MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh nền kinh tế thị trƣờng hiện nay, hoạt động ngân hàng là một trong những hoạt động có tính chất quyết định việc phát triển của nền kinh tế. Bởi vì đi cùng với sự tăng trƣởng và phát triển của nền kinh tế thì nhu cầu vốn là vô cùng cần thiết cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị cũng nhƣ chuyển dịch cơ cấu của nền kinh tế. Thông qua hoạt động cho vay của ngân hàng, các DN có điều kiện để mở rộng hoạt động SXKD, góp phần vào sự tăng trƣởng của nền kinh tế.
Điều này cho thấy vai trò của ngân hàng thƣơng mại đối với nền kinh tế ngày càng trở nên quan trọng. Hoạt động cho vay là hoạt động đem lại lợi nhuận chủ yếu cho Ngân hàng TMCP Tiên Phong cũng nhƣ giúp ngân hàng tăng trƣởng qua các giai đoạn của chu kì kinh tế. Do đó, hoạt động tín dụng có tính chất quyết định đến toàn bộ hoạt động của TPBank – CN Đà Nẵng. Nhƣng rủi ro tiềm tàng luôn đồng hành cùng với những hoạt động kinh doanh của ngân hàng và câu hỏi làm thế nào để hạn chế rủi ro mà tăng trƣởng đƣợc lợi nhuận luôn thách thức đối với các ngân hàng thƣơng mại nói chung và TPBank – CN Đà Nẵng nói riêng.
Để hạn chế tối đa cũng nhƣ tránh đƣợc những rủi ro trong tín dụng thì ngân hàng cần phải thực hiện công tác thẩm định tín dụng đúng đắn và phù hợp. Công tác thẩm định tín dụng giúp ngân hàng có thể hạn chế đƣợc những rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng. Trong khi đó chất lƣợng công tác thẩm định phụ thuộc rất nhiều vào công tác phân tích BCTC DN. Thực tế cho thấy những hạn chế của công tác phân tích BCTC DN nhƣ kết quả hoạt động tài chính trong quá khứ dù tốt hay xấu cũng không là một dự đoán chính xác về kết quả hoạt động trong tƣơng lại.
BCTC không thể hiện những triển vọng 2 tƣơng lai của công ty. Hay lạm phát có thể làm sai lệch thông tin đƣợc ghi nhận trên các BCTC khiến việc tính toán và phân tích trở nên sai lệch. Các yếu tố thời vụ cũng làm ảnh hƣởng đến tình hình hoạt động của công ty và khiến cho các tỷ số tài chính có xu hƣớng thay đổi. Các công ty công khai BCTC nhƣng không có gì đảm bảo công ty đó đƣợc coi là có tình hình tài chính vững mạnh và ổn định, kể cả khi BCTC đƣợc kiểm toán vẫn có các sai lệch có chủ ý trong BCTC.
Nhận thấy đƣợc tầm quan trọng của công tác phân tích BCTC DN đối với ngân hàng, tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Hoàn thiện phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp trong thẩm định tín dụng tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong – Chi nhánh Đà Nẵng” làm đề tài luận văn tốt nghiệp. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài Xuất phát từ thực tiễn công tác phân tích BCTC DN tại TPBank – CN Đà Nẵng còn nhiều thiếu sót cũng nhƣ yêu cầu nâng cao chất lƣợng phân tích BCTC tại CN này, đề tài đặt ra các mục tiêu nghiên cứu sau: - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về phân tích BCTC DN trong thẩm định tín dụng ở ngân hàng thƣơng mại. - Phân tích, đánh giá thực trạng công tác phân tích BCTC DN trong thẩm định tín dụng tại TPBank – CN Đà Nẵng. Từ đó, xác định những kết quả, hạn chế, nguyên nhân trong phân tích BCTC DN và những nội dung cần khắc phục để hoàn thiện công tác này ở TPBank – CN Đà Nẵng.
- Đề ra những giải pháp nhằm hoàn thiện phân tích BCTC DN tại TPBank – CN Đà Nẵng. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là công tác phân tích BCTC DN trong thẩm định tín dụng gồm nội dung, phƣơng pháp và quy trình phân tích. - Phạm vi nghiên cứu: 3 + Về không gian: Công tác phân tích BCTC DN trong thẩm định tín dụng tại TPBank – CN Đà Nẵng. + Về thời gian: Đề tài nghiên cứu từ năm 2013 – 2015.
Phƣơng pháp nghiên cứu Đề tài sử dụng tổng hợp nhiều phƣơng pháp nghiên cứu nhƣ: phƣơng pháp thu thập thông tin, xử lý số liệu; phƣơng pháp so sánh; phƣơng pháp phỏng vấn; phƣơng pháp thống kê; phƣơng pháp phân tích, tổng hợp. Ý nghĩa của luận văn - Về mặt lý luận: luận văn góp phần làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về phân tích BCTC DN trong thẩm định tín dụng ở ngân hàng thƣơng mại. - Về mặt thực tiễn: luận văn đánh giá đƣợc thực trạng công tác phân tích BCTC DN trong thẩm định tín dụng của TPBank – CN Đà Nẵng. Nêu ra những giải pháp góp phần hoàn thiện công tác này tại CN, đồng thời cũng có thể đƣợc tham khảo cho các ngân hàng thƣơng mại khác.
Kết cấu luận văn - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp trong thẩm định tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại. - Chƣơng 2: Thực trạng phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp trong thẩm định tín dụng tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Tiên Phong – Chi nhánh Đà Nẵng. - Chƣơng 3: Hoàn thiện phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp trong thẩm định tín dụng tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Tiên Phong – Chi nhánh Đà Nẵng. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Hiện nay đã có nhiều tài liệu, đề tài nghiên cứu liên quan tới phân tích BCTC DN trong công tác thẩm định cho vay của ngân hàng thƣơng mại nhƣ: 4 - PGS.
TS Lƣu Thị Hƣơng (2013), Giáo trình Phân tích tài chính doanh nghiệp, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Với cách tiếp cận vấn đề khác so với các cách tiếp cận thông thƣờng về tài chính DN, từ một tầm nhìn tổng quát về tài chính DN, các tác giả đã trình bày nội dung và phƣơng pháp phân tích tài chính DN, phát hiện những vấn đề cần phải giải quyết liên quan đến từng nội dung của hoạt động tài chính DN. Những nội dung về quản lý tài chính DN đƣợc trình bày trong giáo trình đảm bảo tính khoa học, tính tổng hợp nên có thể áp dụng đối với mọi loại hình DN, không phân biệt hình thức sở hữu cũng nhƣ quy mô. Cuốn giáo trình là một tài liệu học tập hữu ích đối với sinh viên trong các trƣờng Đại học kinh tế, đồng thời giúp các nhà quản lý DN hình thành tƣ duy và phƣơng pháp tiếp cận mới, có khả năng đƣa ra các quyết định tài chính tối ƣu.
TS Nguyễn Ngọc Quang (2013), Phân tích báo cáo tài chính, NXB Tài chính. Đây là một trong những tài liệu hữu ích giúp mọi đối tƣợng có tài liệu cơ bản nghiên cứu ứng dụng trong thực tiễn nhằm đạt đƣợc trình độ chuyên sâu về phân tích tài chính, nâng cao trình độ quản lý trong các đơn vị của nền kinh tế thị trƣờng. Tác giả đã trình bày 03 phần gồm Những lý luận cơ bản của phân tích Báo cáo tài chính (tổng quan về phân tích báo cáo tài chính và Báo cáo tài chính - Cơ sở dữ liệu để phân tích); Nội dung phân tích Báo cáo tài chính (phân tích báo cáo tài chính, phân tích tổng quan tình hình tài chính của DN, phân tích tình hình công nợ và khả năng thanh toán của DN, phân tích hiệu quả kinh doanh của DN và phân tích dấu hiệu rủi ro kinh doanh và dự báo tài chính của DN; và Đặc điểm phân tích Báo cáo tài chính trong các đơn vị đặc thù (đặc điểm phân tích báo cáo tài chính của ngân hàng thƣơng mại và đặc điểm phân tích báo cáo tài chính của đơn vị sự nghiệp có thu). 5 - Nguyễn Minh Kiều (2012), Phân tích báo cáo tài chính công ty, Chƣơng trình Giảng dạy kinh tế Fulbright.
Tác giả đã giới thiệu và hƣớng dẫn sử dụng các kỹ thuật phân tích báo cáo tài chính công ty để giúp Giám đốc tài chính đánh giá đƣợc thực trạng tình hình tài chính công ty nhằm hoạch định hoặc đƣa ra các quyết định tài chính. Mặt khác, qua đó tác giả chỉ rõ vai trò của phân tích báo cáo tài chính cũng nhƣ sử dụng đƣợc các kỹ thuật phân tích tài chính nhƣ phân tích tỷ số, phân tích xu hƣớng, cơ cấu và phân tích chỉ số. - Hoàng Văn Long (2013), Cách thức phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp, Tạp chí Tài chính, số 134. Theo tác giả, phân tích BCTC là một nghệ thuật phiên dịch các số liệu từ các BCTC thành những thông tin hữu ích làm cơ sở cho việc ra quyết định.
Hai công cụ thƣờng đƣợc dùng một cách rộng rãi trong phân tích BCTC là: phân tích theo các chỉ tiêu tài chính và các báo cáo theo quy mô chung. Những phạm vi đƣợc chú trọng bao gồm khả năng sinh lợi, tính thanh khoản, hiệu quả hoạt động và cơ cấu vốn. Trình tự logic trong phân tích gồm: một là cụ thể hóa các mục tiêu; hai là đƣa ra các chỉ tiêu tài chính chủ yếu và các báo cáo theo quy mô chung; ba là phân tích và giải thích các số liệu; và cuối cùng là đƣa ra các kết luận và ý kiến đề xuất dựa trên các số liệu này. Cũng có nhiều luận văn nghiên cứu về phân tích BCTC DN nói chung và các ngân hàng nói riêng: - Nguyễn Thị Hiền Trang (2012), “Hoàn thiện công tác phân tích tài chính doanh nghiệp trong thẩm định cho vay tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Ba Đình”, luận văn thạc sỹ kinh tế năm 2012, Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội.
Đề tài tập trung chủ yếu vào nghiên cứu hoàn thiện công tác phân tích tài chính DN trên khía cạnh lựa chọn, xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá phù hợp, phƣơng pháp đánh giá toàn diện, hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu đề tài đƣợc giới hạn trong phạm vi 6 hoàn thiện công tác phân tích tài chính DN tại Ngân hàng Công thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Ba Đình. Mục đích nghiên cứu đề tài là hoàn thiện công tác phân tích tài chính DN trong hoạt động thẩm định cho vay. Trên cơ sở đó giúp CBTD có cái nhìn tổng quát và toàn diện hơn về thực trạng hoạt động kinh doanh và tình hình tài chính của DN, góp phần nâng cao chất lƣợng thẩm định, chất lƣợng cho vay và hiệu quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Công thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Ba Đình.