BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP NAM ĐỊNH GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: SỬA CHỮA BẢO DƯỠNG MÔ TÔ - XE MÁY NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ… ngày….tháng 8 năm 2018 của Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Nam Định, năm 2018 Khoa Cơ Khí & Động Lực – Trường Cao Đẳng Công Nghiệp Nam Định TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình cấu tạo, sửa chữa và bảo dưỡng Mô tô, xe máy được biên soạn nhằm mục đích giúp cho các giáo viên, sinh viên chuyên ngành Công nghệ Ô TÔ hệ Cao Đẳng có tài liệu học tập và nghiên cứu. Chúng tôi kết hợp giữa lý thuyết và thực tế để soạn tài liệu cho phù hợp với yêu cầu đào tạo của nhà trường theo hướng hiện đại.
Tài liệu được biên soạn theo đúng đề cương, mô dun thực tập Mô tô – xe máy của Bộ Môn. Nội dung tài liệu giới thiệu cấu trúc nguyên lý hoạt động và phương pháp kiểm tra và sửa chữa Mô tô – xe máy. Giai đoạn này giúp cho sinh viên hoàn chỉnh kiến thức về Mô tô – xe máy, biết sử dụng các thiết bị chẩn đoán và khảo nghiệm. Đây là tài liệu đã được chỉnh lý, bổ sung về nội dung và hình thức so với tài liệu học tập của Bộ Môn sau một thời gian dài giảng dạy, nghiên cứu khoa học và lao động sản xuất.
Chúng tôi mạnh dạn bỏ qua các nội dung mà hiện nay quá lạc hậu so với điều kiện phát triển của Việt Nam và thế giới. Xin chân thành cảm ơn các thầy trong Bộ Môn Động Cơ đã đóng góp rất nhiều ý kiến quý báu trong việc xây dựng chương trình môn học cũng như về nội dung và hình thức của tài liệu. Tuy nhiên, sự biên soạn không thể tránh những thiếu sót nhất định, chúng tôi hân hoan đón nhận sự đóng góp chân thành của các đọc giả. Lời cảm ơn các cơ quan liên quan, các đơn vị và cá nhân đã tham gia.
Nam định, ngày…. Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Nguyễn Lương Huy 2. Tống Minh Hải.
Bùi Ngọc Luận 1 Giáo trình: Sửa chữa và bảo dưỡng mô tô – xe máy Khoa Cơ Khí & Động Lực – Trường Cao Đẳng Công Nghiệp Nam Định MỤC LỤC TRANG Lời giới thiệu 1 Bài 1: Sửa chữa và bảo dưỡng các bộ phận cố định và bộ phận 5 chuyển động của động cơ Bài 2: Sửa chữa và bảo dưỡng cơ cấu phân phối khí động cơ 21 Bài 3: Sửa chữa và bảo dưỡng bộ chế hòa khí 30 Bài 4: Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống bôi trơn 44 Bài 5: Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống đánh lửa và khởi động 50 7. Bài 6: Sửa chữa và bảo dưỡng bộ ly hợp và hộp số 63 Bài 7: Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh và giảm xóc 70 Bài 8: Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống tín hiệu, chiếu sáng 79 và theo dõi Tài liêu tham khảo 88 2 Giáo trình: Sửa chữa và bảo dưỡng mô tô – xe máy Khoa Cơ Khí & Động Lực – Trường Cao Đẳng Công Nghiệp Nam Định GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN Tên môn học/mô đun: Sửa chữa và bảo dưỡng mô tô – xe máy Mã môn học/mô đun: C612022101 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: - Vị trí của mô đun: mô đun này được thực hiện sau khi học xong các môn học, mô đun sau: Chính trị; Pháp luật; Tin học; Ngoại ngữ; Cơ kỹ thuật; Vật liệu cơ khí; Dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật; Vẽ kỹ thuật; An toàn lao động; Công nghệ khí nén thuỷ lực ứng dụng; Nguội cơ bản; Kỹ thuật chung về ô tô và công nghệ sửa chữa, Sửa chữa và bảo dưỡng Cơ cấu phân phối khí, Sửa chữa và bảo dưỡng Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và bộ phận cố định…Mô đun được bố trí ở học kỳ V của khóa học, có thể bố trí dạy song song với các mô đun sau: Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phun xăng điện tử, Sửa chữa và bảo dưỡng bơm cao áp điều khiển bằng điện tử, Chẩn đoán ô tô. - Tính chất của mô đun: mô đun chuyên môn nghề bắt buộc. Mục tiêu của môn học/mô đun: Học xong mô đun này học viên sẽ có khả năng: - Về kiến thức: + Hiểu được cấu tạo, trình bày được nguyên lý hoạt động của các hệ thống trên các loại mô tô- xe máy thông dụng.
+ Mô tả được hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng, phương pháp kiểm tra, chẩn đoán và bảo dưỡng, sửa chữa hư hỏng của mô tô- xe máy. - Về kỹ năng: + Tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa được các cơ cấu, hệ thống trên mô tô - xe máy đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. + Rèn kỹ năng kiểm tra sửa chữa các hư hỏng của mô tô- xe máy. + Sử dụng đúng và hợp lý các trang thiết bị, dụng cụ đảm bảo đúng quy trình, yêu cầu kỹ thuật an toàn và năng suất cao.
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong công nghệ sửa chữa ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. 3 Giáo trình: Sửa chữa và bảo dưỡng mô tô – xe máy Khoa Cơ Khí & Động Lực – Trường Cao Đẳng Công Nghiệp Nam Định Nội dung của môn học/mô đun: Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý thuyết Thực Kiểm TT số hành tra* 1 Sửa chữa và bảo dưỡng các bộ phận cố định và 5 1 4 bộ phận chuyển động của động cơ 2 Sửa chữa và bảo dưỡng cơ cấu phân phối khí 5 2 3 động cơ 3 Sửa chữa và bảo dưỡng bộ chế hòa khí 5 2 2 1 4 Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống bôi trơn 5 2 3 5 Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống đánh lửa và 5 2 3 khởi động 6 Sửa chữa và bảo dưỡng bộ ly hợp và hộp số 10 2 8 7 Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh và giảm 5 2 2 1 xóc 8 Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống tín hiệu, chiếu 5 2 3 sáng và theo dõi Cộng: 45 15 28 2 4 Giáo trình: Sửa chữa và bảo dưỡng mô tô – xe máy Khoa Cơ Khí & Động Lực – Trường Cao Đẳng Công Nghiệp Nam Định Bài 1: Sửa chữa và bảo dưỡng các bộ phận cố định và bộ phận chuyển động của động cơ Mã Bài: C612022101 -1 Giới thiệu: Các bộ phận cố định và bộ phận chuyển động của động cơ trên mô tô xe máy là bộ phận quan trọng của động cơ. Để tiến hành bảo dưỡng, kiểm tra và sửa chữa được những hư hỏng của bộ phận cố định và bộ phận chuyển động của động cơ trên mô tô xe máy đúng yêu cầu kỹ thuật, đòi hỏi chúng ta phải hiểu được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động, hư hỏng của bộ phận cố định và bộ phận chuyển động của động cơ trên mô tô xe máy. Bài học này sẽ cung cấp đầy đủ cho người học cũng như người sử dụng những kiến thức cơ bản.
Mục tiêu: - Trình bày được nhiệm vụ, phân loại, cấu tạo của các bộ phận cố định và bộ phận chuyển động trên động cơ mô tô - xe máy. - Trình bày đúng hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng và phương pháp kiểm tra, sửa chữa bảo dưỡng các bộ phận cố định và bộ phận chuyển động của động cơ mô tô- xe máy. - Tháo lắp, nhận dạng, kiểm tra, sửa chữa bảo dưỡng những hư hỏng của các bộ phận cố địnhvà bộ phận chuyển động đúng quy trình, quy phạm đạt tiêu chuẩn kỹ thuật. - Đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp trong quá trình thực hiện công việc.
Nội dung chính: 1. Nhiệm vụ, phân loại, cấu tạo. Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng, phương pháp kiểm tra, sửa chữa và bảo dưỡng 3. Quy trình tháo, lắp, kiểm tra, sửa chữa và bảo dưỡng A.
BỘ PHẬN CỐ ĐỊNH 5 Giáo trình: Sửa chữa và bảo dưỡng mô tô – xe máy Khoa Cơ Khí & Động Lực – Trường Cao Đẳng Công Nghiệp Nam Định 1. Nhiệm vụ, phân loại, cấu tạo. Nhiệm vụ: - Là nơi lắp các hệ thống, cơ cấu và các chi tiết, cụm chi tiết của động cơ - Nắp máy, xy lanh và piston tạo thành buồng cháy 1. Phân loại - Loại thân máy có xy lanh không khoét cửa nạp và cửa xả, cửa quét (động cơ 4 kỳ) - Loại thân máy có xy lanh khoét các cửa nạp, cửa xả và cửa quét ( động cơ 2 kỳ) 1.
Nắp máy 6 Giáo trình: Sửa chữa và bảo dưỡng mô tô – xe máy Khoa Cơ Khí & Động Lực – Trường Cao Đẳng Công Nghiệp Nam Định b. Các te 7 Giáo trình: Sửa chữa và bảo dưỡng mô tô – xe máy Khoa Cơ Khí & Động Lực – Trường Cao Đẳng Công Nghiệp Nam Định 2. Hiện tượng nguyên nhân hư hỏng và phương pháp kiểm tra và sửa chữa 2. Hiện tượng nguyên nhân hư hỏng 8 Giáo trình: Sửa chữa và bảo dưỡng mô tô – xe máy Khoa Cơ Khí & Động Lực – Trường Cao Đẳng Công Nghiệp Nam Định * Sự mòn khuyết lòng xy lanh - Sau một thời gian chuyển động do sự cọ sát giữa xéc măng và pít tông, xi lanh sẽ bị mòn khuyết ở các dạng sau: + Bị mòn khuyết theo hình bầu dục vì sự đè vào lòng xy lanh khi pít tông chạy lên và chạy xuống.
+ Bị mòn khuyết theo hình côn phía trên mòn hơn phía dưới vì chịu trực tiếp của nhiệt độ và áp suất cao liên tục. + Phần trên cùng và phần dưới cùng vì xéc măng không di chuyển đến. Khi xi lanh mòn, pít tông không còn kín trong xi lanh nữa, nên sức nén động cơ sẽ giảm, máy lên dầu tạo muội than trong buồng cháy, tiêu hao nhiên liệu, công suất động cơ giảm, động cơ 4 kỳ có khói trắng. + Nắp máy bị cong vênh,rạn nứt, cào xước do tháo lắp không đúng kỹ thuật + Gioăng máy bị rách, cháy do tháo lắp không đúng kỹ thuật hoặc khí cháy thổi + Xy lanh bị ran nứt do va chạm 2.