Hệ thống kiểm soát nội bộ nghiệp vụ huy động vốn tại ngân hàng thương mại cổ phần việt nam thịnh vượng thực trạng và giải pháp

Bài viết phân tích hệ thống kiểm soát nội bộ trong huy động vốn tại ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng, thực trạng và giải pháp.

• Tác giả: Đỗ Vũ Thảo Mi
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Minh Phương
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ Trong Nghiệp Vụ Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam Thịnh Vượng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• KÍ TỰ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ ĐỐI VỚI NGHIỆP VỤ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ NGHIỆP VỤ HUY ĐỘNG VỐN
• 1.1.1. Khái niệm về nguồn vốn huy động của NHTM
• 1.1.2. Hình thức huy động vốn
• 1.1.2.1. Tiền gửi
• 1.1.2.2. Phát hành giấy tờ có giá
• 1.1.2.2.1. Trái phiếu
• 1.1.2.2.2. Kỳ phiếu
• 1.1.2.2.3. Chứng chỉ tiền gửi
• 1.1.2.3. Huy động vốn từ tổ chức tín dụng khác và vay của Ngân hàng trung ương
• 1.1.3. Nhân tố ảnh hưởng đến nguồn vốn huy động
• 1.1.3.1. Nhân tố khách quan
• 1.1.3.1.1. Môi trường kinh tế
• 1.1.3.1.2. Môi trường chính trị, pháp luật
• 1.1.3.1.3. Môi trường công nghệ thông tin
• 1.1.3.1.4. Môi trường văn hóa xã hội và tâm lý, thói quen
• 1.1.3.2. Nhân tố chủ quan
• 1.1.3.2.1. Chiến lược kinh doanh của ngân hàng
• 1.1.3.2.2. Các phương thức huy động vốn
• 1.1.3.2.3. Chính sách lãi suất
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ NGHIỆP VỤ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG (VPBank)
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HTKSNB NGHIỆP VỤ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ Huy Động Vốn

Trong bối cảnh kinh tế thị trường, hệ thống ngân hàng đóng vai trò huyết mạch, luân chuyển nguồn lực tài chính. Nghiệp vụ huy động vốn là hoạt động cốt lõi của các Ngân hàng Thương mại (NHTM), chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn và quyết định khả năng sinh lời. Do đó, kiểm soát nội bộ huy động vốn hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn và phát triển bền vững. Việc xây dựng và vận hành một hệ thống kiểm soát nội bộ (HTKSNB) mạnh mẽ giúp ngân hàng đạt được mục tiêu kinh doanh, quản lý rủi ro và tuân thủ các quy định pháp luật. Theo tài liệu gốc, nguồn vốn huy động chiếm tỷ trọng lớn (khoảng trên 80% tổng nguồn vốn) và có tính ổn định cao, quyết định khả năng cạnh tranh của ngân hàng.

1.1. Khái Niệm và Vai Trò của Kiểm Soát Nội Bộ Huy Động Vốn

HTKSNB trong nghiệp vụ huy động vốn là tập hợp các quy trình, chính sách và hoạt động được thiết kế để đảm bảo tính chính xác, đầy đủ và tin cậy của thông tin tài chính, tuân thủ pháp luật và bảo vệ tài sản của ngân hàng. HTKSNB đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và phát hiện gian lận, sai sót, đảm bảo hiệu quả hoạt động và quản lý rủi ro. HTKSNB giúp ngân hàng đạt được các mục tiêu chiến lược và duy trì uy tín trên thị trường.

1.2. Mục Tiêu Của Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ Trong Huy Động Vốn

Mục tiêu chính của hệ thống kiểm soát nội bộ trong huy động vốn bao gồm: đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật và chính sách của ngân hàng, bảo vệ tài sản của ngân hàng khỏi mất mát hoặc sử dụng sai mục đích, đảm bảo tính chính xác và tin cậy của thông tin tài chính và quản lý, tăng cường hiệu quả hoạt động và quản lý rủi ro. HTKSNB hiệu quả giúp ngăn chặn các rủi ro phát sinh từ hoạt động huy động vốn, bảo vệ quyền lợi của ngân hàng và khách hàng.

II. Thách Thức và Rủi Ro Trong Huy Động Vốn Ngân Hàng

Trong quá trình huy động vốn, các NHTM phải đối mặt với nhiều thách thức và rủi ro tiềm ẩn. Các rủi ro này có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro hoạt động và rủi ro pháp lý. Việc nhận diện, đánh giá và quản lý hiệu quả các rủi ro này là vô cùng quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả của hoạt động huy động vốn. Quản trị rủi ro huy động vốn bao gồm việc xác định các rủi ro tiềm ẩn, đánh giá mức độ ảnh hưởng và khả năng xảy ra của chúng, và triển khai các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro.

2.1. Các Loại Rủi Ro Trong Nghiệp Vụ Huy Động Vốn

Các loại rủi ro phổ biến trong nghiệp vụ huy động vốn bao gồm: rủi ro thanh khoản (khả năng ngân hàng không đủ tiền mặt để đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng), rủi ro lãi suất (sự thay đổi lãi suất ảnh hưởng đến chi phí huy động vốn), rủi ro hoạt động (sai sót trong quy trình nghiệp vụ, gian lận), rủi ro tín dụng (khách hàng không trả được nợ gốc và lãi) và rủi ro pháp lý (vi phạm các quy định pháp luật). Gian lận trong huy động vốn có thể gây thiệt hại lớn đến tài sản và uy tín của ngân hàng.

2.2. Tác Động Của Rủi Ro Huy Động Vốn Đến Hoạt Động Ngân Hàng

Các rủi ro trong huy động vốn có thể gây ra những tác động tiêu cực đến hoạt động của ngân hàng, bao gồm: giảm lợi nhuận, tăng chi phí, suy giảm uy tín, mất khả năng thanh toán và thậm chí phá sản. Việc quản lý rủi ro hiệu quả giúp ngân hàng duy trì sự ổn định và phát triển bền vững. Ngân hàng cần xây dựng hệ thống kiểm soát rủi ro ngân hàng toàn diện và hiệu quả để đối phó với các rủi ro tiềm ẩn.

III. Cách Xây Dựng Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ Huy Động Vốn Hiệu Quả

Việc xây dựng một hệ thống kiểm soát nội bộ huy động vốn hiệu quả đòi hỏi sự chú trọng đến nhiều yếu tố khác nhau, từ việc thiết kế quy trình nghiệp vụ đến việc đào tạo nhân viên. HTKSNB cần được xây dựng dựa trên các nguyên tắc cơ bản của mô hình kiểm soát nội bộ COSO, bao gồm môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, và giám sát. Thông tư hướng dẫn về kiểm soát nội bộ ngân hàng là cơ sở pháp lý quan trọng để xây dựng và vận hành HTKSNB.

3.1. Các Yếu Tố Cấu Thành Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ

Các yếu tố cấu thành HTKSNB bao gồm: môi trường kiểm soát (văn hóa và giá trị đạo đức của tổ chức), đánh giá rủi ro (xác định và đánh giá các rủi ro tiềm ẩn), hoạt động kiểm soát (các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro), thông tin và truyền thông (trao đổi thông tin hiệu quả trong tổ chức) và giám sát (đánh giá hiệu quả của HTKSNB và thực hiện các điều chỉnh cần thiết). Môi trường kiểm soát là nền tảng quan trọng nhất của hệ thống kiểm soát nội bộ.

3.2. Quy Trình Thiết Kế Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ

Quy trình thiết kế HTKSNB bao gồm các bước: xác định mục tiêu kiểm soát, đánh giá rủi ro, lựa chọn các hoạt động kiểm soát phù hợp, xây dựng quy trình nghiệp vụ, đào tạo nhân viên và giám sát hiệu quả hoạt động. Tuân thủ quy định pháp luật về huy động vốn là yếu tố quan trọng trong quá trình thiết kế HTKSNB.

3.3. Kiểm Toán Nội Bộ Huy Động Vốn Vai Trò và Quy Trình

Kiểm toán nội bộ huy động vốn đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá tính hiệu quả của HTKSNB và đưa ra các khuyến nghị cải tiến. Quy trình kiểm toán nội bộ bao gồm: lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán, báo cáo kết quả kiểm toán và theo dõi việc thực hiện các khuyến nghị. Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ là một phần quan trọng của hoạt động kiểm toán nội bộ.

IV. Ứng Dụng Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ Tại VPBank Phân Tích Thực Trạng

Khóa luận đi sâu vào phân tích thực trạng HTKSNB trong nghiệp vụ huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank). Việc đánh giá VPBank kiểm soát nội bộ giúp xác định những điểm mạnh cần phát huy và những điểm yếu cần khắc phục. Nghiên cứu tập trung vào quy trình huy động vốn VPBank, các hoạt động kiểm soát được thực hiện và hiệu quả của HTKSNB trong việc quản lý rủi ro.

4.1. Đánh Giá Hiệu Quả Huy Động Vốn VPBank Giai Đoạn 2010 2013

Phân tích số liệu về quy mô huy động vốn, cơ cấu huy động vốn theo loại tiền, kỳ hạn và khách hàng của VPBank giai đoạn 2010-2013. Đánh giá sự đóng góp của hoạt động huy động vốn vào kết quả kinh doanh của ngân hàng. Nguồn vốn huy động có vai trò quan trọng trong hoạt động của một NHTM, được sử dụng vào các hoạt động cơ bản của ngân hàng.

4.2. Phân Tích Hệ Thống Kiểm Soát Rủi Ro Ngân Hàng Trong Huy Động Vốn Tại VPBank

Xem xét các chính sách, quy trình và công cụ được VPBank sử dụng để quản lý rủi ro trong huy động vốn. Đánh giá hiệu quả của các biện pháp kiểm soát rủi ro đã được triển khai. Rủi ro trong nghiệp vụ huy động vốn tại các NHTM đang xuất hiện càng nhiều với mức độ ngày càng nghiêm trọng, đặc biệt là những rủi ro liên quan đến đạo đức nhân viên, đến sơ hở trong quy trình nghiệp vụ.

4.3. Nhận Diện Điểm Mạnh và Hạn Chế của Kiểm Soát Nội Bộ tại VPBank

Tổng hợp kết quả phân tích và chỉ ra những điểm mạnh cần phát huy, đồng thời nhận diện những hạn chế cần khắc phục trong HTKSNB của VPBank. HTKSNB cần được quan tâm đúng mực để đạt được những mục tiêu đề ra và hơn hết là phòng ngừa và hạn chế những rủi ro xảy ra.

V. Bí Quyết Nâng Cao Hiệu Quả Kiểm Soát Nội Bộ Huy Động Vốn VPBank

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, khóa luận đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả HTKSNB trong nghiệp vụ huy động vốn tại VPBank. Các giải pháp tập trung vào việc hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, tăng cường đào tạo nhân viên, nâng cao hiệu quả kiểm soát rủi ro và cải thiện môi trường kiểm soát. Một HTKSNB hiệu quả sẽ giúp VPBank tăng cường khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững.

5.1. Giải Pháp Hoàn Thiện Quy Trình Huy Động Vốn Tại VPBank

Đề xuất các cải tiến trong quy trình nghiệp vụ huy động vốn nhằm giảm thiểu rủi ro và tăng cường hiệu quả hoạt động. Các cải tiến có thể bao gồm: tự động hóa quy trình, tăng cường kiểm soát chứng từ, nâng cao tính minh bạch của thông tin và cải thiện khả năng truy vết giao dịch.

5.2. Nâng Cao Năng Lực Kiểm Soát Nội Bộ Cho Nhân Viên VPBank

Đề xuất các chương trình đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ cho nhân viên làm công tác kiểm soát nội bộ. Tăng cường nhận thức về rủi ro và tầm quan trọng của HTKSNB. Xây dựng đội ngũ nhân viên có trình độ chuyên môn cao và tinh thần trách nhiệm.

VI. Kết Luận và Triển Vọng Phát Triển Kiểm Soát Nội Bộ

Khóa luận tổng kết những kết quả nghiên cứu chính và đưa ra những kết luận về thực trạng HTKSNB trong nghiệp vụ huy động vốn tại VPBank. Đồng thời, đề xuất những triển vọng phát triển HTKSNB trong tương lai, phù hợp với xu hướng phát triển của ngành ngân hàng và yêu cầu ngày càng cao của quản lý rủi ro. HTKSNB cần liên tục được cải tiến và hoàn thiện để đáp ứng với những thay đổi của môi trường kinh doanh.

6.1. Tóm Tắt Những Điểm Chính Về Kiểm Soát Nội Bộ VPBank

Tóm tắt những điểm mạnh và hạn chế của HTKSNB tại VPBank đã được phân tích trong khóa luận. Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì và phát huy những điểm mạnh, đồng thời khắc phục những hạn chế để nâng cao hiệu quả hoạt động.

6.2. Hướng Dẫn Phát Triển Kiểm Soát Nội Bộ Huy Động Vốn Trong Tương Lai

Đề xuất những hướng phát triển HTKSNB trong tương lai, bao gồm: áp dụng các công nghệ mới (ví dụ: trí tuệ nhân tạo, blockchain) để tăng cường hiệu quả kiểm soát, nâng cao tính tự động hóa và giảm thiểu rủi ro; xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro tích hợp, bao gồm cả rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường và rủi ro hoạt động; tăng cường hợp tác giữa các bộ phận trong ngân hàng để đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng trong công tác kiểm soát.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống tài chính của nền kinh tế thị trường, hệ thống ngân hàng thương mại đóng vai trò huyết mạch trong việc luân chuyển, phân bổ và thúc đẩy hiệu quả các nguồn lực tài chính. Hoạt động huy động vốn giữ vị trí cơ bản và mang tính quyết định sự tồn tại của một ngân hàng thương mại, thường chiếm tỷ trọng lớn (khoảng 70% đến 80% tổng nguồn vốn hoạt động) với tính chất ổn định về số dư, kỳ hạn bình quân và chi phí vốn tương đối thấp so với vốn vay. Khả năng huy động vốn trực tiếp chi phối năng lực cấp tín dụng, khả năng sinh lời và năng lực cạnh tranh của toàn hệ thống.

Tuy nhiên, thực tế vận hành tại các ngân hàng thương mại Việt Nam ghi nhận sự gia tăng của các rủi ro trong nghiệp vụ huy động vốn với mức độ tổn thất nghiêm trọng. Nhiều vụ việc vi phạm đạo đức nghề nghiệp, lợi dụng sơ hở trong quy trình giao dịch một cửa và kẽ hở kiểm soát để chiếm đoạt tài sản đã xảy ra (điển hình như các vụ án Ngô Thanh Lam tại Vietcombank gây thiệt hại 75 tỷ đồng; Lê Hoài Phương tại Agribank chiếm đoạt 30 tỷ đồng; Phạm Thị Thu Hà tại Techcombank chiếm đoạt 6,1 tỷ đồng; Huỳnh Thị Huyền Như tại Vietinbank chiếm đoạt gần 4.000 tỷ đồng). Mô hình giao dịch một cửa giúp tối ưu hóa tiện ích khách hàng nhưng lại tạo ra nguy cơ suy giảm sự kiểm tra chéo truyền thống của công tác kế toán. Trước yêu cầu cấp thiết về việc nhận diện rủi ro tiềm tàng, rủi ro kiểm soát và rủi ro hoạt động nhằm bảo toàn tài sản và uy tín thương hiệu, tác giả đã chọn đề tài nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ (HTKSNB) trong nghiệp vụ huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank).

Khóa luận xác định các nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Tổng hợp, phân tích và làm rõ các vấn đề lý luận cơ bản về nguồn vốn huy động và hệ thống kiểm soát nội bộ đối với nghiệp vụ huy động vốn tại ngân hàng thương mại.
2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng vận hành HTKSNB trong nghiệp vụ huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng giai đoạn 2011–2013.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu lực và hiệu quả công tác kiểm soát nội bộ nghiệp vụ huy động vốn tại VPBank.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hệ thống kiểm soát nội bộ đối với nghiệp vụ huy động vốn theo khung lý thuyết COSO. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian được thực hiện tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (Hội sở chính và hệ thống mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch); phạm vi về thời gian tập trung vào giai đoạn hoạt động từ năm 2010 đến năm 2013 (trọng tâm là chuỗi số liệu tài chính 2011–2013).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về khung lý thuyết, khóa luận sử dụng khung chuẩn mực kiểm soát nội bộ COSO (The Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission) với 5 thành phần cấu thành: Môi trường kiểm soát, Nhận biết và đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát và phân tách trách nhiệm, Thông tin giám sát, Hoạt động giám sát và khắc phục hạn chế. Đồng thời, tác giả vận dụng các tiêu chuẩn phân loại rủi ro kế toán theo Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 400 (VAS 400) để phân định rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát trong quy trình giao dịch ngân hàng.

Về mặt pháp lý và chuẩn mực ngành, công trình tham chiếu trực tiếp:

• Quyết định số 1284/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước về quy chế mở và sử dụng tài khoản tiền gửi.
• Thông tư số 21/2012/TT-NHNN quy định về hoạt động gửi tiền, nhận tiền gửi giữa các tổ chức tín dụng.
• Thông tư số 44/2011/TT-NHNN quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ của tổ chức tín dụng.
• Các quy định nội bộ của VPBank, bao gồm Quy định 41_2013_QDDI_TGĐ về lập, luân chuyển, kiểm soát và lưu giữ chứng từ; Quy chế tiền gửi tiết kiệm; Quy định về giao dịch một cửa và Bộ tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả áp dụng bao gồm phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử; phương pháp phân tích - tổng hợp; phương pháp thống kê mô tả, so sánh đối chiếu giữa số liệu thực tế qua các năm; phương pháp kết hợp giữa lý luận chuẩn tắc và thực tiễn hoạt động; diễn dịch và quy nạp. Nguồn dữ liệu phục vụ nghiên cứu được trích xuất từ Báo cáo tài chính đã kiểm toán, Báo cáo thường niên của VPBank giai đoạn 2011–2013, các tài liệu nghiệp vụ kế toán, quy chế quản trị rủi ro và giáo trình chuyên ngành Ngân hàng thương mại của Học viện Ngân hàng.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số vấn đề cơ bản về vốn huy động và kiểm soát nội bộ nghiệp vụ huy động vốn tại NHTM

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về nguồn vốn huy động của NHTM, chia thành các hình thức: tiền gửi (tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm), phát hành giấy tờ có giá (trái phiếu, kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi), và vay từ các tổ chức tín dụng khác hoặc Ngân hàng Trung ương (tái cấp vốn, tái chiết khấu, vay thế chấp). Hoạt động huy động vốn chịu tác động bởi các nhân tố khách quan (môi trường kinh tế, chính trị - pháp luật, công nghệ thông tin, văn hóa - tâm lý xã hội) và nhân tố chủ quan (chiến lược kinh doanh, phương thức huy động, chính sách lãi suất, uy tín ngân hàng, mạng lưới chi nhánh, hoạt động marketing, trình độ công nghệ và năng lực đạo đức của cán bộ).

Về mặt kiểm soát nội bộ, tác giả phân tích rủi ro trong nghiệp vụ huy động vốn theo 3 giai đoạn giao dịch:

1. Giai đoạn nhận tiền gửi: Rủi ro khách hàng cung cấp thông tin sai, chứng minh thư giả/hết hạn, tiền giả; rủi ro biến động lãi suất thị trường; rủi ro cán bộ lập khống sổ tiết kiệm, không tuân thủ trần lãi suất hoặc quy định phòng chống rửa tiền; lỗi hệ thống công nghệ.
2. Giai đoạn định kỳ hàng tháng: Rủi ro thanh khoản khi khách hàng rút vốn trước hạn; rủi ro tính sai hoặc cố tình hạch toán sai chi phí lãi dự trả; lỗi hệ thống không cập nhật biểu lãi suất; mất thẻ lưu, sai lệch giữa sổ cái và sao kê.
3. Giai đoạn trả gốc và lãi: Rủi ro giả mạo chữ ký, sử dụng bút phù thủy (mực tự bay màu), tẩy xóa chứng từ; rủi ro cán bộ chi trả sai đối tượng, để lộ tài khoản và mật khẩu truy cập hệ thống; rủi ro không điều chỉnh lãi suất về mức không kỳ hạn khi tất toán trước hạn.

Tác giả xác lập 3 mục tiêu của HTKSNB nghiệp vụ huy động vốn (Mục tiêu kết quả hoạt động, Mục tiêu thông tin, Mục tiêu tuân thủ) và cụ thể hóa 5 nội dung theo COSO cùng 3 nguyên tắc kiểm soát nền tảng: nguyên tắc phân công phân nhiệm, nguyên tắc bất kiêm nhiệm, và nguyên tắc ủy quyền - phê chuẩn. Chương này cũng đưa ra các chỉ tiêu định lượng (tốc độ tăng trưởng vốn, tỷ trọng nguồn vốn, cơ cấu theo khách hàng/kỳ hạn/loại tiền, mức độ hoàn thành kế hoạch) và chỉ tiêu định tính để đánh giá tính hiệu lực của HTKSNB.

Chương 2: Thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ nghiệp vụ huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank)

Chương 2 phân tích quá trình hình thành và phát triển của VPBank (thành lập năm 1993 với vốn điều lệ ban đầu 20 tỷ đồng, tăng lên 5.770 tỷ đồng vào năm 2012–2013; mạng lưới đạt 205 điểm giao dịch tại 33 tỉnh thành với 6.795 nhân sự tính đến năm 2013). Hoạt động kinh doanh của VPBank giai đoạn 2011–2013 ghi nhận sự chuyển dịch chiến lược sang ngân hàng bán lẻ: tổng tài sản tăng từ 82.818 tỷ đồng (2011) lên 121.264 tỷ đồng (2013); dư nợ tín dụng tăng từ 29.934 tỷ đồng lên 52.474 tỷ đồng; tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát ở mức 2,81% năm 2013.

Khảo sát HTKSNB đối với nghiệp vụ huy động vốn tại VPBank theo khung COSO cho thấy:

• Môi trường kiểm soát: VPBank áp dụng cơ chế quản lý vốn tập trung từ Hội sở chính thông qua hệ thống định giá chuyển vốn nội bộ FTP do Hội đồng ALCO ban hành. Năm 2013, ngân hàng thành lập bộ phận Kiểm soát tuân thủ thuộc Khối Pháp chế và kiểm soát tuân thủ (tách hoạt động xử lý nợ sang VPBank AMC). Quy trình giao dịch tại quầy tuân thủ nguyên tắc phân tách trách nhiệm 3 bên: (1) người trình (Giao dịch viên), (2) người kiểm soát (Kiểm soát viên), và (3) người quyết định/thực hiện thu chi vượt hạn mức (Thủ quỹ/Giám đốc). Bộ phận Kế toán tổng hợp duy trì hai chốt kiểm soát chuyên biệt: quét/quản lý mẫu dấu chữ ký và bộ phận hậu kiểm (thực hiện kiểm tra đối chiếu chứng từ hạch toán, lưu trữ chứng từ gốc trong thời hạn 10 năm).
• Nhận biết và đánh giá rủi ro: Khối Quản trị rủi ro (thành lập năm 2012) xây dựng khung quản trị rủi ro hoạt động, triển khai hệ thống chỉ số rủi ro chính (KRIs) và cơ chế tự đánh giá rủi ro - chốt kiểm soát (RCSA). Đối với rủi ro thanh khoản, ngân hàng áp dụng công cụ phân tích dòng tiền MCO, stress test thanh khoản và ngưỡng cảnh báo sớm. Đối với rủi ro lãi suất, ngân hàng ban hành chính sách quản lý rủi ro thị trường sử dụng các công cụ Gap Analysis, Duration (thời lượng), PV01 và EVE.
• Hoạt động kiểm soát và giám sát: VPBank triển khai hệ thống hạn mức phê duyệt giao dịch tại quầy, kiểm tra đột xuất quỹ tiền mặt, kiểm soát chứng từ cuối ngày và đánh giá chất lượng dịch vụ định kỳ qua dự án "Khách hàng bí mật" (KHBM) tại 7 tỉnh, thành phố lớn.

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả HTKSNB nghiệp vụ huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng

Dựa trên các phân tích thực trạng tại Chương 2, tác giả hệ thống hóa các nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện HTKSNB của VPBank:

• Hoàn thiện môi trường kiểm soát: Tăng cường phổ biến chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, rà soát và tinh giản các quy trình giao dịch một cửa để khắc phục kẽ hở kiểm soát phát sinh giữa Giao dịch viên và Kiểm soát viên; nâng cao chất lượng đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu.
• Nâng cao năng lực nhận diện và đo lường rủi ro: Đẩy mạnh việc ghi nhận sự kiện tổn thất vận hành trong toàn hệ thống, hoàn thiện mô hình định giá chuyển vốn nội bộ FTP, tích hợp sâu các công cụ MCO và Stress test trong việc lập kế hoạch cân đối kỳ hạn giữa tài sản Có và tài sản Nợ.
• Thắt chặt thủ tục kiểm soát và hậu kiểm: Chuẩn hóa quy trình xác thực chứng từ, chữ ký mẫu của khách hàng; tăng cường phân quyền truy cập hệ thống phần mềm kế toán lõi; duy trì cơ chế hậu kiểm độc lập và đối chiếu chứng từ gốc định kỳ.
• Tối ưu hóa hệ thống thông tin và kiểm toán nội bộ: Tăng cường bảo mật thông tin tài khoản, tự động hóa công tác cảnh báo giao dịch bất thường và nâng cao vai trò giám sát độc lập của Khối Kiểm toán nội bộ.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp hệ thống số liệu tài chính và hoạt động huy động vốn của VPBank giai đoạn 2011–2013 qua các bảng tổng hợp sau:

Chỉ tiêu tài chính (Đơn vị: Tỷ đồng)	Năm 2011	Năm 2012	Năm 2013
Tổng tài sản	82.818	102.576	121.264
Tổng nguồn vốn huy động	71.059	91.372	83.844
Dư nợ tín dụng	29.934	36.903	52.474
Lợi nhuận trước thuế	1.064	852	1.355
Vốn chủ sở hữu	5.996	6.637	7.727
Vốn điều lệ	5.050	5.770	5.770
Tỷ lệ nợ xấu (%)	1,80%	2,72%	2,81%
ROA (%)	1,09%	0,69%	0,91%
ROE (%)	16,36%	10,19%	14,00%

Cơ cấu nguồn vốn huy động từ khách hàng phân theo loại tiền tệ và phân khúc tại VPBank:

Chỉ tiêu huy động từ khách hàng	Năm 2011	Năm 2012	Năm 2013
Huy động khách hàng (Tỷ đồng)	29.412	59.514	83.844
Tỷ trọng trong tổng nguồn vốn huy động	41%	65%	~80%
Huy động bằng VNĐ (Tỷ đồng)	26.384	56.265	76.687
Huy động bằng Ngoại tệ (Tỷ đồng)	3.028	3.247	7.153
Tỷ trọng khách hàng cá nhân (%)	-	64%	65%
Mức độ hoàn thành kế hoạch (%)	103%	-	-

Đóng góp chính của công trình:

• Về mặt lý luận: Khóa luận đã hệ thống hóa và chi tiết hóa các nguy cơ rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát theo từng bước nghiệp vụ cụ thể trong quy trình giao dịch một cửa tại ngân hàng thương mại.
• Về mặt thực tiễn: Khóa luận đã mô tả và đánh giá toàn diện mô hình kiểm soát nội bộ tập trung, cơ chế điều hòa vốn FTP, cùng việc áp dụng các công cụ định lượng quản trị rủi ro thanh khoản (MCO, Stress test) và rủi ro lãi suất (Gap Analysis, Duration, PV01, EVE) tại VPBank trong giai đoạn tái cơ cấu 2011–2013.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tập trung nghiên cứu trong phạm vi nghiệp vụ huy động vốn (tiền gửi và giấy tờ có giá) tại VPBank giai đoạn 2010–2013, do đó chưa bao quát toàn bộ các mảng nghiệp vụ kinh doanh khác như cấp tín dụng, thanh toán quốc tế hay kinh doanh ngoại tệ. Các số liệu và đánh giá phản ánh cấu trúc vận hành của ngân hàng tại thời điểm năm 2013–2014. Hướng mở rộng tiếp theo của đề tài là khảo sát tác động của các chuẩn mực quản trị rủi ro quốc tế mới (như Basel II, Basel III) đối với khung kiểm soát nội bộ và nghiên cứu toàn diện hệ thống kiểm soát nội bộ trên tất cả các khối nghiệp vụ ngân hàng thương mại.

Giá trị tham khảo

Công trình là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Ngân hàng, Tài chính doanh nghiệp và Kiểm toán khi nghiên cứu về công tác kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro tác nghiệp. Cán bộ nghiệp vụ tại các phòng Kế toán giao dịch, Quản lý rủi ro hoạt động và Kiểm toán nội bộ của các ngân hàng thương mại có thể tham khảo phần phân tích các kẽ hở kiểm soát trong giao dịch một cửa, quy trình hậu kiểm chứng từ 10 năm và cơ chế chuyển vốn nội bộ FTP được trình bày chi tiết trong Chương 2.

Câu hỏi thường gặp

1. Các vụ án kinh tế nào trong ngành ngân hàng được tác giả dẫn chứng để minh họa cho sự cần thiết của kiểm soát nội bộ? Khóa luận dẫn chứng 4 vụ án điển hình: vụ Ngô Thanh Lam tại Vietcombank (lập 311 chứng từ giả, lấy cắp mật khẩu kiểm soát viên chiếm đoạt 75 tỷ đồng); vụ Lê Hoài Phương tại Agribank Cầu Giấy (giả chữ ký rút sổ tiết kiệm chiếm đoạt 30 tỷ đồng); vụ Phạm Thị Thu Hà tại Techcombank Đống Đa (dùng tài khoản của giao dịch viên lập khống sổ tiết kiệm chiếm đoạt hơn 6,1 tỷ đồng); và vụ Huỳnh Thị Huyền Như tại Vietinbank (làm giả con dấu, giả chứng từ chiếm đoạt gần 4.000 tỷ đồng).

2. Cơ chế quản lý và điều hòa vốn nội bộ tại VPBank được vận hành như thế nào? VPBank vận hành theo mô hình quản lý vốn tập trung tại Hội sở chính. Chi nhánh đóng vai trò đơn vị kinh doanh thực hiện mua - bán vốn với Hội sở chính dựa trên lãi suất điều chuyển vốn nội bộ FTP (Fund Transfer Pricing) do Hội đồng ALCO ban hành theo từng thời kỳ.

3. Quy mô và cơ cấu huy động vốn từ khách hàng của VPBank chuyển dịch ra sao trong giai đoạn 2011–2013? Huy động vốn từ khách hàng tăng trưởng từ 29.412 tỷ đồng (chiếm 41% tổng nguồn vốn huy động năm 2011) lên 59.514 tỷ đồng (chiếm 65% năm 2012) và đạt 83.844 tỷ đồng (chiếm xấp xỉ 80% năm 2013). Trong đó, phân khúc khách hàng cá nhân chiếm tỷ trọng chi phối (64% năm 2012 và 65% năm 2013), tiền gửi VNĐ chiếm tuyệt đại đa số (đạt 76.687 tỷ đồng năm 2013).

4. VPBank áp dụng các công cụ nào để nhận diện và kiểm soát rủi ro thanh khoản và rủi ro lãi suất? Đối với rủi ro thanh khoản, ngân hàng áp dụng công cụ phân tích dòng tiền MCO, kiểm tra sức chịu tải thanh khoản (stress test) và bộ chỉ số giám sát thanh khoản với các ngưỡng cảnh báo sớm. Đối với rủi ro lãi suất, ngân hàng sử dụng các công cụ đo lường: phân tích khe hở lãi suất (Gap Analysis), mô hình thời lượng (Duration), độ nhạy giá trị điểm cơ bản (PV01) và giá trị kinh tế của vốn chủ sở hữu (EVE).

5. Quy trình phân tách trách nhiệm trong kiểm soát giao dịch tại quầy của VPBank được thiết lập theo nguyên tắc nào? Quy trình giao dịch tại quầy áp dụng nguyên tắc phân tách 3 vai trò độc lập: người trình (Giao dịch viên thực hiện tiếp nhận và nhập liệu), người kiểm soát (Kiểm soát viên kiểm tra tính hợp lệ và ký duyệt giao dịch theo hạn mức), và người quyết định/thực hiện ngân quỹ (Thủ quỹ kiểm đếm và thu chi tiền mặt vượt hạn mức), đảm bảo không một cán bộ nào vừa đàm phán trực tiếp vừa có toàn quyền phê duyệt và chi trả tiền mặt.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Vũ Thảo Mi đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ nghiệp vụ huy động vốn theo khung chuẩn mực COSO. Thông qua các số liệu tài chính và khảo sát thực tiễn tại VPBank giai đoạn 2011–2013, công trình làm rõ bức tranh chuyển dịch cơ cấu vốn huy động theo định hướng bán lẻ, đồng thời chỉ ra các mắt xích kiểm soát trọng yếu trong mô hình giao dịch một cửa và cơ chế chuyển vốn nội bộ FTP. Các giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ, gắn liền với thực tiễn tổ chức bộ máy và quản trị rủi ro hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

lời mở đầu, kết luận, bảng biểu và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của khóa luận được kết cấu thành 3 chương: Chƣơng 1: Một số vấn đề cơ bản về vốn huy động và kiểm soát nội bộ nghiệp vụ huy động vốn tại NHTM Chƣơng 2: Thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ nghiệp vụ huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vƣợng (VPBank) Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả HTKSNB nghiệp vụ huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vƣợng CHƢƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ ĐỐI VỚI NGHIỆP VỤ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN VỀ NGHIỆP VỤ HUY ĐỘNG VỐN 1. Khái niệm về nguồn vốn huy động của NHTM Nguồn vốn của NHTM1 “là các giá trị tiền tệ của chính NHTM, do NHTM huy động và đi vay, đƣợc dùng để tổ chức các hoạt động kinh doanh của Ngân hàng nhƣ cho vay, đầu tƣ tài chính, bảo lãnh và các dịch vụ Ngân hàng khác” Trong các nguồn vốn, thì nguồn vốn huy động đóng vai trò quan trọng nhất, không những về mặt tỉ trọng (khoảng 70%) mà còn về mặt chất lượng nguồn vốn như tính ổn định về số dư, ổn định về kì hạn bình quân, lãi suất huy động thường thấp hơn lãi suất đi vay.

Thêm vào đó, nguồn vốn huy động có vai trò quan trọng trong hoạt động của một NHTM, được sử dụng vào các hoạt động cơ bản của ngân hàng. “Chính vì vậy khi nói đến nguồn vốn của Ngân hàng thƣơng mại là chủ yếu nói đến nguồn vốn huy động, và thực tế các ngân hàng thƣờng cũng chỉ tập trung vào nguồn vốn huy động là chủ yếu”. Hình thức huy động vốn Hiện nay dưới áp lực cạnh tranh, các NHTM đang ngày càng đa dạng hóa sản phẩm huy động nhằm thu hút nguồn vốn kinh doanh. Tuy nhiên, dù được đa dạng dưới tên gọi và hình thức như thế nào, nguồn vốn huy động cũng có các hình thức chủ yếu như sau: 1.

Tiền gửi: Trong đó: Tiền gửi không kì hạn: là loại tiền gửi mà người gửi tiền có thể rúi ra bất cứ lúc nào mà ngân hàng phải đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng một cách kịp thời không hạn chế. Đối với loại tiền gửi này, mục đích chính của người gửi tiền là để đảm bảo an toàn về tài sản và sử dụng các dịch vụ thanh toán của ngân hàng. Tiền gửi có kì hạn: là loại tiền gửi mà người gửi tiền chỉ có thể rút tiền sau một kì hạn nhất định theo thỏa thuận với tổ chức nhận tiền gửi. Đây là loại tiền gửi thanh toán tuy nhiên khách hàng(chủ yếu là các doanh nghiệp) gửi có kì hạn vì kế hoạch chi tiêu của mình hoặc những khoản vốn chuyên dùng mà khách hàng phải quản lý riêng.

1 Nguyễn Văn Tiến, Giáo trình Nguyên lý và dịch vụ Ngân hàng Thương mại, NXB Thống kê 2014 Về nguyên tắc, khách hàng chỉ được rút tiền khi đến hạn, nhưng trên thực tế, do áp lực cạnh tranh giữa các ngân hàng, khách hàng vẫn được rút trước hạn khi có nhu cầu nhưng chỉ được hưởng mức lãi suất thấp hơn mức lãi suất ban đầu đã thỏa thuận do ngân hàng quy định, thường là lãi suất tiền gửi không kỳ hạn hoặc có cách tính phù hợp theo thời gian gửi thực tế. Tiền gửi tiết kiệm: là khoản tiền của cá nhận được gửi vào tài khoản tiền gửi tiết kiệm, được xác nhận trên sổ tiết kiệm, và được hưởng lãi theo quy đinh của tổ chức nhận tiền gửi tiết kiểm và được bảo hiểm theo quy định của pháp luật về bảo hiểm tiền gửi. Hiện nay, có ba loại tiền gửi tiết kiệm chính: tiết kiệm không kì hạn, tiết kiệm có kì hạn và tiền gửi tiết kiệm có mục đích  Tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn: Là loại tiền gửi mà khách hàng có thể gửi nhiều lần và rút ra bất cứ lúc nào, lãi suất trả cho loại tiền gửi này thấp và khách hàng không được thực hiện dịch vụ thanh toán qua ngân hàng.  Tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn: là loại tiền gửi được rút ra sau một thời hạn nhất định.

Tuy vậy, khách hàng vẫn có thể rút trước hạn khi có yêu cầu với điều kiện hưởng lãi suất thấp (thường bằng lãi suất tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn) hoặc thậm chí không được hưởng lãi. Đây là nguồn vốn có tính ổn định cao nên ngân hàng phải trả chi phí huy động gần như cao nhất. Để thu hút loại nguồn vốn này, ngân hàng cần có một mức lãi suất cạnh tranh và đưa ra các chương trình khuyến mại về quà tặng hoặc lãi suất đi kèm để khuyến khích dân cư gửi tiết kiệm  Tiền gửi tiết kiệm có mục đích: thường là hình thức tiết kiệm trung hoặc dài hạn nhằm mục đích xây dựng nhà ở. Những người tham gia gửi tiết kiệm loại này, ngoài việc được hưởng lãi suất từ tiền gửi còn được ngân hàng hỗ trợ cho vay vốn bổ sung thêm khi xây dựng.

Cần lưu ý là năm 2011, NHNN đã ra thông tư 21/TT-NHNN quy định các tổ chức tín dụng không được gửi tiền lẫn cho nên trong nguồn vốn của NHTM hiện nay chỉ còn tài khoản tiền gửi thanh toán của các TCTD khác 1. Phát hành giấy tờ có giá: Ngoài nghiệp vụ truyền thống là huy động tiền gửi, ngân hàng có thể phát hành các loại giấy tờ có giá để huy động vốn trên thị trường. Giấy tờ có giá thực chất là các giấy nhận nợ, xác nhận nghĩa vụ trả nợ của ngân hàng đối với khách hàng, nguồn vốn này tương đối ổn định với lãi suất thường cao hơn lãi suất tiền gửi có kỳ hạn thông thường (phụ thuộc vào sự cấp thiết của việc huy động vốn) Các giấy tờ có giá do NHTM phát hành bao gồm: trái phiếu, kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi.  Trái phiếu: Trái phiếu là một chứng thư xác nhận một khoản nợ của ngân hàng phát hành đối với người sở hữu, trong đó cam kết sẽ hoàn trả nợ kèm lãi trong một thời gian nhất định.

Là một công cụ nợ dài hạn của ngân hàng nên thông qua việc phát hành trái phiếu, ngân hàng thu hút được nguồn vốn trung và dài hạn phục vụ cho những kế hoạch quy mô lớn và dài hạn. Trên mỗi tờ trái phiếu có sự xác định về yếu tố: mệnh giá, tên ngân hàng phát hành, thời hạn trái phiếu, thời hạn trả lãi, lãi suất. Hiện nay, trái phiếu NHTM khá đa dạng, lãi suất hấp dẫn và tính thanh khoản cao, có phần lãi cố định với tỷ lệ chi trả trái tức được xác định trên mỗi loại trái phiếu; có các loại mệnh giá khác nhau và kỳ hạn thường là từ 1 năm đến 5 năm.có loại ghi tên, không ghi tên; trả lãi trước, trả lãi sau; có thể chuyển nhượng, thừa kế, có thể được ngân hàng mua lại theo hình thức chiết khấu, có thể được chuyển đổi thành cổ phiếu thường sau một thời gian nhất định đối với trái phiếu chuyển đổi,…ngày càng thu hút các nhà đầu tư  Kỳ phiếu Kỳ phiếu ngân hàng là chứng chỉ huy động vốn có mục đích, có thời gạn, có lãi suất tương ứng với từng loại kỳ hạn hoặc phương thức trả lãi trước hoặc sau.Kỳ phiếu được ngân hàng phát hành từng đợt và có thời hạn linh hoạt, phong phú từ 3 tháng, 6 tháng … đến 60 tháng. Nhằm mục đích huy động vốn trong dân cư, đáp ứng nhu cầu vốn cho đầu tư sản xuất, cho một số chương trình, dự án kinh tế hoặc kinh doanh của ngân hàng.

Đặc điểm của kỳ phiếu là có tính ổn định, tính tập trung và lãi suất cao hơn so với tiền gửi có kỳ hạn, được phép mua bán, chuyển nhượng, chiết khấu, do vậy ngân hàng có thể chủ động về mặt thời gian và tính ổn định cho nguồn vốn.  Chứng chỉ tiền gửi: Chứng chỉ tiền gửi là công cụ vay nợ do ngân hàng phát hành nhằm huy động vốn trên thị trường với bản chất tương tự như một khoản tiền gửi có kỳ hạn, theo đó người sở hữu được hưởng các khoản lãi suất định kỳ tính toán trên cơ sở 360 ngày và được hoàn trả khi đến hạn. Thời hạn của chứng chỉ tiền gửi rất đa dạng (1 tháng, 3 tháng,… 5 năm, 7 năm,…), lãi suất ấn định dựa trên lãi suất cạnh tranh trên thị trường, kỳ hạn của chứng chỉ tiền gửi và tình trạng tài chính của ngân hàng phát hành. Huy động vốn từ tổ chức tín dụng khác và vay của Ngân hàng trung ương Lượng vốn huy động của một NHTM còn được bổ sung từ tài khoản tiền gửi của các TCTD khách hoặc khi thiếu vốn các NHTM có thể vay vốn từ NHTW vay từ các TCTD khác trong nền kinh tế.

 Vay của NHTW: Bất kì NHTM nào khi được NHTW cho phép thành lập hoạt động đều được hưởng quyền vay tiền tại NHTW trong trường hợp cần bổ sung thêm nhu cầu vốn khả dụng. NHTW cấp tín dụng cho các NHTM chủ yếu dưới hai hình thức  Tái cấp vốn mà chủ yếu dưới hình thức tái chiết khấu các giấy tờ có giá. Hình thức tái cấp vốn được NHNN thực hiện theo ba cách: cho vay lại theo hồ sơ tín dụng; chiết khấu, tái chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác; cho vay có đảm bảo bằng cầm cố thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác.  Cho vay thế chấp hay ứng trước.

 Vay các TCTD khác: Một mục đích quan trọng của loại vay này là nhằm đảm bảo nhu cầu vốn khả dụng trong thời gian ngắn hạn. Trong quá trình hoạt động, một số NHTM có những ngày cho vay quá nhiều hoặc có nhu cầu lớn về các nghĩa vụ tài chính dẫn đến sự thiếu hụ dự trữ tại NHTW, trong khi đó lại có một vài NHTM khác trong tình trạng thừa dự trữ, hành vi vay lẫn nhau giữa các ngân hàng là nhằm điều hòa nhu cầu vốn khả dụng và đảm bảo nguồn vốn được lưu chuyển liên tục trong hệ thống ngân hàng. Nhân tố ảnh hƣởng đến nguồn vốn huy động 1. Nhân tố khách quan Nhân tố khách quan (môi trường kinh doanh bên ngoài) là những yếu tố, những lực lượng tồn tại bên ngoài ngân hàng nhưng có tác động tích cực hoăc tiêu cực tới hoạt động và kết quả kinh doanh của ngân hàng.

Đây là yếu tố thường xuyên biến động và thay đổi theo quy luật riêng và mang tính khách quan, các ngân hàng không thể kiểm soát được những biến động này mà chỉ có thể nghiên cứu và đưa ra những chiến lược, chính sách phù hợp.