Đề tài khoa học cấp bộ hoàn thiện quy định của pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng cơ sở lý luận và thực tiễn

Tài liệu nghiên cứu Đề tài khoa học cấp bộ hoàn thiện quy định của pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Phạm Thị Giang Thu
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Phạm Thị Giang Thu
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Hoàn Thiện Quy Định Pháp Luật Về Bảo Đảm Nghĩa Vụ Trong Kinh Doanh Ngân Hàng: Lý Luận Và Thực Tiễn
• Loại tài liệu: báo cáo tổng hợp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT BẢO ĐẢM THỰC HIỆN NGHĨA VỤ TRONG KINH DOANH NGÂN HÀNG
• 1.1. Lý luận cơ bản về pháp luật bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng
• 1.2. Cấu trúc pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng
• 1.3. Quan niệm về hoàn thiện pháp luật và tiêu chí hoàn thiện pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ BẢO ĐẢM THỰC HIỆN NGHĨA VỤ TRONG KINH DOANH NGÂN HÀNG
• 2.1. Đánh giá việc thực hiện phương thức tác động và vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng tại Việt Nam
• 2.2. Thực trạng quy định về thành lập, tổ chức, hoạt động, kiểm tra, kiểm soát nội bộ của chủ thể kinh doanh ngân hàng nhằm bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh
• 2.3. Thực trạng pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong quá trình thực hiện hoạt động kinh doanh ngân hàng
• 2.4. Thực trạng pháp luật về thanh tra, giám sát ngân hàng trong mối liên hệ nhằm tăng cường bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO ĐẢM THỰC HIỆN NGHĨA VỤ TRONG KINH DOANH NGÂN HÀNG
• 3.1. Sự cần thiết và các mục tiêu cơ bản trong việc hoàn thiện pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng
• 3.2. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về phương thức tác động và vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng
• 3.3. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật quy định về thành lập, tổ chức, hoạt động, kiểm tra, kiểm soát nội bộ của chủ thể kinh doanh ngân hàng
• 3.4. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong quá trình thực hiện hoạt động kinh doanh ngân hàng
• 3.5. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về thanh tra, giám sát ngân hàng trong mối liên hệ nhằm tăng cường bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU VÀ SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Quy định pháp luật

Quy định pháp luật về bảo đảm nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng là một trong những nội dung trọng tâm của đề tài. Hệ thống pháp luật hiện hành vẫn còn tồn tại nhiều lỗ hổng, đặc biệt trong việc quy định phạm vi và giới hạn can thiệp của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vào hoạt động của các chủ thể kinh doanh ngân hàng. Việc NHNN can thiệp trực tiếp vào hoạt động của các ngân hàng, thậm chí mua lại chủ thể kinh doanh với giá 0 đồng, đặt ra nhiều vấn đề pháp lý cần quan tâm. Điều này cho thấy sự cần thiết phải hoàn thiện các quy định pháp luật để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý.

1.1. Lý luận pháp luật

Lý luận pháp luật về bảo đảm nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng được xây dựng dựa trên cơ sở lý thuyết về quản trị rủi ro và an toàn hệ thống. Các quy định pháp luật cần phải đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất, đồng thời phải phù hợp với thực tiễn hoạt động của các tổ chức tín dụng (TCTD). Việc nghiên cứu và đánh giá các quy định hiện hành cho thấy sự thiếu vắng các quy định cụ thể, dẫn đến việc áp dụng không triệt để và hiệu quả quản lý không cao.

1.2. Thực tiễn pháp luật

Thực tiễn pháp luật trong lĩnh vực ngân hàng cho thấy nhiều hạn chế trong việc thực hiện các quy định về bảo đảm nghĩa vụ. Mặc dù các TCTD đã xây dựng quy chế nghiệp vụ, nhưng việc triển khai và áp dụng các quy định này chưa đạt hiệu quả cao. Điều này đòi hỏi cần có sự điều chỉnh và hoàn thiện các quy định pháp luật để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

II. Bảo đảm nghĩa vụ

Bảo đảm nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng là yếu tố then chốt để duy trì sự ổn định và an toàn của hệ thống tài chính. Các quy định pháp luật hiện hành đặt ra các yêu cầu cụ thể về vốn và quản trị rủi ro, nhưng thực tế cho thấy nhiều ngân hàng không đáp ứng được các tiêu chuẩn này. Điều này đặt ra yêu cầu cần phải nâng cao hiệu quả thực hiện nghĩa vụ của các chủ thể kinh doanh ngân hàng.

2.1. Nghĩa vụ trong kinh doanh

Nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng bao gồm các trách nhiệm pháp lý và tài chính mà các TCTD phải thực hiện để đảm bảo an toàn cho hệ thống và bảo vệ quyền lợi của khách hàng. Các quy định pháp luật cần phải được hoàn thiện để đảm bảo rằng các nghĩa vụ này được thực hiện một cách hiệu quả và minh bạch.

2.2. Bảo đảm nghĩa vụ ngân hàng

Bảo đảm nghĩa vụ ngân hàng đòi hỏi sự kết hợp giữa các biện pháp quản lý nội bộ và sự giám sát chặt chẽ từ phía cơ quan quản lý nhà nước. Các quy định pháp luật cần phải được điều chỉnh để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong việc thực hiện các nghĩa vụ này.

III. Kinh doanh ngân hàng

Kinh doanh ngân hàng là lĩnh vực đặc thù với nhiều rủi ro và thách thức. Các quy định pháp luật cần phải được hoàn thiện để đảm bảo an toàn và ổn định cho hệ thống ngân hàng. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa, việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro và thực hiện nghĩa vụ của các TCTD là yêu cầu cấp thiết.

3.1. Quản lý ngân hàng

Quản lý ngân hàng đòi hỏi sự kết hợp giữa các biện pháp quản trị nội bộ và sự giám sát từ phía cơ quan quản lý nhà nước. Các quy định pháp luật cần phải được điều chỉnh để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong việc quản lý các hoạt động kinh doanh ngân hàng.

3.2. Rủi ro trong ngân hàng

Rủi ro trong ngân hàng là một trong những thách thức lớn nhất đối với các TCTD. Các quy định pháp luật cần phải được hoàn thiện để đảm bảo rằng các ngân hàng có đủ năng lực quản trị rủi ro và thực hiện các nghĩa vụ của mình một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Phân Tích Đề Tài: Hoàn Thiện Quy Định Pháp Luật Về Bảo Đảm Thực Hiện Nghĩa Vụ Trong Kinh Doanh Ngân Hàng

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Đề tài khoa học cấp Bộ (Mã số: ĐTCB.2016-25) do Viện Nghiên cứu Lập pháp chủ trì và PGS. TS. Phạm Thị Giang Thu làm chủ nhiệm, tập trung giải quyết câu hỏi nghiên cứu cốt lõi: "Hệ thống pháp luật Việt Nam cần hoàn thiện những cơ chế, chuẩn mực nào để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của các chủ thể trong kinh doanh ngân hàng, vừa bảo đảm an toàn hệ thống vừa đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế?"

Nghiên cứu áp dụng phương pháp tiếp cận liên ngành giữa Luật học và Kinh tế học, kết hợp phân tích quy phạm pháp luật thực định, so sánh luật học quốc tế (Đức, Anh, Úc, Mỹ, Basel) và điều tra xã hội học pháp luật thực chứng tại 10 tỉnh, thành phố trọng điểm.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng: Bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng không đơn thuần dừng lại ở các biện pháp bảo đảm tiền vay (như cầm cố, thế chấp), mà cấu thành một hệ thống pháp luật phức hợp bao gồm sự tác động của cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước) và hệ thống quản trị, kiểm soát nội bộ của các tổ chức tín dụng (TCTD). Đề tài đã vạch rõ những lỗ hổng pháp lý nghiêm trọng về giới hạn can thiệp hành chính, tình trạng chậm chuẩn hóa vốn điều lệ, sở hữu chéo và sự thiếu vắng các chuẩn mực kế toán, quản trị rủi ro quốc tế.

Nghiên cứu mang lại giá trị hàm ý chính sách sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học trực tiếp cho các cơ quan lập pháp và cơ quan điều hành nhằm sửa đổi, bổ sung Luật Ngân hàng Nhà nước và Luật Các tổ chức tín dụng.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Kinh doanh ngân hàng giữ vị trí huyết mạch trong nền kinh tế thị trường, nhưng cũng là ngành kinh doanh chứa đựng độ nhạy cảm và rủi ro cao nhất do đối tượng giao dịch trực tiếp là tiền tệ. Trong thời gian dài, các công trình nghiên cứu trong nước chủ yếu tiếp cận vấn đề bảo đảm nghĩa vụ theo hướng dân sự truyền thống hoặc chỉ nghiên cứu các khía cạnh đơn lẻ như hợp đồng tín dụng, bảo lãnh, chiết khấu giấy tờ có giá hay kiểm toán nội bộ. Việc thiếu vắng một công trình nghiên cứu tổng thể, hệ thống hóa toàn diện cơ chế pháp lý về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của chính các chủ thể kinh doanh ngân hàng đã tạo ra một khoảng trống lý luận và thực tiễn lớn.

Thực tiễn thị trường tài chính Việt Nam sau cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng: nợ xấu gia tăng, sở hữu chéo phức tạp, nhiều TCTD thua lỗ đe dọa trực tiếp đến quyền lợi người gửi tiền và sự an toàn của toàn bộ hệ thống. Bên cạnh đó, các biện pháp can thiệp hành chính của cơ quan quản lý – điển hình là cơ chế mua lại ngân hàng yếu kém với giá "0 đồng" – tuy nhằm mục tiêu ổn định trật tự tài chính tức thời nhưng lại làm phát sinh nhiều tranh cãi và bất cập pháp lý sâu sắc về quyền tài sản và trách nhiệm dân sự.

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh tái cơ cấu hệ thống tài chính và thực thi các cam kết thương mại quốc tế, việc thiết lập hành lang pháp lý vững chắc nhằm nâng cao năng lực tuân thủ nghĩa vụ của các TCTD trở thành yêu cầu sống còn. Đề tài không chỉ có tính thời sự cấp bách mà còn tạo nền tảng vững chắc để xây dựng một mạng lưới an toàn tài chính quốc gia bền vững, bảo vệ niềm tin của công chúng và thúc đẩy dòng vốn luân chuyển hiệu quả.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Đề tài được triển khai với thiết kế nghiên cứu kết hợp giữa nghiên cứu lý luận pháp lý cơ bản và nghiên cứu đánh giá chính sách thực chứng. Phương pháp luận chủ đạo dựa trên phép biện chứng duy vật, gắn liền với các chủ trương, định hướng phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam.

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu được thực hiện đa tầng:

1. Thu thập dữ liệu thứ cấp: Rà soát toàn diện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thực định (Luật NHNN 2010, Luật Các TCTD 2010 và hệ thống Thông tư, Nghị định hướng dẫn); tổng hợp các báo cáo giám sát tài chính, dữ liệu thống kê vốn điều lệ của các NHTM cổ phần, số liệu hạn mức chi trả bảo hiểm tiền gửi quốc tế và thực trạng tái cơ cấu các TCTD yếu kém.
2. Khảo sát thực địa xã hội học pháp luật: Nhóm nghiên cứu tiến hành khảo sát định lượng và định tính tại 10 tỉnh, thành phố đại diện cho các vùng kinh tế trọng điểm (trong đó có Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng...). Mẫu khảo sát bao quát nhiều nhóm đối tượng từ nhà quản lý, cán bộ ngân hàng đến người dân tham gia giao dịch tiền gửi, tiền vay.
3. Kỹ thuật phân tích và so sánh luật học: Áp dụng phương pháp phân tích quy phạm kết hợp đối chiếu kinh nghiệm lập pháp quốc tế (kinh nghiệm thiết lập "các vòng an toàn" của Úc, mô hình quản lý rủi ro ngân hàng tại Đức, Anh, Ba Lan và các chuẩn mực Hiệp ước Basel II/III).

Tính giá trị và độ tin cậy của công trình được bảo đảm nhờ sự phối hợp giữa cơ quan chủ trì (Viện Nghiên cứu Lập pháp thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội), đội ngũ chuyên gia nghiên cứu từ Trường Đại học Luật Hà Nội, cán bộ thực tiễn từ các NHTM liên doanh và tổ chức kiểm toán độc lập. Phương pháp tiếp cận đa chiều này giúp các đánh giá thực trạng vừa bám sát thực tiễn vận hành ngân hàng, vừa đáp ứng yêu cầu khắt khe của kỹ thuật lập pháp hiện đại.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Nghiên cứu đã đưa ra 5 phát hiện mang tính then chốt về mặt lý luận và thực trạng pháp lý:

1. Xác lập nội hàm mới về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng: Nghiên cứu khẳng định bảo đảm nghĩa vụ ngân hàng không chỉ là nghĩa vụ dân sự thông thường của bên vay vốn đối với TCTD, mà là hệ thống nghĩa vụ hai chiều phức hợp: nghĩa vụ của TCTD đối với khách hàng gửi tiền, nghĩa vụ tuân thủ các tỷ lệ an toàn vốn, và nghĩa vụ của Nhà nước trong việc thiết lập mạng lưới an toàn tài chính.
2. Bất cập trong phương thức can thiệp của Cơ quan Quản lý Nhà nước: Pháp luật hiện hành chưa phân định ranh giới rõ ràng giữa chức năng quản lý hành chính và quyền tự chủ kinh doanh của TCTD. Cơ chế mua bắt buộc ngân hàng thương mại với giá "0 đồng" được áp dụng để cắt đứt rủi ro lan truyền nhưng thiếu khung khổ pháp lý minh bạch về định giá tài sản, giải quyết quyền lợi của cổ đông và trách nhiệm bồi thường thiệt hại.
3. Vi phạm chuẩn an toàn vốn và nguy cơ từ sở hữu chéo: Một số lượng đáng kể NHTM cổ phần trong thời gian dài không đáp ứng đúng lộ trình tăng vốn điều lệ tối thiểu theo quy định. Hiện tượng sở hữu chéo, đầu tư vòng vèo và cấp tín dụng cho các công ty sân sau làm vô hiệu hóa các quy định hạn chế cấp tín dụng, gia tăng nợ xấu tiềm ẩn và rủi ro hệ thống.
4. Khoảng cách lớn trong áp dụng chuẩn mực kế toán và quản trị rủi ro quốc tế: Việc chậm trễ triển khai các Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (như IAS 39, IFRS 9) và các nguyên tắc quản trị theo Basel II khiến việc phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro chưa phản ánh chính xác sức khỏe tài chính thực tế của các TCTD, tạo ra sự che giấu rủi ro mang tính hệ thống.
5. Nhu cầu bảo vệ khách hàng qua khảo sát thực chứng: Khảo sát tại 10 tỉnh thành chỉ ra mức độ quan tâm của xã hội đối với pháp luật an toàn ngân hàng là rất cao (52,8% quan tâm và 37,2% rất quan tâm; riêng tại TP.HCM là 93%, Hà Nội là 90%). Tuy nhiên, hiểu biết pháp lý cụ thể của người dân về quyền và lợi ích của mình còn rất hạn chế, đòi hỏi pháp luật phải thiết lập cơ chế bảo vệ gián tiếp thông qua nâng cao hạn mức bảo hiểm tiền gửi và kiểm soát nội bộ bắt buộc.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Về mặt lý luận: Đề tài đã đóng góp một khung lý thuyết hoàn chỉnh và chuyên sâu về cấu trúc pháp luật bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng tại Việt Nam. Công trình đã phân loại rõ 4 nhóm rủi ro đặc thù (tín dụng, lãi suất, thanh toán, hối đoái) và 4 nhóm rủi ro hội nhập (hệ thống, pháp lý, tài chính, công nghệ), làm rõ cơ chế tác động của từng nhóm rủi ro đến an toàn kinh doanh.
• Về mặt phương pháp luận: Đề tài đã tiên phong trong việc kết hợp nghiên cứu khoa học pháp lý thuần túy với điều tra xã hội học pháp luật trên diện rộng (10 tỉnh thành), gắn lý thuyết lập pháp với đánh giá số liệu thực chứng của ngành ngân hàng.
• Về mặt ứng dụng và chính sách: Đề tài trực tiếp cung cấp các luận cứ khoa học để hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật:
  • Đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Các TCTD và Luật NHNN theo hướng phân định rõ thẩm quyền can thiệp đặc biệt.
  • Chuẩn hóa quy định về cơ cấu tổ chức và 5 cấu phần của hệ thống kiểm soát nội bộ tại các TCTD.
  • Nâng cấp mô hình thanh tra, giám sát ngân hàng từ thanh tra tuân thủ truyền thống sang thanh tra, giám sát dựa trên rủi ro.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Kết quả nghiên cứu của đề tài hướng đến các nhóm đối tượng cụ thể với những giá trị ứng dụng thiết thực:

• Cơ quan hoạch định chính sách và Lập pháp: Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Viện Nghiên cứu Lập pháp, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sử dụng các phát hiện của đề tài để thẩm tra, soạn thảo các dự án luật sửa đổi liên quan đến lĩnh vực tiền tệ - ngân hàng.
• Ban điều hành và Khối Pháp chế/Quản trị rủi ro tại các TCTD: Giúp các NHTM, công ty tài chính, quỹ tín dụng nhân dân nhận diện rõ các "điểm nghẽn" pháp lý trong hoạt động cấp tín dụng, huy động vốn, từ đó hoàn thiện quy trình kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro đạt chuẩn quốc tế.
• Nhà nghiên cứu, Giảng viên và Học viên ngành Luật & Tài chính: Cung cấp nguồn tư liệu học thuật đáng tin cậy, có chiều sâu lý luận và số liệu phong phú phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về Pháp luật Ngân hàng và Thị trường Tài chính.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp) (250-300 từ)

1. Điểm khác biệt căn bản của đề tài so với các nghiên cứu trước đây là gì?
Đề tài tiếp cận "bảo đảm thực hiện nghĩa vụ" không chỉ dừng ở góc độ bảo đảm tiền vay của khách hàng, mà mở rộng thành toàn bộ cơ chế pháp lý ràng buộc trách nhiệm, năng lực tài chính và quản trị an toàn của chính các TCTD và cơ quan quản lý nhà nước.

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có gì nổi bật?
Đề tài kết hợp phân tích so sánh luật học quốc tế sâu rộng (Mỹ, Đức, Anh, Úc...) với việc thực hiện điều tra khảo sát thực tế xã hội học pháp luật tại 10 tỉnh, thành phố của Việt Nam, tạo nên bức tranh thực chứng rõ nét.

3. Đề tài nhìn nhận thế nào về việc mua ngân hàng giá "0 đồng"?
Nghiên cứu nhận định đây là biện pháp tình thế nhằm cắt đứt nguy cơ đổ vỡ dây chuyền, nhưng còn thiếu cơ sở pháp lý hoàn chỉnh về xác định giá trị doanh nghiệp, bảo vệ quyền của cổ đông và cần phải được luật hóa chặt chẽ.

4. Khuyến nghị trọng tâm về quản trị nội bộ TCTD là gì?
Cần luật hóa bắt buộc mô hình kiểm soát nội bộ gồm đầy đủ 5 cấu phần theo thông lệ quốc tế và áp dụng chuẩn mực kế toán IFRS cùng hiệp ước Basel để tăng tính minh bạch.

5. Nghiên cứu này có thể mở rộng theo hướng nào trong tương lai?
Nghiên cứu có thể mở rộng sang tác động của công nghệ tài chính (Fintech), ngân hàng số và các cơ chế xử lý phá sản ngân hàng qua các công cụ thị trường.

---

Kết luận (150 từ)

Đề tài khoa học cấp Bộ "Hoàn thiện quy định của pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng – Cơ sở lý luận và thực tiễn" đã giải quyết một cách khoa học, toàn diện những thách thức pháp lý trọng yếu của ngành ngân hàng Việt Nam. Bằng việc làm sáng tỏ cơ sở lý luận, chỉ ra các khoảng trống lập pháp và cung cấp hệ thống kiến nghị hoàn thiện khả thi, công trình đóng vai trò là tài liệu tham khảo đặc biệt giá trị cho công cuộc cải cách thể chế tài chính.

Để hiện thực hóa các kết quả nghiên cứu, các nhà lập pháp và cơ quan quản lý cần sớm thể chế hóa các chuẩn mực Basel và hoàn thiện khung pháp lý về can thiệp sớm, bảo vệ tối ưu quyền lợi của người gửi tiền và bảo đảm sự an toàn bền vững cho nền kinh tế quốc dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. NHỮNG VAN DE CƠ BẢN VE PHAP LUAT BẢO DAM THUC HIEN NGHĨA VU TRONG KINH DOANH NGAN HÀNG. Lý luận cơ ban về pháp luật bao dam thực hiện nghĩa vu trong kinh doanh ngân hàng. Cấu trúc pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân ¡b0.

Quan niệm về hoàn thiện pháp luật và tiêu chí hoàn thiện pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng.---«- 69 KET LUẬN CHƯNG. 2° 5s s©sES£Es£SEs£EEseEeESESeEsersesersrsee 74 Chương 2. THỰC TRẠNG PHÁP LUAT VE BAO DAM THUC HIỆN NGHĨA VỤ TRONG KINH DOANH NGÂN HÀNG. Đánh giá việc thực hiện phương thức tác động và vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hang tal Viet Nam 011717.

Thuc trang quy dinh vé thanh lap, t6 chirc, hoat dong, kiểm tra, kiểm soát nội bộ của chủ thé kinh doanh ngân hàng nhằm bảo đảm thực hiện nghĩa vu trong kinh doanh. -- - <2 1221113311332 3 E117 11 1 ng kg kg 90 2. Thực trạng pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong quá trình thực hiện hoạt động kinh doanh ngân hàng. Thực trạng pháp luật về thanh tra, giám sát ngân hàng trong mối liên hệ nhằm tăng cường bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hang 147 KET LUẬN CHƯNG 2.

KIEN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VE BẢO DAM THỰC HIỆN NGHĨA VỤ TRONG KINH DOANH NGÂN HÀNG. Sự cần thiết và các mục tiêu cơ bản trong việc hoàn thiện pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về phương thức tác động và vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng.- - Q1 TH TH TH TH HH TH 163 3. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật quy định về thành lập, tô chức, hoạt động, kiểm tra, kiểm soát nội bộ của chủ thé kinh doanh ngân hang.

Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong quá trình thực hiện hoạt động kinh doanh ngân hang. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về thanh tra, giám sát ngân hàng trong mối liên hệ nhằm tăng cường bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng. - - --- «5s Họng HH ni nh 179 KET LUẬN CHƯNG 3. «2 5-< se eEseEsesecsEveEsrkeEseseEsesseserssee 184 KET LUẬN CHUNG .-- «<< =<<sss<eeeesseseseesssseseesses-sesse | 86 DANH MỤC TAI LIEU THAM KHẢO.---2- 5 scscs<cssexsess 187 DANH MỤC TU VIET TAT Tô chức tin dung TCTD Ngan hang NH Ngan hang thuong mai NHTM Ngan hàng Nha nước NHNN Quỹ tin dung nhân dân QTDND Tô chức tài chính vi mô TCTCVM Bảo hiểm tiền gửi BHTG Công ty tài chính CTTC Giấy tờ có giá GTCG Hội đồng quản trị HĐQT Hội đồng thành viên HDTV Uy ban Giám sát tài chính quốc gia UBGSTCQH DANH MỤC CÁC BANG BIEU VÀ SƠ DO Biểu do 1 | : Vốn điều lệ của các NHTM cỗ phan 92 Biểu đồ 2 | : Vốn điều lệ 17 ngân hàng có kế hoạch tăng vốn năm 2016 93 Sơđồ3 |: Thông tin về Han mức chỉ tra BHTM tại một số quốc gia | 122 PHAN MO DAU 1.

Tinh cấp thiết của đề tài Khi kinh tế thị trường phát triển cao, hệ thống ngân hàng có vị thế vô cùng quan trọng, vừa tác động vừa là một kênh phản ánh thực trạng nên kinh tế. Đặc trưng rủi ro của hoạt động ngân hàng, cùng với đó là tính nhạy cảm, đặt ra yêu cầu cần thiết tạo lập một cơ chế quản lý hữu hiệu, thiết lập các quy định bảo đảm an toàn. Nghiên cứu và đánh giá pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong hoạt động kinh doanh ngân hàng là yêu cầu cần thiết được đặt ra xuất phát từ những lý do sau đây: Một là, hệ thống các quy định của pháp luật về bảo đảm nghĩa vụ trong hoạt động kinh doanh ngân hàng của các tổ chức tín dụng (TCTD) vẫn còn những “lỗ héng” cần được sửa đổi, bổ sung. Chang hạn như Luật Ngân hàng Nhà nước và Luật Các tổ chức tín dụng đã nêu cao vai trò quan trọng của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) - cơ quan được ví như “quả tim” của hệ thống.

Tuy nhiên, việc quy định phạm vi và giới hạn can thiệp của NHNN vào hoạt động của các chủ thé kinh doanh ngân hàng chưa rõ ràng, NHNN can thiệp trực tiếp vào hoạt động, tham gia vào tổ chức lại, thậm chí mua lại chủ thể kinh doanh trên thị trường với giá 0 déng.' Đồng thuận rằng hoạt động này của NHNN là nhằm ổn định thị trường, nhưng dang sau đó cũng đặt ra nhiều van đề pháp lý can quan tâm”. Hai là, việc thực hiện các quy định của pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh của các TCTD còn nhiều hạn chế”. Từ đánh giá thực trạng pháp luật hiện hành trong bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh "Nguồn: https://www. vn/web/home/vn/news/ | 5/05/cong-bo-quyet-dinh-chuyen-doi-mo-hinh-hoat- dong-ngan-hang-dai-duong.html&p=1, truy cập ngày 5.2017 “Kiến nghị làm rõ những 'điểm mờ' trong đại án Oceanbank(http://vietnamnet.vn/vn/phap-luat/ky-su-phap- dinh/dai-an-oceanbank-kien-nghi-lam-ro-nhung-diem-mo-40 1 685.html), truy cập ngày 30.2017 “Thủ tướng báo cáo tình hình KT-XH năm 2017; kế hoạch phát triển KT-XH 2018, mục II.

Hạn chế, yếu kém, http://baochinhphu.vn/Cac-bai-phat-bieu-cua-Thu-tuong/Thu-tuong-bao-cao-tinh-hinh-KTXH-nam-2017-ke- hoach-phat-trien-KTXH-2018/3 19930.vgp, truy cập ngày 5. ngân hàng, nhìn nhận thực tế thị trường thời gian qua cho thay, việc phát huy vai trò chủ động từ phía chủ thé kinh doanh còn hạn chế. Đầu tiên, có thé đưa ra điển hình một số nội dung như sau: pháp luật đặt ra các yêu cầu thành lập đối với chủ thê kinh doanh ngân hàng, trong đó tiêu chí hàng đầu là về vốn, nhưng trong thời gian dài sau khi quy định có hiệu lực áp dụng, nhiều ngân hàng không bảo đảm mức vốn quy định”. Trong từng nhóm hoạt động của TCTD như nhận tiền gửi, cho vay mặc dù các TCTD đều xây dựng quy chế về nghiệp vụ, pháp luật cũng ban hành các quy định điều chỉnh chỉ tiết, tuy nhiên thực tiễn triển khai và áp dụng các quy định này chưa triệt để, thêm vào đó một số quy định chưa phủ hop với điều kiện thực tiến thay đổi, dẫn đến hiệu quả quản lý không cao’.

Ba là, xuất phát từ thực tiễn thị trường trong thời gian qua đòi hỏi phải nâng cao hiệu quả và thực hiện nghĩa vụ của các chủ thể trong kinh doanh ngân hàng. Từ khủng hoảng 2008 đến nay, mặc dù nền kinh tế đã có những dấu hiệu phục hồi, nhưng những yếu kém tiềm 4n đã bộc lộ trong từng bộ phận của nền kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng. Các cơ quan quản lý đã áp dụng đồng bộ nhiều biện pháp, bao gồm: ban hành, sửa đổi văn bản quy phạm mới nhằm tăng cường quan lý điều hành, yêu cầu tái cơ cau hệ thống ngân hàng” và nhiều giải pháp khác.Tuy nhiên, thực tế thị trường cho thấy vẫn còn ton tại nhiều bất cập từ nội tại. Nợ xấu ở mức cao, sở hữu chồng chéo giữa các TCTD, nhiều TCTD hoạt động yếu kém, thua lỗ đe dọa ảnh hưởng đến lợi ích của người gửi tiền và an toàn hệ thống, quản lý và thực hiện quy trình trong hoạt động tại một số TCTD chưa hiệu quả ảnh hưởng đến lợi ích người gửi tiền và uy tín của TCTD.

Trước thực trạng này, đồng thời với thách thức trong xu hướng hội “http://cafef.vn/tai-chinh-ngan-hang/van-con-12-ngan-hang-co-von-dieu-le-3000-ty-dong- 20140708 1606269171 1.chn, truy cập ngày 15.2017 “Văn kiện Đại hội đàng toàn quôc lần thứ XII, Báo cáo đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm năm 2011-2015, phan II. Các hạn chế yếu ng "Năng lực tài chính, quàn trị, kiểm tra, giám sát nội bộ của một số tô chức tín dụng còn yếu, nợ xấu còn cao." “Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Dang (Khóa XI) đã ra Kết luận số 10-KL/TW ngày 18/10/2011 nêu rõ “Trong 5 năm tới, cần tập trung vào ba lĩnh vực quan trọng nhất: Tái cơ cấu đầu tư với trọng tâm là đầu tư công; cơ câu lại thị trường tài chỉnh với trọng tâm là tái cơ câu hệ thống heels và các tô chức tài chính; tái co cầu DNNN mà trọng tâm là các tập đoàn kinh tế và tổng công ty nhà nước” 2 nhập và toàn cầu hoá cao độ, áp lực và yêu cầu nâng cao năng lực của các chủ thể kinh doanh ngân hàng trong đó bảo đảm thực hiện các nghĩa vụ trở thành mục tiêu vô cùng quan trọng, và cũng được coi là một giải pháp có tính chất dài hạn từ phía cơ quan quản lý nhằm bao đảm phát triển ổn định của thị trường. Dé làm được điều đó, không chỉ dựa vào sự chủ động của chủ thể kinh doanh, thường bị tác động bởi yếu té cạnh tranh trên thị trường tự do hóa, yêu cau hội nhập và lợi ích kinh tế, từ khía cạnh pháp luật, cần xây dựng cơ chế nhằm bảo đảm các chủ thể thực hiện nghĩa vụ trong quá trình kinh doanh. Bên cạnh đó, qua kết quả kháo sát tại 10 tỉnh thành trên cả nước do nhóm nghiên cứu thực hiện, kết quả cho thấy, tỷ lệ đối tượng quan tâm đến pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng là cao nhất với 52 8%; 37,2% đối tượng được hỏi rất quan tâm.

Số liệu theo địa phương cho thấy tỷ lệ “rất quan tâm” và “quan tâm” chiếm tỷ lệ cao như Thành phố Hồ Chí Minh (93%), Hà Nội (90%), Hải Phong (87%)’. Điều này cho thấy nhu cầu cần làm rõ thêm vấn đề bảo đảm thực hiện nghĩa vu của các tổ chức tín dụng trên thực tiễn. Bốn là, trên phương diện nghiên cứu luật học, có sự thiếu vắng công trình nghiên cứu chuyên sâu về pháp luật ngân hàng nói chung và đặc biệt qua đánh giá từ thực tế thị trường trong thời gian qua, nhóm nghiên cứu nhận thấy việc đánh giá toàn diện, có hệ thống quy định pháp luật hiện hành về việc bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng là cần thiết. Bởi vậy, đề tài “Hoàn thiện quy định của pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong kinh doanh ngân hàng — Cơ sở lý luận và thực tiễn” có ý nghĩa quan trọng và cấp thiết trên cả phương diện lý luận, pháp luật và thực tiễn.

"Báo cáo kết quả điều tra, trang 7 7) 2.