BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƢỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN XÂY DỰNG VIỆT XÔ KHOA CƠ KHÍ CHẾ TẠO GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: TIỆN TRỤ NGOÀI NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: 854 /QĐ-CĐVX-ĐT ngày 06 tháng 09 năm 2018 của Hiệu trưởng Ninh Bình, năm 2019 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và nghề Cắt gọt kim loại ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển đáng kể.
Chương trình khung theo luật giáo dục nghề nghiệp nghề Cắt gọt kim loại đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun. Để tạo điều kiện thuận lợi cho dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Mô đun 16: Tiện trụ ngoài là mô đun đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành. Trong quá trình thực hiện, nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu công nghệ Cắt gọt kim loại trong và ngoài nước, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất.
Mặc dù có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Ninh Bình, ngày…. năm 2019 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Nguyễn Mai Khang 2.
Phạm Công Kiên. 2 MỤC LỤC TRANG I. Lời giới thiệu: 1 II. Mục lục: 2 III.
Nội dung: 3 Bài 1: Khái quát về cắt gọt kim loại 6 Bài 2: Vận hành và bảo dưỡng máy tiện vạn năng 23 Bài 3: Dao tiện ngoài 40 Bài 4: Tiện mặt đầu và khoan tâm 56 Bài 5: Tiện trụ trơn 71 Bài 6: Tiện trụ bậc 90 Bài 7: Dao tiện rãnh, cắt đứt 109 Bài 8: Bài 8: Tiện rãnh, cắt đứt 118 IV. Tài liệu tham khảo: 136 3 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Tiện trụ ngoài Mã mô đun: 16 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun Vị trí: - Trước khi học mô đun này sinh viên phải hoàn thành: MH07; MH08; MH09; MH10; MH11; MH12; MH15. Tính chất: - Là môđun chuyên môn nghề thuộc mô đun đào tạo nghề và là mô đun đầu tiên học sinh- Sinh viên hình thành kỹ năng nghề; Ý nghĩa và vai trò: - Mô đun Tiện trụ ngoài có ý nghĩa và vai trò quan trọng trong chương trình đào tạo nghề Cắt gọt kim loại. Người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng sử dụng dụng cụ thiết bị và thực hiện tiện được trụ trơn ngắn, trụ bậc, tiện mặt đầu, khoan lỗ tâm, tiện trụ dài đúng quy trình, đạt yêu cầu kỹ thuật.
Mục tiêu của mô đun - Kiến thức: + Trình bày được đặc điểm của quá trình cắt khi tiện; cấu tạo chung của máy tiện; công dụng của các phụ kiện kèm theo máy; + Trình bày được tính chất, công dụng của các vật liệu phần cắt của dao tiện; các bề mặt, lưỡi cắt và các góc cơ bản của dao tiện ngoài, dao cắt rãnh, cắt đứt; + Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật, phương pháp tiện mặt đầu, khoan lỗ tâm, tiện trụ trơn, trụ bậc, cắt rãnh, cắt đứt; + Giải thích được các dạng sai hỏng thường gặp, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. - Kỹ năng: + Vận hành thành thạo máy tiện đúng quy trình, đảm bảo an toàn; + Mài được dao tiện ngoài, dao tiện rãnh, dao cắt đứt đạt yêu cầu kỹ thuật; + Tiện được mặt đầu, khoan lỗ tâm, tiện trụ trơn, trụ bậc, cắt rãnh, cắt đứt đúng qui trình, đạt yêu cầu kỹ thuật. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có năng lực học tập độc lập và theo nhóm; + Thu xếp chỗ làm việc gòn gàng, sạch sẽ, đảm bảo an toàn khi học thực hành; + Tuân thủ các qui định, chủ động và tích cực trong học tập. 4 Nội dung của mô đun Nội dung tổng quát và phân phối thời gian: Số Thời gian TT Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm số thuyết hành tra 1 Bài 1: Khái quát về cắt gọt kim loại 8 8 0 0 1.
Lịch sử phát triển ngành cắt gọt kim 0. Khái quát về các phương pháp gia công cắt gọt kim loại. Đặc điểm của quá trình cắt khi tiện 4 4 0 0 4. Nội quy, quy định của nghề 0.9 0 0 2 Bài 2: Vận hành và bảo dƣỡng máy 8 2 6 0 tiện vạn năng 1.
Cấu tạo chung của máy tiện. Các phụ tùng kèm theo, công dụng 1.5 0 0 của các phụ tùng. Vận hành và bảo dưỡng máy tiện.5 6 0 3 Bài 3: Dao tiện ngoài 8 3 5 0 1. Cấu tạo của dao tiện ngoài.
Mài dao tiện ngoài. 6 1 5 0 4 Bài 4: Tiện mặt đầu và khoan tâm 16 2 14 0 1. Yêu cầu kỹ thuật của mặt đầu và lỗ tâm. Phương pháp tiện mặt đầu và khoan tâm.
Bài tập ứng dụng 15 1 14 0 5 Bài 5: Tiện trụ trơn 24 2 21 1 1. Yêu cầu kỹ thuật của mặt trụ. Phương pháp tiện trụ trơn. Bài tập ứng dụng 23 1 21 1 6 Bài 6: Tiện trụ bậc 32 2 29 1 1.
Yêu cầu kỹ thuật của trụ bậc. Phương pháp tiện trụ bậc. Bài tập ứng dụng 31 1 29 1 7 Bài 7: Dao tiện rãnh, cắt đứt 8 2 6 0 1. Cấu tạo của dao tiện rãnh, cắt đứt 1 1 0 0 2.
Mài dao tiện tiện rãnh, cắt đứt 7 1 6 0 8 Bài 8: Tiện rãnh, cắt đứt 16 2 13 1 1. Yêu cầu kỹ thuật của rãnh. Phương pháp gia công 3. Bài tập ứng dụng 15 1 13 1 Cộng 120 23 93 4 6 BÀI 1: KHÁI QUÁT VỀ CẮT GỌT KIM LOẠI Mã Bài: 16.1 Giới thiệu: Nghề cắt gọt kim loại được ứng dụng rộng rãi trong thực tế sản xuất nhất là trong nghành cơ khí chế tạo.
Việc lắm bắt và hiểu được các công nghệ của nghề cắt gọt kim loại sẽ giúp chúng ta đáp ứng được các yêu cầu trong thực tế học tập và sản xuất. Mục tiêu: + Trình bày được lịch sử phát triển của nghề cắt gọt kim loại; + Phân tích được nguyên lý gia công, độ chính xác kinh tế, độ chính xác đạt được của các công nghệ gia công cắt gọt kim loại có phoi; + Giải thích được các yếu tố cắt gọt của mỗi công nghệ gia công cơ; + Trình bày được các nội quy, quy định của nghề. + Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, chủ động và tích cực trong học tập. Nội dung chính: 1.
Khái quát lịch sử phát triển nghành cắt gọt kim loại. Mục tiêu: - Trình bày được khái quát lịch sử phát triển của nghành cắt gọt kim loại; - Phân tích sự phát triển của nghành cắt gọt kim loại. Khái quát lịch sử phát triển - Xã hội càng phát triển thì nghề cắt gọt kim loại càng phát triển theo, vì đây là 1 nghề gắn liền với cuộc sống của con người, bất cứ nơi nào, chỗ nào, trong sinh hoạt cũng như trong lao động sản xuất đều có các sản phẩm của nghề cắt gọt kim loại. - Hiện nay trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước yêu cầu nghành cơ khí phát triển, dẫn đến nghành cắt gọt kim loại cũng ngày càng phát triển với đội ngũ công nhân có trình độ cao với những đôi bàn tay vàng và chuyên môm giỏi.
Tuy nhiên để nâng cao năng xuất lao động, hạ giá thành sản phẩm, đạt độ chính xác cao, tăng tính lắp lẫn. Ngoài việc chế tạo ra máy tiện chương trình số CNC còn đòi hỏi người thợ có tay nghề. Bởi vì không có tay nghề thì làm sao chế tạo ra được và điều khiển những chi tiết máy có độ chính xác cao như máy CNC. - Tuy nhiên muốn trở thành người thợ cắt gọt kim loại giỏi thì mỗi học sinh phải trau dồi kỹ năng nghề nghiệp, kiến thức, chuyên môm nghiệp vụ cũng như đạo đức nối sống.
để trở thành người có ích cho gia đình và xã hội. khái niệm nghề cắt gọt kim loại. - Cắt gọt kim loại là một phương pháp gia công cơ khí nhằm loại bỏ đi một lớp lượng dư gia công để tạo thành hình giáng, kích thước chi tiết theo yêu cầu. bằng các loại dụng cụ cắt gọt và được thực hiện trên các máy công cụ.
Khái quát về các phƣơng pháp gia công cắt gọt kim loại 2. Công nghệ tiện: Hình 1.Máy tiện vạn năng Mục tiêu: - Nêu khái niệm về công nghệ tiện; - Phân tích nguyên lý và đặc điểm gia công của công nghệ tiện. Khái niệm: - Tiện là phương pháp gia công cho dao cắt gọt tương đối với vật gia công được gá lắp trên máy tiện, để làm thay đổi hình dáng kích thước của phôi, khiến cho nó trở thành chi tiết có hình dáng, kích thước khác nhau như mặt trụ, mặt côn, mặt ren theo yêu cầu. Nguyên lý gia công: - Chi tiết gia công được gá trên máy, đứng yên quay tròn quanh tâm.
Còn dao chuyển động tịnh tiến theo các hướng để cắt gọt. Trong trường hợp đặc biệt có thể ngược lại. Đặc điểm gia công: - Chi tiết được gia công tiện, thì các bề mặt thường là song song và đồng tâm. 8 - Tiện gia công được các chi tiết có dạng hình trụ, hình côn, ren, hình cầu.Đồng thời có thể làm thay một số công việc của máy phay, máy bào, máy khoan và máy doa.
- Các chi tiết gia công tiện đảm bảo về hình dáng, hình học và độ chính xác đến 0,02 và đạt độ nhám bề mặt là Ra = 3,2 tương đương với 6. - Gia công tiện cho ra rất nhiều các loại phoi, như phoi xếp, phoi bậc, phoi dây xoắn, phoi dây hình dải, phoi vụn. - Khi gia công tiện ngoài vật liệu là kim loại ra thì tiện có thể gia công được một số vật liệu phi kim loại như cao su, gỗ, nhựa. Công nghệ phay: Hình 1.