TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Sửa chữa nguồn trong thiết bị điện tử là một trong những mô đun chuyên môn của nghề Điện tử dân dụng được biên soạn dựa theo chương trình khung đã xây dựng và ban hành năm 2017 của trường Cao đẳng nghề Cần Thơ dành cho nghề Điện tử dân dụng hệ Cao đẳng. Giáo trình được biên soạn làm tài liệu học tập, giảng dạy nên giáo trình đã được xây dựng ở mức độ đơn giản và dễ hiểu, trong mỗi bài học đều có thí dụ và bài tập tương ứng để áp dụng và làm sáng tỏ phần lý thuyết.
Khi biên soạn, nhóm biên soạn đã dựa trên kinh nghiệm thực tế giảng dạy, tham khảo đồng nghiệp, tham khảo các giáo trình hiện có và cập nhật những kiến thức mới có liên quan để phù hợp với nội dung chương trình đào tạo và phù hợp với mục tiêu đào tạo, nội dung được biên soạn gắn với nhu cầu thực tế. Nội dung giáo trình được biên soạn với lượng thời gian đào tạo 120 giờ gồm có: Bài 01 MĐ33-01: Khái niệm chung Bài 02 MĐ33-02: Ổn áp tham số Bài 03 MĐ33-03: Ổn áp kiểu bù Bài 04 MĐ33-04: Ổn áp kiểu xung Giáo trình cũng là tài liệu giảng dạy và tham khảo tốt cho các nghề cơ điện tử, điện công nghiệp và Các nghề khác có các mạch điện tử điều khiển. Mặc dù đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng được mục tiêu đào tạo nhưng không tránh được những thiếu sót. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy, cô, bạn đọc để nhóm biên soạn sẽ điều chỉnh hoàn thiện hơn.
Cần Thơ, ngày tháng 8 năm 2018 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Phạm Thành Phương 2 MỤC LỤC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN. 1 LỜI GIỚI THIỆU. 2 BÀI 1: KHÁI NIỆM CHUNG.
Khái niệm về nguồn cung cấp trong thiết bị điện, điện tử: .Định nghĩa về nguồn cung cấp trong thiết bị điện, điện tử: .Phân loại nguồn cung cấp: .Định nghĩa về nguồn ổn áp: .Phân loại các loại nguồn ổn áp trong thiết bị điện, điện tử:. Các yêu cầu kỹ thuật đối với nguồn điện :. Chuyển mạch, cảnh báo và bảo vệ. 9 b) Cảnh báo và bảo vệ.
Cấu tạo, nguyên lý hoạt động chung của nguồn ổn áp:. Cấu tạo chung của hệ thống ổn áp:. Nguyên lý hoạt động của hệ thống ổn áp:. Ổn áp dùng điốt zener:.
Đặc tính của điôt zener và thông số kỹ thuật:. Mạch ổn áp dùng điốt zener:. Thiết kế mạch ổn áp dùng điốt zener:. Ổn áp kết hợp dùng điôt zener và transsitor:.
Nhược điểm của mạch ổn áp dùng zener:. Phương pháp mở rộng dòng ổn áp dùng trassitor:. Cách thiết kế mạch ổn áp kết hợp điôt zener và trassitor:. Mạch ổn áp tham số dùng IC họ 78XX:.
Thiết kế, kiểm tra, sửa chữa nguồn ổn áp tham số:. Kiểm tra, sửa chữa:. Sơ đồ khối nguyên lý hoạt động của nguồn ổn áp kiểu bù:. Nguyên lý hoạt động:.
Các dạng mạch dùng ổn áp kiểu bù:. Dạng mạch căn bản:. Dạng mạch đặc biệt:. Mở rộng tầm làm việc với nguồn ổn áp kiểu bù:.
Thiết kế, kiểm tra, sửa chữa nguồn ổn áp kiểu bù. Sơ đồ khối nguyên lý mạch ổn áp kiểu xung:. Nguyên lý hoạt động: .Các nguyên lý ổn áp đối với nguồn xung: .Các yêu cầu kỹ thuật đối với nguồn xung:. Các kiểu ổn áp xung:.
Ổn áp xung dùng dao động đa hài:. Ổn áp xung dùng dao động nghẹt:. Thiết kế nguồn xung dao động nghẹt ( Flyback: Phản hồi). Ổn áp xung dùng IC:.
Kiểm tra, sửa chữa nguồn xung:. Các hư hỏng thường gặp:. Các phương pháp kiểm tra:. Cách khắc phục:.
58 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: SỬA CHỮA NGUỒN TRONG THIẾT BỊ ĐIỆN TỬ Mã mô đun: MĐ 33 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: - Vị trí: Mô đun này có thể được bố trí dạy giữa khóa học, song song với các môn chuyên môn. - Tính chất: Là mô đun bắt buộc - Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: Mục tiêu của môn học/mô đun: - Kiến thức: + Trình bày được khái niệm về nguồn điện, nguồn ổn áp trong các thiết bị điện tử. + Trình bày được các dạng nguồn điện trong kỹ thuật điện, điện tử. + Phân tích được cấu tạo nguyên lý hoạt động của các loại nguồn trong thiết bị.
- Kỹ năng: + Bảo trì, bảo dưỡng được các loại nguồn trong thiết bị điện, điện tử. + Kiểm tra, sửa chữa được các laoị nguồn trong thực tế + Có khả năng thay thế, chế, độ các mạch nguồn trong thực tế đạt yêu cầu kỹ thuật -Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có sáng kiến, tìm tòi, khám phá trong quá trình học tập và công việc + Có khả năng tự định hướng, chọn lựa phương pháp tiếp cận thích nghi với các bài học + Có năng lực đánh giá kết quả học tập và nghiên cứu của mình + Tự học tập, tích lũy kiến thức, kinh nghiệm để nâng cao trình độ chuyên môn Nội dung của môn học/mô đun: 5 Thời gian (giờ) Thực Số hành, thí Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Kiểm TT nghiệm, số thuyết tra thảo luận, bài tập 1 Bài 1: Khái niệm chung 4 4 1. Khái niệm về nguồn cung cấp trong 0.5 thiết bị điện, điện tử 2. Các yêu kỹ thuật đối với nguồn điện 0.
Cấu tạo, nguyên lý hoạt động chung của 3 3 nguồn ổn áp 2 Bài 2: Ổn áp tham số 16 3 12 1 1. Ổn áp dùng điốt Zener 4 1 3 2. Ổn áp kết hợp dùng Transsitor và điốt 4 1 3 Zener 3. Thiết kế, kiểm tra, sửa chữa nguồn ổn 7 1 6 áp tham số Kiểm tra 1 1 3 Bài 3: Ổn áp kiểu bù 21 3 17 1 1.
Sơ đồ khối nguyên lý mạch ổn áp kiều 1 1 bù 2. Các dạng mạch dùng ổn áp kiểu bù 1 1 3. Thiết kế, kiểm tra, sửa chữa nguồn ổn 18 1 17 áp kiểu bù Kiểm tra 1 1 4 Bài 4: Ổn áp kiểu xung 34 5 28 1 1. Sơ đồ khối nguyên lý mạch ổn áp kiểu 1 1 xung 2.
Các kiểu ổn áp xung 2 2 3. Kiểm tra, sửa chữa nguồn xung 30 2 28 Kiểm tra 1 1 Cộng 75 15 57 03 6 BÀI 1: KHÁI NIỆM CHUNG Mã Bài: MĐ 33-01 Giới thiệu: Nguồn điện một chiều (DC) đóng vai trò là nguồn cung cấp điện để “nuôi” các thiết bị dùng điện DC (thông thường là các mạch điện tử, Rơle một chiều, động cơ điện một chiều v. Để các thiết bị dùng điện DC làm việc tốt và tin cậy được thì nguồn cấp điện cho chúng phải ổn định. Như vậy một vấn đề đặt ra là các nguồn DC cần phải ổn áp khi cấp điện cho các thiết bị nói trên.
Nguồn điện DC có thể lấy từ bình Ắcquy, từ máy phát điện một chiều hoặc chỉnh lưu từ nguồn điện xoay chiều (AC). Phương pháp chỉnh lưu được dùng phổ biến nhất vì tiện dụng và kinh tế, tuy nhiên điện DC có được sau các mạch chỉnh lưu thường bị gợn sóng như chúng ta đã khảo sát trong các phần trước. Để giảm độ gợn sóng, người ta có thể dùng tụ lọc C gắn song song với tải. Tuy vậy độ gợn sóng vẫn lớn đến mức có thể gây nhiễu các mạch điện tử.
Một vấn đề khác là điện áp DC sau mạch chỉnh lưu bị biến thiên theo sự biến thiên của điện áp lưới và sự thay đổi dòng tải. Vì vậy sau mạch chỉnh lưu nhưng trước tải, cần có một mạch ổn áp có nhiệm vụ giữ cho điện áp cung cấp cho tải luôn ổn định bất chấp sự biến thiên của điện áp lưới điện hoặc dòng tải. Mục tiêu: - Trình bày được các khái niệm chung về nguồn, nguồn ổn áp trong thiết bị điện, điện tử. - Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật cho một hệ thống nguồn ổn áp trong thiết bị điện, điện tử.
- Trình bày chính xác cấu tạo và nguyên lý chung của nguồn ỏn áp - Rèn luyện tính tư duy, cẩn thận và chính xác Nội dung chính: 1. Khái niệm về nguồn cung cấp trong thiết bị điện, điện tử: 1.Định nghĩa về nguồn cung cấp trong thiết bị điện, điện tử: Nguồn điện là nơi cung cấp điện: bao gồm dòng điện hay điện áp ổn định cho thiết bị điện, điện tử làm việc. Tùy theo nhu cầu của mạch mà người ta sử dụng mạch ổn áp hay ổn dòng ( tùy theo nguồn áp hay nguồn dòng ). Trong thực tế tuyệt đại đa số đều sử dụng mạch ổn áp một chiều DC vì vậy trong tài liệu này chỉ giới thiệu mạch ổn áp 1 chiều DC cho người học.
Nguồn điện trong thiết bị điện, điện tử là nơi cung cấp điện một chiều ổn định cho các mạch điện trong thiết bị làm việc. Tùy vào mức độ tiêu thụ năng lượng điện mà có thể có các dạng mạch phân phối phù hợp với nhu cầu.Phân loại nguồn cung cấp: Trong kỹ thuật có nhiều cách phân loại khác nhau, tùy theo quan điểm, nhu cầu kỹ thuật của từng đối tượng sử dụng: a. Phân loại theo điện áp: - Nguồn xoay chiều AC - Nguồn một chiều DC b. Phân loại theo nguyên lý: - Nguồn ổn áp - Nguồn ổn dòng 7 1.Định nghĩa về nguồn ổn áp: Nguồn ổn áp (voltage regulator) là nguồn cho ra điện áp ổn định khi dòng tải thay đổi hoặc nguồn đầu vào thay đổi đảm bảo sao cho điện áp cung cấp cho mạch điện, thiết bị luôn không đổi trong suốt thời gian làm việc.Phân loại các loại nguồn ổn áp trong thiết bị điện, điện tử: - Ổn áp tham số ( nguồn ổn áp thụ động) - Ổn áp kiểu bù ( nguồn ổn áp tích cực) - Ổn áp kiểu xung ( Nguồn ngắt mở ) 2.
Các yêu cầu kỹ thuật đối với nguồn điện : 2. Đầu vào Đầu vào phải được thiết kế với nguồn xoay chiều một pha. a) Tần số: 50 Hz ± 5 Hz b) Điện áp vào: Theo thiết kế của nhà sản xuất VAC ± 20% c) Khả năng chống nhiễu: Thiết bị nguồn phải không gây nhiễu đến các thiết bị vô tuyến khác đặt cùng phòng.