Giáo trình vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô nghề chế biến dầu khí - Trường Cao đẳng Dầu khí

Giáo trình về vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô nghề vận hành thiết bị chế biến dầu khí trung cấp, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản

• Tác giả: GV Lưu Trà My
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Vận Hành Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí
• Đề tài: Giáo Trình Vận Hành Chưng Cất Dầu Thô Cho Nghề Chế Biến Dầu Khí Trung Cấp
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bà Rịa-Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1: MỘT SỐ KHÁI NIỆM
• 2. BÀI 2: NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO THÁP CHƯNG CẤT DẦU THÔ
• 3. BÀI 3: THÔNG SỐ KỸ THUẬT TRONG VẬN HÀNH PHÂN XƯỞNG CHƯNG CẤT DẦU THÔ
• 4. BÀI 4: VẬN HÀNH PHÂN XƯỞNG CHƯNG CẤT DẦU THÔ TRÊN MÔ HÌNH THỰC HÀNH
• PHỤ LỤC 1: HỆ THỐNG TIỀN GIA NHIỆT I VÀ TÁCH MUỐI
• PHỤ LỤC 2: HỆ THỐNG TIỀN GIA NHIỆT II
• PHỤ LỤC 3: LÒ GIA NHIỆT
• PHỤ LỤC 4: THÁP CHƯNG CẤT
• PHỤ LỤC 5: HỆ THỐNG BƠM TUẦN HOÀN
• PHỤ LỤC 6: HỆ THỐNG TÁCH VÀ THU HỒI SẢN PHẨM
• PHỤ LỤC 7: HỆ THỐNG ỔN ĐỊNH NAPHTHA
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Vận Hành Chưng Cất Dầu Thô

Giáo trình "Vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô" được biên soạn nhằm cung cấp kiến thức cơ bản và chuyên sâu về quy trình chưng cất dầu thô. Nội dung giáo trình không chỉ bao gồm lý thuyết mà còn kết hợp với thực hành, giúp người học nắm vững các khái niệm và quy trình vận hành. Đặc biệt, giáo trình này phù hợp với chương trình đào tạo nghề "Vận hành thiết bị chế biến dầu khí" của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội.

1.1. Mục tiêu của Giáo Trình Vận Hành Chưng Cất

Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho người học những kiến thức cần thiết về quy trình chưng cất dầu thô, từ khái niệm cơ bản đến các kỹ năng vận hành thực tế. Điều này giúp người học có thể áp dụng kiến thức vào thực tiễn sản xuất.

1.2. Cấu trúc của Giáo Trình

Giáo trình được chia thành 4 bài học chính, mỗi bài tập trung vào một khía cạnh khác nhau của vận hành chưng cất dầu thô. Các bài học bao gồm khái niệm, nguyên lý hoạt động, thông số kỹ thuật và quy trình thực hành.

II. Thách thức trong Vận Hành Chưng Cất Dầu Thô

Trong quá trình vận hành chưng cất, có nhiều thách thức mà người vận hành phải đối mặt. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất của quá trình mà còn có thể gây ra sự cố nghiêm trọng nếu không được xử lý kịp thời.

2.1. Các sự cố thường gặp trong quá trình chưng cất

Các sự cố như mất điện, hỏng hóc thiết bị, hoặc sự cố ở bộ điều khiển có thể xảy ra trong quá trình vận hành chưng cất dầu thô. Việc nhận diện và xử lý kịp thời các sự cố này là rất quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

2.2. Tác động của điều kiện môi trường

Điều kiện môi trường như nhiệt độ, áp suất và độ ẩm có thể ảnh hưởng đến hiệu suất của quá trình chưng cất. Người vận hành cần phải theo dõi và điều chỉnh các thông số này để đảm bảo quá trình diễn ra suôn sẻ.

III. Phương Pháp Vận Hành Chưng Cất Dầu Thô Hiệu Quả

Để đạt được hiệu quả cao trong vận hành chưng cất dầu thô, cần áp dụng các phương pháp và kỹ thuật hiện đại. Những phương pháp này không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình mà còn giảm thiểu rủi ro trong quá trình vận hành.

3.1. Nguyên lý hoạt động của tháp chưng cất

Tháp chưng cất hoạt động dựa trên nguyên lý tách biệt các thành phần trong hỗn hợp dầu thô thông qua sự chênh lệch về nhiệt độ sôi. Việc hiểu rõ nguyên lý này giúp người vận hành tối ưu hóa quy trình.

3.2. Quy trình khởi động và ngừng hoạt động

Quy trình khởi động và ngừng hoạt động của tháp chưng cất cần được thực hiện theo đúng quy định để đảm bảo an toàn. Việc này bao gồm kiểm tra các thiết bị và điều chỉnh các thông số kỹ thuật trước khi bắt đầu.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn của Giáo Trình Vận Hành Chưng Cất Dầu Thô

Giáo trình không chỉ cung cấp lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong ngành chế biến dầu khí. Những kiến thức và kỹ năng được trang bị sẽ giúp người học có thể làm việc hiệu quả trong môi trường thực tế.

4.1. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các kiến thức từ giáo trình vào thực tiễn giúp nâng cao hiệu suất và giảm thiểu sự cố trong quá trình vận hành chưng cất.

4.2. Tác động đến ngành chế biến dầu khí

Giáo trình góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong ngành chế biến dầu khí, từ đó tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành công nghiệp này.

V. Kết Luận và Tương Lai của Giáo Trình Vận Hành Chưng Cất Dầu Thô

Giáo trình "Vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô" là một tài liệu quan trọng trong việc đào tạo nghề chế biến dầu khí. Tương lai của giáo trình sẽ tiếp tục được cập nhật để phù hợp với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu thực tiễn.

5.1. Định hướng phát triển giáo trình

Giáo trình sẽ được cập nhật thường xuyên để phản ánh những thay đổi trong công nghệ và quy trình chưng cất, nhằm đảm bảo tính thực tiễn và hiệu quả trong giảng dạy.

5.2. Vai trò của giáo trình trong đào tạo nghề

Giáo trình đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành kiến thức và kỹ năng cho người học, từ đó giúp họ tự tin hơn khi bước vào thị trường lao động.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô (Mã mô đun: PETR56115) là tài liệu học tập chuyên môn thuộc chương trình đào tạo nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí ở trình độ Trung cấp và Cao đẳng, do Trường Cao đẳng Dầu khí (Tập đoàn Dầu khí Việt Nam) ban hành kèm theo Quyết định số 209/QĐ-CĐDK ngày 01 tháng 3 năm 2022. Ban biên soạn giáo trình gồm GV. Lưu Trà My (Chủ biên), Phạm Tuấn Linh, ThS. Ngô Thị Bích Thu, Nguyễn Huỳnh Đông và Phạm Công Quang. Mô đun có thời lượng 145 giờ (42 giờ lý thuyết, 94 giờ thực hành/thảo luận, 9 giờ kiểm tra/thi), tương đương 6 tín chỉ. Trong khung chương trình, môn học được bố trí học sau các môn học kỹ thuật cơ sở và chuyên môn như Sản phẩm dầu mỏ, Vận hành lò gia nhiệt, thiết bị nhiệt, Cơ sở điều khiển quá trình, đồng thời là điều kiện tiên quyết trước khi học mô đun Vận hành phân xưởng chế biến dầu I.

Mục tiêu đào tạo của giáo trình được xác định rõ trên ba phương diện:

• Kiến thức (A1–A5): Trình bày các khái niệm nhiệt động lực học và cân bằng pha; giải thích nguyên lý và cấu tạo của tháp chưng cất; mô tả sơ đồ công nghệ phân xưởng trên mô hình; phân tích các thông số kỹ thuật và tác động của chúng đến quá trình vận hành.
• Kỹ năng (B1–B2): Thực hiện quy trình khởi động, vận hành ổn định, ngừng hoạt động và xử lý các sự cố kỹ thuật trên mô hình mô phỏng công nghệ.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1): Tuân thủ quy định an toàn lao động, phòng cháy chữa cháy (PCCC), bảo vệ môi trường và quy trình kỹ thuật vận hành hệ thống.

Cấu trúc giáo trình gồm 4 bài học chính và 7 phụ lục kỹ thuật, tiếp cận trực tiếp từ lý thuyết nhiệt động lực học đến cấu tạo thiết bị cơ khí và kỹ năng thực hành điều khiển trên mô hình mô phỏng lọc hóa dầu.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai tuần tự qua 4 bài học với mạch logic từ lý thuyết cơ sở đến quy trình vận hành chi tiết:

• Bài 1: Một số khái niệm (14 giờ): Cung cấp các định nghĩa vật lý và nhiệt động học cơ bản trong chế biến dầu khí gồm: nhiệt cảm (sensible heat), ẩn nhiệt (latent heat), đường cong chưng cất theo tiêu chuẩn ASTM D86, điểm sôi đầu (IBP), điểm sôi cuối (EBP), điểm sương (dew point), điểm bọt (bubble point), áp suất hơi bão hòa, áp suất hơi riêng phần của từng cấu tử hydrocacbon, trạng thái cân bằng lỏng - hơi (hệ số $K$) và vai trò của dòng hồi lưu (hồi lưu trong và hồi lưu ngoài).
• Bài 2: Nguyên lý hoạt động và cấu tạo tháp chưng cất dầu thô (17 giờ): Trình bày mục đích phân tách dầu thô thành các phân đoạn thương mại; phân tích hệ thống tiền xử lý tách muối tĩnh điện (desalter) 3 giai đoạn; làm rõ công nghệ chưng cất khí quyển (CDU) tạo ra các phân đoạn: khí đốt ($C_1-C_2$), LPG ($C_3-C_4$), naphtha nhẹ ($30-70^\circ\text{C}$), naphtha nặng ($70-180^\circ\text{C}$), kerosene ($180-250^\circ\text{C}$), diesel ($250-350^\circ\text{C}$), mazut ($>350^\circ\text{C}$); công nghệ chưng cất chân không (VDU) thu hồi gasoil chân không ($350-500/550^\circ\text{C}$) và cặn gudron; cấu tạo tháp stripping; phân loại các loại tháp (tháp đệm, tháp đĩa) và cấu tạo chi tiết bên trong tháp chưng luyện (đĩa chóp/bubble cap, đĩa van, đĩa lỗ, đĩa chữ S, ống chảy truyền/downcomer, tấm ngăn/weir, lỗ tháo lỏng/weep holes, tấm chắn/riser, bộ lọc cặn đáy/strainer, bộ phận tách sương/demister, ejector và bơm chân không).
• Bài 3: Thông số kỹ thuật trong vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô (26 giờ): Mô tả sơ đồ công nghệ và bản vẽ P&ID của phân xưởng trên mô hình mô phỏng; cấu trúc mạng trao đổi nhiệt tiền gia nhiệt I (EE01, EE02, EE03, EE04 tương ứng trao đổi với kerosene, diesel, TPA, MPA); thiết bị tách muối nằm ngang VV01 với van phối trộn HC01, van cấp nước khử khoáng HC07, bộ điều khiển áp suất PC01 và mức LC01; hệ thống tiền gia nhiệt II; lò gia nhiệt; tháp chưng cất chính; tháp tách sản phẩm; hệ thống bơm tuần hoàn và hệ thống ổn định naphtha; các thông số vận hành ổn định chuẩn (Bảng 3.1).
• Bài 4: Vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô trên mô hình thực hành (100 giờ): Hướng dẫn chi tiết quy trình khởi động phân xưởng (43 giờ); quy trình ngừng hoạt động bình thường (36 giờ); quy trình chẩn đoán và xử lý 10 kịch bản sự cố điển hình (21 giờ).

[Bài 1: Khái niệm & Cân bằng lỏng - hơi]
                   ↓
[Bài 2: Nguyên lý & Cấu tạo thiết bị CDU/VDU]
                   ↓
[Bài 3: Đọc P&ID & Thiết lập thông số vận hành]
                   ↓
[Bài 4: Thực hành Khởi động - Vận hành - Dừng máy - Xử lý 10 sự cố]

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống kiến thức nền tảng trên các nguyên lý kỹ thuật:

• Nhiệt động học và truyền khối: Trạng thái cân bằng pha lỏng - hơi của hệ hydrocacbon đa cấu tử; quy luật phân bố nồng độ theo chiều cao thân tháp; ảnh hưởng của việc sục hơi nước trực tiếp làm giảm áp suất riêng phần của hydrocacbon nhằm hạ nhiệt độ sôi, chống phân hủy nhiệt ở vùng đáy tháp và tháp stripping.
• Thủy lực học đĩa tháp: Cơ chế tiếp xúc hai pha ngược chiều (pha hơi đi từ dưới lên, pha lỏng chảy từ trên xuống); động lực học dòng chảy qua đĩa chóp, đĩa van, ống chảy truyền và tấm ngăn tràn.
• Điện trường tách nhũ tương: Cơ chế phá nhũ và kết tụ hạt nước nhiễm muối khoáng dưới tác động của điện trường chính ($1000\text{ V/cm}$) và điện trường phụ ($200\text{ V/cm}$) ở nhiệt độ $100-150^\circ\text{C}$.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật: Đọc và phân tích bản vẽ công nghệ P&ID; nhận diện thiết bị công nghệ (bơm nạp liệu P1 A/B, thiết bị trao đổi nhiệt chùm ống EE01–EE04, bộ tách muối VV01, tháp chưng cất, tháp stripping, hệ thống ejector hút chân không); kiểm soát các vòng điều khiển tự động lưu lượng (FC), áp suất (PC), mức lỏng (LC) và nhiệt độ (TI).
• Kỹ năng phân tích: Đánh giá mối quan hệ tương hỗ giữa tỷ số hồi lưu đỉnh, nhiệt độ nạp liệu, áp suất tháp với chất lượng phân tách và khoảng nhiệt độ sôi của từng phân đoạn sản phẩm.
• Kỹ năng thực hành vận hành: Thao tác các bước khởi động phân xưởng từ trạng thái nguội đến vận hành ổn định; thực hiện quy trình cô lập dừng máy an toàn; xử lý 10 tình huống sự cố công nghệ gồm: hỏng bộ điều khiển khí nén, sự cố mất điện toàn trạm, hỏng nguồn hơi nước cấp, mất nguồn nhiên liệu cấp cho lò gia nhiệt, hỏng van điều khiển mức đáy tháp, hỏng van điều khiển nạp liệu lò đốt, hỏng máy nén khí, hỏng van điều khiển mức thiết bị tách muối, rò rỉ dòng công nghệ trong lò gia nhiệt và bám cốc trong ống truyền nhiệt lò đốt.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp đào tạo tích hợp giữa giảng dạy lý thuyết chuyên môn và thực hành trực tiếp trên mô hình mô phỏng:

• Phương pháp giảng dạy của giảng viên: Giảng viên áp dụng phương pháp dạy học tích cực, bao gồm thuyết trình giải thích nguyên lý, nêu vấn đề kỹ thuật, hướng dẫn phân tích bản vẽ P&ID, tổ chức thảo luận nhóm và giao bài tập xử lý tình huống thực tế trên dây chuyền sản xuất.
• Phương pháp học tập của học viên: Học viên làm việc theo nhóm từ 8 đến 10 người. Mỗi thành viên được phân công nghiên cứu trước nội dung bài học, chuẩn bị tài liệu tham khảo, tham gia thảo luận nhóm, ghi chép nhật ký vận hành và lập báo cáo kỹ thuật.
• Tổ chức thực hành: Học viên thực hiện 94 giờ thực hành tại phòng mô hình mô phỏng Lọc hóa dầu, sử dụng phần mềm mô phỏng quá trình chưng cất dầu thô (Prosimulator Crude distillation CRD01). Học viên trực tiếp thao tác đóng/mở van, cài đặt thông số điều khiển (setpoint), theo dõi các biến số động học của hệ thống và giải quyết các bài tập tình huống sự cố.
• Quy định đánh giá kết quả học tập:
  • Đánh giá quá trình (trọng số 40%): Bao gồm kiểm tra thường xuyên (vấn đáp trước buổi học hoặc trắc nghiệm sau mỗi 15 giờ lý thuyết) và kiểm tra định kỳ (tối thiểu 6 bài kiểm tra viết tự luận, trắc nghiệm hoặc báo cáo thuyết trình sau mỗi 15 giờ lý thuyết hoặc 30 giờ thực hành).
  • Thi kết thúc mô đun (trọng số 60%): Tổ chức thi thực hành trực tiếp trên mô hình mô phỏng kết hợp bài kiểm tra viết/trắc nghiệm theo bảng đánh giá kỹ năng vận hành (sau khi hoàn thành đủ 145 giờ học).
  • Điều kiện chuyên cần: Học viên bắt buộc phải tham dự tối thiểu 70% thời lượng các buổi lý thuyết và 100% các buổi thực hành. Điểm môn học tính theo thang điểm 10 (làm tròn một chữ số thập phân) và quy đổi sang thang điểm chữ/thang điểm 4 theo Thông tư 09/2017/TT-BLĐTBXH.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Tài liệu thể hiện các đặc tính cập nhật và tính ứng dụng công nghiệp thông qua các nội dung kỹ thuật:

• Cập nhật khung chương trình đào tạo: Giáo trình được hoàn thiện năm 2022 dựa trên sự kế thừa phiên bản giáo trình năm 2017 của Trường Cao đẳng Dầu khí, chuẩn hóa theo chương trình khung nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, kết hợp tài liệu kỹ thuật mô phỏng công nghiệp Prosimulator Crude distillation CRD01 version 3.
• Tích hợp thông số công nghệ thực tế: Toàn bộ thông số vận hành của hệ thống tiền gia nhiệt I (trao đổi nhiệt EE01–EE04), cụm tách muối tĩnh điện VV01 (pha 3–8% nước rửa, nhiệt độ $100–150^\circ\text{C}$, thời gian lưu 20–30 phút, điện trường $1000\text{ V/cm}$), lò đốt gia nhiệt và tháp chưng cất chính đều phản ánh chính xác các chỉ số định lượng trong công nghiệp lọc dầu (thể hiện cụ thể tại Bảng 3.1 và 7 phụ lục công nghệ).
• Hệ thống hóa 10 kịch bản sự cố công nghiệp: Giáo trình không chỉ dừng lại ở quy trình vận hành chuẩn mà dành riêng một phần lớn nội dung Bài 4 để hướng dẫn quy trình ứng phó các sự cố nghiêm trọng có thể xảy ra trong thực tế sản xuất:
  1. Sự cố bộ điều khiển không khí.
  2. Mất điện toàn phân xưởng.
  3. Hỏng nguồn cấp hơi nước công nghệ.
  4. Mất nhiên liệu cấp tới lò gia nhiệt.
  5. Hỏng van điều khiển mức đáy tháp chưng cất.
  6. Hỏng van điều khiển dòng công nghệ vào lò đốt.
  7. Hỏng máy nén khí điều khiển.
  8. Hỏng van điều khiển mức thiết bị tách muối.
  9. Rò rỉ dòng công nghệ bên trong lò đốt.
  10. Bám cốc (coking) trong đường ống truyền nhiệt lò đốt.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng và mục đích học thuật cụ thể:

• Học viên và sinh viên: Dành cho người học hệ Trung cấp và Cao đẳng thuộc ngành/nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí và các chuyên ngành liên quan như Công nghệ kỹ thuật Hóa dầu, Vận hành nhà máy xử lý khí, Vận hành thiết bị nhiệt.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết: Người học cần hoàn thành các môn học đại cương và chuyên môn kỹ thuật cơ sở trước đó trong khung chương trình, bao gồm: Vẽ kỹ thuật (MECM52003), Điện kỹ thuật (ELEI53011), Cơ sở điều khiển quá trình (AUTM52111), Sản phẩm dầu mỏ (PETR53005), Vận hành máy thủy khí I (PETR56107), Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa (PETR56109), Vận hành lò gia nhiệt, thiết bị nhiệt (PETR53111).
• Giảng viên và cán bộ đào tạo: Dùng làm tài liệu giảng dạy chính khóa, định chuẩn nội dung bài giảng lý thuyết, biên soạn giáo án thực hành mô phỏng và xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá năng lực nghề nghiệp.
• Kỹ thuật viên tại các nhà máy chế biến dầu khí: Dùng làm tài liệu tham khảo nội bộ để tra cứu sơ đồ công nghệ, quy chuẩn các bước khởi động/ngừng tháp chưng cất và củng cố quy trình xử lý sự cố thiết bị tại các cơ sở lọc hóa dầu.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế cho học viên, sinh viên hệ trung cấp và cao đẳng nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí, đồng thời là tài liệu tham khảo kỹ thuật cho kỹ thuật viên vận hành cụm phân xưởng chưng cất dầu thô (CDU/VDU) tại các nhà máy lọc dầu.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần có kiến thức nền tảng về hóa học dầu mỏ (Sản phẩm dầu mỏ), nguyên lý thiết bị nhiệt (Vận hành lò gia nhiệt, thiết bị nhiệt), cơ học chất lỏng (Vận hành máy thủy khí I), hệ thống công nghệ (Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa) và lý thuyết đo lường (Cơ sở điều khiển quá trình).

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Tài liệu tập trung sâu vào kỹ năng thực hành vận hành và xử lý sự cố trên phần mềm mô phỏng lọc hóa dầu (Prosimulator CRD01), chiếm tới 94 giờ thực hành trên tổng số 145 giờ của toàn bộ mô đun, gắn liền bản vẽ P&ID với các mã thiết bị cụ thể.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học cần đọc trước nội dung từng bài, nắm vững các thuật ngữ nhiệt động học (IBP, EBP, áp suất hơi riêng phần, hệ số cân bằng $K$), đối chiếu cấu tạo đĩa tháp với sơ đồ P&ID, làm việc theo nhóm 8–10 người và hoàn thành đầy đủ câu hỏi thảo luận cuối mỗi bài.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Tài liệu đi kèm 7 bản vẽ phụ lục mô tả chi tiết các phân hệ công nghệ (từ tiền gia nhiệt I đến tháp ổn định naphtha), kết hợp tài liệu tham khảo ngoài như giáo trình Công nghệ chế biến dầu mỏ của tác giả Lê Văn Hiếu (NXB Khoa học kỹ thuật, 2006) và tài liệu phần mềm Crude distillation CRD01 (Prosimulator, 2015).

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô (Mã: PETR56115) cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện từ lý thuyết cân bằng lỏng - hơi, cấu tạo cơ khí tháp chưng cất đến quy trình công nghệ của phân xưởng chưng cất dầu thô khí quyển và chân không. Tài liệu định hướng lộ trình học tập logic: bắt đầu từ các khái niệm nhiệt động học cơ bản (Bài 1), hiểu rõ nguyên lý và cấu tạo thiết bị (Bài 2), đọc hiểu sơ đồ P&ID và thông số công nghệ (Bài 3), trước khi làm chủ kỹ năng khởi động, ngừng máy và xử lý 10 kịch bản sự cố trên mô hình mô phỏng (Bài 4). Cùng với 7 phụ lục kỹ thuật chi tiết và hệ thống tài liệu tham khảo chuyên ngành, giáo trình đáp ứng đầy đủ chuẩn đầu ra theo chương trình đào tạo nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN : VẬN HÀNH PHÂN XƯỞNG CHƯNG CẤT DẦU THÔ NGHỀ : VẬN HÀNH THIẾT BỊ CHẾ BIẾN DẦU KHÍ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: 209/QĐ-CĐDK ngày 01 tháng 3 năm 2022 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa-Vũng Tàu, năm 2022 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Trang 1 LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình “Vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô” được biên soạn theo chương trình đào tạo nghề “Vận hành thiết bị chế biến dầu khí” của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội. Các kiến thức trong toàn bộ giáo trình có mối liên hệ lôgic chặt chẽ.

Tuy vậy, giáo trình cũng chỉ là một phần trong nội dung của chuyên ngành đào tạo cho nên người dạy, người học cần tham khảo thêm các giáo trình có liên quan đối với ngành học để việc sử dụng giáo trình có hiệu quả hơn. Khi biên soạn giáo trình chúng tôi đã cố gắng cập nhật những kiến thức mới liên quan đến mô đun “Vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô” phù hợp với đối tượng sử dụng cũng như cố gắng gắn những nội dung lý thuyết với những vấn đề thực tế thường gặp trong sản xuất, đời sống để giáo trình có tính thực tiễn cao. Nội dung của giáo trình được biên soạn gồm 4 bài: Bài 1: Một số khái niệm Bài 2: Nguyên lý hoạt động và cấu tạo tháp chưng cất dầu thô Bài 3: Thông số kỹ thuật trong vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô Bài 4: Vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô trên mô hình thực hành Giáo trình sẽ phục vụ tốt cho việc giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh trong Trường trong việc tìm hiểu cấu tạo, quy trình vận hành, xử lý sự cố khi vận hành tháp chưng cất. Xin chân thành cảm ơn các giáo viên Khoa dầu khí của trường Cao đẳng Dầu khí đã giúp đỡ tôi hoàn thành giáo trình “Vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô”.

Trân trọng cảm ơn. Bà rịa - Vũng Tàu, tháng 3 năm 2022 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: GV Lưu Trà My 2. Phạm Tuấn Linh 3.S Ngô Thị Bích Thu 4.

Nguyễn Huỳnh Đông 5. Phạm Công Quang Trang 2 MỤC LỤC TRANG TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN. 1 LỜI GIỚI THIỆU. 3 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ.

6 DANH MỤC CÁC BẢNG. 8 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN. 9 BÀI 1: MỘT SỐ KHÁI NIỆM. ĐIỂM SÔI ĐẦU (INITIAL BOILING POINT - IBP).

ĐIỂM SÔI CUỐI (END BOILING POINT - EBP). ÁP SUẤT HƠI RIÊNG PHẦN. CÂN BẰNG LỎNG HƠI. 22 BÀI 2: NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO THÁP CHƯNG CẤT DẦU THÔ.

NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG THÁP CHƯNG CẤT DẦU THÔ. Mục đích của quá trình chưng cất dầu thô. Ý nghĩa của quá trình chưng cất dầu thô. Nguyên lý của quá trình chưng cất.

Sản phẩm của quá trình chưng cất dầu thô. Chuẩn bị nguyên liệu trước khi chưng cất. CẤU TẠO THÁP CHƯNG CẤT DẦU THÔ. Giới thiệu hệ thống chưng cất dầu thô.

Các loại tháp chưng cất. Cấu tạo các đĩa và một số bộ phận trong tháp. 38 BÀI 3: THÔNG SỐ KỸ THUẬT TRONG VẬN HÀNH PHÂN XƯỞNG CHƯNG CẤT DẦU THÔ. MÔ TẢ CÔNG NGHỆ TRÊN MÔ HÌNH.

Tổng quan về phân xưởng chưng cất dầu thô trên mô hình. Mô tả công nghệ. ĐỌC SƠ ĐỒ TRÊN MÔ HÌNH. CÁC THÔNG SỐ KỸ THUẬT TRONG VẬN HÀNH.

TÁC ĐỘNG CỦA CÁC THÔNG SỐ TRONG VẬN HÀNH. Vận hành thông thường. Những điểm cần chú ý khi thay đổi chế độ làm việc của tháp chưng. 68 BÀI 4: VẬN HÀNH PHÂN XƯỞNG CHƯNG CẤT DẦU THÔ TRÊN MÔ HÌNH THỰC HÀNH.

QUY TRÌNH KHỞI ĐỘNG PHÂN XƯỞNG CHƯNG CẤT DẦU THÔ. QUY TRÌNH NGỪNG HOẠT ĐỘNG BÌNH THƯỜNG PHÂN XƯỞNG CHƯNG CẤT DẦU THÔ. CÁC TÌNH HUỐNG SỰ CỐ THƯỜNG GẶP. Sự cố ở bộ điều khiển không khí.

Sự cố mất điện. Nguồn cung cấp hơi bị hỏng. Không có nhiên liệu cung cấp tới lò gia nhiệt. Sự cố ở van điều khiển mức ở đáy tháp chưng.

1 Van điều khiển dòng công nghệ vào lò đốt bị hỏng. Máy nén khí hỏng. Van điều khiển mức của thiết bị tách muối bị hỏng. Rò rỉ dòng công nghệ trong lò đốt.

Ống dẫn trong lò đốt bị bám cốc. 77 PHỤ LỤC 1: HỆ THỐNG TIỀN GIA NHIỆT I VÀ TÁCH MUỐI. 80 PHỤ LỤC 2: HỆ THỐNG TIỀN GIA NHIỆT II. 81 PHỤ LỤC 3: LÒ GIA NHIỆT.

82 PHỤ LUC 4: THÁP CHƯNG CẤT. 83 Trang 4 PHỤ LỤC 5: HỆ THỐNG BƠM TUẦN HOÀN. 84 PHỤ LỤC 6: HỆ THỐNG TÁCH VÀ THU HỒI SẢN PHẨM. 85 PHỤ LỤC 7: HỆ THỐNG ỔN ĐINH NAPHTHA.

86 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 87 Trang 5 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1.1: Sơ đồ chưng cất theo tiêu chuẩn ASTM D86 .2: Sơ đồ chưng cất trong phòng thí nghiệm .3: Sơ đồ chưng cất trong phòng thí nghiệm – Xác định điểm sôi cuối .4: Áp suất hơi của chất lỏng .5: Áp suất hơi của propan và octan .6: Áp suất hơi của một số hydrocacbon .7: Áp suất hơi riêng phần .8: Ảnh hưởng của áp suất hơi .1: Quá trình bay hơi ngưng tụ xảy ra bên trong tháp chưng cất .2: Tách hỗn hợp butan – hexan bằng phương pháp chưng.3: Sơ đồ công nghệ của quá trình tách muối .4: Sơ đồ chưng cất dầu thô .5: Tháp chưng cất dầu thô .7: Tháp chưng cất chân không.8: Thu hồi khí không ngưng bằng bơm chân không .9: Thu hồi khí không ngưng bằng ejector .10: Quá trình tiếp xúc pha trên đĩa .11: Cách sắp xếp ống chảy truyền .12: Tấm ngăn trên đĩa .13: Các lỗ nhỏ trên đĩa.14: Cấu tạo đĩa tại vùng trích sản phẩm .18: Bộ phận lọc .19: Tấm chắn hồi lưu .20: Bộ phận tách sương .1: Hệ thống tiền gia nhiệt I và thiết bị thiết bị tách muối .2: Hệ thống tiền gia nhiệt II .4: Tháp chưng cất chính .5: Tháp tách sản phẩm .6: Hệ thống bơm tuần hoàn .7: Hệ thống ổn định. 60 Trang 7 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1: Thông số trong điều kiện vận hành ổn định. 61 Trang 8 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 1.

Tên mô đun: VẬN HÀNH PHÂN XƯỞNG CHƯNG CẤT DẦU THÔ 2. Mã mô đun: PETR56115 3. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: 3. Vị trí: Là mô đun thuộc các môn học, mô đun chuyên ngành của chương trình đào tạo.

Môn đun này được dạy trước mô đun vận hành phân xưởng chế biến dầu I và sau các môn học, mô đun như: Sản phẩm dầu mỏ, Vận hành lò gia nhiệt, thiết bị nhiệt. Tính chất: Mô đun này trang bị những kiến thức, kỹ năng về thiết bị và các thông số kỹ thuật, kỹ năng vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô và xử lý sự cố thường gặp trong vận hành… 3. Ý nghĩa và vai trò của môn học: Là môn học cung cấp các kiến thức về quá trình chưng cất dầu thô: đặc tính nguyên liệu, sản phẩm, sơ đồ hệ thống và thiết bị, cấu tạo các bộ phận chính…và kỹ năng vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô trên mô hình ô phỏng (Khởi động, ngừng hoạt động…). Mục tiêu mô đun: - Về kiến thức: A 1.

Liệt kê được các khái niệm chính liên quan đến quá trình chưng cất dầu thô. Giải thích được nguyên lý hoạt động và cấu tạo của tháp chưng cất dầu thô. Mô tả được sơ đồ phân xưởng chưng cất dầu thô trên mô hình A 4. Liệt kê được các thông số công nghệ trên mô hình A 5.

Giải thích được tác động của các thông số công nghệ trong vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô. - Về kỹ năng: B 1. Khởi động và ngừng hoạt động thành thạo theo đúng quy trình vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô trên mô hình B 2. Xử lý thành thạo các sự cố thường gặp theo đúng quy trình.

- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: C 1. Tuân thủ tuyệt đối các qui định về an toàn, pccc, nội quy phòng học/phòng mô hình và quy chế của nhà trường. Tuân thủ các qui trình vận hành các thiết bị điện, tự động hóa có liên quan. Xác định được công việc phải thực hiện, hoàn thành các công việc theo yêu cầu, không để xảy ra sự cố, hư hỏng đối với hệ thống thiết bị.

Nội dung mô đun: Trang 9 5. Chương trình khung Thời gian đào tạo (giờ) Trong đó Số Thực Thi/ Mã Tên môn học, mô đun tín Tổng hành/ Kiểm MH/MĐ/HP Lý chỉ số thí nghiệm/ tra thuyết bài tập/ thảo luận LT TH Các môn học chung/ đại I 14 285 117 153 10 5 cương COMP52001 Giáo dục chính trị 2 30 15 13 2 0 COMP51003 Pháp luật 1 15 9 5 1 0 COMP52005 Giáo dục thể chất 1 30 4 24 0 2 Giáo dục quốc phòng và COMP51007 2 45 21 21 1 2 An ninh COMP52009 Tin học 2 45 15 29 0 1 FORL54002 Tiếng Anh 4 90 30 56 4 0 SAEN52001 An toàn vệ sinh lao động 2 30 23 5 2 0 Các môn học, mô đun II. 47 1190 349 759 25 57 chuyên môn ngành, nghề Các môn học, mô đun kỹ II. 7 135 65 63 4 3 thuật cơ sở MECM52003 Vẽ kỹ thuật - 1 2 45 15 28 0 2 ELEI53011 Điện kỹ thuật 2 3 45 36 6 3 0 AUTM52111 Cơ sở điều khiển quá trình 2 45 14 29 1 1 Các môn học, mô đun II.

40 1055 284 696 21 54 chuyên môn ngành, nghề PETR53005 Sản phẩm dầu mỏ 3 45 42 0 3 PETR56107 Vận hành máy thuỷ khí I 6 150 28 106 2 14 Vận hành hệ thống đường PETR56109 6 150 28 106 3 13 ống và bể chứa Vận hành lò gia nhiệt, thiết PETR53111 3 75 21 50 2 2 bị nhiệt Vận hành phân xưởng PETR56115 6 145 42 94 3 6 chưng cất dầu thô Vận hành phân xưởng chế PETR56116 6 145 42 94 3 6 biến dầu I Vận hành các phân xưởng PETR56118 6 150 36 108 2 4 chế biến khí PETR54219 Thực tập sản xuất 4 195 45 138 3 9 Tổng số: 61 1475 466 912 35 62 5.