Bà XÂY DĀNG TR¯âNG CAO ĐẲNG XÂY DþNG Sà 1 GIÁO TRÌNH MÔN HàC/MÔ ĐUN: LÝ THUYÀT KÝ THUÂT ĐIÞN 1 NGÀNH/NGHÂ: CÔNG NGHÞ Kþ THUÂT THOÁT N¯àC & XĀ LÝ N¯àC THÀI TRÌNH Đà: CAO ĐÀNG (Ban hành theo Quyết định số: 368ĐT/QĐ-CĐXD1, ngày 10 tháng 8 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Xây dựng số 1) Hà nội, năm 2021 TUYÊN Bà BÀN QUYÂN Tài liáu này thuác lo¿i sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thÇ đ°ÿc phép dùng nguyên bÁn hoặc trích dùng cho các māc đích vÅ đào t¿o và tham khÁo. Mái māc đích khác mang tính lách l¿c hoặc sử dāng vßi māc đích kinh doanh thiÃu lành m¿nh sÁ bß nghiêm c¿m. 1 LâI NÓI ĐÀU Giáo trình Lý thuyÁt kÿ thuÃt đißn 1 (LTKTĐ1) đ°ÿc biên so¿n nh¿m phāc vā cho giÁng d¿y và hác tÃp cho trình đá Cao đÁng ngành KTTN&XLNT ã tr°áng Cao đÁng Xây dāng sá 1. Lý thuyÁt kÿ thuÃt đißn 1 là môn hác chuyên môn ngành nh¿m cung c¿p các kiÃn thÿc vÅ an toàn đián, khí cā đián, đáng c¢ không đồng bá và lāa chán tiÃt dián dây dÁn sử dāng cho KTTN&XLNT.
Giáo trình Lý thuyÁt kÿ thuÃt đißn 1 do bá môn Đián n°ßc xây dāng gồm: ThS.Nguyßn Tr°áng Sinh làm chÿ biên và các thÁy cô đã và đang giÁng d¿y trāc tiÃp trong bá môn cùng tham gia biên so¿n. Giáo trình này đ°ÿc viÃt theo đÅ c°¢ng môn hác Kā thuÃt đián 1 đã đ°ÿc Tr°áng CĐXD1 ban hành. Ngoài ra giáo trình còn bổ sung thêm mát sá kiÃn thÿc mà trong các giáo trình tr°ßc ch°a đÅ cÃp tßi. Nái dung gồm 04 ch°¢ng sau: Ch°¢ng 1.
Cáp và đ°áng dây dÁn đián. Đáng c¢ đián xoay chiÅu. Trong quá trình biên so¿n, nhóm giÁng viên Bá môn Đián n°ßc cÿa Trung tâm Thāc hành công nghá và đào t¿o nghÅ, tr°áng Cao đÁng Xây dāng Sá 1 - Bá Xây dāng, đã đ°ÿc sā đáng viên quan tâm và góp ý cÿa các đồng chí lãnh đ¿o, các đồng nghiáp trong và ngoài tr°áng. Mặc dù có nhiÅu cá gÅng, nh°ng trong quá trình biên so¿n, biên tÃp và in ¿n khó tránh khßi nhÿng thiÃu sót.
Tác giÁ r¿t mong nhÃn đ°ÿc các góp ý, ý kiÃn phê bình, nhÃn xét cÿa ng°ái đác đÇ giáo trình đ°ÿc hoàn thián h¢n. Trân tráng cÁm ¢n! Hà Nái, ngày&&tháng&&năm&&& Tham gia biên so¿n 1. Nguyßn Tr°áng Sinh - Chÿ biên 2. Nguyßn Văn TiÃn 2 BÀNG KÝ HIÞU, VIÀT TÄT TT KÝ HIÞU CHÚ GIÀI 1 AC Đián xoay chiÅu 2 DC Đián mát chiÅu 3 KCĐ Khí cā đián 4 KĐB Không đồng bá 5 TCVN Tiêu chu¿n Viát Nam 6 IEC Tiêu chu¿n quác tà (IEC: International Electrotechnical Commission) 7 RCBO Aptomat cháng rò (Residual Current Circuit Breaker with Overcurrent Protection) 8 RCCB Aptomat cháng rò (Residual Current Circuit Breaker) 9 RCD ThiÃt bß cháng rò (Residual Current Device) 10 ELCB Aptomat cháng rò d¿ng khái (Earth Leakage Circuit Breaker) 11 MCB Aptomat d¿ng tép (Miniature Circuit Breaker) 12 MCCB Aptomat d¿ng khái (Moulded Case Circuit Breaker) 3 CH¯¡NG TRÌNH MÔN HàC/ MÔ ĐUN Tên môn hác: LÝ THUYÂT KĀ THUÂT ĐIàN 1 Mã môn hác: MH26 Thãi gian thÿc hißn môn hác/ mô đun: 75 giá.
Trong đó: - Lý thuyÃt: 72 giá; - Thāc hành, thí nghiám, thÁo luÃn, bài tÃp: 0 giá; - KiÇm tra: 3 giá I. Vß trí, tính ch¿t của môn hác/ mô đun - Vß trí: + Môn hác/ mô đun đ°ÿc bá trí ã kỳ hác thÿ 2 + Môn hác/ mô đun tiên quyÃt: - Tính ch¿t: Là môn hác chuyên môn II.Māc tiêu môn hác/ mô đun Học xong môn học/ mô đun này người học sẽ có khả năng: II. Trình bày đ°ÿc nhÿng nguyên nhân gây ra tai n¿n, mÿc đá tác h¿i cÿa dòng đián, bián pháp an toàn đián. Trình bày đ°ÿc các lo¿i dây và cáp đián th°áng dùng.
Trình bày đ°ÿc C¿u t¿o, nguyên lý làm viác cÿa đáng c¢ đián xoay chiÅu không đồng bá 1 pha, 3 pha. Trình bày đ°ÿc công dāng và các thông sá cÿa cÁu chì, aptomat. Trình bày đ°ÿc công dāng, c¿u t¿o cÿa r¢ le, công tÅc t¢. Phân tích đ°ÿc các nguyên nhân gây tai n¿n đián và cách phòng tránh tai n¿n đián.
Đác đ°ÿc các thông sá trên dây, cáp đián. Đác đ°ÿc các thông sá cÿa đáng c¢ và trình bày đ°ÿc các h° hßng th°áng gặp cÿa đáng c¢. Đác và chán đ°ÿc các thông sá cÿa cÁu chì, aptomat trên thiÃt bß và s¢ đồ m¿ch đián. Phân tích đ°ÿc công dāng, c¿u t¿o cÿa r¢ le, công tÅc t¢ trên s¢ đồ.
Năng lực tự chủ và trách nhiệm 3. Rèn luyán tính nghiêm túc trong hác tÃp và trong thāc hián công viác. Có ý thÿc tuân thÿ nghiêm ngặt các quy đßnh vÅ an toàn, bÁo há lao đáng 3. Rèn luyán khÁ năng làm viác đác lÃp và theo nhóm.
Nßi dung môn hác/ mô đun 1. Nội dung tổng quát và phân bá thời gian Thãi gian (giã) Sá Tên các bài trong mô đun Tổng Lý TH,TN, KiÅm TT sá thuyÁt TL,BT tra 1. Ch°¢ng 1 An toàn đián. KiÇm tra bài 1 01 1 3.
Ch°¢ng 2 Cáp và đ°áng dây dÁn đián 15 15 4. Ch°¢ng 3 Khí cā đián. KiÇm tra bài 2 01 1 6. Ch°¢ng 4 Đáng c¢ đián xoay chiÅu.
KiÇm tra bài 3 01 1 Cßng 75 72 0 3 5 Ch°¢ng 1. AN TOÀN ĐIÞN Mục tiêu - Trình bày đ°ÿc các nguyên nhân gây tai n¿n đián và cách phòng tránh; - Trình bày đ°ÿc tác đáng cÿa dòng đián đái vßi c¢ thÇ ng°ái; - Phân tích đ°ÿc nguyên lý ho¿t đáng cÿa thiÃt bß/há tháng an toàn đián; - Trình bày đ°ÿc cách s¢ cÿu n¿n nhân bß tai n¿n đián đúng kā thuÃt, đÁm bÁo an toàn. Các nguyên tÅc và an toàn đißn Đián là nguồn năng l°ÿng chÿ yÃu trong cuác sáng sinh ho¿t cÿa con ng°ái. Tuy nhiên, nó cũng là mát lo¿i vÃt ch¿t có mÿc đá vô cùng nguy hiÇm khi sử dāng đián không đúng cách.
Nó có thÇ gây ra nhÿng thiát h¿i r¿t lßn vÅ ng°ái và tài sÁn cÿa ng°ái sử dāng. Theo tháng kê cÿa Cāc Kā thuÃt an toàn và môi tr°áng công nghiáp, Bá Công Th°¢ng, hàng năm cÁ n°ßc xÁy ra khoÁng từ 400 đÃn 500 vā tai n¿n do đián. KhiÃn từ 350 đÃn 400 ng°ái thiát m¿ng, hàng trăm ng°ái khác bß th°¢ng. Trong đó, 70% sá vā tai n¿n có nguồn gác từ m¿t an toàn trong quy trình sử dāng đián t¿i gia đình, sinh ho¿t.
Các nguyên tắc an toàn khi sử dụng điện - LÅp đặt thiÃt bß đóng cÅt đián đúng cách: Khi lÅp đặt há tháng đián phÁi lÅp cÁu dao hay aptomat đúng cách, đúng kā thuÃt ã đÁu dây c¿p đián chính và các đ°áng dây rÁ nhánh đÇ ngÅt dòng đián khi có ch¿m chÃp, quá tÁi đÇ ngăn ngừa hßa ho¿n do đián. ThiÃt bß bÁo vá đóng cÅt đián cÁn đ°ÿc lÅp đặt trên dây pha hoặc lÅp đặt đồng thái cho cÁ dây pha và dây trung tính. - Lāa chán thiÃt bß đóng cÅt đián phù hÿp: Lāa chán các thiÃt bß đóng cÅt bÁo vá phÁi phù hÿp vßi công su¿t sử dāng, có nÅp đÃy che kín phÁn mang đián. Ngoài ra, có thÇ lÅp thêm thiÃt bß cháng rò đián đÇ phòng tránh các sā cá đián nguy hiÇm, đặc biát là nhÿng khu vāc ¿m °ßt.
Dây đián trong nhà phÁi đ°ÿc đặt trong áng cách đián và dùng lo¿i dây có vß bác cách đián, có tiÃt dián dây đÿ lßn đÇ dây đián không bß quá tÁi dß dÁn đÃn chÃp cháy. - Vß trí lÅp đặt cÁu dao, cÁu chì, công tÅc, ổ đián: ĐÇ đÁm bÁo an toàn khi sử dāng đián trong m¿ng đián sinh ho¿t, vß trí tÿ đián, cÁu dao, cÁu chì, công tÅc, ổ cÅm đián đặt ã n¢i cao ráo, đÁm bÁo thuÃn tián khi sử dāng, sửa chÿa. Đái vßi khu vāc có tr¿ nhß hoặc n¿m trong vùng có thÇ bß ngÃp n°ßc cÁn đặt cao h¢n nÅn và sàn nhà ít nh¿t 1,4 mét. Tủ điện có nắp đậy che kín phần mang điện - Giÿ khoÁng cách an toàn vßi nguồn đián: Không ch¿m vào chß đang có đián nh°: ổ cÅm đián, cÁu dao, cÁu chì không có nÅp đÃy, chß nái dây, dây đián trÁn& đÇ không bß đián giÃt.
Khi sử dāng các thiÃt bß đián cÁm tay nh°: máy khoan, máy mài& cÁn đeo găng tay cách đián đÇ không bß đián giÃt khi thiÃt bß rò đián. - Tránh xa n¢i đián thà nguy hiÇm: T¿i nhÿng n¢i có đ°áng dây trung thÃ, cao thà đi qua cÁn phÁi đÁm bÁo giÿ khoÁng cách an toàn đÇ tránh hián t°ÿng phóng đián cao áp dÁn đÃn hÃu quÁ nghiêm tráng. T¿i nhÿng n¢i đián cao thà nguy hiÇm cÁn có các tín hiáu thông báo nh°: đèn tín hiáu, biÇn báo nguy hiÇm và hàng rào đÇ đÅ phòng có ng°ái vô ý tiÃp xúc. - Tránh sử dāng thiÃt bß đián khi đang s¿c: Không vừa sử dāng vừa s¿c đián tho¿i, túi s°ãi,&.
Khi s¿c xong thì cÁn rút khßi nguồn đián đÇ tránh cháy nổ, gây nguy hiÇm cho tr¿ nhß khi vô tình nghßch tßi. Cháy nổ khi vừa s¿c vừa sử dụng các thiết bị công nghệ - Khi lÅp đặt thiÃt bß đián trong sinh ho¿t: 7 Không lÅp đặt các thiÃt bß đián ã nhÿng n¢i ¿m °ßt, ngÃp n°ßc. Không đÇ trang thiÃt bß đián phát nhiát ã gÁn đồ vÃt dß cháy nổ. TiÃn hành nái đ¿t vß kim lo¿i cho các thiÃt bß dùng đián nh°: máy lác n°ßc, tÿ l¿nh, bÃp đián, máy giặt, bình nóng l¿nh& đÇ phòng tránh các tr°áng hÿp rò đián, chÃp cháy.
- Khi kiÇm tra há tháng đián: Th°áng xuyên kiÇm tra đ°áng dây, các thiÃt bß đóng cÅt, bÁo vá đián nh°: cÁu dao, cÁu chì, công tÅc, ổ cÅm, các thiÃt bß sử dāng đián trong nhà. Bên c¿nh đó, ngÅt nguồn đián các thiÃt bß khi không sử dāng đÇ đÅ phòng cháy nổ, chÃp đián. Trong tr°áng hÿp dây dÁn đián bß đÿt, tróc cách đián hay các thiÃt bß, đồ dùng đián bß h° hßng cÁn phÁi thay thà hoặc sửa chÿa mßi đ°ÿc tiÃp tāc sử dāng. - Khi ngÃp n°ßc, trái m°a to, có s¿m sét: Trong nhÿng tr°áng hÿp này, cÁn phÁi nhanh chóng tách cáp an-ten ra khßi tivi đÇ tránh sét lan truyÅn, ngÅt đián các thiÃt bß nh°: tivi, máy tính,& NÃu bß ngÃp n°ßc, m°a bão làm tác mái, đổ t°áng,& cÁn cÅt cÁu dao đián đÇ đÁm bÁo an toàn.
CÁn đi ÿng cách đián khi tiÃn hành đóng mã cÁu dao cÿa bÁng phân phái đián. Tay °ßt hoặc nhiÅu mồ hôi thì không đ°ÿc phép đóng mã cÁu dao. - BÁo trì thiÃt bß đián đßnh kỳ: Th°áng xuyên kiÇm tra, sửa chÿa, thay thà ngay nÃu thiÃt bß h° hßng đÇ không dÁn đÃn nhÿng nguy hiÇm, rò đián gây đián giÃt cháy nổ. Thường xuyên kiểm tra và bÁo hành thiết bị điện 1.
Các nguyên tắc an toàn khi sửa chữa điện - KiÇm tra, xem xét thÃt kā nhÿng nguyên nhân gây h° hßng thiÃt bß đián đÇ đ°a ra ph°¢ng pháp sửa chÿa thích hÿp.