Trường Tây Sài Gòn TRUỜNG TRUNG T G N TRU NT NG GIÁO DỤC SỨCKHỎE Giáo Trình Truyền Thông Giáo Dục Sức Khỏe Trang 1 Trường Tây Sài Gòn KHÁI NIỆM V TRUY N THÔNG GIÁO DỤC SỨC KHỎE VÀ NÂNG CAO SỨC KHỎE MỤC TIÊU 1.Trình bày được các khái niệm về thông tin, tuyên truyền, giáo dục và truyền thông giáo dục sức khỏe. Trình bày được vai trò của TT- GDSK.Trình bày được hệ thống TT- GDSK của nền y tế VN. MỘT SỐ KHÁI NIỆM 1. Thông tin Thông tin là quá trình chuyển đi các tin tức, sự kiện từ một nguồn phát tin tới đối tượng nhận tin.
Cung cấp thông tin cho các đối tượng là một phần quan trọng của truyền thông giáo dục sức khỏe (TT-GDSK), nhưng TT-GDSK không chỉ là quá trình cung cấp các tin tức một chiều từ nguồn phát tin đến nơi nhận tin mà là quá trình tác động qua lại và có sự hợp tác giữa người TT-GDSK và đối tượng được TT-GDSK.Việc cung cấp các thông tin cơ bản, cần thiết về bệnh tật, sức khỏe cho cá nhân và cộng đồng là bước quan trọng để tạo nên những nhận thức đúng đắn của cá nhân và cộng đồng về nhu cấu chăm sóc và bảo vệ sức khỏe. Các phương tiện thông tin đại chúng như đài, tivi, mạng, các ấn phẩm có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin nói chung và thông tin về sức khỏe nói riêng. Tuyên truyền Tuyên truyền là hoạt động cung cấp thông tin, thông điệp về một chủ đề nào đó, nhưng được lập đi lập lại nhiều lần, bằng nhiều hình thức như quảng cáo trên các phương tiện báo, đài, tivi, panô, áp phích, tờ rơi. Với hình thức tuyên truyền, thông tin được chuyển đi chủ yếu là theo một chiều.
Tuyên truyền qua quảng cáo có thể đưa lại kết quả tốt nhưng những thông điệp tuyên truyền liên quan đến sức khỏe phải được kiểm duyệt chặt chẽ để đảm bảo những thông điệp đó là đúng khoa học và có lợi cho sức khỏe, tránh những quảng cáo chỉ mang tính thương mại thuần túy, thiếu cơ sở khoa học đã được chứng minh và có thể có hại cho sức khỏe cộng đồng. Giáo dục Giáo dục là cơ sở của tất cả các quá trình học tập. Giáo dục là quá trình làm cho học tập được diễn ra thuận lợi, như vậy giáo dục gắn liền với học tập. Tuy nhiên rất khó có thể phân biệt rõ ràng giữa giáo dục và học tập.
Cả giáo dục và học tập của mỗi người đều diễn ra qua các hoạt động giảng dạy của giáo viên, của những người hướng dẫn, nhưng cũng có thể diễn ra Giáo Trình Truyền Thông Giáo Dục Sức Khỏe Trang 2 Trường Tây Sài Gòn bằng chính các hoạt động của bản thân mỗi cá nhân với các động cơ riêng của họ. Giáo dục là tác động có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của con người để họ dần dần có được những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đề ra. Truyền thông giáo dục sức khỏe Truyền thông – Giáo dục sức khỏe là một trong những hoạt động quan trọng trong công tác y tế dự phòng, góp phần giúp mọi người đạt được tình trạng sức khỏe tốt nhất, thông qua các hoạt động chăm sóc sức khỏe chủ động của chính mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng. Đẩy mạnh công tác TT-GDSK là biện pháp quan trọng giúp mọi người dân nâng cao kiến thức về chăm sóc sức khỏe, phòng chống các bệnh tật, tai nạn, từ đó có cách nhìn nhận vấn đề sức khỏe, bệnh tật đúng mực và chủ động hành động đúng đắn vì sức khỏe của chính mình và của những người khác.
Ở nước ta từ trước đến nay, hoạt động TT-GDSK đã được ngành y tế quan tâm, các hoạt động dưới các tên gọi khác nhau như: tuyên truyền vệ sinh phòng bệnh, tuyên truyền bảo vệ sức khỏe, tuyên truyền giáo dục sức khỏe, giáo dục vệ sinh phòng bệnh … nhưng dù dưới tên nào thì các hoạt động cũng nhằm góp phần bảo vệ và nâng cao sức khỏe cho nhân dân. Hiện nay tên gọi TT-GDSK được sử dụng khá phổ biến và được coi là tên gọi chính thức ở nước ta. Có thể định nghĩa TT-GDSK như sau: Truyền thông giáo dục sức khỏe giống như giáo dục chung, là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến suy nghĩ và tình cảm của con người, nhằm nâng cao kiến thức, thay đổi thái độ và thực hành hành vi lành mạnh để bảo vệ và nâng cao sức khỏe cho các cá nhân, gia đình và cộng đồng. Truyền thông giáo dục sức khỏe là quá trình cung cấp thông tin, giúp đỡ, động viên, tạo điều kiện để mọi người hiểu được vấn đề sức khỏe của họ và chọn được cách giải quyết thích hợp nhất vấn đề của họ.
Như vậy, hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe tác động vào 3 lĩnh vực của đối tượng được TT-GDSK: kiến thức của đối tượng về vấn đề sức khỏe, thái độ của đối tượng đối với vấn đề sức khỏe, thực hành hay cách ứng xử của đối tượng để giải quyết vấn đề sức khỏe, nhằm bảo vệ và nâng cao sức khỏe. Định nghĩa này cũng cho thấy TT-GDSK là một quá trình cần được tiến hành thường xuyên, liên tục, lâu dài, kết hợp nhiều phương pháp chứ không phải là công việc chỉ tiến hành một lần. Người Người được TT-GDSK TT-GDSK ơ đồ 1. Mối liên quan giữa người TT-GDSK và người được TT-GDSK Thực chất TT-GDSK là quá trình dạy và học, trong đó tác động giữa người thực hiện giáo dục sức khỏe và người được giáo dục sức khỏe theo hai chiều.
Người thực hiện TT- GDSK không phải chỉ là người “Dạy” mà còn phải biết “ ọc” từ đối tượng của mình. Thu Giáo Trình Truyền Thông Giáo Dục Sức Khỏe Trang 3 Trường Tây Sài Gòn nhận những thông tin phản hồi từ đối tượng được TT-GDSK là hoạt động cần thiết để người thực hiện TT-GD K điều chỉnh, bổ sung hoạt động của mình nhằm nâng cao kỹ năng, nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ TT-GDSK. Trong TT-GDSK chúng ta quan tâm nhiều đến những vấn đề là làm thế nào để mọi người hiểu được các yếu tố nào có lợi và yếu tố nào có hại cho sức khỏe, từ đó khuyến khích người dân thực hành hành vi có lợi cho sức khỏe và từ bỏ thực hành hành vi có hại cho sức khỏe. Mục đích cơ bản của TT-GDSK là: - Giúp cho cá nhân và cộng đồng đủ kiến thức để xác định nhu cầu chăm sóc sức khỏe của họ và giới thiệu các cơ sở cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe để cá nhân và cộng đồng có thể tiếp cận và sử dụng hợp lý.
- Hiểu rõ những việc cần làm để giải quyết các vấn đề sức khỏe bệnh tật, nâng cao sức khỏe bằng những khả năng của chính mình với sự giúp đỡ, hỗ trợ của cán bộ y tế cũng như những người liên quan. - Quyết định và thực hiện các hành động thích hợp nhất để có cuộc sống khỏe mạnh, đạt được tình trạng sức khỏe tốt nhất có thể được. Nâng cao sức khỏe 1. Khái niệm Thuật ngữ “Nâng cao sức khỏe” được sử dụng càng ngày càng rộng rãi do sự chú ý vào nhu cầu cả giáo dục sức khỏe và các hành động khác trong đó có các hành động chính trị ảnh hưởng đến sức khỏe.
Tại cuộc họp ở Canada năm 1986, Tổ chức Y tế thế giới đã đưa ra tuyên ngôn Ottawa về nâng cao sức khỏe. Tuyên ngôn nhấn mạnh đến nâng cao sức khỏe cần phải làm nhiều hơn chứ không chỉ là cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Hòa bình, nhà ở, giáo dục, thực phẩm, thu nhập, môi trường bền vững, công bằng xã hội, bình đẳng là tất cả các yếu tố cần thiết để đạt được sức khỏe. Thực hiện các nội dung này phải khuyến khích mọi người hành động vì sức khỏe thông qua những hoạt động chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, môi trường, hành vi và các yếu tố sinh học.
Dưới đây là khái niệm về nâng cao sức khỏe mà tuyên ngôn Ottawa nêu ra: Nâng cao sức khỏe là quá trình giúp mọi người có đủ khả năng kiểm soát toàn bộ sức khỏe và tăng cường sức khỏe của họ. Để đạt được tình trạng hoàn toàn khỏe mạnh về thể chất, tinh thần và xã hội, các cá nhân hay nhóm phải có khả năng xác định và hiểu biết các vấn đề sức khỏe của mình và biến những hiểu biết thành hành động để đối phó được với những thay đổi của môi trường tác động đến sức khỏe. Trong quan niệm về nâng cao sức khỏe, sức khỏe được coi là nguồn lực của đời sống hằng ngày chứ không phải chỉ là mục tiêu sống. Sức khỏe là khái niệm tích cực nhấn mạnh đến khía cạnh nguồn lực của xã hội và của cá nhân.
Vì thế, nâng cao sức khỏe không chỉ là trách Giáo Trình Truyền Thông Giáo Dục Sức Khỏe Trang 4 Trường Tây Sài Gòn nhiệm của ngành y tế mà là trách nhiệm của mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng dựa trên cơ sở là lối sống lành mạnh để khỏe mạnh. Giáo dục sức khỏe là một bộ phận quan trọng nhất của nâng cao sức khỏe và bao gồm sự kết hợp các yếu tố để thúc đẩy áp dụng các hành vi nâng cao sức khỏe, giúp mọi người đưa ra các quyết định về sức khỏe của họ và thu được các kỹ năng và sự tự tin cần thiết để thực hành các quyết định. Các nội dung của nâng cao sức khỏe 1. Xây dựng chính sách công cộng lành mạnh Nâng cao sức khỏe dựa trên chăm sóc sức khỏe.
Điều này có nghĩa là phải đưa sức khỏe vào chương trình hành động của các nhà hoạch định chính sách của tất cả các ngành ở mọi tuyến. Những người trực tiếp xây dựng chính sách phải nhận ra tác động đến sức khỏe của các quyết định mà họ đưa ra và chấp nhận trách nhiệm của họ đối với sức khỏe nhân dân. Chính sách nâng cao sức khỏe có những tác động khác nhau nhưng là những giải pháp bổ sung cho nhau, bao gồm luật pháp, biện pháp tài chính, kinh tế, thuế quan và các thay đổi tổ chức. Đó là các hoạt động phối hợp dẫn đến nâng cao sức khỏe và các chính sách xã hội góp phần đẩy nhanh việc thực hiện dịch vụ sức khỏe một cách công bằng.
Các hành động liên kết, phối hợp góp phần đảm bảo an toàn cho sức khỏe, cung cấp dịch vụ sức khỏe công cộng ngày càng tốt hơn, môi trường sạch và lành mạnh cho mọi người cùng hưởng. Tạo ra môi trường hỗ trợ Nâng cao sức khỏe tạo ra điều kiện sống và làm việc an toàn, sinh động, thỏa mãn nhu cầu.
