TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Sửa chữa nguồn trong thiết bị điện tử là một trong những mô đun chuyên môn của nghề Điện tử dân dụng được biên soạn dựa theo chương trình khung đã xây dựng và ban hành năm 2021 của trường Cao đẳng nghề Cần Thơ dành cho nghề Điện tử dân dụng hệ Cao đẳng. Giáo trình được biên soạn làm tài liệu học tập, giảng dạy nên giáo trình đã được xây dựng ở mức độ đơn giản và dễ hiểu, trong mỗi bài học đều có thí dụ và bài tập tương ứng để áp dụng và làm sáng tỏ phần lý thuyết.
Khi biên soạn, nhóm biên soạn đã dựa trên kinh nghiệm thực tế giảng dạy, tham khảo đồng nghiệp, tham khảo các giáo trình hiện có và cập nhật những kiến thức mới có liên quan để phù hợp với nội dung chương trình đào tạo và phù hợp với mục tiêu đào tạo, nội dung được biên soạn gắn với nhu cầu thực tế. Nội dung giáo trình được biên soạn với lượng thời gian đào tạo 60 giờ gồm có: Bài 01 MĐ27-01: Khái niệm chung Bài 02 MĐ27-02: Ổn áp tham số Bài 03 MĐ27-03: Ổn áp kiểu bù Bài 04 MĐ27-04: Ổn áp kiểu xung Giáo trình cũng là tài liệu giảng dạy và tham khảo tốt cho các nghề cơ điện tử, điện công nghiệp và Các nghề khác có các mạch điện tử điều khiển. Mặc dù đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng được mục tiêu đào tạo nhưng không tránh được những thiếu sót. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy, cô, bạn đọc để nhóm biên soạn sẽ điều chỉnh hoàn thiện hơn.
Cần Thơ, ngày tháng năm 2021 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: 2 MỤC LUC Trang TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN.1 LỜI GIỚI THIỆU.3 BÀI 1: KHÁI NIỆM CHUNG. Khái niệm về nguồn cung cấp trong thiết bị điện, điện tử. Định nghĩa về nguồn cung cấp trong thiết bị điện, điện tử.
Phân loại nguồn cung cấp. Cấu tạo, nguyên lý hoạt động chung của nguồn cấp điện. Nhiệm vụ của từng khối và Nguyên lý hoạt động của hệ thống.1 Nhiệm vụ cùa từng khối. Dạng mạch chỉnh lưu và lọc điện thường gặp.
Ráp mạch chỉnh lưu toàn kỳ dùng 4 diode. Ráp mạch chỉnh lưu tạo nguồn +, - VDC ( nguồn đôi).10 BÀI 2: ỔN ÁP THAM SỐ. Ổn áp dùng điốt zener. Đặc tính của điôt zener và thông số kỹ thuật.
Mạch ổn áp dùng điốt zener. Thiết kế mạch ổn áp dùng điốt zener. Ổn áp kết hợp dùng điôt zener và transsitor. Nhược điểm của mạch ổn áp dùng zener.
Phương pháp mở rộng dòng ổn áp dùng trassitor. Cách thiết kế mạch ổn áp kết hợp điôt zener và trassitor. Mạch ổn áp tham số dùng IC họ 78XX. Thiết kế, kiểm tra, sửa chữa nguồn ổn áp tham số.
Kiểm tra, sửa chữa. Ráp mạch ổn áp sử dụng diode Zener. Ráp mạch ổn áp dùng diode zener kết hợp transistor.23 BÀI 3: ỔN ÁP KIỂU BÙ. Sơ đồ khối nguyên lý hoạt động của nguồn ổn áp kiểu bù.
Nguyên lý hoạt động. Các yêu cầu kỹ thuật đối với nguồn ổn áp kiểu bù. Các dạng mạch dùng ổn áp kiểu bù. Dạng mạch căn bản.
Dạng mạch đặc biệt. Mở rộng tầm làm việc với nguồn ổn áp kiểu bù. Lắp ráp và sửa chữa mạch ổn áp kiểu bù dùng transistor. Mạch ổn áp kiểu bù điện áp ra thay đổi được.
Mạch ổn áp thay đổi được dùng IC LM 317.38 BÀI 4: ỔN ÁP KIỂU XUNG. Sơ đồ khối nguyên lý mạch ổn áp kiểu xung. Nguyên lý hoạt động. Các nguyên lý ổn áp đối với nguồn xung.
Các yêu cầu kỹ thuật đối với nguồn xung. Các kiểu ổn áp xung. Ổn áp xung dùng dao động đa hài. Ổn áp xung dùng dao động nghẹt.
Thiết kế nguồn xung dao động nghẹt ( Flyback: Phản hồi). Ổn áp xung dùng IC. Kiểm tra, sửa chữa nguồn xung. Các hư hỏng thường gặp.
Các phương pháp kiểm tra. Cách khắc phục.65 TÀI LIỆU THAM KHẢO.67 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: SỬA CHỮA NGUỒN TRONG THIẾT BỊ ĐIỆN TỬ Mã mô đun: MĐ 27 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Mô đun này có thể được bố trí dạy giữa khóa học, song song với các môn chuyên môn. - Tính chất: Là mô đun bắt buộc - Ý nghĩa và vai trò của mô đun Nguồn điện một chiều (DC) đóng vai trò là nguồn cung cấp điện để “nuôi” các thiết bị dùng điện DC (thông thường là các mạch điện tử, Rơle một chiều, động cơ điện một chiều v. Để các thiết bị dùng điện DC làm việc tốt và tin cậy được thì nguồn cấp điện cho chúng phải ổn định.
Như vậy một vấn đề đặt ra là các nguồn DC cần phải ổn áp khi cấp điện cho các thiết bị nói trên. Mục tiêu của mô đun: - Kiến thức: + Trình bày được khái niệm về nguồn điện trong các thiết bị điện tử. + Trình bày được các dạng nguồn điện trong kỹ thuật điện, điện tử. - Kỹ năng: + Kiểm tra, sửa chữa được các loaị nguồn trong thực tế + Có khả năng thay thế, các mạch nguồn trong thực tế đạt yêu cầu kỹ thuật -Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có khả năng tự định hướng, chọn lựa phương pháp tiếp cận thích nghi.
+ Có năng lực đánh giá kết quả học tập và nghiên cứu của mình. + Tự học tập, tích lũy kiến thức, kinh nghiệm để nâng cao trình độ chuyên môn Nội dung của mô đun: Thời gian (giờ) Thực Số hành, thí Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Kiểm TT nghiệm, số thuyết tra thảo luận, bài tập 1 Bài 1: Khái niệm chung 8 4 4 1. Khái niệm về nguồn cung cấp 1 1 trong thiết bị điện. Định nghĩa về nguồn cung cấp trong thiết bị điện, điện tử 1.2 Phân loại nguồn cung cấp 2.
Cấu tạo, nguyên lý hoạt động 1 1 chung của nguồn cấp điện 3. Nhiệm vụ của từng khối và nguyên 2 2 lý hoạt động của hệ thống 3. Nhiểm vụ của từng khối 3. Dạng mạch chỉnh lưu và lọc điện thường gặp 4.
Ráp mạch chỉnh lưu toàn kỳ dùng 4 diode 4. Ráp mạch chỉnh lưu tạo nguồn 5 +,-VDC(nguồn đôi) 2 Bài 2: Ổn áp tham số 12 6 5 1 1. Ổ áp dùng diode zener 2 2 1. Đặt tính của diode zener và thô số kỹ thuật 1.
Mạch ổn áp dùng diode zener 1. Thiết kế mạch ổn áp dùng diode zener 2. Ổn áp kết hợp dùng diode zener và 2 2 transistor 2. Nhược điểm của mạch ổn áp dùng diode zener 2.
Phương pháp mở rộng dòng ổn áp dùng transistor 2. Cách thiết kế mạch ổn áp kết hợp diode zener và transistor 2. Mạch ổn áp tham số dùng IC họ 78XX. Thiết kế, kiểm tra, sửa chữa nguồn 2 2 ổn áp tham số 3.
kiểm tra sửa chữa 4.1 Ráp mạch ồn áp sử dụng diode zener 4. Ráp mạch ồn áp sử dụng diode zener kết hợp với transistor Kiểm tra 1 1 3 Bài 3: Ổn áp kiểu bù 12 6 5 1 1. Sơ đồ khối và nguyê lý hoạt động 2 2 của nguồn ổn áp kiểu bù 1. Nguyên lý hoạt động 1.
Các yêu cầu kỹ thuật đối với nguồn ổn áp kiểu bù 2. Các dạng mạchdùng ổn áp kiểu bù 4 4 2. Dạng mạch cơ bản 2. Dạng mạch đặc biệt 2.
Mở rộng tầm làm việc với nguồn ổn áp kiểu bù 3. Ráp và sủa chữa mạch ổn áp kiểu bù dùng transistor 3. Ráp mạch ổn áp kiểu bù điện áp ra thay đổi được 3. Mạch ổn áp thay đổi được dùng IC LM 317 6 Kiểm tra 1 1 4 Bài 4: Ổn áp kiểu xung 28 14 13 1 1.
Sơ đồ khối nguyên lý ổn áp kiểu 4 4 xung 1. Nguyên lý hoạt động 1. Các nguyên lý ổn áp đối với nguồn xung 1. Các yêu cầu kỹ thuật đối với nguồn xung 2.
Các kiểu ổn áp xung 6 6 2. Ổn áp xung dùng dao động đa hài 2. Ổn áp xung dùng dao động nghẹt 2. Thiết kế nguồng xung dùng dao động nghet ( Flyback ; phản hồi) 2.
Ổn áp dùng IC 3. Kiểm tra sửa chữa nguồn xung 4 4 3. Các hư hỏng thường gặp 3. Các phương pháp kiểm tra 4.
Thực hành 13 13 Kiểm tra 1 1 Cộng 60 30 27 3 7 BÀI 1: KHÁI NIỆM CHUNG Mã Bài: MĐ 27-01 Giới thiệu: Nguồn điện DC có thể lấy từ bình Ắcquy, từ máy phát điện một chiều hoặc chỉnh lưu từ nguồn điện xoay chiều (AC). Phương pháp chỉnh lưu được dùng phổ biến nhất vì tiện dụng và kinh tế, tuy nhiên điện DC có được sau các mạch chỉnh lưu thường bị gợn sóng như chúng ta đã khảo sát trong các phần trước. Để giảm độ gợn sóng, người ta có thể dùng tụ lọc C gắn song song với tải. Tuy vậy độ gợn sóng vẫn lớn đến mức có thể gây nhiễu các mạch điện tử.
Một vấn đề khác là điện áp DC sau mạch chỉnh lưu bị biến thiên theo sự biến thiên của điện áp lưới và sự thay đổi dòng tải. Vì vậy sau mạch chỉnh lưu nhưng trước tải, cần có một mạch ổn áp có nhiệm vụ giữ cho điện áp cung cấp cho tải luôn ổn định bất chấp sự biến thiên của điện áp lưới điện hoặc dòng tải. Mục tiêu: - Trình bày được các khái niệm chung về nguồn, áp trong thiết bị điện, điện tử. - Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật cho một hệ thống nguồn trong thiết bị điện, điện tử.
- Trình bày chính xác cấu tạo và nguyên lý chung của nguồn - Rèn luyện tính tư duy, cẩn thận và chính xác Nội dung chính: 1. Khái niệm về nguồn cung cấp trong thiết bị điện, điện tử 1. Định nghĩa về nguồn cung cấp trong thiết bị điện, điện tử Nguồn điện là nơi cung cấp điện: bao gồm dòng điện hay điện áp ổn định cho thiết bị điện, điện tử làm việc. Nguồn điện trong thiết bị điện, điện tử là nơi cung cấp điện một chiều cho các mạch điện trong thiết bị làm việc.
Tùy vào mức độ tiêu thụ năng lượng điện mà có thể có các dạng mạch phân phối phù hợp với nhu cầu. Phân loại nguồn cung cấp Trong kỹ thuật có nhiều cách phân loại khác nhau, tùy theo quan điểm, nhu cầu kỹ thuật của từng đối tượng sử dụng: Phân loại theo điện áp: -Nguồn xoay chiều AC. -Nguồn một chiều DC. Phân loại theo nguyên lý: -Nguồn ổn áp.
-Nguồn ổn dòng. Cấu tạo, nguyên lý hoạt động chung của nguồn cấp điện Hình 1.