Hệ thống kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn việt nam thực trạng và giải pháp

Khám phá thực trạng và giải pháp cho hệ thống kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Thủy Tiên
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Minh Phương
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ Nghiệp Vụ Tín Dụng Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn Việt Nam - Thực Trạng Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÍ LUẬN CHUNG VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về hệ thống kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thương mại
• 1.2. Sự cần thiết của hệ thống KSNB tại NHTM
• 1.3. Khái niệm về hệ thống KSNB
• 1.4. Mục tiêu của hệ thống KSNB tại NHTM
• 1.5. Các nhân tố chính của hệ thống KSNB
• 1.6. Những hạn chế tiềm tàng của hệ thống KSNB
• 1.7. Đánh giá hiệu quả của hệ thống KSNB
• 1.8. Nghiệp vụ tín dụng tại ngân hàng thương mại
• 1.9. Khái niệm tín dụng tại NHTM
• 1.10. Vai trò của nghiệp vụ tín dụng đối với NHTM
• 1.11. Đặc trưng của nghiệp vụ tín dụng tại NHTM
• 1.12. Phân loại tín dụng tại NHTM
• 1.13. Rủi ro tín dụng trong hoạt động của NHTM
• 1.14. Quy trình tín dụng
• 1.15. Hệ thống kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng tại ngân hàng thương mại
• 1.16. Sự cần thiết của hệ thống KSNB nghiệp vụ tín dụng tại NHTM
• 1.17. Mục tiêu của hệ thống KSNB nghiệp vụ tín dụng tại NHTM
• 1.18. Những nhân tố tác động đến sự hoàn thiện của hệ thống KSNB nghiệp vụ tín dụng tại NHTM
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam
• 2.2. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.3. Cơ cấu tổ chức và mạng lưới hoạt động
• 2.4. Khái quát về hoạt động kinh doanh
• 2.5. Thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam
• 2.6. Giám sát quản lý và văn hóa kiểm soát
• 2.7. Nhận biết và đánh giá rủi ro
• 2.8. Các thủ tục kiểm soát
• 2.9. Thông tin và liên lạc
• 2.10. Các hoạt động giám sát và khắc phục hạn chế
• 2.11. Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam
• 2.12. Những kết quả đạt được
• 2.13. Những mặt hạn chế
• 2.14. Nguyên nhân của những hạn chế
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng hệ thống kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng đến năm 2020 của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam
• 3.2. Định hướng nghiệp vụ tín dụng đến năm 2020 của NHNo
• 3.3. Định hướng KSNB nghiệp vụ tín dụng đến năm 2020 của NHNo
• 3.4. Giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam
• 3.4.1. Ổn định cơ cấu tổ chức lãnh đạo cấp cao của ngân hàng
• 3.4.2. Hoàn thiện hệ thống văn bản chính sách tín dụng
• 3.4.3. Chú trọng công tác tuyển chọn, bồi dưỡng nhân sự và chính sách sử dụng và đãi ngộ phù hợp
• 3.4.4. Tập trung phát triển hệ thống cảnh báo rủi ro sớm
• 3.4.5. Hoàn thiện và nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống xếp hạng nội bộ khách hàng
• 3.4.6. Phân tách chức năng hợp lý trong quy trình tín dụng
• 3.4.7. Hoàn thiện, định kỳ bảo dưỡng và nâng cấp hệ thống thông tin khách hàng
• 3.4.8. Tăng cường hoạt động của các kênh liên lạc nội bộ
• 3.4.9. Nghiên cứu và xây dựng mô hình đánh giá rủi ro cụ thể và hiệu quả để làm cơ sở định hướng cho hoạt động KTNB
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1
• PHỤ LỤC 2
• PHỤ LỤC 3
• PHỤ LỤC 4

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ Tín Dụng Agribank

Trong bối cảnh kinh tế thị trường, hệ thống ngân hàng đóng vai trò then chốt như huyết mạch, kết nối vốn giữa các chủ thể kinh tế. Nghiệp vụ tín dụng là hoạt động cốt lõi của các ngân hàng thương mại, mang lại nguồn thu chính nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank), với vai trò là một trong những NHTM hàng đầu nhà nước, cần củng cố năng lực tài chính và xây dựng mô hình quản trị rủi ro chặt chẽ để nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng. Sự cần thiết của hệ thống KSNB ngày càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập.

1.1. Tại Sao Kiểm Soát Nội Bộ Tín Dụng Agribank Lại Quan Trọng

Kiểm soát nội bộ tín dụng tại Agribank có vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn vốn vay, tuân thủ pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động. Với mạng lưới chi nhánh rộng khắp, Agribank đối mặt với thách thức lớn trong việc quản lý rủi ro tín dụng, đòi hỏi một hệ thống KSNB mạnh mẽ. Hệ thống này giúp Agribank phòng ngừa gian lận, sai sót và đảm bảo hoạt động tín dụng diễn ra minh bạch, hiệu quả, từ đó bảo vệ lợi ích của ngân hàng, khách hàng và cổ đông. Theo tài liệu nghiên cứu, một hệ thống KSNB hiệu quả sẽ giúp Agribank giảm thiểu rủi ro tín dụng và nâng cao khả năng thu hồi nợ.

1.2. Định Nghĩa và Mục Tiêu của Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ Ngân Hàng

Theo Thông tư 44/2011/TT-NHNN, Hệ thống Kiểm Soát Nội Bộ là tập hợp các cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ, cơ cấu tổ chức của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được xây dựng phù hợp theo quy định tại Thông tư này và được tổ chức thực hiện nhằm bảo đảm phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời rủi ro và đạt được yêu cầu đề ra. Mục tiêu của hệ thống là đảm bảo hoạt động ngân hàng an toàn, hiệu quả, tuân thủ pháp luật và đạt được các mục tiêu kinh doanh. Hệ thống KSNB hướng đến mục tiêu đảm bảo các hoạt động của Agribank tuân thủ quy định của pháp luật, chính sách của Agribank và đảm bảo tính chính xác, tin cậy của thông tin tài chính.

II. Các Thành Phần Thiết Yếu Của Hệ Thống KSNB Tín Dụng Agribank

Theo COSO, một hệ thống kiểm soát nội bộ hoàn thiện bao gồm 5 yếu tố then chốt: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, và giám sát. Môi trường kiểm soát tạo nền tảng cho một hệ thống KSNB hiệu quả, trong khi đánh giá rủi ro giúp ngân hàng xác định và ứng phó với các rủi ro tiềm ẩn. Hoạt động kiểm soát bao gồm các chính sách và thủ tục giúp đảm bảo hoạt động diễn ra theo đúng kế hoạch, còn thông tin và truyền thông đảm bảo thông tin được truyền đạt hiệu quả trong toàn tổ chức.

2.1. Môi Trường Kiểm Soát và Văn Hóa Tuân Thủ Tín Dụng Agribank

Môi trường kiểm soát đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng một hệ thống kiểm soát nội bộ vững chắc. Môi trường kiểm soát bao gồm các yếu tố như đạo đức nghề nghiệp, năng lực của nhân viên, triết lý quản lý và cơ cấu tổ chức. HĐQT và Ban Điều hành Agribank cần tạo ra một môi trường làm việc khuyến khích sự tuân thủ, trung thực và trách nhiệm. Văn hóa tuân thủ cần được thấm nhuần trong toàn bộ nhân viên, đảm bảo rằng mọi hoạt động đều tuân thủ các quy định của pháp luật và chính sách của ngân hàng.

2.2. Nhận Biết Rủi Ro Tín Dụng và Quản Lý Rủi Ro Tại Agribank

Nhận biết và đánh giá rủi ro là yếu tố then chốt trong hệ thống KSNB. Rủi ro tín dụng có thể phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm rủi ro từ khách hàng, rủi ro từ thị trường và rủi ro từ hoạt động nội bộ. Agribank cần xây dựng một quy trình đánh giá rủi ro toàn diện, bao gồm việc xác định các rủi ro tiềm ẩn, đánh giá mức độ ảnh hưởng và khả năng xảy ra của rủi ro, và xây dựng các biện pháp ứng phó phù hợp. Hoạt động quản lý rủi ro cần được thực hiện thường xuyên và liên tục để đảm bảo rằng các rủi ro được kiểm soát hiệu quả.

III. Quy Trình Kiểm Soát Nghiệp Vụ Tín Dụng Hiệu Quả Tại Agribank

Quy trình kiểm soát nghiệp vụ tín dụng cần được thiết kế chặt chẽ và thực hiện nghiêm túc để đảm bảo hoạt động tín dụng diễn ra an toàn, hiệu quả. Quy trình này bao gồm nhiều giai đoạn, từ thẩm định tín dụng, phê duyệt tín dụng, giải ngân, quản lý tín dụng đến thu hồi nợ. Mỗi giai đoạn cần có các thủ tục kiểm soát cụ thể để đảm bảo tuân thủ quy định và phòng ngừa rủi ro. Việc phân tách nhiệm vụ rõ ràng và đảm bảo tính độc lập của các bộ phận liên quan cũng rất quan trọng.

3.1. Rà Soát Tín Dụng Agribank Thẩm Định và Phê Duyệt Khoản Vay

Rà soát tín dụng là một khâu quan trọng trong quy trình tín dụng. Quá trình thẩm định tín dụng cần được thực hiện kỹ lưỡng, đảm bảo rằng thông tin về khách hàng, dự án vay vốn là chính xác và đầy đủ. Cán bộ tín dụng cần đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng, mức độ rủi ro của dự án và tài sản đảm bảo. Quy trình phê duyệt tín dụng cần tuân thủ các quy định của ngân hàng, đảm bảo rằng các khoản vay được phê duyệt bởi những người có thẩm quyền và có đủ năng lực chuyên môn.

3.2. Giám Sát Tuân Thủ Tín Dụng Agribank Sau Giải Ngân và Thu Hồi Nợ

Sau khi giải ngân, việc giám sát tuân thủ tín dụng là vô cùng quan trọng. Ngân hàng cần theo dõi sát sao tình hình sử dụng vốn vay của khách hàng, đảm bảo rằng vốn vay được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả. Cán bộ tín dụng cần thường xuyên kiểm tra, đánh giá tình hình tài chính của khách hàng và có biện pháp can thiệp kịp thời khi phát hiện dấu hiệu rủi ro. Quá trình thu hồi nợ cần được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật và chính sách của ngân hàng, đảm bảo thu hồi nợ đầy đủ và đúng hạn.

IV. Đánh Giá và Cải Thiện Hiệu Quả Kiểm Soát Nội Bộ Tín Dụng

Đánh giá định kỳ hiệu quả kiểm soát nội bộ tín dụng là rất cần thiết để phát hiện những điểm yếu và cải thiện hệ thống KSNB. Việc đánh giá có thể được thực hiện bởi bộ phận kiểm toán nội bộ, bộ phận quản lý rủi ro hoặc các chuyên gia bên ngoài. Kết quả đánh giá cần được báo cáo cho Ban Điều hành và HĐQT để có các biện pháp khắc phục kịp thời. Cải thiện hệ thống KSNB là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự cam kết của toàn bộ nhân viên.

4.1. Kiểm Toán Nội Bộ Tín Dụng Agribank Vai Trò và Quy Trình

Kiểm toán nội bộ đóng vai trò then chốt trong việc đánh giá và cải thiện hệ thống KSNB. Bộ phận Kiểm toán nội bộ tín dụng cần thực hiện kiểm tra, đánh giá độc lập và khách quan về hiệu quả của các hoạt động kiểm soát. Kết quả kiểm toán cần được báo cáo cho Ban Điều hành và HĐQT để có các biện pháp khắc phục kịp thời. Quy trình kiểm toán cần được xây dựng khoa học, tuân thủ các chuẩn mực kiểm toán quốc tế và quy định của pháp luật.

4.2. Đánh Giá Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ và Các Chỉ Số Đo Lường

Việc đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ cần được thực hiện một cách toàn diện và có hệ thống. Các chỉ số đo lường hiệu quả cần được xây dựng và theo dõi thường xuyên. Các chỉ số này có thể bao gồm tỷ lệ nợ xấu, số lượng các vụ gian lận tín dụng, mức độ tuân thủ quy định và chính sách của ngân hàng. Dựa trên kết quả đánh giá, ngân hàng cần có các biện pháp cải thiện hệ thống KSNB để nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro.

V. Giải Pháp Hoàn Thiện Kiểm Soát Rủi Ro Tín Dụng Agribank Đến Năm 2025

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng đến năm 2025, Agribank cần tập trung vào các giải pháp toàn diện. Các giải pháp này bao gồm hoàn thiện cơ cấu tổ chức, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường kiểm tra giám sát và hoàn thiện quy trình nghiệp vụ. Định hướng đến năm 2025, Agribank cần xây dựng một hệ thống KSNB hiện đại, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và đảm bảo phát triển bền vững.

5.1. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Agribank Trong Kỷ Nguyên Số

Trong kỷ nguyên số, Agribank cần ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (Machine Learning) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) có thể giúp ngân hàng dự báo rủi ro, phát hiện gian lận và cải thiện quy trình ra quyết định. Việc đầu tư vào hệ thống công nghệ thông tin hiện đại là rất cần thiết để Agribank có thể cạnh tranh và phát triển bền vững.

5.2. Hoàn Thiện Chính Sách Tín Dụng Agribank và Quy Trình Nghiệp Vụ

Việc hoàn thiện chính sách tín dụng và quy trình nghiệp vụ là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả KSNB. Agribank cần rà soát, sửa đổi và bổ sung các quy định, quy trình nghiệp vụ để đảm bảo tính phù hợp với thực tế và tuân thủ các quy định của pháp luật. Quy trình nghiệp vụ cần được thiết kế rõ ràng, minh bạch và có sự phân tách nhiệm vụ hợp lý để giảm thiểu rủi ro.

VI. Kết Luận Tầm Quan Trọng Của KSNB Tín Dụng Agribank Trong Tương Lai

Hệ thống kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng đóng vai trò then chốt trong sự phát triển bền vững của Agribank. Việc xây dựng và vận hành một hệ thống KSNB hiệu quả là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự cam kết của toàn bộ nhân viên và sự đầu tư thích đáng về nguồn lực. Với một hệ thống KSNB vững chắc, Agribank có thể giảm thiểu rủi ro, nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.

6.1. Hệ Thống Thông Tin Tín Dụng Agribank Nền Tảng Cho Quyết Định

Một hệ thống thông tin tín dụng đầy đủ, chính xác và kịp thời là nền tảng cho các quyết định tín dụng đúng đắn. Agribank cần đầu tư vào hệ thống thông tin tín dụng để thu thập, xử lý và phân tích thông tin về khách hàng, dự án và thị trường. Hệ thống thông tin này cần được liên kết với các hệ thống khác trong ngân hàng để đảm bảo tính đồng bộ và nhất quán.

6.2. Tăng Cường Đào Tạo Nghiệp Vụ Tín Dụng Ngân Hàng và Kiểm Soát Rủi Ro

Nâng cao trình độ chuyên môn của cán bộ tín dụng là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả KSNB. Agribank cần tăng cường đào tạo nghiệp vụ tín dụng ngân hàng và kiểm soát rủi ro cho cán bộ tín dụng. Chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với thực tế công việc và cập nhật thường xuyên để đáp ứng yêu cầu của thị trường. Cán bộ tín dụng cần được trang bị kiến thức về pháp luật, tài chính, quản lý rủi ro và kỹ năng giao tiếp, đàm phán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Lí luận chung về hệ thống kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng tại ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam. 3 CHƢƠNG 1 LÍ LUẬN CHUNG VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.

TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Sự cần thiết của hệ thống KSNB tại NHTM Dưới góc nhìn của các nhà quản lý, mỗi tổ chức đều cần có hai hệ thống song song hoạt động. Hệ thống thứ nhất bao gồm các phòng ban chức năng, các quy trình thủ tục, các hoạt động nghiệp vụ nhằm đáp ứng yêu cầu kinh doanh. Tuy nhiên trong bất cứ ngành nghề, lĩnh vực hoạt động nào, tổ chức cũng luôn phải đối mặt với rủi ro, sự cố làm tác động tới khả năng hoàn thành mục tiêu của công việc đó, đe dọa gây thiệt hại thậm chí nguy cơ phá sản tới tổ chức.

Nhằm giảm rủi ro cho tổ chức ở ngưỡng chấp nhận được, hệ thống thứ hai - KSNB được thiết lập trên cơ sở các giá trị, chính sách, thủ tục, biện pháp, chức năng, thẩm quyền của những người liên quan và trở thành phương tiện sống còn trong hoạt động của mọi doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực, cải tiến hiệu quả hoạt động, hạn chế các sự cố, và hoàn thành mục tiêu của tổ chức. Các NHTM, với chức năng trung gian thanh toán, trung gian tín dụng và chức năng tạo tiền, đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho nền kinh tế, tạo cầu nối giữa doanh nghiệp với thị trường, giữa nền tài chính quốc gia với nền tài chính quốc tế cũng như là công cụ hữu hiệu để nhà nước điều tiết vĩ mô. Đặc biệt, một khi để xảy ra rủi ro, đặc biệt là rủi ro về danh tiếng, không chỉ ảnh hưởng đến bản thân ngân hàng mà còn có nguy cơ lan truyền sự đổ vỡ đến cả hệ thống và gây hậu quả lớn tới nhiều chủ thể cũng như toàn bộ nền kinh tế. Nguyên nhân là do, mang đặc thù của loại hình trung gian tài chính, bên cạnh trách nhiệm then chốt tạo giá trị cho cổ đông như bất cứ các doanh nghiệp khác, NHTM còn mang trách nhiệm xã hội trước các nhóm quyền lợi liên quan khác như: người gửi tiền, người vay, người tiêu dùng và sự phát triển của nền kinh tế quốc gia.

Bởi vậy, việc đảm bảo an toàn, hiệu quả hoạt động của NHTM và cung cấp thông tin tin cậy cho những đối tượng sử dụng bằng một hệ thống kiểm soát là đòi hỏi tất yếu. Hơn thế nữa, ngân hàng luôn được cho là lĩnh vực nhạy cảm và phải đối mặt với nhiều rủi ro nhất trong xã hội, trong đó có nhiều loại rủi ro đặc thù ít xuất hiện trong những ngành kinh doanh khác, có thể kể đến như rủi ro thanh khoản, rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất, rủi ro hoạt động. Hiện nay, việc các ngân hàng nỗ lực mở rộng thị 4 trường, thiết lập mạng lưới chi nhánh lớn và phân tán rộng về mặt địa lí kéo theo sự phân quyền lớn và phân tán trong chức năng kế toán và quản lý cũng là tác nhân gia tăng rủi ro trong hoạt động của các NHTM khi việc duy trì hệ thống kế toán và các thông lệ hoạt động thống nhất trong toàn hệ thống trở nên ngày càng khó khăn. Bên cạnh đó, dưới sức ép cạnh tranh, tự do hóa tài chính và sự phát triển của khoa học công nghệ, các NHTM luôn phải nghiên cứu và đưa ra thị trường những sản phẩm, công cụ tài chính mới.

Những sản phẩm này thường có mức rủi ro cao trong khi sự phát triển của chúng thường đi trước các nguyên tắc kế toán, kiểm toán và các quy tắc giám sát khác, đẩy rủi ro lên một mức cao hơn. Tóm lại, do vai trò của các NHTM nói riêng và hệ thống NHTM nói chung đối với từng nhóm chủ thể cũng như toàn xã hội và nguy cơ rủi ro ngày càng tăng lên của các NHTM trong điều kiện phát triển của nền kinh tế, yêu cầu về một hệ thống duy trì và đảm bảo việc thực hiện các mục tiêu hoạt động đối với một NHTM lại càng trở nên cấp thiết. Ở nước ta, về mặt pháp lý, theo thời gian, các văn bản pháp lý liên quan đến hệ thống KSNB trong các TCTD đã có những chỉnh sửa và thay đổi nhất định. Luật các TCTD số 07 năm 1997, Luật sửa đổi một số điều của Luật các TCTD số 20 năm 2004 và Luật các TCTD số 47 năm 2010 đều bắt buộc TCTD phải xây dựng hệ thống KSNB.

Thông tư 44/2011/TT-NHNN ngày 29/12/2011 của NHNN (Thông tư 44) được ban hành, thay thế quy chế KTKSNB (Quyết định số 36/2006/QĐ-NHNN ngày 01/08/2006) và quy chế KTNB trong các TCTD (Quyết định số 37/2006/QĐ-NHNN ngày 01/08/2006) cũng quy định tại Khoản 1, Điều 5: “TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải xây dựng hệ thống KSNB giúp Tổng Giám đốc (Giám đốc) điều hành thông suốt, an toàn và đúng pháp luật mọi hoạt động nghiệp vụ của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài”. Khái niệm về hệ thống KSNB Khái niệm hệ thống KSNB đã được định nghĩa bởi nhiều tổ chức khác nhau. Theo định nghĩa nêu trong Thông tư số 44 năm 2011 quy định về hệ thống KSNB và KTNB của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài: “Hệ thống KSNB là tập hợp các cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ, cơ cấu tổ chức của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được xây dựng phù hợp theo quy định tại Thông tư này và được tổ chức thực hiện nhằm bảo đảm phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời rủi ro và đạt được yêu cầu đề ra”. Khái niệm này cũng được Viện Kiểm toán quốc tế quy định tương tự.

5 Ủy ban giám sát an toàn hoạt động ngân hàng (Basel) cho rằng KSNB là một cơ chế được thiết lập và thực hiện nhằm giảm thiểu gian lận, sai sót, biển thủ tài sản…và nhằm vào tất cả các rủi ro mà ngân hàng đang phải đối mặt. KSNB, theo định nghĩa của COSO (The Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission) - một Ủy ban thuộc Hội đồng quốc gia Hoa Kỳ về chống gian lận khi lập BCTC, là một quy trình chịu ảnh hưởng bởi HĐQT, các nhà quản lý và các nhân viên khác của ngân hàng, được thiết kế để cung cấp mọi sự đảm bảo hợp lí trong việc thực hiện các mục tiêu của HĐQT và các nhà quản lý. Theo định nghĩa này, thứ nhất, KSNB không chỉ là một thủ tục hay một chính sách được thực hiện ở một vài thời điểm nhất định mà được vận hành liên tục ở tất cả mọi cấp độ trong ngân hàng. Thứ hai, HĐQT và các nhà quản lý cấp cao chịu trách nhiệm thiết lập một văn hóa phù hợp nhằm hỗ trợ cho quy trình KSNB hiệu quả cũng như việc giám sát hiệu quả của hệ thống này một cách liên tục.

Tuy nhiên tất cả các thành viên của tổ chức đều tham gia vào quy trình này. Mục tiêu của hệ thống KSNB tại NHTM Hệ thống KSNB của ngân hàng được thiết lập và thiết kế nhằm mục đích thực hiện các mục tiêu, chính sách lớn của ngân hàng do HĐQT và các nhà quản lý đặt ra, thông qua việc thực hiện các mục tiêu cụ thể, bao gồm: Thứ nhất là mục tiêu kết quả hoạt động. Mục tiêu kết quả hoạt động cho các KSNB liên quan đến tính hiệu quả và hiệu lực của NHTM trong việc sử dụng các tài sản và nguồn lực và bảo vệ ngân hàng khỏi những thiệt hại. Quá trình KSNB nhằm đảm bảo nhân sự trong tổ chức đang làm việc để đạt được mục tiêu của tổ chức, với tính hiệu quả và liêm chính.

Không có chi phí vượt ngân sách hoặc chi phí phát sinh ngoài ý muốn hoặc đạt những lợi ích khác (chẳng hạn, lợi ích của khách hàng, của nhà cung cấp, của nhân viên) vượt lên trước lợi ích của ngân hàng. Thứ hai là mục tiêu thông tin. Mục tiêu này giải quyết vấn đề chuẩn bị các báo cáo cần cho quá trình ra quyết định một cách kịp thời, tin cậy và liên quan. Ngoài ra mục tiêu này cũng đảm bảo nhu cầu chuẩn bị các BCTC và thuyết minh khác, các báo cáo cho cổ đông, giám sát viên và bên thứ ba liên quan.

Thông tin Ban Tổng Giám đốc, HĐQT, cổ đông và giám sát viên nhận được cần đảm bảo chất lượng và tính trung thực để người sử dụng có thể dựa trên những thông tin này ra quyết định. Thuật ngữ “đáng tin cậy” sử dụng khi đề cập tới việc chuẩn bị các BCTC cho biết những báo cáo này được trình bày trung thực, hợp lí và dựa trên những nguyên tắc được sử dụng rộng rãi. Cuối cùng là mục tiêu tuân thủ. Mục tiêu này đảm bảo các hoạt động kinh doanh của ngân hàng tuân thủ các quy định và luật lệ được áp dụng rộng rãi, các yêu 6 cầu giám sát, các chính sách và thủ tục của ngân hàng.

Mục tiêu này phải được đáp ứng để bảo vệ danh tiếng và nhượng quyền kinh doanh (franchise) của ngân hàng. Các nhân tố chính của hệ thống KSNB Một hệ thống KSNB hoàn thiện, theo quan điểm của Ủy ban COSO cần bao gồm 5 yếu tố với quan hệ mật thiết. Việc phân định chức năng của 5 yếu tố này là điều cần thiết để đạt được các mục tiêu kết quả hoạt động, mục tiêu thông tin và mục tiêu tuân thủ của ngân hàng. Các yếu tố cấu thành một hệ thống KSNB bao gồm: 1.

Môi trường kiểm soát Môi trường kiểm soát được hiểu là tổng thể các nhân tố bên trong và bên ngoài ngân hàng như đặc thù về cơ chế quản lý, cơ cấu tổ chức, chính sách nhân sự, công tác kế hoạch, các quy định của pháp luật, các yêu cầu của khách hàng và cổ đông. tác động đến việc thiết kế, hoạt động và sự hữu hiệu của các chính sách, thủ tục kiểm soát của ngân hàng. Môi trường kiểm soát chịu ảnh hưởng bởi quan điểm, thái độ, nhận thức cũng như hành động của các nhà quản lý trong ngân hàng, cụ thể là HĐQT và Ban Tổng Giám đốc.