ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM - HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI LƯU HUY HẠNH(Chủ biên) NGUYỄN ANH DŨNG – TRƯƠNG VĂN HỢI GIÁO TRÌNH THÁO LẮP CÁC CỤM MÁY CÔNG CỤ Nghề: Cơ điện tử Trình độ: Cao đẳng (Lưu hành nội bộ) Hà Nội - Năm 2019 LỜI NÓI ĐẦU Giáo trình “Tháo lắp các cụm máy công cụ” được biên soạn trên cơ sở "Chương trình dạy nghề trình độ Cao đẳng nghề cơ điện tử ". Giáo trình là một phần trong nội dung của chuyên ngành đào tạo vì vậy người dạy và người học cần tham khảo thêm các tài liệu có liên quan đối với ngành học để việc sử dụng có hiệu quả hơn. Mục tiêu môn học cung cấp cho học sinh- sinh viên những kiến thức cơ bản nhất và có hệ thống trong các máy công cụ nhằm phục vụ cho việc học tập, nghiên cứu , thực tập tay nghề và là cơ sở phát triển nâng cao nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp. Cán bộ kỹ thuật và công nhân nghề Cơ điện tử được đào tạo phải có kiến thức cơ bản , đồng thời phải biết vận dụng những kiến thức đó để giải quyết những vấn đề cụ thể trong thực tế sản xuất như sử dụng , sửa chữa , lắp ráp.
Với mục đích đó, tài liệu cung cấp những kiến thức và kỹ năng cơ bản nhất trong lĩnh vực tháo lắp máy công cụ cắt gọt. Giáo trình được biên soạn với dung lượng 60 tiết, bao gồm : Bài 1. Tháo, lắp trục truyền động Bài 2. Tháo lắp cụm bàn gá.
Tháo lắp cụm trục chính. Tháo lắp hệ thống thủy lực. Tháo lắp hệ thống khí nén. Giáo trình được biên soạn cho đối tượng là học sinh – sinh viên, do tính chất phức tạp của công việc biên soạn chắc chắn không thể tránh khỏi những chỗ chưa thoả đáng, những khiếm khuyết.
Rất mong người sử dụng góp ý kiến. Xin chân thành cảm ơn! Hà nội, ngày……. năm 2019 Chủ biên: Lưu Huy Hạnh 1 MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU .2 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN .7 Tháo, lắp trục truyền động.Chức năng, cấu tạo, nguyên lý làm việc của cụm trục truyền động: .Quy trình tháo, lắp cụm trục truyền động .Công tác chuẩn bị trước khi tháo. Kỹ thuật tháo, lắp cụm trục truyền động: .Công tác an toàn, các dạng hỏng – nguyên nhân, biện pháp phòng ngừa và vệ sinh công nghiệp khi tháo, lắp cụm trục truyền động: .32 Tháo, lắp cụm bàn gá .Cụm bàn gá dao máy tiện.
Cụm bàn gá phôi máy bào.Hệ bàn máy khoan.Công tác chuẩn bị trước khi tháo cụm bàn gá.Kỹ thuật tháo, lắp cụm bàn gá.Công tác an toàn, vệ sinh công nghiệp khi tháo, lắp cụm bàn gá: .53 Tháo lắp cụm trục chính.Hộp trục chính máy tiện: .Trục chính .83 Tháo lắp hệ thống thuỷ lực.Công dụng, cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống thuỷ lực dùng trong máy công cụ: .Công dụng, tính chất và phân loại dầu thuỷ lực trong máy công cụ .Quy trình tháo, lắp hệ thống thủy lực .Công tác chuẩn bị trước khi tháo, lắp hệ thống thủy lực .Kỹ thuật tháo, lắp hệ thống thủy lực. Công tác an toàn, các dạng hỏng-nguyên nhân, biện pháp phòng ngừa và vệ sinh công nghiệp khi tháo, lắp hệ thống thủy lực.114 Tháo, lắp hệ thống khí nén .Công dụng, cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống khí nén dùng trong máy công cụ .Quy trình tháo, lắp hệ thống khí nén trong máy công cụ.Công tác chuẩn bị trước khi tháo, lắp hệ thống khí nén .Kỹ thuật tháo, lắp hệ thống khí nén .Công tác an toàn, các dạng hỏng-nguyên nhân, biện pháp phòng ngừa và vệ sinh công nghiệp khi tháo, lắp hệ thống khí nén .Kiểm tra thực hành .125 TÀI LIỆU THAM KHẢO .127 3 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Tháo, lắp các cụm máy công cụ Mã số mô đun: MĐ33 Thời gian mô đun:60 giờ (LT: 6 giờ;TH/TT/TN/BT/TL: 54 giờ) I. Vị trí, tính chất của mô đun - Vị trí: Mô đun được bố trí học sau các môn học, mô đun kỹ thuật cơ sở và các mô đun chuyên môn nghề MĐ22, MĐ23, MĐ24. - Tính chất: Là mô đun bắt buộc trong chương trình đào tạo nghề Cơ điện tử.
Mục tiêu của mô đun - Trình bày cấu tạo, nguyên lý làm việc của cụm trục truyền động, cụm bàn gá, cụm trục chính, hệ thống thủy lực-khí nén trong máy công cụ; - Lập qui trình và trình bày các bước tháo, lắp cụm trục truyền động, cụm bàn gá, cụm trục chính, hệ thống thủy lực-khí nén trong máy công cụ; - Tháo, lắp cụm trục truyền động, cụm bàn gá, cụm trục chính, hệ thống thủy lực-khí nén trong máy công cụ đạt yêu cầu kỹ thuật. - Tổ chức nơi làm việc gọn gàng, ngăn nắp và đúng các biện pháp an toàn. - Có tư thế tác phong công nghiệp, ý thức tổ chức kỷ luật, khả năng làm việc độc lập cũng như khả năng phối hợp làm việc nhóm trong quá trình học tập và sản xuất. Nội dung mô đun 1.
Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Thời gian Tổng Lý Thực Kiểm Số số thuyết hành/thực tra Tên các bài trong mô đun TT tập/thí nghiệm/bài tập/thảo luận 1 Tháo, lắp trục truyền động 10 2 8 1. Chức năng, cấu tạo, nguyên lý làm việc của cụm trục truyền động 2. Lập quy trình tháo, lắp 3. Công tác chuẩn bị trước khi tháo 4.
Kỹ thuật tháo, lắp trục truyền động 2 Tháo, lắp cụm bàn gá 12 2 9 1 1. Chức năng, cấu tạo, nguyên lý làm việc của cụm bàn gá 2. Lập quy trình tháo, lắp 3. Công tác chuẩn bị trước khi tháo 4.
Kỹ thuật tháo, lắp cụm bàn gá; Kiểm tra 3 Tháo, lắp cụm trục chính 14 2 11 1 1. Chức năng, cấu tạo, nguyên lý làm việc cụm trục chính 2. Lập quy trình tháo, lắp cụm trục chính 3. Công tác chuẩn bị trước khi tháo, lắp cụm trục chính 4.
Kỹ thuật tháo, lắp cụm trục chính Kiểm tra 5 4 Tháo, lắp hệ thống thuỷ lực 12 11 1 1. Chức năng, cấu tạo, nguyên lý làm việc hệ thống thuỷ lực 2. Công dụng, tính chất và phân loại dầu thuỷ lực trong máy công cụ 3. Lập quy trình tháo, lắp hệ thống thủy lực 4.
Công tác chuẩn bị trước khi tháo, lắp hệ thống thủy lực 5. Kỹ thuật tháo, lắp hệ thống thủy lực Kiểm tra 5 Tháo, lắp hệ thống khí nén 12 11 1 1. Chức năng, cấu tạo, nguyên lý làm việc hệ thống khí nén 2. Lập quy trình tháo, lắp hệ thống khí nén 3.
Công tác chuẩn bị trước khi tháo, lắp hệ thống khí nén 4. Kỹ thuật tháo, lắp hệ thống khí nén Kiểm tra Cộng 60 6 50 4 6 Bài 1 Tháo, lắp trục truyền động Mục tiêu - Trình bày công dụng, cấu tạo, nguyên lý làm việc cụm trục truyền động trong máy công cụ; - Lập phiếu công nghệ tháo, lắp hợp lý với điều kiện sản xuất thực tế. - Tháo, lắp trục truyền động đúng trình tự theo phiếu hướng dẫn công nghệ. - Nghiêm túc, luyện tập thường xuyên và an toàn.
- Tuân thủ hướng dẫn của giáo viên.Chức năng, cấu tạo, nguyên lý làm việc của cụm trục truyền động: 1.Cụm cơ cấu vít - đai ốc (Hình 1.1: Cơ cấu trục vít-đai ốc Cơ cấu vít - đai ốc là cơ cấu dùng để biến chuyển động quay thành chuyển động thẳng của các bộ phận dịch chuyển như bàn máy phay, máy bào, bàn dao máy tiện….Tiêu biểu nhất là cơ cấu vít me đai ốc của máy tiện được sử dụng để biến chuyển động quay tròn của trục vít me thành chuyển động tịnh tiến của hộp xe dao. Cơ cấu truyền động vô cấp tốc độ Cơ cấu truyền động vô cấp tốc độ là cơ cấu dùng để thay đổi vô cấp tốc độ của các trục. Cơ cấu điều chỉnh vô cấp được dùng phổ biến là cơ cấu dây đai bánh đai côn và cơ cấu Xvêtôdarôv. Cơ cấu dây đai bánh đai côn: các bánh đai trên và dưới được điều chỉnh đồng thời và ngược chiều nhau để thay đổi vô cấp các bán kính r1 và r2, do đó tốc độ trục bị động cũng được thay đổi vô cấp.
Cơ cấu này được dùng trong một số máy tiện, máy phay và máy tự động. Cơ cấu Xvêtôdarôv, khi dĩa trung gian 2 quay quanh tâm quay, các bán kính r1 và r2 được thay đổi vô cấp, do đó tốc độ trục bị động cũng được thay đổi vô cấp. Cơ cấu này được dùng chủ yếu trong máy tiện.2: Cơ cấu điều chỉnh tốc độ vô cấp a) kiểu dây đai – bánh đai côn; b) Kiểu Xvetôdarov 1. Bộ truyền đai: Hình 1.3: Bộ truyền đai 8 Bộ truyền đai dùng để truyền động giữa hai trục khá xa nhau đảm bảo êm và bảo vệ được khi qua tải.
Bộ truyền đai được sử dụng khá nhiều trong ngành cơ khí chế tạo và một số máy công nghiệp nhẹ. Bộ truyền đai thường được chia thành các loại gồm bộ truyền đai dẹt, đai thang, đai tròn, đai lược, đai răng.4: Các loại bộ truyền đai * Ưu khuyết điểm của bộ truyền đai + Ưu điểm - Có khả năng truyền chuyển động và cơ năng giữa các trục xa nhau; - Làm việc êm, không ồn; - Giữ được an toàn cho các chi tiết khác khi bị quá tải; - Kết cấu đơn giản , giá thành rẻ. + Nhược điểm: - Khuôn khổ kích thước khá lớn (khi cùng trong điều kiện làm việc kích thước bánh đai lớn hơn kích thước bánh răng khoảng 5 lần ); - Tỉ số truyền không ổn định vì có trượt dây đai trên bánh đai. Lực tác dụng lên trục và lên ổ lớn do có lực căng đai (lực tác dụng tăng từ 2-3 lần so với bộ truyền bánh răng ); - Tuổi thọ thấp khi làm việc với tốc độ cao.
Bộ truyền đai thường dùng để truyền công suất không quá 40-50 kw, vận tốc thông thường khoảng 5-30 m/s. Bộ truyền xích Xích là một chuỗi các mắt xích nối với nhau bằng bản lề .Xích truyền chuyển động và tải tọng từ trục dẫn sang trục bị dẫn nhờ sự ăn khớp của mắt xích với các răng đĩa xích .5: Cấu tạo xích con lăn Xích con lăn có cấu tạo như hình trên, gồm các má trong xen kẽ với má ngoài , có thể xoay tương đối với nhau, các má trong lắp chặt với ống, các má ngoài lắp chặt với chốt, ống và chốt có khe hở, có thể xoay tự do đối với nhau tạo thành bản lề, nhằm mục đích giảm mòn cho răng đĩa xích, phía ngoài ống lắp con lăn, cũng có thể xoay tự do. Để nối hai mắt cuối của xích lại với nhau thành vòng kín, thường dùng chốt chẻ. Nếu số mắt xích là lẻ, phải dùng mắt chuyển có má cong và cũng được chốt bằng chốt chẻ.