Giáo trình thực tập động cơ 2 ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô - Trường Cao đẳng Kỹ thuật Lý Tự Trọng

Giáo trình thực tập động cơ 2 cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên ngành cơ khí, giúp nâng cao khả năng thực hành và hiểu biết.

• Tác giả: Th.S Triệu Phú Nguyên
• Trường học: Trường Cao Đẳng Kỹ Thuật Lý Tự Trọng
• Chuyên ngành: Công Nghệ Kỹ Thuật Ô Tô
• Đề tài: Giáo Trình Thực Tập Động Cơ 2
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Nhận định các chỉ tiết trong hệ thống nhiên liệu sử dụng bộ chế hoà khí trên động cơ Xăng
• 2. Kiểm tra, sửa chữa đường ống, bơm xăng, lọc xăng
• 3. Kiểm tra, sửa chữa bộ chế hoà khí
• 4. Nhận định các chỉ tiết trong hệ thống nhiên liệu sử dụng phun xăng điện tử
• 6. Xác định các chân ra của các cảm biến trong hệ thống phun xăng điện
• 7. Đánh giá giá trị của các cảm biến trong hệ thống phun xăng điện tử
• 8. Thực hiện mạch điều khiển phun xăng điện tử
• 9. Chân đoán, tìm phá, sửa chữa hệ thống phun xăng điện tử
• 10. Nhận định hệ thống đánh lửa (loại tiếp điểm) trên động cơ
• 11. Thực hiện mạch đánh lửa (loại tiếp điểm) trên động cơ
• 12. Kiểm tra, điều chỉnh góc đánh lửa trên động cơ
• 13. Nhận định hệ thống đánh lửa bán dẫn trên động cơ
• 14. Thực hiện mạch đánh lửa bán dẫn trên động cơ
• 15. Bảo dưỡng động cơ

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình thực tập động cơ 2 cho sinh viên

Giáo trình thực tập động cơ 2 cho sinh viên là học phần cốt lõi trong chương trình đào tạo ngành công nghệ kỹ thuật ô tô. Tài liệu kế thừa nền tảng lý thuyết từ môn động cơ đốt trong và kỹ năng cơ bản từ học phần thực tập động cơ 1. Trọng tâm của tài liệu tập trung vào các hệ thống điện động cơ hiện đại. Sinh viên được tiếp cận phương pháp sửa chữa từ các hãng xe lớn như Toyota, Ford và Isuzu. Toàn bộ chương trình được cấu trúc thành 15 bài thực tập chi tiết. Mỗi bài học được thiết kế tương ứng với một buổi học thực tế tại xưởng. Cách phân chia này tạo điều kiện thuận lợi cho công tác giảng dạy của giảng viên. Sinh viên dễ dàng tiếp thu kiến thức và rèn luyện kỹ năng thực hành theo từng bước. Tài liệu chú trọng chuẩn hóa thao tác kỹ thuật trên thiết bị sẵn có. Điều này giúp nâng cao năng lực tay nghề cho kỹ thuật viên tương lai. Sinh viên hình thành tác phong công nghiệp ngay từ giảng đường.

1.1. Mục tiêu đào tạo chuyên môn

Môn học trang bị năng lực chẩn đoán và khắc phục sự cố điện động cơ. Sinh viên nhận diện chính xác các chi tiết trong hệ thống cung cấp nhiên liệu. Các bài thực hành giúp làm chủ quy trình kiểm tra bơm xăng và kim phun. Người học thành thạo cách sử dụng đồng hồ đo điện đa năng. Khả năng đọc sơ đồ mạch điện được rèn luyện liên tục. Sinh viên xác định nhanh chóng chân giắc tín hiệu của các cảm biến. Việc phân tích dữ liệu điện áp giúp định vị hư hỏng chính xác. Mục tiêu cuối cùng là hoàn thiện kỹ năng sửa chữa độc lập. Sinh viên tự tin thực hiện các công việc bảo dưỡng định kỳ trên ô tô. Kỹ năng tư duy logic kỹ thuật được phát triển bền vững.

1.2. Cấu trúc 15 bài thực hành

Chương trình 15 bài được chia theo ba mảng kiến thức lớn. Mảng đầu tiên gồm ba bài về bộ chế hòa khí cơ truyền thống. Người học thực hành tháo rã và phục hồi chi tiết cơ khí. Mảng thứ hai gồm sáu bài chuyên sâu về phun xăng điện tử. Sinh viên khảo sát cảm biến và đấu nối hộp điều khiển ECU. Các bài tập mô phỏng pan bệnh thực tế giúp nâng cao tay nghề. Mảng thứ ba gồm năm bài về hệ thống đánh lửa động cơ. Nội dung bao quát từ loại tiếp điểm má vít đến bán dẫn không tiếp điểm. Bài cuối cùng tổng kết bằng quy trình bảo dưỡng động cơ toàn diện. Sự liên kết này tạo lộ trình học tập khoa học và mạch lạc.

II. Khó khăn từ giáo trình thực tập động cơ 2 cho sinh viên

Việc tiếp cận giáo trình thực tập động cơ 2 cho sinh viên đối mặt với nhiều thách thức lớn. Điện động cơ là lĩnh vực chứa đựng hàm lượng kỹ thuật cao. Nhiều sinh viên gặp trở ngại khi chuyển từ cơ khí thuần túy sang điện tử. Các khái niệm về xung tín hiệu và mạch điều khiển thường gây nhầm lẫn. Việc đọc sai sơ đồ mạch điện dễ dẫn đến tình trạng chập cháy linh kiện. Thiết bị thực hành tại xưởng thường có mức độ hao mòn nhất định qua thời gian. Sai số cơ khí và biến động tín hiệu gây khó khăn cho việc phân tích lỗi. Nhiều sinh viên thiếu kỹ năng sử dụng dụng cụ đo chuyên dụng. Các lỗi thao tác khi bóp đường ống xăng hoặc đo điện trở thường xuyên xảy ra. Áp lực an toàn cháy nổ trong khu vực xưởng thực hành luôn ở mức cao. Hóa chất và nhiên liệu bay hơi tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn lao động. Nếu sinh viên thiếu tập trung, sự cố hỏng hóc thiết bị sẽ khó tránh khỏi. Quá trình tự học đòi hỏi tư duy phân tích hệ thống rất nghiêm túc.

2.1. Nhầm lẫn mạch phun xăng điện tử

Hệ thống phun xăng điện tử có mật độ dây dẫn rất dày đặc. Sinh viên chưa quen việc dò tìm chân giắc hộp điều khiển động cơ. Các chân tín hiệu cảm biến nhiệt độ nước hoặc vị trí bướm ga dễ nhầm lẫn. Việc cắm sai nguồn cấp vào chân cảm biến gây hỏng mạch bên trong. Thao tác đo điện trở cuộn dây kim phun thường bị đo sai thang đo. Đồng hồ vạn năng cài đặt sai chế độ dẫn đến kết quả sai lệch. Sinh viên thường bỏ qua bước ngắt khóa điện trước khi đo điện trở. Hậu quả là cầu chì bảo vệ hệ thống liên tục bị đứt. Kỹ năng tư duy logic và kiểm tra từng bước chưa được rèn luyện kỹ lưỡng.

2.2. Khó khăn khi cân chỉnh góc đánh lửa

Cân chỉnh thời điểm đánh lửa là bài toán kỹ thuật phức tạp. Người thực hiện phải quan sát chuẩn xác dấu đánh lửa trên puly trục khuỷu. Việc sử dụng đèn chớp chuyên dụng đòi hỏi sự tập trung cao độ. Khói xả và tiếng ồn động cơ gây mất tập trung trong xưởng. Các bộ chia điện loại má vít thường bị mòn cơ học theo thời gian. Khe hở tiếp điểm không đúng tiêu chuẩn làm sai lệch góc ngậm điện. Động cơ xuất hiện hiện tượng nổ sớm hoặc giật cục khi tăng tốc. Sinh viên thường lúng túng khi xoay thân bộ chia điện để lấy góc sớm. Thao tác siết bu lông khóa bộ chia điện thiếu lực làm góc bị lệch trở lại.

III. Giải pháp học giáo trình thực tập động cơ 2 cho sinh viên

Phương pháp học tập khoa học giúp nâng cao hiệu quả tiếp thu giáo trình thực tập động cơ 2 cho sinh viên. Sinh viên cần chủ động nghiên cứu kỹ sơ đồ mạch điện trước khi đến xưởng. Việc ghi chép các thông số tiêu chuẩn của cảm biến là bước đệm then chốt. Trong buổi thực hành, quy trình an toàn lao động phải đặt lên hàng đầu. Kỹ thuật viên cần ngắt cọc âm ắc quy khi tiến hành tháo lắp cụm chi tiết điện. Thao tác kiểm tra áp suất nhiên liệu đòi hỏi tuân thủ đúng trình tự kỹ thuật. Khi bóp ống xăng hồi, người thao tác phải giữ chặt đồng hồ đo áp lực. Giá trị áp suất nhiên liệu đạt chuẩn dao động từ 2,7 đến 3,1 kg/cm2. Đối với bơm xăng hỏng, nguyên tắc cơ bản là thay mới hoàn toàn, không sửa chữa. Sinh viên nên làm việc theo nhóm nhỏ để hỗ trợ quan sát lẫn nhau. Sự trao đổi giữa các thành viên giúp phát hiện lỗi sai kịp thời. Việc ghi nhận dữ liệu vào bảng kiểm tra giúp củng cố kiến thức chẩn đoán pan.

3.1. Quy trình đo kiểm áp suất nhiên liệu

Quy trình đo áp suất nhiên liệu yêu cầu thiết bị đo chính xác. Người thực hành tiến hành lắp đồng hồ đo tại ống phân phối. Khóa điện được bật để bơm hoạt động nhưng chưa nổ máy. Đồng hồ đo phải chỉ mức áp suất ổn định từ 2,7 đến 3,1 kg/cm2. Tiếp theo, kỹ thuật viên tiến hành bóp đường ống hồi nhiên liệu. Áp suất vọt lên khoảng 3,5 đến 6 kg/cm2 chứng tỏ bơm xăng tốt. Nếu không có áp suất, cần đo điện áp nguồn cấp 12V tại giắc cắm. Khi có điện áp 12V, kỹ thuật viên đo tiếp điện trở mô tơ bơm. Điện trở tiêu chuẩn giữa hai cực bơm phải nằm trong khoảng 0,5 đến 3 ôm. Mọi giá trị bất thường đều cần thay thế chi tiết ngay.

3.2. Phương pháp chẩn đoán pan bệnh đánh lửa

Chẩn đoán hệ thống đánh lửa đòi hỏi phương pháp loại trừ tuần tự. Người học kiểm tra nguồn điện cấp đến cuộn biến áp đánh lửa bobin. Bước tiếp theo là đo thông mạch và điện trở cuộn sơ cấp. Thiết bị đo điện trở cuộn thứ cấp giúp phát hiện ngắn mạch âm ỉ. Đối với hệ thống bán dẫn, tín hiệu cảm biến vị trí cốt máy rất quan trọng. Sinh viên sử dụng máy hiện sóng để quan sát dạng xung phát ra. Khi phát hiện xung vuông đều đặn, IC đánh lửa được xác định hoạt động tốt. Ngược lại, việc mất xung báo hiệu cảm biến hoặc dây dẫn bị đứt. Kỹ thuật loại trừ từng nhánh giúp khoanh vùng hỏng hóc trong thời gian ngắn nhất.

IV. Ứng dụng thực tế giáo trình thực tập động cơ 2 cho sinh viên

Giáo trình thực tập động cơ 2 cho sinh viên mang lại giá trị thực tiễn rất cao. Tài liệu thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết giảng đường và công việc thực tế. Sinh viên hoàn thành chương trình có thể đảm nhận ngay vị trí kỹ thuật viên. Các trạm dịch vụ ủy quyền của Toyota, Ford hay Isuzu luôn cần nhân sự vững tay nghề. Khả năng làm chủ hệ thống phun xăng và đánh lửa tạo lợi thế cạnh tranh lớn. Người học biết cách thao tác độc lập, cẩn trọng và chuẩn xác theo cẩm nang bảo dưỡng. Kỹ năng vận hành thiết bị đo lường giúp hạn chế tối đa sai hỏng khi sửa xe. Môi trường gara hiện đại đòi hỏi tốc độ chẩn đoán pan bệnh nhanh chóng. Kiến thức từ giáo trình tạo tiền đề vững chắc cho việc học tiếp công nghệ xe hybrid và xe điện. Sự am hiểu bản chất điều khiển động cơ đốt trong luôn là nền tảng cốt lõi của ngành cơ khí ô tô. Học phần này định hình tư duy nghề nghiệp chuyên nghiệp cho sinh viên kỹ thuật.

4.1. Cơ hội việc làm tại xưởng bảo dưỡng

Thị trường bảo dưỡng ô tô luôn khát nhân lực am hiểu hệ thống điện động cơ. Sinh viên tốt nghiệp nắm chắc kỹ năng thực tế sẽ nhanh chóng trúng tuyển. Các công việc như kỹ thuật viên chẩn đoán hoặc bảo dưỡng nhanh có mức thu nhập tốt. Môi trường làm việc chuyên nghiệp tạo điều kiện thăng tiến lên cố vấn dịch vụ. Kỹ năng thực tập giúp sinh viên nhanh chóng hòa nhập với thiết bị hiện đại. Doanh nghiệp không phải tốn thời gian và chi phí đào tạo lại từ đầu. Sự thành thạo về dụng cụ cầm tay và máy chẩn đoán là điểm cộng nổi bật. Đây là bệ phóng quan trọng giúp xây dựng sự nghiệp bền vững trong ngành công nghiệp ô tô.

4.2. Khả năng thích ứng công nghệ mới

Công nghệ động cơ ô tô không ngừng biến đổi và hoàn thiện mỗi ngày. Hệ thống phun xăng trực tiếp và điều khiển van biến thiên ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, nguyên lý điều khiển mạch điện tử vẫn giữ nguyên các giá trị cốt lõi. Nền tảng từ giáo trình thực tập động cơ 2 giúp sinh viên thích ứng linh hoạt. Người học tự tin tiếp thu công nghệ điều khiển điện tử trên dòng xe hybrid hiện đại. Kỹ năng phân tích tín hiệu cảm biến trở thành công cụ đắc lực trên mọi dòng xe. Sinh viên rèn luyện tinh thần tự học và cập nhật tài liệu kỹ thuật quốc tế. Đây là chìa khóa then chốt để không bị tụt hậu trong kỷ nguyên số hóa ô tô.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Thực tập động cơ 2 do Thạc sĩ Triệu Phú Nguyên chủ biên, được lưu hành nội bộ tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật Lý Tự Trọng TP. Hồ Chí Minh, phục vụ đào tạo sinh viên bậc cao đẳng ngành Công nghệ Kỹ thuật Ô tô. Trong chương trình đào tạo chuẩn 3 năm của ngành, cấu trúc khối kiến thức động cơ được phân bổ qua bốn học phần nối tiếp: học phần lý thuyết Động cơ đốt trong (nghiên cứu động cơ xăng và Diesel), học phần Thực tập động cơ 1 (rèn luyện kỹ năng tháo, ráp, kiểm tra, sửa chữa cơ khí tổng quát), học phần Thực tập động cơ 2 và học phần Thực tập động cơ Diesel. Giáo trình Thực tập động cơ 2 đảm nhiệm trọng tâm đào tạo thực hành các hệ thống điện động cơ xăng, bao gồm hệ thống cung cấp nhiên liệu sử dụng bộ chế hòa khí, hệ thống phun xăng điện tử (EFI) và hệ thống đánh lửa.

Mục tiêu học tập của giáo trình hướng tới việc trang bị cho người học chuẩn đầu ra thực hành: nhận diện chính xác các chi tiết cơ khí và cảm biến điện từ; vẽ và phân tích sơ đồ khối hệ thống nhiên liệu thực tế; kiểm tra, bảo dưỡng và xử lý sự cố trên đường ống, bơm xăng, bộ lọc, bộ chế hòa khí; đo kiểm giá trị cảm biến, đấu nối các mạch điều khiển và thực hiện quy trình chẩn đoán mã lỗi hệ thống điều khiển động cơ; đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt quy định an toàn lao động trong xưởng sửa chữa ô tô.

Giáo trình được thiết kế theo cấu trúc mô-đun gồm 15 bài thực tập độc lập. Mỗi bài được xác định khối lượng công việc tương ứng với một buổi học thực hành tại xưởng. Điểm đặc thù của tài liệu là nội dung biên soạn dựa trên cơ sở kết hợp dữ liệu kỹ thuật từ cẩm nang sửa chữa của các nhà sản xuất xe hơi lớn như Toyota, Ford, Isuzu, giáo trình chuyên ngành Cơ khí Động lực của Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh và cơ sở vật chất, mô hình thiết bị sẵn có tại Khoa Động lực - Trường Cao đẳng Kỹ thuật Lý Tự Trọng TP. Hồ Chí Minh.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc giáo trình gồm 15 bài thực tập, được phân bổ theo trình tự công nghệ từ cơ khí truyền thống đến điều khiển điện tử:

1. Hệ thống nhiên liệu bộ chế hòa khí (Bài 1 đến Bài 3): Khảo sát cấu tạo thùng xăng, bộ lọc than hoạt tính (charcoal canister), đường ống dẫn và hồi nhiên liệu, các loại lọc gió (loại khô, thấm dầu, xoáy lốc chứa dầu). Tiến hành quy trình kiểm tra đường ống (dùng dao cắt, dụng cụ SST loe ống), kiểm tra bảo dưỡng bơm xăng cơ khí (độ kín van nạp, van thoát, màng bơm, phốt chặn nhớt) và bơm điện (đo điện áp 12V, kiểm tra rờ-le 4 chân/5 chân bằng đồng hồ VOM, đo áp suất đạt 4–6 kg/cm², lưu lượng 0,47 lít/30 giây). Tháo rã toàn bộ chi tiết bộ chế hòa khí: buồng phao, van kim (pointu), pít-tông mạch làm đậm, bộ điều khiển bướm gió (bộ OVCV, bướm gió mở tự động với cuộn sấy 1,7–1,9 $\Omega$ ở 20°C, bướm gió mở một phần), bộ bướm ga thứ cấp DP, bơm tăng tốc, bơm phụ AAP; kiểm tra và hiệu chỉnh các mạch xăng: mạch khởi động, mạch cầm chừng, mạch chuyển tiếp, mạch tăng tốc, mạch chính và mạch phụ trội/tiết kiệm.
2. Hệ thống nhiên liệu phun xăng điện tử (Bài 4 đến Bài 9): Nhận diện cụm linh kiện EFI gồm thùng xăng, bơm điện đặt trong/ngoài thùng (áp suất bơm 3,5–6,0 kg/cm²), lọc xăng vỏ sắt chịu áp lực, ống phân phối, bộ dập dao động, bộ ổn định áp suất (điều áp duy trì 2,7–3,1 kg/cm²), kim phun chính và kim phun khởi động lạnh. Thực hiện kiểm tra bơm xăng qua giắc nối kiểm tra (Toyota nối +B với Fp, Ford Laser 91–92 nối F/P với GND, Ford Telstar/Corsair 2.0 89–92 xoay On trễ 3 giây, Mazda 121 93–95 nối F/P với GND). Đo điện trở cuộn dây bơm (0,5–3 $\Omega$), gá đồng hồ đo áp lực nhiên liệu. Xác định sơ đồ chân giắc cảm biến, đo kiểm giá trị điện trở/điện áp cảm biến, đấu nối hoàn chỉnh mạch điều khiển và tiến hành chẩn đoán, tìm pan hư hỏng trên hệ thống EFI.
3. Hệ thống đánh lửa động cơ (Bài 10 đến Bài 14): Khảo sát và đấu nối mạch đánh lửa sử dụng tiếp điểm (loại má vít cơ khí); thực hiện kiểm tra và cân chỉnh góc đánh lửa sớm bằng thiết bị đo chuyên dùng. Sau đó chuyển tiếp sang nhận định cấu tạo, đo kiểm linh kiện bán dẫn (transistor) và hoàn thiện mạch đánh lửa điện tử không tiếp điểm.
4. Bảo dưỡng động cơ (Bài 15): Quy chuẩn các bước kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ các hệ thống liên quan trên động cơ xăng.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Nội dung xây dựng hệ thống lý thuyết kỹ thuật ứng dụng chặt chẽ:

• Nguyên lý thủy lực và hòa khí: Quy luật tạo chân không qua họng khuếch tán venturi ở bộ chế hòa khí; nguyên lý cân bằng áp suất nhiên liệu buồng phao; cơ chế điều áp nhiên liệu bằng màng lò xo và độ chân không đường ống nạp trong hệ thống EFI.
• Nguyên lý mạch điện và linh kiện điều khiển ô tô: Cấu trúc mạch cấp nguồn 12VDC; nguyên lý đóng mở rờ-le điện từ; đặc tính nhiệt điện trở của cuộn dây sấy tự động bướm gió; tín hiệu kích mở kim phun và cảm biến điện từ; cơ chế đóng ngắt dòng điện sơ cấp bô-bin bằng tiếp điểm cơ khí và transistor công suất.
• Tiêu chuẩn kỹ thuật bảo dưỡng: Quy chuẩn tháo rã cơ khí từ ngoài vào trong, thay thế bắt buộc gioăng đệm chữ O khi lắp ghép, định kỳ thay thế phần tử lọc giấy (20.000 km) và lọc nhiên liệu EFI (40.000 km).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật chuyên môn: Thao tác sử dụng dụng cụ chuyên dùng SST để loe ống dẫn kim loại; kỹ thuật xoáy rà mặt côn van kim pointu bằng cát xoáy nhuyễn; kỹ năng uốn đường ống nhiên liệu nhựa tổng hợp; thao tác gá lắp đồng hồ đo áp suất chuyên dụng trên ống phân phối hoặc đầu lọc xăng.
• Kỹ năng đo đạc và phân tích: Sử dụng đồng hồ vạn năng VOM đo điện áp nguồn, đo điện trở thông mạch của rờ-le, bơm điện và cảm biến; quan sát bọt khí kiểm tra độ kín của phao xăng trong nước nóng; phân tích đối chiếu thông số áp suất hệ thống (2,7–3,1 kg/cm²) và áp suất bơm (3,5–6,0 kg/cm²).
• Kỹ năng thực hành giải quyết sự cố: Khả năng truy vết đường dẫn nhiên liệu, đọc sơ đồ mạch điện động cơ, đấu nối cực kiểm tra trên cổng chẩn đoán xe thực tế, chẩn đoán tìm lỗi mất nguồn cấp hoặc kẹt van trên hệ thống nhiên liệu và đánh lửa.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình định hình phương pháp giảng dạy theo định hướng năng lực thực hành kỹ thuật (competency-based training). Cấu trúc mỗi bài học được tiêu chuẩn hóa theo tiến trình sư phạm gồm 3 phần bắt buộc: Mục tiêu bài học, Phương tiện - Dụng cụ - Thiết bị, và Nội dung thực hiện. Quy trình thao tác được mô tả cụ thể theo từng bước (Step-by-step), đi kèm các lưu ý an toàn kỹ thuật (như quấn giẻ chống xăng bắn tóe khi xả áp, dùng vải sạch bịt cổ hút đường nạp tránh dị vật rơi vào xy-lanh).

Hệ thống bài tập thực hành được gắn trực tiếp với thiết bị xưởng thực tế tại Khoa Động lực: các cụm động cơ rời như Magnum, Mitsubishi, Orion; các dòng động cơ Toyota mã 3S-FE, 4A-FE, Toyota Camry 3.0; cùng các phương tiện hoàn chỉnh như xe Jeep, xe Toyota. Thay vì phân tích tình huống giả định trên lý thuyết, giáo trình đưa ra các bài tập kiểm tra hư hỏng thật: xử lý hiện tượng ngợp xăng do mòn van kim, kiểm tra thủng màng bơm tăng tốc, thông tắc các gíc-lơ chính và phụ, kiểm tra tiếp điểm rờ-le bơm xăng không nhảy kim về 0 $\Omega$.

Quy trình đánh giá kết quả học tập được thực hiện thông qua công cụ Phiếu hướng dẫn thực hành (Job sheet) đi kèm sau mỗi bài. Phiếu này yêu cầu sinh viên làm việc độc lập hoặc theo tổ nhóm, trực tiếp ghi nhận và đánh dấu các tiêu chí:

1. Công tác vệ sinh công nghiệp và quan sát bề mặt bên ngoài chi tiết.
2. Nhận dạng thông số động cơ: hãng sản xuất, số lượng xy-lanh, kiểu bố trí xy-lanh (thẳng hàng hay chữ V), phương thức nạp nhiên liệu (chế hòa khí, phun xăng đơn điểm hay đa điểm), tình trạng làm việc của xe.
3. Nhật ký kiểm tra, kết quả đo đạc các thông số áp suất, điện trở thực tế so sánh với tiêu chuẩn chế tạo.
4. Vẽ lại sơ đồ khối thực tế của hệ thống trên động cơ và đối chiếu với sơ đồ nguyên lý lý thuyết.

Đối với sinh viên tự học, giáo trình đặt ra yêu cầu phải đọc trước tài liệu cẩm nang sửa chữa của từng dòng xe cụ thể đang thao tác, chuẩn bị khay đựng chi tiết riêng biệt, phân loại vít và lò xo theo cụm khi tháo rã nhằm tránh nhầm lẫn giữa các bộ phận có kết cấu tương tự.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình thể hiện tính thực tế và cập nhật thông qua các phương diện kỹ thuật:

• Tính chuyên biệt hóa học phần: Đây là tài liệu thực hành động cơ xăng đầu tiên được biên soạn hoàn chỉnh phục vụ chương trình đào tạo của Trường CĐKT Lý Tự Trọng, giải quyết bài toán chuyên biệt hóa mảng điện động cơ xăng (tách biệt rõ ràng với phần cơ khí đại tu ở Thực tập động cơ 1 và phần động cơ dầu ở Thực tập động cơ Diesel).
• Cập nhật công nghệ điều khiển điện tử: Giáo trình bắc cầu từ công nghệ cơ khí truyền thống (bộ chế hòa khí có các cơ cấu chân không OVCV, bướm gió điện, bơm tăng tốc AAP) sang công nghệ phun xăng điện tử đa điểm EFI. Cung cấp chi tiết quy trình chẩn đoán mạch điện bơm xăng trên nhiều dòng xe khác nhau giai đoạn 1989–1997 (Toyota, Ford Laser 91–92, Ford Telstar/Corsair 2.0 89–92, Mazda 121 93–95).
• Ứng dụng tiêu chuẩn công nghiệp và an toàn xưởng: Toàn bộ quy trình sửa chữa bám sát tiêu chuẩn của các xưởng bảo dưỡng dịch vụ chính hãng: sử dụng dụng cụ tháo lắp chuyên dùng SST cho gíc-lơ và đường ống, quy chuẩn thay mới toàn bộ vòng đệm gioăng chữ O và gioăng amiăng sau khi mở cụm chi tiết, thay lọc xăng giấy định kỳ sau 20.000 km và lọc xăng EFI sau 40.000 km.
• Gắn kết cấu trúc mô hình thực tế: Tài liệu được thiết kế dựa trên trang thiết bị thực tế sẵn có trong xưởng của nhà trường (động cơ Toyota dòng FE, Camry 3.0, Orion, Magnum), bảo đảm mọi nội dung hướng dẫn trên trang viết đều tương thích trực tiếp với các trạm thực hành của sinh viên.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế cho các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và kỹ thuật ô tô:

• Sinh viên chuyên ngành: Sinh viên năm thứ hai hoặc năm thứ ba đang theo học bậc Cao đẳng chuyên ngành Công nghệ Kỹ thuật Ô tô tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật Lý Tự Trọng TP. Hồ Chí Minh cũng như các trường cao đẳng kỹ thuật đào tạo cùng nhóm ngành.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học bắt buộc phải hoàn thành học phần lý thuyết Động cơ đốt trong (để nắm vững chu trình nhiệt động học, nguyên lý làm việc của động cơ xăng, góc phối khí) và học phần Thực tập động cơ 1 (đã thuần thục kỹ năng sử dụng dụng cụ cơ khí cầm tay, tháo lắp cụm chi tiết cơ khí như trục khuỷu, nắp máy, pít-tông, cơ cấu phân phối khí). Ngoài ra, sinh viên cần có kiến thức cơ bản về điện kỹ thuật để sử dụng đồng hồ đo VOM.
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy tiêu chuẩn, căn cứ vào cấu trúc 15 bài để phân chia thời lượng 15 buổi học thực xưởng; sử dụng hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật trong sách làm đáp án chấm điểm trên các Phiếu hướng dẫn thực hành.
• Kỹ thuật viên và người tự học: Phục vụ kỹ thuật viên xưởng sửa chữa ô tô, học viên các lớp sơ cấp nghề cần tài liệu tra cứu quy trình tháo rã bộ chế hòa khí, phương pháp đo áp suất hệ thống nhiên liệu hoặc cách kiểm tra nhanh hệ thống bơm xăng điện tử qua giắc chẩn đoán.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được biên soạn phục vụ trực tiếp sinh viên bậc cao đẳng khối ngành Công nghệ Kỹ thuật Ô tô đã bước vào giai đoạn học chuyên ngành, cùng các giảng viên phụ trách bộ môn thực hành động cơ và kỹ thuật viên cần tài liệu tra cứu quy trình thao tác trên các hệ thống nhiên liệu, đánh lửa động cơ xăng.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần tích lũy trước kiến thức lý thuyết về cấu tạo và nguyên lý hoạt động của động cơ đốt trong (học phần Động cơ đốt trong), kỹ năng tháo lắp cơ khí tổng quát (học phần Thực tập động cơ 1), cùng kiến thức đo đạc điện tử cơ bản (sử dụng đồng hồ vạn năng VOM đo điện áp, điện trở và kiểm tra mạch thông mạch).

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Khác với các giáo trình thuần lý thuyết, tài liệu này xây dựng dưới dạng hướng dẫn thao tác tại xưởng (Lab Manual/Job Sheet) chia làm 15 buổi học tương ứng 15 bài. Từng bước tháo rã, kiểm tra đều gắn liền với trang thiết bị thực tế (động cơ Toyota 3S-FE, 4A-FE, Magnum, Orion, Camry 3.0), tích hợp đầy đủ mẫu phiếu báo cáo thực hành cho sinh viên ngay sau mỗi bài học.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học cần kết hợp việc đọc kỹ trình tự tháo lắp trong giáo trình với việc đối chiếu trực tiếp trên mô hình hoặc động cơ thực tế. Khi thực hiện, phải tuân thủ đúng nguyên tắc: đánh dấu đường ống trước khi tháo, phân loại chi tiết theo cụm trên khay chứa, tuân thủ an toàn phòng cháy chữa cháy đối với xăng và dùng phiếu hướng dẫn để ghi chép đầy đủ các thông số đo kiểm.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Tài liệu được xây dựng bổ trợ trực tiếp bởi các cẩm nang sửa chữa (Repair Manual/Service Manual) của các hãng xe Toyota, Ford, Isuzu, Mazda; hệ thống giáo trình chuyên ngành Cơ khí Động lực của Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh; cùng danh mục thiết bị và động cơ thực tế tại xưởng thực hành Khoa Động lực - Trường CĐKT Lý Tự Trọng TP. Hồ Chí Minh.

---

Kết luận

Giáo trình Thực tập động cơ 2 do Th.S Triệu Phú Nguyên biên soạn cung cấp một quy trình thực hành có tính ứng dụng cao, chuẩn hóa việc chẩn đoán, tháo lắp, đo kiểm và bảo dưỡng hệ thống cung cấp nhiên liệu (bộ chế hòa khí, phun xăng điện tử) và hệ thống đánh lửa động cơ xăng.

Sau khi hoàn thành 15 bài thực tập trong giáo trình, lộ trình học tập tiếp theo của người học là chuyển tiếp sang học phần Thực tập động cơ Diesel (nghiên cứu hệ thống xông máy, hệ thống điều khiển phun dầu điện tử Common Rail) và các mô-đun Điện thân xe, Thực tập gầm ô tô. Để hoàn thiện năng lực chẩn đoán, sinh viên được khuyến nghị kết hợp tra cứu sổ tay kỹ thuật chuyên sâu của các dòng động cơ Toyota, Ford, Isuzu và sơ đồ mạch điện động cơ tiêu chuẩn được lưu hành tại xưởng thực hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Mục lục Bài thực tập số 1: Nhận định các chỉ tiết trong hệ thống nhiên liệu sử dụng bộ chế hoà khí trên động cơ Xăng,. wl Bài thực tập số 2: Kiểm tra, sửa chữa đường ống, bơm xăng, lọc xăng.- 7 Bài thực tập số 3: Kiểm tra, sửa chữa bộ chế hoà khí. LỀ1111 1101 41H HH HH HH, 19 Bài thực tập số 4: Nhận định các chỉ tiết trong hệ thống nhiên liệu sử đụng phun xăng điện tử " Bài thực tập số 6: Xác định các chân ra của các cảm biến trong hệ thống phun xăng điện ẨỬ cu. ng HT T HT HH TH HH TH TT HT Tà HT HT T111 51111101 11x vy 59 Bài thực tap s6 7: Do kiém giá trị của các cảm biến trong hệ thống phun xăng điện tử.

67 Bài thực tập số 8: Thực hiện mạch điều khiển phun xăng điện tử.--cccccec 85 Bài thực tập số 9: Chân đoán, tim pan, sửa chữa hệ thống phun xăng điện tử. 95 Bài thực tập số 10: Nhận định hệ thống đánh lửa (loại tiếp điểm) trên động cơ. 109 Bài thực tập số 11: Thực hiện mạch đánh lửa (loại tiếp điểm) trên động cơ. " 113 Bài thực tập số 12: Kiểm tra, điều chỉnh góc đánh lửa trên động cơ.

123 Bài thực tập số 13: Nhận định hệ thống đánh lửa bán dẫn trên động cơ. 129 Bài thực tập số 14: Thực hiện mạch đánh lửa bán dẫn trên động cơ. Bài thực tập số 15: Bảo dưỡng động cơ.5s- 22t E11 111cc Tài liệu tham khảo .--- c6 11H 1E H1 TT 1111111551115 5151111111511112TET1 SE SE Tre. Giáo trình thực tập động cơ 2 Bài thực tập số 1: Nhân định các chỉ tiết trong HTNL sử dụng BCHK trên động cơ xăng BAI THUC TAP SO 1 NHAN BINH CAC CHI TIET TRONG HE THONG NHIEN LIEU SU DUNG BO CHE HOA KHi TREN DONG CO XANG 1.1 MUC TIEU Sau khi học xong bài thực tập này Sinh viên: - Nhận định được các chỉ tiết trong hệ thống nhiên liệu (HTNL,) sử dụng bộ chế hoà khí (BCHK) trên động cơ xăng; : - Vẽ được sơ đồ khối hệ thống cung cắp nhiên liệu thực tế của các động cơ; - An toàn lao động trong xưởng sửa chữa ô tô.2 PHƯƠNG TIỆN - DỤNG CỤ - THIẾT BỊ - Động cơ Magnum, Mitsubishi, Orion, xe Jeep, xe Toyota; ~ Giẻ lau, dụng cụ sửa chữa ô tô thích hợp.3 NỘI DUNG THỰC HIỆN 1.1 Nhận định các chỉ tiết trong hệ thống bon ioe thùng xăng Fuel tank t Carburetor chế hòa khí MT Fuel line Fuel emission line Fuel pump : : Fuel return line bom xang Gác ống Bộ lọc hơi xăng dẫn xăng Charcoal canister Hình 1.1 Vị trí các chỉ tiết trong hệ thống Giáo trình Thực tập động cơ 2 Trang 1 Bài thực tập số 1: Nhận định các chỉ tiết trong HTNL sử dụng BCHK trên động cơ xăng 1.1 Thùng xăng Ống thông khí ằ Đường hôi Đường nhiên Từ BCHKhoặc cự Tới bộ lọc bơm xăng nhiên liệu new sninh hơi xăng ¬ Tới BCHK Ÿ4———Nút thảo Tam ngăn Bộ phận đo mức nhiên liệu Hình 1.2 Lọc xăng ~ Từ thùng F2 nhiên liệu Tới bơm eo) nhiên liệu Phần tử lọc Hình 1.3 Lọc xăng Giáo trình Thực tập động cơ 2 Trang 2 Bài thực tập số 1: Nhân định các chỉ tiết trong HTNL sử dụng BCHK trên đông cơ xăng 1.5 Bơm xăng loại bằng điện 1.4 Bộ chế hoà khí Hình 1.6 Bộ chế hoà khí Giáo trình Thực tập động cơ 2 Trang 3 Bài thực tập số 1: Nhân đinh các chỉ tiết trong HTNL sử dụng BGHK trên đông cơ xăng 1.5 Bộ lọc than hoạt tính 'Thùng nhiên liệu Hộp than Hoạt tính “Than hoạt tính —_— Ấp suất không khí — Hơi nhiên liệu Hình 1.7 Bộ lọc than hoạt tính 1.6 Lọc gió {Phan tt loc ENG loc khi 2Loc gió loại khô Gió đã lọc sạch bụi Hình 1.8 Lọc gió loại thấm dầu Giáo trình 'Thực tập động cơ 2 Trang 4 Bài thực tập số 1: Nhân định các chỉ tiết trong HTNL sử dụng BCHK trên động cơ xăng v Lọc gió loại chứa dau lọc gió loại xoáy lốc.9 Lọc gió loại chứa dầu, xoáy lốc 1.7 Vẽ sơ đồ khối hệ thống nhiên Hệu thực tế trên xe 'Thùng nhiên liệu Đường ống Lọc nhiên liệu Đường hổi nhiên ñiệu——|Bơm nhiên liệu Không khí 59 chế hoà khí VG § thu héi hoi HC! ường ống nạp Hình 1.10 Sơ đồ khối hệ thống nhiên liệu lý thuyết © _ Vẽ sơ đồ khối hệ thống nhiên liệu và so sánh với sơ đề lý thuyết Giáo trình Thực tập động cơ 2 Trang 5 Bài thực tập số 1: Nhận định các chỉ tiết trong HTNL sử dụng BGHK trên đông cơ xăng PHIẾU HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH Ngày: Lớp: Nhóm: Tổ: Tên thành viên: Tên bài: Tên chỉ tiết: Ký hiệu: 1.

Vệ sinh — Quan sat - Ding gié vé sinh bên ngoài chỉ tiết -___ Quan sát bên ngoài động cơ, tìm hiểu hệ thống nhiên liệu 2. Ghi nhận đặc điểm và tình trạng bên ngoài 2. Đặc điểm động cơ - Hãng XG:. LH HH HH HH HH HH HH HH Ty bees SO xy lamas eee cccccssecssseessussseccccssesessecesssessneesssesssnevsssssnvessastveesssssenseeeve 2.

Tinh trang - Xe còn sử dụng được không?. cớ : - Động cơ còn đầy đủ các hệ thống, còn hoạt động được không?. Nhận định các chỉ tiết trong hệ thống nhiên liệu 3. Nhận định các chỉ tiết - Ghỉ nhận lại hình đáng các chỉ tiết, xác định vị trí lắp đặt 3.

Vẽ sơ đồ thực tế ~ Vẽ sơ đồ thực tế và so sánh với sơ đồ lý thuyết Giáo trình Thực tập động cơ 2 Trang 6 Bài 2.1 thực tập số 2: Kiểm tra, sửa chữa đường ống, bơm xăng, lọc xăng BAI THUC TAP SO 2 KIEM TRA, SUA CHUA BUONG ONG, BOM XANG, LỌC XĂNG MỤC TIÊU Sau khi học xong bài thực tập này Sinh viên: 2.1 Kiếm tra, sửa chữa đường ống dẫn xăng - Kiểm tra được đường ống dẫn xăng, lọc xăng, bơm xăng; - Sửa chữa được đường ống dẫn xăng, bơm xăng. - An toàn lao động trong xưởng sửa chữa ôtô. PHƯƠNG TIỆN - DỤNG CỤ - THIẾT BỊ - Động cơ Magnum, Mitsubishi, Orion, xe Jeep, xe Toyota; lọc xăng, bơm xăng rời; - Giẻ lau, xăng; - Tô-vít dẹp, ba-ke các kích cỡ; - Dụng cụ sửa chữa ô tô thích hợp; NỘI DUNG THỰC HIỆN Hình 2.1 Kiểm tra đường ống -_ Bước l: Kiểm tra sự rò rỉ nơi đường ống, ở các khớp nối và đầu đường ống -_ Bước 2: Tháo kiểm tra sự ăn khớp của các khớp nối Giáo trình Thực tập động cơ 2 Trang 7 Bài thực tập số 2: Kiểm tra, sửa chữa đường ống, bơm xăng, lọc xăng Hình 2.2 Tháo, lắp kiểm tra khớp nối - Chú ý: khi tháo thì phải quấn giẻ xung quanh tránh để xăng văng lung tung nguy hiém Hinh 2. Dat gié bén duéi khi tháo - _ Bước 3: Sửa chữa đường ống theo các chi dẫn hình bên đưới Giáo trình Thực tập động cơ 2 Trang 8 Bài thực tập số 2: Kiểm tra, sửa chữa đường ống, bơm xăng, lọc xăng Ống mới cắt Kim loại thừa 1.

Xoay tròn dao cắt ống 2. Loại bỏ các gờ 14. Uốn ống dẫn 6. Loe ống bằng SST Hình 2.4 Sử chữa đường ống - Chú ý: Không uốn cong các ống thép cứng dễ bị gãy, sử dụng các ống dẫn xăng băng nhựa tông hợp.

- Buée 4: Sau khi sửa chữa đường ống xong thì lắp đặt lại -_ Chú ý: Thay các gio-ăng O, và các đầu đường ống sửa dụng các vòng thắt ống (cô đê) 2.2 Kiểm tra, sửa chữa lọc xăng Giáo trình Thực tập động cơ 2 Trang 9 Bài thực tập số 2: Kiểm tra, sửa chữa đường ống, bơm xăng, lọc xăng Dầu vào Fuel intet SWWWÀ -sm) Omi fiter Loc bơm xăng dòng chảy Direction artow Loc giấy Pay per ffter Outlet đường ra tnlet đường vào Inline fuel filter Loc xăng Hinh 2.5 Các lọc xăng trên hệ thống -_ Chú ý: Các lọc xăng phan tử lọc bằng giấy thì không sửa chữa mà thay thế lọc sau 20.000 km, tuỳ theo hãng, tôt nhất tham khảo tài liệu hướng dẫn của hãng mà ta đang sửa chữa động cơ. Kiểm tra, sửa chữa bơm xăng 2.1 Bơm xăng loại cơ khí 2.1 Tháo bơm xăng ra khói Bơm xăng đặt ở nắp máy phía trước động cơ Hình 2.6 Bơm xăng trên động cơ - _ Bước 1: Tháo các ống dẫn xăng ra Giáo trình Thực tập động cơ 2 Trang 10 Bài thực tập số 2: Kiểm tra, sửa chữa đường ống, bơm xăng, lọc xăng - _ Chủ ý lấy giê quấn không để xăng văng ra gây nguy hiểm -_ Bước 2: Tháo hai bu-lông bắt bơm Hình 2.2 Kiểm tra sửa chữa bơm xăng -_ Bơm xăng đã được tháo rời khỏi động cơ Trước khi kiếm tra bơm xăng cần chú ye © Cho một lượng xăng di qua | bơm để đảm bảo rằng các van kiểm tra đóng chặt (nếu kiểm tra khô, van có thể không kín hoàn toàn). © Khong bịt đường ống nào, điều khiển tay đòn bơm và kiểm tra lực tác đụng can thiét cho hoạt động và hành trình hoạt động của tay đòn: Lực này bằng với lực sẽ cần tác dụng trong khi kiểm tra. -_ Bước 1; Tìm đường xăng vào và đường xăng ra: gợi ý nhìn mỗi tên in trên bơm xăng, hoặc có in chữ IN hoặc OUT, hay dựa vị trí gá lắp bơm xăng đối với ống dẫn xăng.

: Giáo trình Thực tập động cơ 2 Trang 11 Bài thực tập số 2: Kiểm tra, sửa chữa đường ống, bơm xăng, lọc xăng Van thoát “` Phốt chặn nhớt Hình 2.8 Bơm xăng - _ Bước 2: Kiểm tra van nạp > Bit kin đường ống ra với các ngón tay của bạn > Hoạt động cần bơm từ 1 đến 2 lần > Nếu van nạp kín thì màng sẽ ở bên đưới và cần bơm đi chuyến tự do ee Hinh 2.9 Kiểm tra van nạp - CHÚ Ý: Không bao giờ dùng một lực lớn hơn lực đã dược dùng trong khi | kiểm tra sơ bộ. Điều này cũng được yêu cầu trong các bước (bước 3,4,5) của việc kiểm tra. Giáo trình Thực tập động cơ 2 Trang 12 Bài thực tập số 2: Kiểm tra, sửa chữa đường ống, bơm xăng, lọc xăng -_ Bước 3: Kiểm tra van thoát: „ > Địt đường nạp và ân cân bơm. Nêu van thoát đóng kín thì độ chân không trong bơm sẽ cản trở sự đi xuông của màng bơm.10 Kiếm tra van thoát -_ Bước 4: Kiểm tra màng bơm: >_ Bít kín đường nạp, đường thoát và đường hồi nhiên liệu của bơm.

> Khi ấn cần bơm, nếu màng còn tốt thì nó cẩn trở lại chuyển động đi xuông của màng bơm.