BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG XÂY DỰNG SỐ 1 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MĐ: THỰC TẬP LẮP ĐẶT THIẾT BỊ ĐIỆN 2 NGÀNH/NGHỀ: ĐIỆN DÂN DỤNG TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kem theo Quyết định số: 389ĐT/QĐ-CĐXD, ngày 30 tháng 9 năm 2021 Của Hiệu trưởng trường CĐXD số 1 Hà nội, năm 2021 TUYÊN BỐ B¾N QUYÞN Tài liáu này thuộc loại sách giáo trình nên các ngußn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản ho¿c trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mßi mục đích khác mang tính lách lạc ho¿c sử dụng với mục đích kinh doanh thiÁu lành mạnh s¿ bá nghiêm cấm. LỜI NÓI ĐÀU Giáo trình Thāc tÁp lÃp đ¿t thiÁt bá đián 2 là một trong nhÿng mô đun chuyên môn nghề trang bá cho ngưßi hßc trước khi ra trưßng nhÿng kỹ năng cơ bản để có thể thi công lÃp đ¿t các thiÁt bá đián cơ bản trong mạng đián dân dụng. Mô đun được bố trí sau khi hßc sinh đã có nhÿng kiÁn thāc và kỹ năng cÿa các môn hßc và mô đun: An toàn lao động; Kỹ thuÁt đián; Thi công đián… trong chương trình dành cho há Cao đẳng chuyên ngành Đián dân dụng.
Trong quá trình biên soạn, nhóm tác giả do Th.s Nguyßn Trưßng Sinh làm chÿ biên dāa theo đề cương cÿa chương trình đào tạo Trưßng Cao đẳng Xây dāng số 1 ban hành để xây dāng lên Giáo trình Thāc tÁp lÃp đ¿t thiÁt bá đián 1. Tài liáu này được xây dāng giúp cho ngưßi hßc tích lũy được nhÿng kiÁn thāc cần thiÁt nhất trong từng công viác lÃp đ¿t thiÁt bá đián và dùng làm tài liáu giảng dạy, hßc tÁp cho giáo viên và sinh viên Cao đẳng chuyên ngành Đián dân dụng. Lần đầu được biên soạn và ban hành, tài liáu này chÃc chÃn s¿ còn khiÁm khuyÁt, rất mong các thầy cô giáo và ngưßi đßc quan tâm đóng góp để tài liáu hướng d¿n này ngày càng hoàn thián hơn, đáp āng được mục tiêu đào tạo cÿa môn hßc nói riêng và chuyên ngành Công nghá kỹ thuÁt Nội thất Đián nước công trình Đián dân dụng nói chung. Xin chân thành cảm ơn BGH và các thầy cô giáo TT THCN&ĐTN trưßng Cao đẳng Xây dāng số 1 và một số giáo viên có kinh nghiám đã tạo điều kián giúp đỡ cho tác giả hoàn thành tài liáu này.
Trung tâm THCN & ĐTN - Trưßng Cao đẳng Xây dāng số 1 Chÿ biên: Nguyßn Trưßng Sinh CH¯¡NG TRÌNH MÔN HỌC Tên môn hßc: THĀC TÀP LÂP Đ¾T THIÀT Bà ĐIàN 2 Mã môn hßc: MH27 Thßi gian thāc hián môn hßc: 180 giß (Lý thuyÁt: 0 giß; Thāc hành, thí nghiám, thảo luÁn, bải tÁp: 160 giß; Kiểm tra: 20 giß). Vá trí, tính chất cÿa môn hßc - Vá trí: Môn hßc này được bố trí sau khi hßc xong các môn hßc chung, các môn hßc/ môn hßc: An toàn đián; Đián kỹ thuÁt; V¿ đián; VÁt liáu và Khí cụ đián; Đo lưßng đián; Máy đián 1; Máy đián 2; ThiÁt bá nhiát gia dụng. - Tính chất: Là môn hßc chuyên môn nghề.Mục tiêu môn hßc II. KiÁn thāc - Trình bày được nguyên lý cấu tạo, nguyên lý làm viác, cách đấu dây, cách má máy, cách đảo chiều quay, điều chßnh tốc độ cÿa các loại động cơ đián xoay chiều KĐB một pha và ba pha; - Trình bày được quy trình lÃp đ¿t động cơ đián xoay chiều KĐB một pha và ba pha; - Trình bày được các sai háng thưßng g¿p, nguyên nhân và cách khÃc phục.
Kỹ năng - Đấu nối, vÁn hành động cơ theo đúng quy trình kỹ thuÁt; - LÃp đ¿t, bảo dưỡng các động cơ đián xoay chiều KĐB theo đúng quy trình kỹ thuÁt; II. Năng lāc tā chÿ và trách nhiám - Bảo đảm an toàn, tiÁt kiám nguyên vÁt liáu khi bảo dưỡng động cơ; - Tuân thÿ các quy tÃc an toàn lao động và an toàn đián; - Có đầy đÿ năng lāc, tinh thần trách nhiám và tác phong công nghiáp. - Rèn luyán tính nghiêm túc trong hßc tÁp và trong thāc hián công viác. - Rèn luyán khả năng làm viác độc lÁp và theo nhóm.
Nội dung môn hßc Bài 1: B¿o d°ỡng, kiểm tra đánh giá ch¿t l°ợng động c¢ điện xoay chißu KĐB một pha Mục tiêu: - Trình bày được đ¿c điểm cÿa từ trưßng đÁp mạch, từ trưßng quay hai pha. - Trình bày được đ¿c điểm, và phạm vi sử dụng cÿa các loại động cơ đián xoay chiều không đßng bộ một pha. - NhÁn biÁt được các loại động cơ đián một pha. - Tích cāc và sáng tạo trong hßc tÁp.
- Có đầy đÿ năng lāc, tinh thần trách nhiám và tác phong công nghiáp. Đßc sơ đß nguyên lý động cơ 1 pha có cuộn phụ và tụ thưßng trāc Sơ đß nguyên lý gßm có: - Cuộn dây làm viác: Ký hiáu KĐ, hai đầu dây được đấu trāc tiÁp vào ngußn đián Un_ 220VAC. - Cuộn dây khái động ( còn gßi là cuộn đề): ký hiáu KĐ, đấu nối tiÁp với tụ C trước khi đưa ra ngußn Un_ 220VAC.1: Sơ đß nguyên lý đấu nối động cơ 1 pha có cuộn phụ và tụ thưßng trāc II. Xác đánh các đầu dây cÿa động cơ 1.
Xác đánh cuộn dây động cơ 1 pha 3 đầu dây 1. Sơ đß xác đánh cuộn dây động cơ 1 pha 3 đầu dây KÐ S LV R C RLV < RKÐ Hình 2.1: Sơ đß xác đánh cuộn dây động cơ 1 pha 3 đầu dây - Cuộn dây làm viác có số vòng dây nhiều, tiÁt dián dây nhá; cuộn dây khái động có số vòng dây ít, tiÁt dián dây lớn (do phải cháu dòng đián khái động) do đó Rlv< Rkđ - Theo sơ đß nguyên lý động cơ 1 pha 3 đầu dây, cuộn khái động và cuộn làm viác đã được nối chung và đưa ra 1 đầu dây ký hiáu là C, các đầu dây còn lại cÿa cuộn làm viác ký hiáu R và cuộn khái động ký hiáu S. - Trên cơ sá RKĐ <RLV ta xác đánh được: RRS = max; RSC = min * Điều kián bài hßc Hián trưßng luyán tÁp - Xưáng thāc hành đián công nghiáp - Ngußn đián 1 pha - Sơ đß nguyên lý - Bảng quy trình - Bảng sai háng thưßng g¿p - Bàn thāc hành đián công nghiáp Dụng cụ vÁt tư - Kìm (cÃt, tuốt dây-ép đầu cốt) - Tuốc nơ vít (dẹt, bốn chấu) - Bút thử đián - Đßng hß vạn năng (VOM) - Dây d¿n đián 1.0mm - Áp tô mát 1 pha 2 cāc, tụ đián xoay chiêu 10 µF, động cơ ThiÁt bá, mô hình 1 pha có 3 đầu dây ra. Đßc sơ đß Động cơ 1 pha có 3 dây ra được quy đánh là R – S – C.
Trong đó: R: Dây chạy S: Dây đề (dây khái động) C: Dây chung Viác cÿa ta là xác đánh đúng các đầu dây ra cÿa động cơ một pha trong trưßng hợp không biÁt rõ 3 đầu dây ra như hình sau: Hình 2.2: Sơ đß xác đánh cuộn dây động cơ 1 pha 3 đầu dây mất ký hiáu 1. Đánh dấu đầu dây Đầu tiên, ta đánh dấu các đầu dây ra tương āng là (1), (2), (3) tương āng như hình v¿: (2) (3) (1) Hình 2.3: Sơ đß đánh dấu đầu dây động cơ 1 pha 3 đầu dây 1. Xác đánh giá trá đián trá cuộn dây Sừ dụng đßng hß vạn năng VOM, đ¿t á thang đo Rx10Ω. Ta đo đián trá lần lượt từng c¿p dây (1-2), (1-3), (2-3).
Ghi lại giá trá đo được vào bảng sau: C¿p dây (1-2) (1-3) (2-3) Giá trá đián trß đo được Chú ý: Không chạm vào que đo khi xác đánh giá trá đián trá. KÁt luÁn xác đánh cuộn làm viác, cuộn khái động, dây chung - Āng với giá trá đo có đián trá lớn nhất là 2 đầu dây R và S, dây còn lại s¿ là dây C. - TiÁp đÁn ta so sánh 2 giá trá đián trá cÿa dây C với 2 dây còn lại, c¿p nào có đián trá nhá hơn là c¿p dây (S-C) āng với cuộn KĐ, c¿p dây còn lại là (R-C) āng với cuộn LV. Ví dụ: ta đo được giá trá đián trá các c¿p dây như sau: C¿p dây (1-2) (1-3) (2-3) Giá trá đián trß đo được (Ω) 5,1 9,3 14,1 Ta thấy c¿p (2-3) có giá trá đián trá lớn nhất nên đây s¿ là c¿p đầu dây R-S hoÃc S- R đầu số (1) còn lại s¿ là dây C.
Sau đó thấy R(1-2)<R(1-3) nên dây số (2) s¿ là dây R, dây số (3) s¿ là dây S. Kiểm tra, đấu nối cuộn dây - TiÁn hành đấu đầu dây R và S vào 2 đầu tụ như sơ đß tụ C Hình 2.3: Sơ đß đấu dây động cơ 1 pha 3 đầu dây - Đấu đầu dây C và dây R vào 2 đầu áp tô mát 1 pha 2 cāc để đảm bảo an toàn khi xảy ra sā cố. Hoạt động thử - BÁt ngußn, dùng bút thử đián, kiểm tra đảm có đián. Chú ý an toàn khi thử.
Nối 2 đầu dây ngußn vào 2 đầu cầu dao (cầu dao á trạng thái má) - Cấp ngußn, đóng cầu dao. Động cơ hoạt động - Quan sát, lÃng nghe hoạt động cÿa động cơ. Yêu cầu: động cơ hoạt động bình thưßng, tiÁng kêu êm. Bảng sai phạm thưßng g¿p, nguyên nhân và bián pháp phòng tránh, khÃc phục Bián pháp phòng TT Nhÿng sai phạm thưßng Nguyên nhân tránh, khÃc phục g¿p - Xác đánh sai các - Xác đinh lại các đầu đầu dây động cơ dây cÿa động cơ - Không có ngußn, - Kiểm tra lại ngußn tiÁp xúc các tiÁp cấp, các vá trí tiÁp xúc 1 Động cơ không hoạt động điểm không tốt các tiÁp điểm và kiểm tra dây d¿n xem có bá ho¿c dây d¿n bá đāt ngầm không.
- Thay thÁ tụ C - Tụ C háng Kiểm tra lại ngußn 2 Mạch chÁp cấp, các vá trí tiÁp xúc Do đấu chÁp các tiÁp điểm xem có mạch hai dây đấu chạm chÁp ngußn cấp không 2. Xác đánh cuộn dây động cơ 1 pha 4 đầu dây 2. Sơ đß xác đánh cuộn dây động cơ 1 pha 4 đầu dây LV KÐ RLV > RKÐ Hình 2.5: Sơ đß xác đánh cuộn dây động cơ 1 pha 4 đầu dây - Cuộn dây làm viác có số vòng dây nhiều, tiÁt dián dây nhá; cuộn dây khái động có số vòng dây ít, tiÁt dián dây lớn (do phải cháu dòng đián khái động) do đó Rlv>Rkđ - Trên cơ sá Rlv>Rkđ ta xác đánh được: Rkđ= max; Rlv = min 2. Trình tā thāc hián Hián trưßng - Xưáng thāc hành đián công nghiáp; - Ngußn luyán tÁp đián 1 pha - Sơ đß nguyên lý; - Bảng quy trình; - Bảng sai háng thưßng g¿p; - Bàn thāc hành đián Dụng cụ vÁt tư công nghiáp - Kìm (cÃt, tuốt dây-ép đầu cốt); - Tuốc nơ vít - Bút thử đián; - Đßng hß vạn năng (VOM) - Dây ThiÁt bá, mô hình d¿n đián 1.