CHƯƠNG 1:NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI VÀ DỊCH VỤ 1. Những vấn đề chung về bán hàng trong doanh nghiệp TM và DV 1.1Khái niệm Khái niệm bán hàng: Bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại, là quá trình thực hiện giá trị của hàng hóa. Nói khác đi bán hàng là quá trình chuyển giao quyền sở hữu và quyền sử dụng về hàng hóa từ tay người bán sang tay người mua để nhận quyền sở hữu về tiền tệ hay một hàng hóa khác hoặc quyền được đòi tiền ở người mua. Khái niệm doanh thu Theo chuẩn mực kế toán số 14 – “Doanh thu và thu nhập khác” trong hệ thống chuẩn mực kế toán Việt nam theo quyết định 149/2001/QĐ – BTC của Bộ trưởng Bộ tài chính ban hành ngày 31/12/2001 thì: “Doanh thu là tổng giá trị kinh tế đã thu được hoặc sẽ thu được trong kỳ kế toán phát sinh từ hoạt động kinh doanh thông thường, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.” Khái niệm khoản giảm trừ doanh thu Chiết khấu thương mại: là tiền thưởng (giảm trừ) cho khách theo một tỷ lệ nào đó khi khách hàng mua hàng với một số lượng lớn Giảm giá hàng bán: là số tiền giảm trừ cho khách hàng vì số hàng bán kém phẩm chất,không đúng quy cách, giao hàng không đúng thời gian, địa điểm trong hợp đồng.
Hàng bán bị trả lại: là số hàng đã bán cho khách hàng ( đã chuyển giao quyền sở hữu, đã thu tiền hàng hoặc được khách hàng chấp nhận thanh toán ) nhưng bị khách hàng trả lại do người bán không tôn trọng hợp đồng kinh tế đã SV: Trần Thị Thu Hiền lớp KT15 Khóa K10 Khóa luận tốt nghiệp MSV: 1074721666 Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 6 Khoa Kế toán – Kiểm toán ký kết (không phù hợp với các nhu cầu,tiêu chuẩn, quy cách, hàng kém phẩm chất, không đúng chủng loại ). Chi phí bán hàng Chi phí bán hàng: là toàn bộ các chi phí liên quan tới phần phục vụ tới quá trình tiêu thụ hàng hóa: chi phí tiền lương và các khoản trính theo lương của nhân viên bán hàng, chi phí đóng gói bao bì, quảng cáo, chào hàng,hoa hồng đại lý,khâu hao TSCĐ thuộc bộ phận bán hàng…. Chi phí quản lý doanh nghiệp Chi phí quản lý doanh nghiệp: Là những chi phí liên quan tới việc quản lý kinh doanh, quản lý hành chính và phục vụ chung liên quan tới hoạt động của cả doanh nghiệp.CPQLDN gồm: chi phí tiền lương và các khoản trích theo lương của nhân viên quản lý chi phí vật liệu, đồ dùng quản lý, khấu hao TSCĐ, thuế môn bài,chi phí dịch vụ mua, chi bằng tiền khác…. Giá vốn hàng bán Là số tiền phản ánh toàn bộ các chi phí liên quan tới việc mua hàng hóa hoặc để sản xuất là số hàng hóa đó.
Đối với doanh nghiệp thương mại thì giá vốn hàng bán là giá thanh toán mua hàng và toàn bộ các chi phí liên quan tới việc mua hàng đó. Chi phí hoạt động tài chính Chi phí hoạt động tài chính bao gồm các khoản chi phí hoặc các khoản lỗ liên quan đến hoạt động đầu tư tài chính, chi phí cho vay và đi vay vốn, chi phí góp vốn liên doanh, lỗ chuyển nhượng chứng khoán ngắn hạn, chi phí giao dịch bán chứng khoán., khoản lập và hoàn nhập dự phòng giảm giá đầu tư chứng khoán, đầu tư khác, khoản lỗ về chênh lệch tỷ giá ngoại tệ và bán ngoại tệ. Thu nhập khác và chi phí khác Khoản thu nhập và chi phí khác là những khoản thu nhập hay chi phí mà doanh nghiệp không dự tính trước được hoặc có dự tính nhưng ít có khả SV: Trần Thị Thu Hiền lớp KT15 Khóa K10 Khóa luận tốt nghiệp MSV: 1074721666 Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 7 Khoa Kế toán – Kiểm toán năng thực hiện hoặc đó là những khoản thu, chi phí không mang tính chất thường xuyên. Các khoản thu nhập và chi phí khác phát sinh có thể do nguyên nhân chủ quan của doanh nghiệp hoặc do yếu tố khách quan mang lại.
Xác định kết quả kinh doanh Xác định kết quả kinh doanh: Là xác định và phản ánh hoạt động kinh doanh và các hoạt động khác của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán (một tháng, một quý, một năm) bao gồm kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác. Mục đích của quá trình bán hàng Bán hàng nhằm thực hiện giá trị của hàng hóa thông qua trao đổi, làm cho quá trình tái sản xuất được thực hiện,giúp cho nền sản xuất và tái sản xuất được phát triển.quá trình này diễn ra nhằm thõa mãn mục đích của nền kinh tế xã hội và phục vụ tiêu dùng và phục vụ nhu cầu của thị trường. Trong quá trình mua bán, trao đổi hàng hóa,một mặt doanh nghiệp chuyển nhượng cho người mua sản phẩm hàng hóa đó,mặt khác doanh nghiệp thu được ở người mua giá trị của hàng hóa đó.qua quá trình mua bán trao đổi hàng hóa đó,doanh nghiệp thu hồi được đồng vốn bỏ ra, bù đắp được chi phí và có nguồn tích lũy để mở rộng sản xuất kinh doanh. Kết quả tiêu thụ hàng hoá trong doanh nghiệp thương mại phụ thuộc vào chủng loại, chất lượng hàng hoá.
Bên cạnh đó là việc sử dụng các hình thức, phương pháp bán hàng, các chính sách marketting đúng đắn, hợp lý. Các phương thức bán hàng Các phương thức bán hàng cơ bản được áp dụng là: Bán buôn, bán lẻ và bán hàng qua đại lý, ký gửi. Phương thức bán buôn hàng hoá. Bán buôn là phương thức bán hàng cho các đơn vị thương mại, các doanh nghiệp sản xuất,.
để thực hiện bán ra hoặc để gia công, chế biện bán ra. SV: Trần Thị Thu Hiền lớp KT15 Khóa K10 Khóa luận tốt nghiệp MSV: 1074721666 Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 8 Khoa Kế toán – Kiểm toán .Đặc điểm: - Hàng hoá sau khi bán ra vẫn còn nằm trong lĩnh vực lưu thông để tiếp tục chuyển bán hoặc đi vào lĩnh vực sản xuất để sản xuất ra sản phẩm mới rồi tiếp tục đi vào lưu thông - Khối lượng hàng hoá giao dịch lớn, theo từng lô hàng. - Giá bán biến động tuỳ thuộc vào khối lượng hàng bán và phương thức thanh toán. Phương thức bán buôn bao gồm hai hình thức: Bán buôn qua kho và bán buôn vận chuyển thẳng.
Phương thức bán buôn qua kho Là phương thức bán buôn hàng hoá mà trong đó hàng bán phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp Bán buôn qua kho gồm hai hình thức: + Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: bên mua cử đại diện mang giấy ủy nhiệm đến kho của doanh nghiệp để nhận hàng. Doanh nghiệp xuất kho hàng hoá và giao hàng trực tiếp cho đại diện của bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, đã thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận thanh toán thì hàng hoá được xác định là tiêu thụ. + Bán buôn qua kho theo hình thức gửi bán: căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng của người mua, doanh nghiệp xuất kho hàng hoá, bằng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài, chuyển hàng giao cho bên mua ở địa điểm đã thoả thuận.
Hàng hoá gửi bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, chỉ khi nào được bên mua kiểm nhận, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì số hàng chuyển giao mới được coi là tiêu thụ. Chi phí vận chuyển do doanh nghiệp chịu hoặc bên mua chịu là do thoả thuận trước giữa hai bên. Phương thức bán buôn vận chuyển thẳng Là phương thức bán buôn mà doanh nghiệp sau khi mua hàng, nhận hàng mua, không đưa về nhập kho mà chuyển thẳng cho bên mua. SV: Trần Thị Thu Hiền lớp KT15 Khóa K10 Khóa luận tốt nghiệp MSV: 1074721666 Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 9 Khoa Kế toán – Kiểm toán Bán buôn vận chuyển thẳng bao gồm hai hình thức: + Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp (hình thức giao tay ba): doanh nghiệp sau khi mua hàng, giao trực tiếp cho đại diện bên mua tại kho người bán.
Sau khi giao nhận, đại diện bên mua ký nhận, thanh toán hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá được xác định là tiêu thụ. + Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: doanh nghiệp sau khi nhận hàng mua, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài vận chuyển hàng đến giao cho bên mua tại địa điểm đã thoả thuận trước. Hàng hoá chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Khi nhận được tiền bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng hoá chuyển đi mới được xác định là tiêu thụ.
Phương thức bán lẻ hàng hoá Bán lẻ hàng hoá là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế, các đơn vị kinh tế tập thể mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ. Đặc điểm: - Hàng hóa đã ra khỏi lĩnh vực lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng - Giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa đã được thực hiện - Bán đơn chiếc hoặc số lượng nhỏ - Giá bán thường ổn định Bán lẻ bao gồm các phương thức: * Bán lẻ thu tiền tập trung Trong phương thức này, nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ giao hàng cho người mua tách rời nhau. Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách, viết hóa đơn hoặc tích kê cho khách hàng để khách hàng đến nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao. * Bán lẻ thu tiền trực tiếp SV: Trần Thị Thu Hiền lớp KT15 Khóa K10 Khóa luận tốt nghiệp MSV: 1074721666 Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 10 Khoa Kế toán – Kiểm toán Là phương thức bán lẻ mà nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách hàng và giao hàng cho khách hàng.
* Bán trả góp Trong phương thức này, người mua được trả tiền mua hàng thành nhiều lần trong một thời gian nhất định và người mua phải trả cho doanh nghiệp bán hàng một số tiền lớn hơn giá bán trả tiền ngay một lần. Phương thức bán đại lý, ký gửi Là phương thức bán hàng mà DN thương mại giao hàng cho cơ sở đại lý, ký gửi để các cơ sở này trực tiếp bán hàng. Bên nhận đại lý, ký gửi sẽ trực tiếp bán hàng, thanh toán tiền hàng và nhận hoa hồng đại lý bán.