Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài. Chương 2: Một số vấn đề lý luận cơ bản về rủi ro trong quá trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu. Chương 3: Thực trạng hạn chế rủi ro trong thực hiện hợp đồng nhập khẩu thiết bị ngành nước của Công ty TNHH Đầu tư Công nghệ và Thiết bị HT. Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp.
Nguyễn Bích Thủy 3 SVTH: Nguyễn Thị Tuyết LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa Luận tốt nghiệp Khoa Thương mại Quốc tế CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HẠN CHẾ RỦI RO TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG NHẬP KHẨU 2. Một số vấn đề lý luận cơ bản về hợp đồng nhập khẩu và quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu 2.1 Khái niệm và đặc điểm của hợp đồng nhập khẩu Khái niệm Hợp đồng nhập khẩu là hợp đồng mua hàng của thương nhân nước ngoài, thực hiện quá trình nhận quyền sở hữu hàng hóa và thanh toán tiền hàng.TS Doãn Kế Bôn, Giáo trình Quản trị tác nghiệp Thương mại quốc tế, Trường Đại học Thương Mại, Nhà xuất bản Chính trị - Hành chính, 2010). Đặc điểm Từ khái niệm về hợp đồng nhập khẩu, ta có thể hiểu nó là sự thống nhất về ý chí giữa các bên trong quan hệ mua bán hàng hóa có nhân tố nước ngoài mà thông qua đó thiết lập thay đổi hoặc chấm dứt các quyền và nghĩa vụ pháp lý giữa các chủ thể đó với nhau. Do vậy hợp đồng nhập khẩu có những đặc điểm sau: - Chủ thể hợp đồng: là các bên có trụ sở kinh doanh ở các nước khác nhau.
- Hàng hóa, dịch vụ: đối tượng của hợp đồng sẽ được di chuyển qua biên giới từ nước này qua nước khác. - Về đồng tiền thanh toán hợp đồng nhập khẩu: phải là ngoại tệ đối với ít nhất là một bên trong quan hệ hợp đồng. - Nội dung của hợp đồng: bao gồm các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ việc chuyển giao quyền sở hữu về hàng hóa từ người bán sang người mua ở các nước khác nhau. - Luật điều chỉnh hợp đồng: là luật quốc gia, các điều ước quốc tế và các tập quán quốc tế khác với thương mại và hàng hải.2 Quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu GVHD: TS.
Nguyễn Bích Thủy 4 SVTH: Nguyễn Thị Tuyết LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa Luận tốt nghiệp Khoa Thương mại Quốc tế Bước 1: Xin giấy phép nhập khẩu Tùy từng mặt hàng cụ thể mà doanh nghiệp có thể có hoặc không phải xin giấy phép nhập khẩu. Với các mặt hàng thuộc danh mục cấm thì khi doanh nghiệp muốn nhập khẩu thì phải được sự cho phép của các cơ quan chức năng. Bước 2: Liên hệ với ngân hàng để được trợ giúp về mặt thanh toán - Vay tiền ngân hàng để ký quỹ, đặt cọc. Bước 3: Thuê phương tiện vận tải Tùy vào các loại hàng hóa khác nhau mà nhà nhập khẩu sẽ sử dụng các loại phương tiện khác nhau bằng đường hàng không, đường biển hoặc đường bộ… Hiện nay phần lớn hàng hóa được vận chuyển thông qua đường biển nên nghiệp vụ thuê tàu đã trở thành phổ biến nhất trong hoạt động xuất nhập khẩu hiện nay.
Các hoạt động thuê tàu gồm có: - Phương thức thuê tàu chợ: là tàu chạy theo một hành trình và thời gian nhất định. - Phương thức thuê tàu chuyến: là hình thức doanh nghiệp thuê cả con tàu để chuyên chở hàng hóa cho mình từ cảng này sang cảng khác. Bước 4: Mua bảo hiểm hàng hóa Đối với hợp đồng ký kết theo điều kiện CIF và CIP người bán trách nhiệm mua bảo hiểm cho hàng hóa theo điều kiện tối thiểu (điều kiện C) với giá trị bằng giá CIF + 10%. Còn khi ký HĐNK theo điều kiện của nhóm E, F, C tùy vào điều kiện cụ thể mà người nhập khẩu quyết có mua bảo hiểm hay không.
Bước 5: Nhận bộ chứng từ Liên hệ với nhà xuất khẩu hoặc ngân hàng để nhận bộ chứng từ. Cần kiểm tra đối chiếu lại toàn bộ nội dung trong bộ chứng từ với nội dung trong hợp đồng và L/C. Nếu có sai sót xảy ra thì cần liên hệ với nhà xuất khẩu hoặc người vận tải để kịp thời điều chỉnh. Bước 6: Chuẩn bị nhận hàng Đại lý hãng tàu sẽ gửi thông báo tàu đến cho nhà nhập khẩu khi tàu sắp đến cảng.
Khi công ty nhận được bộ chứng từ từ nhà xuất khẩu và nhận được thông báo hàng đến, bộ phận xuất nhập khẩu sẽ mở tờ khai hải quan điện tử để làm thủ tục thông quan hàng hóa. Trong trường hợp doanh nghiệp chưa đăng kí theo hình thức khai hải GVHD: TS. Nguyễn Bích Thủy 5 SVTH: Nguyễn Thị Tuyết LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa Luận tốt nghiệp Khoa Thương mại Quốc tế quan điện tử thì nhân viên sẽ phải chuẩn bị hồ sơ để khai theo phương pháp thủ công và công việc này đòi hỏi mất rất nhiều thời gian. Nhà nhập khẩu sẽ cầm thông báo tàu đến, B/L có ký hậu, giấy giới thiệu, chứng minh thư tới hãng tàu đẻ nhận D/O, hãng tàu sẽ giao cho nhà nhập khẩu 3 bản D/O để làm thủ tục hải quan và nhận hàng.
Bước 7: Làm thủ tục hải quan - Chuẩn bị đầy đủ các chứng từ theo quy định của hồ sơ hải quan để làm thủ tục thông quan nhập khẩu. Bộ hồ sơ bao gồm: Commercial Invoice, Packing list, D/O, B/L, C/O, constract, giấy giới thiệu. - Khi đã chuẩn bị xong hồ sơ, nhân viên của công ty sẽ đến chi cục hải quan ở khu vực công ty nhận hàng để làm thủ tục hải quan và đóng thuế nhập khẩu theo quy định. Bước 8: Thanh toán Các hình thức thanh toán có thể bằng L/C, T/T, TTR, D/P.
Sau khi nhận thông báo tàu đến và kiểm tra toàn bộ chứng từ nếu thấy phù hợp thì bên nhập khẩu chấp nhận thanh toán cho nhà xuất khẩu. Bước 9: Giải quyết các tranh chấp khiếu nại (nếu có) Là quá trình thương lượng giữa các bên để giải quyết tranh chấp trong quá trình mua hàng. Các bên có thể tự thương lượng với nhau hoặc sử dụng trọng tài thương mại, tòa án để giải quyết các tranh chấp. Một số vấn đề lý luận cơ bản về hạn chế rủi ro trong thực hiện hợp đồng nhập khẩu 2.
Rủi ro trong thực hiện hợp đồng nhập khẩu 2. Khái niệm rủi ro Có rất nhiều khái niệm về rủi ro, theo Frank Knight, một nhà kinh tế học người Mỹ: “ Rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được”. Theo nhà kinh tế học Allan Wilett: “ Rủi ro là bất trắc cụ thể liên quan đến việc xuất hiện một biến cố không mong đợi”. Đối với Marilee Hurt Me Carty, một nhà nghiên cứu thuộc Viện khoa học kỹ thuật Georgea: “ Rủi ro là một tình trạng trong đó các biến cố xảy ra trong tương lai có thể xác định được”.
Khái niệm trên đề cập đặc điểm cơ bản của rủi ro đó là tính ngẫu nhiên của rủi ro xong chưa nêu được tác động, hậu quả của rủi ro. Theo nhà kinh tế học Irving Pfeffer “Rủi ro là một tổng hợp sự ngẫu nhiên có thể đo lường được bằng xác suất” hay “Rủi ro là những biến động tiềm ẩn ở kết quả là giá trị hay kết quả hiện thời chưa biết đến”. “Rủi ro là những tai nạn sự cố xảy ra GVHD: TS. Nguyễn Bích Thủy 6 SVTH: Nguyễn Thị Tuyết LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa Luận tốt nghiệp Khoa Thương mại Quốc tế một cách bất ngờ, ngẫu nhiên, gây thiệt hại về người và tài sản”.
Khái niệm này đề cập cụ thể hơn về rủi ro và hậu quả của nó đồng thời đề cập đến thiệt hại vật chất có thể đo lường được, có thể làm phương hại tới mọi hoạt động của con người. Trong hoạt động cuộc sống hằng ngày cũng như trong hoạt động kinh tế luôn hàm chứa rủi ro.Từ những quan điểm nêu trên, ta có thể nêu khái niệm rủi ro như sau: “Rủi ro là những tai họa, tai nạn, sự cố bất ngờ, ngẫu nhiên xảy ra, gây thiệt hại về người và tài sản trong cuộc sống hàng ngày và trong hoạt động kinh tế của con người”. Từ định nghĩa trên chúng ta có thể rút ra rằng: “Rủi ro trong thực hiện hợp đồng nhập khẩu là những rủi ro phát sinh trong quá trình doanh nghiệp thực hiện hợp đồng nhập khẩu, những rủi ro này có tính chất bất lợi, bất ngờ và đặt doanh nghiệp vào nguy cơ phải tiêu tốn nhiều chi phí hơn để thực hiện được mục tiêu của mình”. Đặc điểm Từ những khái niệm nêu trên, ta thấy rủi ro nói chung và rủi ro trong thực hiện hợp đồng nhập khẩu nói riêng đề có những đặc điểm sau: - Rủi ro tồn tại khách quan Rủi ro tồn tại khách quan không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người, nó tồn tại độc lập với ý chí của doanh nghiệp và có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
Con người chỉ có thể nhận biết loại rủi ro này bằng tư duy, kinh nghiệm. - Rủi ro có tính bất định Rủi ro trong thực hiện HĐNK mang tính bất định, người ta chỉ có thể lường trước được rủi ro nhưng không thể đánh giá một cách chính xác về mức độ của rủi ro và khi nào rủi ro xảy ra. Do vậy, rủi ro là một sự không chắc chắn về những tổn thất có thể xảy ra trong tương lai. - Rủi ro có tính khả năng Khi nói đến rủi ro, người ta phải đề cập đến tính khả năng của rủi ro nghĩa là nó có thể trở thành hiện thực hoặc không, khả năng rủi ro có thể biến thành thế này hay thế khác, chỉ có thể dự đoán nó xảy ra hay không trong giới hạn thời gian và không gian, nó có khả năng xảy ra nhưng cũng có thể không xảy ra.
Nếu rủi ro không có tính khả năng thì bảo hiểm không ra đời và không ai phải lo sợ trước rủi ro. - Rủi ro có tính tương lai GVHD: TS. Nguyễn Bích Thủy 7 SVTH: Nguyễn Thị Tuyết LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa Luận tốt nghiệp Khoa Thương mại Quốc tế Rủi ro có tính tương lai vì khi bàn đến rủi ro nghĩa là nó chưa xảy ra, con người chỉ dự đoán, đo lường trước trong tương lai, ở thời điểm ta dự đoán rủi ro chưa xảy ra. Căn cứ vào tính khả năng và tính tương lai của rủi ro, người ta có thể “Kinh doanh rủi ro”- bảo hiểm.
- Rủi ro có tính lịch sử Rủi ro mang tính lịch sử, ứng với mỗi giai đoạn nhất định, mỗi chủ thể doanh nghiệp cụ thể, rủi ro mang tính riêng biệt.