CỤC HÀNG HẢI VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG HÀNG HẢI II GIÁO TRÌNH BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG PHANH NGHỀ CÔNG NGHỆ ÔTÔ (Ban hành theo quyết định số 820/QĐ-CĐHHII, ngày 22 tháng 12 năm 2020 của Hiệu trưởng Trường Cao Đẳng Hàng Hải II) ( Lưu hành nội bộ) TP.HCM, năm 2020 LỜI GIỚI THIỆU Việc tổ chức biên soạn giáo trình Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh nhằm phục vụ cho công tác đào tạo của trường Trường Cao đẳng Nghề Đà Lạt - Khoa Cơ khí Động lực - ngành công nghệ ôtô. Giáo trình là sự cố gắng lớn của tập thể Khoa Cơ khí Động lực công nghệ ôtô nhằm từng bước thống nhất nội dung dạy và học môn Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh. Nội dung của giáo trình đã được xây dựng trên cơ sở thừa kế những nội dung đã được giảng dạy ở các trường kết hợp với những nội dung mới nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Giáo trình cũng là cẩm nang về Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh riêng cho nhưng sinh viên của Trường Cao đẳng Hàng Hải II.
Giáo trình được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, bổ sung nhiều kiến thức mới phù hợp với ngành nghề đào tạo mà Khoa Cơ khí Chế Tạo đã tự điều chỉnh cho thích hợp và không trái với quy định của chương trình khung đào tạo của trường. Với mong muốn đó giáo trình được biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm: Bài 1: Hệ thống phanh ô tô Bài 2: Hệ thống phanh dẫn động thuỷ lực Bài 3: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh dẫn động phanh thuỷ lực Bài 4: Hệ thống phanh dẫn động khí nén Bài 5: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh dẫn động khí nén Bài 6: Bảo dưỡng và sửa chữa cơ cấu phanh tay Xin chân trọng cảm ơn Khoa Cơ khí Động lực - Trường Cao đẳng Hàng Hải II cũng như sự giúp đỡ quý báu của đồng nghiệp đã giúp tác giả hoàn thành giáo trình này. Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác giả rất 6 mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản sau giáo trình được hoàn thiện hơn., ngày tháng năm 2020 Tham gia biên soạn 7 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU: Trang 2 MỤC LỤC: Trang 3 Bài 1: Hệ thống phanh ô tô 1. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống phanh Trang 11 2.
Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh Trang 12 2.1 Hệ thống phanh dẫn động cơ khí (phanh tay) Trang 12 2.2 Hệ thống phanh dẫn động thuỷ lực Trang 14 2.3 Hệ thống phanh dẫn động khí nén Trang 17 2.4 Hệ thống phanh dẫn động thuỷ khí Trang 19 Bài 2: Hệ thống phanh dẫn động thuỷ lực 1. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh dẫn động thuỷ lực Trang 21 - Cấu tạo Trang 23 - Nguyên lý hoạt động Trang 23 2. Quy trình tháo lắp Trang 30 3. Thực hành tháo, lắp nhận dạng các bộ phận và chi tiết Trang 36 Bài 3: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh dẫn động phanh thuỷ lực 1.
Mục đích và yêu cầu của bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh dẫn động thủy lực - Hiện tượng sai hỏng và nguyên nhân Trang 37 - Yêu cầu bảo dưỡng và sửa chữa Trang 40 2. Quy trình bảo dưỡng Trang 40 3. Quy trình sửa chữa Trang 45 4. Thực hành bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh dẫn động thủy lực Trang 49 Bài 4: Hệ thống phanh dẫn động khí nén 1.
Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh dẫn động khí nén - Cấu tạo Trang107 - Nguyên lý hoạt động Trang 108 2. Quy trình tháo lắp Trang 109 3. Thực hành tháo, lắp nhận dạng các bộ phận và chi tiết Trang 110 Bài 5: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh dẫn động khí nén 1. Mục đích và yêu cầu của bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh dẫn động khí nén - Hiện tượng sai hỏng và nguyên nhân Trang 126 - Yêu cầu bảo dưỡng và sửa chữa Trang 128 8 2.
Quy trình bảo dưỡng Trang 129 3. Quy trình sửa chữa Trang 131 4. Thực hành bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh dẫn động khí nén - ảo dưỡng Trang 134 - Sửa chữa Trang 135 Bài 6: Bảo dưỡng và sửa chữa cơ cấu phanh tay 1. Nhiệm vụ, yêu cầu của cơ cấu phanh tay Trang 140 2.
Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của cơ cấu phanh tay - Cấu tạo Trang 140 - Nguyên lý hoạt động Trang 142 Hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng và phương pháp kiểm tra bảo dưỡng, sửa chữa cơ cấu phanh tay - Hiện tượng và nguyên nhân sai hỏng Trang 142 - Phương pháp kiểm tra và bảo dưỡng sửa chữa Trang 143 4. Bảo dưỡng và sửa chữa cơ cấu phanh tay - Quy trình tháo lắp, bảo dưỡng và sửa chữa Trang 144 - Bảo dưỡng Trang 147 - Sửa chữa Trang 149 9 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN ĐÀOTẠO SỬA CHỮA VÀ BẢO DƯỠNG HỆ THỐNG PHANH Mã số mô đun: MĐ 31 I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔN HỌC: Vị trí: Mô đun được bố trí dạy sau các môn học/ mô đun sau: MH 07, MH 08, MH 09, MH 10, MH 11, MH 12, MH13, MH 14, MH 15, MH 16, MĐ 18, MĐ 19, MĐ 20. Tính chất: Mô đun chuyên môn nghề bắt buộc.
MỤC TIÊU CỦA MÔN HỌC: Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hệ thống phanh trên ô tô Giải thích được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh dẫn động thủy lực và phanh dẫn động khí nén trên ô tô Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận (dẫn động phanh và cơ cấu phanh bánh xe) của hệ thống phanh dẫn động thủy lực và phanh hơi Phân tích được những hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng chung và của các bộ phận hệ thống phanh dẫn động thủy lực và phanh dẫn động khí nén trên ô tô Trình bày được phương pháp bảo dưỡng, kiểm tra và sữa chữa được những sai hỏng của các bộ phận hệ thống phanh Sử dụng đúng các dụng cụ kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác và an toàn + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. 10 BÀI 1: HỆ THỐNG PHANH Ô TÔ Mục tiêu của bài: Học xong bài này người học có khả năng Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hệ thống phanh Giải thích được cấu tạo, nguyên lý hoạt động hệ thống phanh Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung bài học 1. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống phanh.
Nhiệm vụ Hệ thống phanh ô tô dùng để điều khiển giảm tốc độ và dừng xe theo yêu cầu của người lái trên đường bằng hoặc dốc để đảm bảo an toàn giao thông khi vận hành trên đường. Yêu cầu Quãng đường phanh ngắn nhất Thời gian phanh nhỏ nhất Gia tốc phanh chậm dần lớn. Phanh êm dịu trong mọi trường hợp. Điêu khiển nhẹ nhàng.
Độ nhạy cao Phân bố mô men đều trên các bánh xe phù hợp với tải trọng lực bám Không có hiện tượng bó. Thoát nhiệt tốt. Kết cấu gọn nhẹ Phân loại a. Theo cấu tạo dẫn động phanh( đặc điểm truyền lực): Phanh khí nén ( phanh hơi).
Phanh thủy lực ( phanh dầu). Phanh thủy lực điều khiển bằng khí nén. Theo cấu tạo cơ cấu phanh: 11 Phanh tang trống. Theo kết cấu của cơ cấu điều khiển gồm có: Hệ thống phanh không có trợ lực.
Hệ thống phanh có trợ lực. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh 2.1 Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của cơ cấu phanh tay 2.1 Phanh tay lắp ở bánh sau (tác động hai bánh sau thường dùng trên xe du lịch) 2. Mâm phanh và cam tác động Mâm phanh được lắp chặt với vỏ hộp số, trên mâm phanh có cam tác động và guốc phanh. Cam tác động lắp trên mâm phanh và tiếp xúc với hai đầu guốc phanh, dùng để dẫn động đẩy hai guốc phanh và má phanh thực hiện qúa trình phanh.
Guốc phanh và má phanh Guốc phanh và má phanh được lắp trên mâm phanh nhờ hai chốt lệch tâm, lò xo hồi vị luôn kéo hai guốc phanh rời khỏi tang trống. Guốc phanh được làm bằng thép có mặt cắt chữ T và có bề mặt cung tròn theo cung tròn của tang trống, có khoan nhiều lỗ để lắp má phanh, trên một đầu có lỗ lắp với chốt lệch tâm, còn đầu kia tiếp xúc với côn đội và cam tác động. Má phanh làm bằng vật liệu ma sát cao (amiăng), có cung tròn theo guốc phanh và có nhiều lỗ để lắp với guốc phanh bằng các đinh tán. Đinh tán làm bằng nhôm hoặc đồng.
Lò xo hồi vị để luôn giữ cho hai guốc phanh và má phanh tách khỏi tang trống và ép gần lại nhau. Chốt lệch tâm Chốt lệch tâm dùng lắp guốc phanh, có phần lệch tâm dùng để điều chỉnh khe hở giữa má phanh và tang trống phanh. Cam lệch tâm lắp trên mâm phanh, dùng để điều chỉnh khe hở phía trên giữa má 12 phanh và tang trống. Tang trống - Tang trống làm bằng gang được lắp và quay theo trục thứ cấp của hộp số, có mặt bích để lắp với truyền động các đăng.6 Sơ đồ cấu tạo cơ cấu phanh tay 2.2 Nguyên lý hoạt động.
- Khi kéo phanh tay. Bóp tay kéo hoặc nút ấn để nhả cơ cấu hãm (cần hãm) con cóc rồi kéo phanh tay. Truyền động từ tay phanh qua vành răng hình dẻ quạt làm cho cần kéo kéo thanh kéo số, thanh kéo số được nối với cơ cấu dẫn động phanh bằng chốt nối số, cơ cấu dẫn động phanh lại bắt chặt với trục quả đào vì vậy khi thanh kéo số dịch chuyển sẽ làm cho cơ cấu dẫn động phanh và trục quả đào quay đồng thời các má phanh sẽ bị ép vào tang trống để thực hiện quá trình phanh. Vấu hãm số có nhiệm vụ giữ cho tay phanh ở một vị trí nhất định khi phanh.
Trường hợp người lái xe muốn nhả phanh tay thì phải bóp tay kéo hoặc nút ấn để nhả cơ cấu hãm con cóc số rồi mới nhả được phanh tay.2 Phanh tay lắp ở đầu ra của hộp số:(thường dùng trên xe tải) 2.1 Cấu tạo Hình 1.2 Nguyên lý hoạt động c.