản lý doanh nghiệp tuy không đóng góp trực tiếp vào việc tham gia sản xuất sản phẩm. Tài khoản, chứng từ, phương pháp hạch toán và nguyên tắc kế toán CPBH và CPQLDN Tài Khoản sử dụng của CPBH và CPQLDN Chi phí bán hàng Dựa theo thông tƣ 200/2014 TT-BTC, kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 9 641 đƣợc thể hiện nhƣ sau: Bên nợ Các chi phí phát sinh liên quan đến quá trình bán sản phẩm, hàng hoá, cung cấp dịch vụ phát sinh trong kỳ.
Bên có - Khoản đƣợc ghi giảm trong kỳ; - Kết chuyển chi phí bán hàng vào tài khoản 911 “Xác định kết quả kinh doanh” để tính kết quả kinh doanh trong kỳ. Tài khoản 641 không có số dƣ cuối kỳ. Kết cấu chi tiết tài khoản 641 ở phụ lục số 2 Chi phí quản lý doanh nghiệp Dựa theo thông tƣ 200/2014 TT-BTC, kết cấu và nội dung của tài khoản 642 đƣợc phản ánh nhƣ sau: Bên nợ Các chi phí quản lý doanh nghiệp thực tế phát sinh trong kỳ; Số dự phòng phải thu khó đòi, dự phòng phải trả (Chênh lệch giữa số dự phòng phải lập kỳ này lớn hơn số dự phòng đã lập kỳ trƣớc chƣa sử dụng hết); Bên có Các khoản đƣợc ghi giảm chi phí quản lý doanh nghiệp; Hoàn nhập dự phòng phải thu khó đòi, dự phòng phải trả (chênh lệch giữa số dự phòng phải lập kỳ này nhỏ hơn số dự phòng đã lập kỳ trƣớc chƣa sử dụng hết); Kết chuyển chi phí quản lý doanh nghiệp vào tài khoản 911 "Xác định kết quả kinh doanh". Tài khoản 642 không có số dƣ cuối kỳ 10 Kết cấu chi tiết tài khoản 642 ở phụ lục 3 Chứng từ kế toán CPBH và CPQLDN: Chi phí bán hàng Bộ chứng từ kế toán có liên quan đến chi phí bán hàng gồm: - Hệ thống sổ cái - Sổ chi tiết tài khoản - Hóa đơn, chứng từ phát sinh có liên quan - Hợp đồng kinh tế - Phiếu thu, phiếu chi - Ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi - Giấy báo nợ - Bảng kê hàng hóa, dịch vụ Chi phí quản lý doanh nghiệp Bộ chứng từ kế toán có liên quan đến chi phí quản lý doanh nghiệp gồm: - Hệ thống sổ cái - Sổ chi tiết tài khoản - Hóa đơn, chứng từ phát sinh có liên quan - Hợp đồng kinh tế - Phiếu thu, phiếu chi - Ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi - Giấy báo nợ 11 Nguyên tắc kế toán CPBH và CPQLDN Nguyên tắc và yêu cầu kế toán cơ bản dựa theo chuẩn mực chung của kế toán trong việc ghi nhận các yếu tố trên báo cáo tài chính là trung thực, hợp lý và hợp pháp.
Đối với việc hạch toán CPBH và CPQLDN thì cần chú trọng các nguyên tắc sau: - Nguyên tắc nhất quán: Các nguyên tắc và phƣơng pháp doanh nghiệp áp dụng phải thống nhất ít nhất trong vòng một năm tài chính nhƣ chính sách khấu hao, chính sách phân bổ. - Nguyên tắc thận trọng: Thận trọng là việc xem xét, cân nhắc, phán đoán cần thiết để lập các ƣớc tính kế toán trong điều kiện không chắc chắn. Nhƣ vậy, kế toán phải phản ánh ngay chi phí khi có bằng chứng về khả năng phát sinh chi phí và không đƣợc phản ánh thấp hơn hay cao hơn giá trị thực của khoản chi phí đó. - Nguyên tắc phù hợp: Ghi nhận doanh thu, chi phí phải phù hợp với nhau tức là khi ghi nhận một khoản doanh thu thì đồng thời ghi nhận một khoản chi phí liên quan đến việc tạo ra doanh thu đó.
- Nguyên tắc trọng yếu: Thông tin đƣợc coi là trọng yếu trong trƣờng hợp nếu thiếu thông tin đó hoặc thiếu chính xác của thông tin đó làm sai lệch đáng kể thông tin trình bày trên BCTC, làm ảnh hƣởng quyết định của ngƣời sử dụng thông tin trên BCTC. - Nguyên tắc kì kế toán: Chi phí phát sinh trong kì nào thì hạch toán vào đúng kì đó. - Nguyên tắc chi phí: CPBH, CPQLDN hạch toán theo chi phí thực tế mà doanh nghiệp chi ra, không phụ thuộc vào giá thị trƣờng, chú ý phân bổ chi phí giữa các kì. 12 Phƣơng pháp hạch toán CPBH và CPQLDN Chi phí bán hàng Theo thông tƣ 200/2014 TT-BTC, phƣơng pháp hạch toán của tài khoản 641 đƣợc phản ánh theo sơ đồ nhƣ sau: Hình 1.1: Sơ đồ hạch toán chi phí bán hàng (Nguồn: Sách kế toán tài chính 1 – Đại học Ngân hàng Tp.