CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG KSNB ĐỐI VỚI BCTC 1.1 Tổng quan về BCTC 1.1 Mụcđích của BCTC Có rất nhiều quan điểm khác nhau về much đích của BCTC được đưa ra bởi các nhà khoa học cũng như các hiệp hội nghề nghiệp, một số quan điểm được sử dụng phổ biến bao gồm: Theo Khuôn mẫu soạn thảo và trình bày BCTCđược Ủy ban Chuẩn mực kế toán Quốc tế (IASC) phê chuẩn, ban hành năm 1989 và tiếp tục được IASB thông qua năm 2001, và khuôn mẫu khái niệm về BCTC được phê duyệt bởiIASB năm 2010 đã quy định như sau: BCTC cung cấp thông tin về tình hình tài chính, hiệu quả hoạt động và các biến động tài chính của doanh nghiệp. Đây là thông tin hữu ích để giúp người sử dụng đưa ra các quyết định kinh tế. Theo Báo cáo về Khái niệm kế toán tài chính số 01 (CON.1) của Hội đồng chuẩn mực kế toán tài chính Hoa Kỳ (FASB) nêu rõ: BCTC là phương tiện để truyền đạt thông tin kế toán ra bên ngoài doanh nghiệp,cungcấp thôngtinquacácBảngcânđốikếtoán,Báocáo kết quả kinh doanh, Báocáothayđổi vốnchủsởhữu,và Báocáovềnguồnhìnhthànhvàtìnhhìnhsửdụngngân quỹ. Tại Việt nam, mục đích của BCTC được đề cập đến trong Luật kế toán, Chế độ kế toán và Chuẩn mực kế toán.
Theo Luật kế toán: “BCTC được lập theo chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán dùngđể tổng hợp và thuyết minh về tình hình kinh tế, tài chính củađơn vị kế toán”; theo Chế độ kế toán doanh nghiệp: “BCTC dùng để cung cấp thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của một doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu quản lý của chủ doanh nghiệp, cơ quan Nhà nước và nhu cầu hữu ích của những người sử dụng trong việc đưa ra các quyết định kinh tế”; theo Chuẩn mực kế toán Việt nam số 21: “Mục đích của BCTC là cung cấp thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu hữu ích cho số đông người sử dụng trong việc đưa ra các quyết định kinh tế”. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Tóm lại, khi đề cập đến BCTC thường đề cập đến các nội dungchủ yếu như sau: - Cung cấp thông tin tài chínhhữu ích cho người sử dụng về tài sản, nguồn vốn, kết quả hoạt động, dòng tiền,. - Bao gồm các loại báo cáo: • Bảng cân đối kế toán; • Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh; • Báo cáo thay đổi vốn chủ sở hữu • Báo cáo lưu chuyển tiền tệ; • Thuyết minh BCTC.2 Vai trò của BCTC BCTC có vai trò chủ yếu như sau: Thực hiện nghĩa vụ của bên cung cấp BCTC và đáp ứng nhu cầu sử dụng thông tin của bên tiếp nhận BCTC. - Thực hiện nghĩa vụ của bên cung cấp BCTC Đối với doanh nghiệp thì việc lập và công bố BCTC là trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp.Thông qua việc soạn thảo, trình bày, công bố BCTC của doanh nghiệp có thể đánh giá tính tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.
- Đáp ứng nhu cầu sử dụng thông tin của bên tiếp nhận BCTC Người sử dụng BCTC bao gồm các đối tượng khác nhau, các đối tượng này có quyền lợi không giống nhau, thậm chí có thể mâu thuẫn nhau. Vai trò của BCTC đối với đối tượng sử dụng chủ yếu BCTC như sau: • Đối với nhà quản lý các cấp trong doanh nghiệp: Thông tin trên BCTC giúp cho các nhà quản lý đưa ra các quyết định mang lại lợi ích cao nhất cho doanh nghiệp, ngoài ra nó cũng làm cơ sở để nhà quản lý thuyết phục nhà đầu tư và chủ nợ về lợi ích mà họ nhận được khi quyết định đầu tư. • Đối với nhà đầu tư: Thông tin trên BCTC giúp cho nhà đầu tư thấy thành quả hoạt động, tiềm lực, vị thế tài chính, thông tin và các luồng tiền của doanh nghiệp trong năm báo cáo, chia lợi nhuận,. Đây là các thông tin cần thiết để nhà đầu tư đưa ra các quyết định đầu tư.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 • Chủ nợ: Thông tin trên BCTC giúp cho người cho vay đánh giá được khả năng thanh toán của doanh nghiệp, nguồn lực tài chính của doanh nghiệp trong dài hạn,. Đây là những thông tin để chủ nợ đưa ra các quyết định cho vay, phát hành thư bảo lãnh. • Nhà cung cấp: Đối với những nhà cung cấp có bán hàng trả chậm cho doanh nghiệp thì khả năng thanh toán của doanh nghiệp, khả năng thanh khoản của hàng hóa là thông tin cần thiết để đưa ra quyết định có nên bán hàng theo phương thức trả chậm cho doanh nghiệp hay không, có nên yêu cầu doanh nghiệp thực hiện thư bảo lãnh thanh toán của bên thứ ba hay không. • Nhà nước: Cơ quan nhà nước có quan tâm đến BCTC là các cơ quan sau: Cơ quan thuế, Cục thống kê, kiểm toán nhà nước,.Thông tin trên BCTC là căn cứ để kiểm tra và xác định số thuế doanh nghiệp phải nộp, kiểm tra hoạt động của doanh nghiệp, kiểm tra tính thuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, thống kê, tổng hợp các chỉ tiêu để đưa ra các giải pháp vĩ mô của Nhà nước.
• Kiểm toán viên độc lập: BCTC là đối tượng của kiểm toán, kiểm toán viên tiến hành kiểm tra và đưa ra ý kiến của mình về tính trung thực và hợp lý của thông tin trên BCTC.3 Nguyên tắc lập và trình bày các BCTC Theo chuẩn mực kế toán quốc tế số 1 (IAS1), các nguyên tắc lập và trình bày BCTCbao gồm: - Hoạt động liên tục. Trong quá trình chuẩn bị BCTC, người quản lý phải đánh giá về khả năng hoạt động liên tục của doanh nghiệp. BCTC phải được lập trên cơ sở giả định là doanh nghiệp đang hoạt động liên tục và sẽ tiếp tục hoạt động kinh doanh bình thường trong tương lai gần, trừ khi doanh nghiệp có ý định cũng như buộc phải ngừng hoạt động, hoặc phải thu hẹp đáng kể quy mô hoạt động của mình. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 - Cơ sở dồn tích.
Doanh nghiệp phải lập BCTC theo cơ sở kế toán dồn tích, ngoại trừ các thông tin về lưu chuyển tiền tệ. - Nhất quán Việc trình bày và phân loại các khoản mục trong BCTC phải nhất quán từ niên độ này sang niên độ khác, trừ khi: • Có sự thay đổi đáng kể về bản chất các hoạt động của doanh nghiệp hoặc khi xem xét lại việc trình bày BCTC cho thấy rằng cần phải thay đổi để có thể trình bày một cách hợp lý hơn các giao dịch và các sự kiện. • Một chuẩn mực kế toán khác yêu cầu có sự thay đổi trong việc trình bày. - Trọng yếu và tập hợp Từng khoản mục trọng yếu phải được trình bày riêng biệt trong BCTC.
Các khoản mục không trọng yếu thì không phải trình bày riêng rẽ mà được tập hợp vào những khoản mục có cùng tính chất hoặc chức năng. - Bù trừ Các khoản mục tài sản và nợ phải trả trình bày trên BCTC không được bù trừ, trừ khi một chuẩn mực kế toán khác quy định hoặc cho phép bù trừ. Các khoản mục doanh thu, thu nhập khác và chi phí chỉ được bù trừ khi: được quy định tại một chuẩn mực kế toán khác; hoặc các khoản lãi, lỗ và các chi phí liên quan phát sinh từ các giao dịch và các sự kiện giống nhau hoặc tương tự và không có tính trọng yếu, các khoản này cần được tập hợp lại với nhau. Các tài sản và nợ phải trả, các khoản thu nhập và chi phí có tính trọng yếu phải được báo cáo riêng biệt.
Việc bù trừ các số liệu trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hoặc Bảng cân đối kế toán, ngoại trừ trường hợp việc bù trừ này phản ánh bản chất của giao dịch hoặc sự kiện, sẽ không cho phép người sử dụng hiểu được các giao dịch hoặc sự kiện được thực hiện và dự tính được các luồng tiền trong tương lai của doanh nghiệp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 - Có thể so sánh Các thông tin bằng số liệu trong BCTC nhằm để so sánh giữa các kỳ kế toán phải được trình bày tương ứng với các thông tin bằng số liệu trong BCTC của kỳ trước. Khi thay đổi cách trình bày hoặc cách phân loại các khoản mục trong BCTC, thì phải phân loại lại các số liệu so sánh (trừ khi việc này không thể thực hiện được) nhằm đảm bảo khả năng so sánh với kỳ hiện tại, và phải trình bày tính chất, số liệu và lý do việc phân loại lại. Nếu không thể thực hiện được việc phân loại lại các số liệu tương ứng mang tính so sánh thì doanh nghiệp cần phải nêu rõ lý do và tính chất của những thay đổi nếu việc phân loại lại các số liệu được thực hiện.4 Quy trình lập, trình bày và công bố BCTC Quy trình lập, trình bày BCTC là các bước của quá trình xử lý dữ liệu thành thông tin tài chính.
Như vậy, thông tin tài chính mà người sử dụng BCTC nhận được là kết quả của quá trình xử lý dữ liệu trong kế toán. Quy trình xử lý dữ liệu thành thông tin trong kế toán có thể tóm tắt thành các giai đoạn sau: - Lập chứng từ: Trong quá trình kinh doanh sẽ phát sinh các nghiệp vụ kinh tế và các nghiệp vụ này được phản ánh trên các chứng từ kế toán. Đây là bằng chứng đồng thời là căn cứ pháp lý để kế toán tiến hành ghi nhận các giao dịch vào sổ kế toán. - Ghi sổ: Các chứng từ được phân loại theo bản chất của giao dịch hoặc khoản mục kế toán để ghi sổ kế toán.
Cuối kỳ kế toán dựa trên các nhật ký, các tài khoản kế toán để tính toán và tập hợp ghi vào các sổ cái tài khoản. - Khóa sổ, lập BCTC: Là bước cuối cùng trong quá trình xử lý, để có thể tập hợp được những thông tin tổng hợp về tình hình tài chính, kết quả kinh doanh và quá trình tạo ra tiền của đơn vị trong một kỳ, kế toán phải tiến hành cộng dồn số phát sinh của các giao dịch kinh tế diễn ra trong kỳ và tính ra số dư của các tài khoản liên quan phù hợp với các chỉ tiêu trong các BCTC để trên cơ sở đó có số liệu chuyển LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 vào các khuôn mẫu báo cáo đã định dạng trước để tạo lập các thông tin tài chính hữu ích cho người sử dụng. - Công bố BCTC Công bố BCTC là hoạt động truyền đạt thông tin tài chính của doanh nghiệp đến các đối tượng sử dụng. BCTC phải được xem xét, xét duyệt, xác nhận bởi lần lượt bộ phận KSNB, Ban giám đốc, kiểm toán độc lập….