Giáo Trình Ngữ Nghĩa Học Dành Cho Sinh Viên Và Giáo Viên Ngành Giáo Dục Tiểu Học

Giáo trình nghiên cứu , trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên ., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Đề tài: Giáo Trình Ngữ Nghĩa Học Dành Cho Sinh Viên Và Giáo Viên Tiểu Học

Mục lục chi tiết

• Lời nói đầu
• Quy ước trình bày
• 1. Chương 1: GIẢN YẾU VỀ NGỮ NGHĨA HỌC
• 1.1. Nghĩa, ngữ nghĩa
• 1.1.1. “Nghĩa” là gì?
• 1.1.2. Khái niệm ngữ nghĩa
• 1.1.3. Nghĩa và sở chỉ
• 1.2. Nghĩa học, ngữ nghĩa học
• 2. Chương 2: NGỮ NGHĨA HỌC TỪ VỰNG (Vũ Thị Ân)
• 2.1. Nghĩa, các thành tố nghĩa của từ
• 2.2. Cấu trúc nghĩa biểu niệm của từ
• 2.3. Hiện tượng biến đổi nghĩa của từ
• 2.4. Từ đa nghĩa và từ đồng âm
• 2.5. Quan hệ ngữ nghĩa giữa các lớp từ
• 2.6. Nghĩa của thành ngữ
• 2.7. Dạy học nghĩa của từ ở tiểu học
• 3. Chương 3: NGỮ NGHĨA HỌC CÚ PHÁP (Nguyễn Thị Ly Kha)
• 3.1. Giản yếu về câu
• 3.2. Nghĩa của câu
• 3.3. Quan hệ ngữ nghĩa giữa các câu
• 3.4. Dạy học nghĩa của câu ở tiểu học
• 4. Chương 4: NGỮ NGHĨA HỌC DỤNG PHÁP (Nguyễn Thị Ly Kha)
• 4.1. Quy chiếu ngôn từ và chỉ xuất
• 4.2. Phát ngôn, hành động ngôn từ
• 4.3. Nghĩa của phát ngôn
• 4.4. Nghĩa của ngôn bản
• 4.5. Dạy học nghĩa của phát ngôn và ngôn bản ở tiểu học
• Gợi ý giải bài tập
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Toàn cảnh Giáo trình Ngữ nghĩa học cho Giáo viên Tiểu học

Giáo trình Ngữ nghĩa học dành cho sinh viên và giáo viên Tiểu học, do Nguyễn Thị Ly Kha chủ biên, là một tài liệu ngữ nghĩa học nền tảng, được biên soạn nhằm cung cấp kiến thức cơ bản, hệ thống và hiện đại. Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho người đọc, đặc biệt là các nhà giáo tương lai, một công cụ lý thuyết vững chắc để vận dụng vào phương pháp dạy tiếng Việt tiểu học. Không chỉ dừng lại ở lý thuyết suông, cuốn sách này được xây dựng dựa trên nền tảng các công trình kinh điển của những tác giả như Đỗ Hữu Châu, Cao Xuân Hạo, nhấn mạnh vào khả năng tự học và tính thực hành cao. Cấu trúc của giáo trình được thiết kế một cách logic, đi từ những khái niệm tổng quan trong ngôn ngữ học đại cương đến các lĩnh vực chuyên sâu hơn. Nội dung cốt lõi bao gồm ba mảng chính: Ngữ nghĩa học từ vựng, Ngữ nghĩa học cú pháp và Ngữ nghĩa học dụng pháp. Mỗi phần đều đi kèm các vấn đề thảo luận và bài tập ngữ nghĩa học cụ thể, giúp người học củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng phân tích. Đây không chỉ là một giáo trình sư phạm thông thường, mà còn là một cẩm nang hữu ích, giúp giáo viên hiểu sâu hơn về ý nghĩa của từ và câu, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy.

1.1. Mục tiêu và đối tượng của giáo trình sư phạm này

Mục tiêu trọng tâm của giáo trình là tạo ra một cầu nối vững chắc giữa lý thuyết ngữ nghĩa học tiếng Việt và thực tiễn giảng dạy tại bậc tiểu học. Tài liệu này hướng đến hai đối tượng chính: sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học và các giáo viên đang trực tiếp giảng dạy. Đối với sinh viên, giáo trình cung cấp hệ thống kiến thức nền tảng, giúp họ hình thành tư duy ngôn ngữ một cách khoa học. Đối với giáo viên, đây là nguồn tài liệu bồi dưỡng chuyên môn quý giá, giúp họ hệ thống hóa kinh nghiệm và tìm ra các phương pháp dạy tiếng Việt tiểu học hiệu quả hơn. Sách không chỉ giải thích 'Ngữ nghĩa học là gì?' mà còn trả lời câu hỏi 'Tại sao giáo viên tiểu học cần am hiểu về nó?'. Theo lời nói đầu, mục đích của giáo trình là “cung cấp những hiểu biết về nội dung dạy học ngữ nghĩa trong chương trình và sách giáo khoa Tiếng Việt tiểu học, hình thành và rèn luyện các biện pháp phân tích ngữ nghĩa cơ bản để vận dụng vào dạy học ở tiểu học”.

1.2. Cấu trúc và nội dung cốt lõi của tài liệu nghiên cứu

Giáo trình được cấu trúc thành bốn chương chính, thể hiện một lộ trình tiếp cận khoa học. Chương một, 'Giản yếu về Ngữ nghĩa học', giới thiệu các khái niệm nền tảng như nghĩa và sở chỉ. Chương hai, 'Ngữ nghĩa học Từ vựng', đi sâu vào phân tích ngữ nghĩa của từ, bao gồm các thành tố nghĩa, hiện tượng biến đổi nghĩa, từ đa nghĩa, và quan hệ ngữ nghĩa giữa các lớp từ. Chương ba, 'Ngữ nghĩa học Cú pháp', tập trung vào nghĩa của câu và quan hệ ngữ nghĩa giữa các câu. Cuối cùng, Chương bốn, 'Ngữ nghĩa học Dụng pháp', mở rộng sang các khái niệm như quy chiếu, chỉ xuất, và hành động ngôn từ. Mỗi chương không chỉ trình bày lý thuyết mà còn có phần 'Dạy học ở tiểu học', biến cuốn sách thành một sách chuyên khảo ngữ nghĩa học mang tính ứng dụng cao, giúp người đọc liên hệ trực tiếp kiến thức với công tác giảng dạy.

II. Thách thức khi ứng dụng Ngữ nghĩa học vào giảng dạy

Việc ứng dụng kiến thức từ một giáo trình Ngữ nghĩa học vào thực tế giảng dạy cho học sinh tiểu học đặt ra không ít thách thức. Rào cản lớn nhất chính là khoảng cách giữa tính trừu tượng của lý thuyết ngôn ngữ học đại cương và khả năng tiếp thu cụ thể, trực quan của trẻ em. Giáo viên phải đối mặt với bài toán làm thế nào để 'diễn giải' các khái niệm phức tạp như cấu trúc ngữ nghĩa, nghĩa biểu niệm, hay ngữ dụng học thành những bài học đơn giản, dễ hiểu và sinh động. Chẳng hạn, việc giải thích sự khác biệt tinh tế giữa các từ đồng nghĩa hay phân tích các lớp nghĩa của một từ đa nghĩa đòi hỏi một nền tảng kiến thức vững chắc và một phương pháp dạy tiếng Việt tiểu học khéo léo. Nếu không, bài học có thể trở nên khô khan, nặng nề và không đạt được hiệu quả. Hơn nữa, chương trình giáo dục hiện hành đòi hỏi giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải phát triển năng lực ngôn ngữ cho học sinh. Điều này yêu cầu một sự thấu hiểu sâu sắc về cách ý nghĩa của từ và câu được hình thành và sử dụng trong giao tiếp thực tế, một thách thức mà nhiều giáo viên cần công cụ hỗ trợ để vượt qua.

2.1. Khoảng cách giữa lý thuyết ngôn ngữ học và thực tiễn

Lý thuyết ngữ nghĩa học chứa đựng nhiều thuật ngữ và khái niệm học thuật. Các khái niệm như 'tham tố', 'tiền giả định' hay 'hành động ngôn từ' có thể xa lạ với cả những giáo viên đã có nhiều năm kinh nghiệm. Thách thức ở đây là làm sao để không chỉ hiểu đúng, mà còn biến những kiến thức này thành công cụ sư phạm hữu ích. Việc thiếu một cầu nối có hệ thống giữa tài liệu ngữ nghĩa học và giáo án hàng ngày khiến nhiều giáo viên dù tâm huyết vẫn cảm thấy lúng túng. Giáo trình này chính là giải pháp, giúp đơn giản hóa và hệ thống hóa kiến thức, mang lại góc nhìn ứng dụng trực tiếp.

2.2. Khó khăn trong việc giảng dạy nghĩa của từ và câu

Giảng dạy ý nghĩa của từ và câu cho học sinh tiểu học không chỉ là cung cấp định nghĩa từ điển. Nó đòi hỏi giáo viên phải giúp các em cảm nhận được sắc thái, cách dùng từ trong ngữ cảnh. Ví dụ, để dạy về từ đa nghĩa, giáo viên cần nắm vững cơ chế chuyển nghĩa như ẩn dụ, hoán dụ. Để dạy về từ đồng nghĩa, cần có khả năng phân tích ngữ nghĩa để chỉ ra sự khác biệt tinh tế giữa chúng. Những khó khăn này bộc lộ rõ nhu cầu cần một nguồn tài liệu chuyên sâu, cung cấp cơ sở lý luận vững chắc để xây dựng các bài tập ngữ nghĩa học phù hợp và hiệu quả, giúp học sinh thực sự làm chủ ngôn ngữ.

III. Phân tích Cấu trúc Ngữ nghĩa học Từ vựng trong Giáo trình

Một trong những đóng góp quan trọng nhất của Giáo trình Ngữ nghĩa học này là phần phân tích chi tiết về ngữ nghĩa học từ vựng. Nội dung này không chỉ hệ thống hóa các khái niệm cơ bản mà còn cung cấp một cái nhìn sâu sắc về cấu trúc ngữ nghĩa của từ trong tiếng Việt. Theo giáo trình, nghĩa của một từ là một hợp thể phức tạp, bao gồm bốn thành tố chính: nghĩa biểu vật (gợi ra hình ảnh khái quát về sự vật), nghĩa biểu niệm (phản ánh các thuộc tính bản chất của khái niệm), nghĩa biểu thái (thể hiện thái độ, cảm xúc của người nói), và nghĩa liên tưởng (gợi ra các liên tưởng ngoài nghĩa cơ bản). Việc phân tích các thành tố này giúp người dạy hiểu rõ bản chất của từ, từ đó có phương pháp dạy tiếng Việt tiểu học hiệu quả hơn, đặc biệt trong việc giảng dạy các hiện tượng như ẩn dụ, hoán dụ, đồng nghĩa và trái nghĩa. Giáo trình cũng làm rõ cơ chế biến đổi nghĩa, giải thích tại sao một từ có thể phát triển thêm nhiều nghĩa mới, làm nền tảng cho việc hiểu và dạy từ đa nghĩa. Đây là mảng kiến thức cốt lõi, trực tiếp hỗ trợ giáo viên trong việc xây dựng và mở rộng vốn từ vựng học tiếng Việt cho học sinh.

3.1. Phân tích các thành tố nghĩa của từ trong tiếng Việt

Giáo trình đã hệ thống hóa các thành tố cấu thành nghĩa của từ một cách rõ ràng. Nghĩa biểu vật là mối quan hệ giữa từ và hiện thực nó biểu thị (ví dụ, từ 'nhà' gợi lên hình ảnh chung về nhà). Nghĩa biểu niệm là các thuộc tính bản chất của khái niệm (nhà là công trình có tường, mái, cửa...). Nghĩa biểu thái phản ánh thái độ, cảm xúc (ví dụ, dùng từ 'cha' để gọi Bác Hồ thể hiện sự kính yêu). Cuối cùng, nghĩa liên tưởng là những liên tưởng mà từ gợi ra (từ 'mặt trời' trong câu 'Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ' gợi liên tưởng đến Bác Hồ). Việc nắm vững các thành tố này giúp giáo viên phân tích ngữ nghĩa một cách toàn diện.

3.2. Hiện tượng ẩn dụ và hoán dụ trong từ vựng học

Ẩn dụ và hoán dụ được xác định là hai quy luật biến đổi nghĩa phổ biến nhất. Ẩn dụ là cách chuyển nghĩa dựa trên sự tương đồng (ví dụ, 'chân bàn' giống 'chân người' về chức năng). Hoán dụ là cách chuyển nghĩa dựa trên sự tương cận, gần gũi (ví dụ, 'cả nhà mong tin' - 'nhà' chỉ những người trong nhà). Giáo trình phân biệt rõ ẩn dụ từ vựng (đã được cố định hóa, ghi trong từ điển) và ẩn dụ tu từ (mang tính lâm thời, sáng tạo cá nhân). Hiểu rõ cơ chế này giúp giáo viên giải thích nguồn gốc của từ đa nghĩa và bồi dưỡng cảm quan ngôn ngữ cho học sinh.

IV. Phương pháp dạy học Tiếng Việt qua Ngữ nghĩa học Cú pháp

Không chỉ dừng lại ở cấp độ từ, Giáo trình Ngữ nghĩa học còn mở rộng sang lĩnh vực cú pháp và dụng pháp, cung cấp một phương pháp dạy tiếng Việt tiểu học toàn diện hơn. Phần Ngữ nghĩa học Cú pháp tập trung giải quyết vấn đề nghĩa của câu. Giáo trình khẳng định rằng nghĩa của câu không phải là phép cộng đơn thuần nghĩa của các từ cấu thành, mà còn phụ thuộc vào cấu trúc. Khái niệm 'khung ngữ vị từ' và 'cấu trúc tham tố' được giới thiệu như một công cụ hiệu quả để phân tích ngữ nghĩa câu. Nó giúp xác định vai trò của từng thành tố (chủ thể, đối thể, nơi chốn, thời gian...) xoay quanh vị từ hạt nhân. Khi chuyển sang Ngữ nghĩa học Dụng pháp, giáo trình đề cập đến các vấn đề của ngữ dụng học như quy chiếu, chỉ xuất, và đặc biệt là hành động ngôn từ. Lý thuyết này giúp giáo viên nhận diện mục đích thực sự đằng sau một phát ngôn, chẳng hạn một câu hỏi có thể dùng để yêu cầu, một câu trần thuật có thể dùng để chê bai. Việc tích hợp kiến thức từ hai mảng này giúp giáo viên nâng cao năng lực đọc hiểu và hướng dẫn học sinh tiếp cận văn bản ở tầng sâu hơn.

4.1. Khám phá nghĩa của câu qua cấu trúc tham tố và vai nghĩa

Cấu trúc tham tố là khung nghĩa nòng cốt của câu, xoay quanh một vị từ trung tâm (động từ, tính từ). Các danh ngữ tham gia vào sự tình sẽ đóng những 'vai nghĩa' nhất định như: người tác động, người thể nghiệm, đối thể, nơi chốn, công cụ... Ví dụ, trong câu 'Bé quét nhà bằng chổi', 'bé' là người tác động, 'nhà' là đối thể, 'bằng chổi' là công cụ. Việc phân tích câu theo vai nghĩa giúp học sinh hiểu rõ bản chất của sự việc được miêu tả, vượt ra ngoài các nhãn cú pháp 'chủ ngữ - vị ngữ' đơn thuần.

4.2. Vai trò của ngữ dụng học và hành động ngôn từ

Ngữ dụng học nghiên cứu ngôn ngữ trong hoạt động giao tiếp thực tế. Một trong những khái niệm cốt lõi là hành động ngôn từ (speech act), cho rằng khi ta nói là ta đang thực hiện một hành động (hỏi, ra lệnh, hứa, xin lỗi...). Ví dụ, phát ngôn 'Trong phòng nóng quá' có thể là một hành động miêu tả, nhưng cũng có thể là hành động yêu cầu (mở cửa sổ). Nắm được lý thuyết này, giáo viên có thể hướng dẫn học sinh hiểu được hàm ý, mục đích giao tiếp của nhân vật trong các bài đọc, giúp các em phát triển kỹ năng đọc hiểu và giao tiếp hiệu quả.

V. Review chi tiết Giáo trình Ngữ nghĩa học của Nguyễn Thị Ly Kha

Khi thực hiện review sách ngữ nghĩa học, có thể khẳng định Giáo trình Ngữ nghĩa học do Nguyễn Thị Ly Kha chủ biên là một tài liệu có giá trị cao, đặc biệt hữu ích cho đối tượng là sinh viên và giáo viên tiểu học. Ưu điểm lớn nhất của cuốn sách là tính hệ thống và tính ứng dụng. Các khái niệm từ cơ bản đến phức tạp được trình bày mạch lạc, rõ ràng. Thay vì chỉ là một công trình lý thuyết thuần túy, giáo trình luôn gắn kết nội dung với chương trình Tiếng Việt tiểu học, đưa ra các ví dụ và định hướng giảng dạy cụ thể. Việc sách kế thừa và phát triển từ các công trình uy tín của ngữ nghĩa học Đỗ Hữu Châu, Cao Xuân Hạo càng làm tăng thêm độ tin cậy học thuật. Mỗi chương đều có phần câu hỏi thảo luận và bài tập ngữ nghĩa học, khuyến khích tư duy phản biện và khả năng vận dụng của người đọc. Đây là một sách chuyên khảo ngữ nghĩa học không thể thiếu trong tủ sách tham khảo của những ai tâm huyết với việc dạy và học Tiếng Việt, giúp nâng cao năng lực phân tích ngôn ngữ một cách bài bản.

5.1. Ưu điểm nổi bật của giáo trình Ngữ nghĩa học này

Giáo trình sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội. Thứ nhất, nội dung được trình bày khoa học, đi từ tổng quan đến chi tiết, phù hợp cho cả người mới bắt đầu. Thứ hai, tính thực hành rất cao, mỗi phần lý thuyết đều có liên hệ với thực tiễn giảng dạy ở tiểu học. Thứ ba, hệ thống bài tập và câu hỏi thảo luận phong phú, giúp củng cố kiến thức hiệu quả. Thứ tư, sách là sự tổng hợp, kế thừa có chọn lọc từ những công trình ngữ nghĩa học tiếng Việt đi trước, đảm bảo tính chính xác và chiều sâu học thuật. Cuối cùng, văn phong sáng sủa, dễ hiểu, là một giáo trình sư phạm mẫu mực.

5.2. Download giáo trình ngữ nghĩa học PDF và tài liệu tham khảo

Nhu cầu tìm kiếm và download giáo trình ngữ nghĩa học PDF là rất lớn. Phiên bản chính thức của giáo trình này do Nhà xuất bản Giáo dục phát hành và có thể tìm mua tại các nhà sách uy tín. Đối với các bản mềm, sinh viên và giáo viên có thể tìm kiếm trong các thư viện số của trường đại học hoặc các diễn đàn chia sẻ tài liệu học thuật. Để mở rộng kiến thức, người đọc nên tham khảo thêm các công trình của các tác giả được trích dẫn trong sách, đặc biệt là các cuốn sách về ngữ nghĩa học Đỗ Hữu Châu, được xem là nền tảng quan trọng cho ngành ngôn ngữ học Việt Nam.

VI. Bí quyết vận dụng Giáo trình Ngữ nghĩa học hiệu quả nhất

Để vận dụng hiệu quả nhất Giáo trình Ngữ nghĩa học dành cho sinh viên và giáo viên Tiểu học, người đọc không nên chỉ xem đây là một tài liệu để đọc, mà phải biến nó thành một công cụ làm việc hàng ngày. Bí quyết nằm ở việc tích hợp chủ động các khung lý thuyết của giáo trình vào quá trình soạn giảng và phân tích bài học. Thay vì dạy từ vựng một cách riêng lẻ, hãy thử nhóm chúng thành các trường nghĩa. Khi chuẩn bị một bài tập đọc, hãy dành thời gian phân tích ngữ nghĩa các câu văn phức tạp, xác định các hành động ngôn từ của nhân vật. Sử dụng kiến thức về ẩn dụ và hoán dụ để giải thích cho học sinh tại sao từ 'xuân' vừa có nghĩa là mùa xuân, vừa có thể chỉ tuổi trẻ. Bằng cách này, giáo trình không còn là lý thuyết khô khan mà trở thành một 'lăng kính' giúp giáo viên nhìn thấu đáo hơn vào bản chất ngôn ngữ. Việc vận dụng thường xuyên không chỉ cải thiện phương pháp dạy tiếng Việt tiểu học mà còn nâng cao sâu sắc năng lực ngôn ngữ của chính người dạy, giúp họ tự tin hơn trong việc truyền thụ tri thức.

6.1. Tích hợp kiến thức ngữ nghĩa vào soạn giáo án Tiếng Việt

Một cách vận dụng hiệu quả là sử dụng các khái niệm trong sách để làm giàu giáo án. Ví dụ, khi soạn bài về từ đồng nghĩa, giáo viên có thể dựa vào phần phân tích các thành tố nghĩa để chỉ ra sự khác biệt tinh tế (nghĩa biểu thái, nghĩa liên tưởng) giữa các từ, thay vì chỉ nói 'chúng có nghĩa gần giống nhau'. Khi dạy kể chuyện, có thể yêu cầu học sinh xác định các 'hành động ngôn từ' mà nhân vật thực hiện: nhân vật đang 'hứa', 'đe dọa', hay 'khuyên răn'? Cách tiếp cận này làm cho bài học sâu sắc và sinh động hơn rất nhiều.

6.2. Nâng cao năng lực phân tích ngôn ngữ cho giáo viên

Mục tiêu cuối cùng của việc học tập từ giáo trình sư phạm này là nâng cao năng lực phân tích ngôn ngữ. Một giáo viên có năng lực phân tích tốt sẽ chủ động hơn trong việc lựa chọn ngữ liệu, thiết kế bài tập và giải quyết các vấn đề ngôn ngữ phức tạp nảy sinh trong lớp học. Họ có thể giải thích một cách thuyết phục tại sao một câu văn lại hay, tại sao cách dùng từ này lại đắt giá. Năng lực này không chỉ giúp việc dạy học hiệu quả hơn mà còn truyền cảm hứng, tình yêu đối với ngữ nghĩa học tiếng Việt cho thế hệ học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Ngữ nghĩa học do TS. Nguyễn Thị Ly Kha (Chủ biên) và ThS. Vũ Thị Ân biên soạn, được Nhà xuất bản Giáo dục ấn hành (tái bản lần thứ nhất năm 2008, mã số 7X449m8-CPH). Cuốn sách được thiết kế chuyên biệt phục vụ học phần Ngữ nghĩa học trong chương trình đào tạo cử nhân ngành Giáo dục Tiểu học tại các trường đại học và cao đẳng sư phạm, đồng thời là tài liệu bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên tiểu học đang trực tiếp giảng dạy môn Tiếng Việt.

Mục tiêu học tập của giáo trình bao gồm hai phương diện:

1. Cung cấp hệ thống tri thức cơ bản, hiện đại về ngữ nghĩa học trên ba bình diện từ vựng, cú pháp và dụng pháp;
2. Trang bị phương pháp phân tích ngữ nghĩa học nhằm ứng dụng trực tiếp vào việc dạy học các nội dung từ ngữ, câu, đoạn văn và văn bản trong chương trình sách giáo khoa Tiếng Việt cấp tiểu học.

Về cách tiếp cận, giáo trình xây dựng nền tảng lý thuyết dựa trên các công trình nghiên cứu của Đỗ Hữu Châu, Cao Xuân Hạo, Nguyễn Thiện Giáp và tài liệu dịch của John Lyons (2004), có sự tham vấn chuyên môn từ GS. Nguyễn Minh Thuyết và PGS. Hoàng Xuân Tâm. Cấu trúc giáo trình đi từ nguyên lý đại cương (Chương 1) qua các phân ngành chuyên sâu (Chương 2, 3, 4), kết thúc mỗi phân ngành đều có phần ứng dụng sư phạm cụ thể kèm theo hệ thống bài tập thực hành và gợi ý giải bài tập.

Điểm đặc thù của giáo trình là việc kết hợp chặt chẽ giữa tính lý luận hàn lâm và tính thực hành sư phạm. Toàn bộ hệ thống ngữ liệu minh họa và bài tập được trích xuất trực tiếp từ các tác phẩm văn học kinh điển (Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Tố Hữu, Phạm Tiến Duật, Ngô Tất Tố, Xuân Quỳnh, Trần Đăng Khoa) và sách giáo khoa Tiếng Việt từ lớp 1 đến lớp 5.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình gồm 4 chương chính được phân công biên soạn theo chuyên mục:

flowchart TD
    C1["Chương Một: Giản yếu về ngữ nghĩa học"] --> C2["Chương Hai: Ngữ nghĩa học từ vựng (Vũ Thị Ân)"]
    C1 --> C3["Chương Ba: Ngữ nghĩa học cú pháp (Nguyễn Thị Ly Kha)"]
    C1 --> C4["Chương Bốn: Ngữ nghĩa học dụng pháp (Nguyễn Thị Ly Kha)"]
    C2 --> App["Ứng dụng dạy học nghĩa từ ngữ ở tiểu học"]
    C3 --> App2["Ứng dụng dạy học nghĩa của câu ở tiểu học"]
    C4 --> App3["Ứng dụng dạy học phát ngôn và ngôn bản ở tiểu học"]

• Chương Một: Giản yếu về ngữ nghĩa học Trình bày khái niệm cơ bản về nghĩa và ngữ nghĩa; phân biệt tín hiệu ngôn ngữ và phi ngôn ngữ; giới thiệu 6 thuyết ngữ nghĩa học theo John Lyons (2004) gồm: thuyết quy chiếu (referential), thuyết ý niệm/tâm lý (ideational/mentaliste), thuyết hành vi (behaviourist), thuyết cách dùng (meaning-in-use), thuyết thẩm định (verificationist), và thuyết điều kiện chân trị (truth-conditional). Chương này cũng xác lập ranh giới giữa nghĩa (meaning) và sở chỉ (reference), phân tích ba bình diện của ngôn ngữ học hiện đại (ngữ nghĩa học, ngữ kết học, ngữ dụng học), cùng các phương pháp nghiên cứu (đồng đại, lịch đại, phân tích thành tố).

• Chương Hai: Ngữ nghĩa học từ vựng (Vũ Thị Ân) Phân tích bản chất nghĩa của từ gồm 4 thành tố: nghĩa biểu vật (sở thị), nghĩa biểu niệm (sở biểu), nghĩa biểu thái (dụng pháp) và nghĩa liên tưởng. Nghiên cứu cấu trúc nghĩa biểu niệm qua khái niệm nghĩa vị (sememe) và nét nghĩa (seme); làm rõ cơ chế biến đổi nghĩa qua ẩn dụ từ vựng, hoán dụ từ vựng và ẩn dụ tu từ; phân biệt từ đa nghĩa với từ đồng âm; hệ thống hóa các quan hệ ngữ nghĩa gồm đồng nghĩa, trái nghĩa, giao nghĩa, bao nghĩa, tổng phân nghĩa và trường nghĩa; phân tích ngữ nghĩa của thành ngữ. Cuối chương là phần hướng dẫn dạy học nghĩa của từ ở tiểu học (giải nghĩa từ, mở rộng vốn từ).

• Chương Ba: Ngữ nghĩa học cú pháp (Nguyễn Thị Ly Kha) Khái quát cấu trúc nghĩa của câu gồm nội dung mệnh đề (sự tình miêu tả) và ý nghĩa tình thái; phân tích các quan hệ ngữ nghĩa giữa các câu (đồng nghĩa cú pháp, phản nghĩa, bao hàm, suy nhân); hướng dẫn phương pháp dạy học nghĩa của câu cho học sinh tiểu học.

• Chương Bốn: Ngữ nghĩa học dụng pháp (Nguyễn Thị Ly Kha) Trình bày quy chiếu ngôn từ và hiện tượng chỉ xuất (trực chỉ, hồi chỉ); phân tích phát ngôn và lý thuyết hành động ngôn từ (hành động nói, câu ngôn hành); phân biệt nghĩa của phát ngôn và nghĩa của ngôn bản (văn bản); làm rõ cơ chế phân tách thông tin hiển ngôn và thông tin hàm ngôn qua các ngữ liệu như bài ca dao Trong đầm gì đẹp bằng sen, bài văn Cây chuối mẹ (Phạm Đình Ân); hướng dẫn dạy học nghĩa của phát ngôn và văn bản qua các phân môn Luyện từ và câu, Tập đọc, Kể chuyện, Tập làm văn.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng các nguyên lý khoa học vững chắc:

• Mối quan hệ ba đỉnh của tín hiệu học: Hình thức ngữ âm – Khái niệm/Nghĩa – Hiện thực khách quan (vật quy chiếu).
• Phân biệt bình diện ngôn ngữ và lời nói: Nghĩa là thuộc tính trừu tượng, khái quát của đơn vị ngôn ngữ trong hệ thống; sở chỉ là đối tượng cụ thể được hiện thực hóa trong ngữ cảnh và phát ngôn.
• Mối liên hệ liên ngành: Ngữ nghĩa học không tách rời ngữ âm học, từ vựng học, ngữ pháp học, phong cách học và ngữ dụng học.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích ngữ nghĩa học: Nhận diện cấu trúc nét nghĩa; phân tích các thành tố nghĩa biểu vật, biểu niệm, biểu thái, liên tưởng; phân định ranh giới giữa từ đa nghĩa và từ đồng âm.
• Kỹ năng phân tích ngữ dụng và văn bản: Xác định tiêu điểm thông báo, phương tiện đánh dấu, phân tách thông tin hiển ngôn và hàm ngôn trong văn bản nhật dụng và văn chương.
• Kỹ năng thực hành sư phạm: Thiết kế hệ thống câu hỏi giải nghĩa từ, xây dựng bài tập rèn luyện nghi thức lời nói (chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi, đề nghị), tổ chức dạy học cốt truyện và chủ đề bài học trong phân môn Tập làm văn và Tập đọc cấp tiểu học.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình sư phạm kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết dẫn nhập và thực hành giải bài tập:

• Cách tiếp cận tích hợp: Mỗi đơn vị kiến thức lý thuyết được minh họa tức thì bằng các dẫn chứng thực tế. Ngữ liệu minh họa được phân biệt bằng kiểu chữ riêng, trích xuất từ tác phẩm văn học và hệ thống sách giáo khoa Tiếng Việt từ lớp 1 đến lớp 5.
• Hệ thống bài tập thực hành đa dạng:
  • Bài tập phân loại và giải nghĩa: Phân loại tín hiệu ngôn ngữ và phi ngôn ngữ; phân tích nghĩa và sở chỉ của đại từ, danh từ riêng, thành ngữ; xác định trường nghĩa và quan hệ đồng nghĩa, trái nghĩa, bao nghĩa.
  • Bài tập phân tích ngữ cảnh: Phân tích nghĩa từ cam, cháy, nghèo, no, ngặt theo lát cắt đồng đại và lịch đại; phân tích ngữ nghĩa các câu thoại trong truyện cười dân gian (Đậu phụ làng cắn đậu phụ chùa).
  • Bài tập thiết kế dạy học: Xây dựng phương án giải nghĩa từ cho học sinh tiểu học (như các từ vàng, giản dị, danh dự, phấn); mở rộng vốn từ nghề nghiệp công nghiệp và nông nghiệp; thiết kế tình huống giao tiếp rèn luyện hành động nói.
• Hướng dẫn tự học: Phần cuối giáo trình cung cấp mục Gợi ý giải bài tập nhằm định hướng phương pháp tư duy và đáp án mẫu cho các bài tập phức tạp, tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên tự học và giáo viên tự bồi dưỡng.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

1. Cập nhật lý luận ngôn ngữ học hiện đại: Giáo trình tiếp thu thành tựu từ công trình của John Lyons (2004) và các nghiên cứu ngôn ngữ học Việt Nam hiện đại của Đỗ Hữu Châu, Cao Xuân Hạo, Hoàng Phê, Nguyễn Thiện Giáp.
2. Gắn kết thực tiễn với chương trình Tiếng Việt Tiểu học: Khác với các tài liệu lý thuyết thuần túy, giáo trình tích hợp ngữ liệu và mục tiêu bài dạy trực tiếp từ sách giáo khoa Tiếng Việt 1, 2, 3, 4, 5 do Nhà xuất bản Giáo dục ấn hành (chương trình tiểu học giai đoạn sau 2000).
3. Hệ thống quy ước khoa học chặt chẽ: Sách sử dụng các ký hiệu logic chuẩn hóa trong phân tích ngữ nghĩa:
   • ->: Tiếp đến hoặc suy ra
   • ><: Tương phản về nghĩa
   • =/=: Tương đương về nghĩa
   • [BH]: Phần mở rộng
   • *: Tổ hợp không chấp nhận được
   • ?, ??, ???: Tổ hợp không tự nhiên hoặc khó nghe theo các mức độ.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học, cao đẳng: Sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học, Sư phạm Ngữ văn sử dụng làm tài liệu học tập chính khóa cho học phần Ngữ nghĩa học hoặc Việt ngữ học.
• Giáo viên tiểu học: Giáo viên đang trực tiếp giảng dạy sử dụng làm tài liệu tra cứu phương pháp giải nghĩa từ, phân tích ngữ pháp và tiếp nhận văn bản phục vụ soạn giáo án Tiếng Việt.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu: Học viên chuyên ngành Giáo dục học (Bậc Tiểu học), Lý luận và Phương pháp dạy học môn Tiếng Việt, Ngôn ngữ học ứng dụng.
• Điều kiện tiên quyết: Người học cần có kiến thức nền tảng về Dẫn luận ngôn ngữ học, Ngữ âm tiếng Việt và Ngữ pháp tiếng Việt cơ bản.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào nhất?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học và giáo viên tiểu học. Nội dung sách cân đối giữa lý thuyết ngữ nghĩa học đại cương và phương pháp dạy học Tiếng Việt ở trường tiểu học.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng gì trước khi đọc sách?

Người học cần nắm được các khái niệm cơ bản về ngôn ngữ học (hình vị, từ, cụm từ, câu, phát ngôn) và các kiến thức sơ cấp về từ vựng học, ngữ pháp học tiếng Việt.

3. Điểm khác biệt giữa giáo trình này và các sách Ngữ nghĩa học khác là gì?

Các giáo trình ngữ nghĩa học đại cương thường tập trung chuyên sâu vào lý luận học thuật thuần túy. Giáo trình của Nguyễn Thị Ly Kha và Vũ Thị Ân dành riêng một dung lượng lớn ở cuối mỗi chương để hướng dẫn cụ thể việc dạy học ngữ nghĩa của từ, câu, phát ngôn và văn bản theo đúng chương trình và sách giáo khoa Tiếng Việt tiểu học.

4. Làm thế nào để tự học giáo trình hiệu quả?

Người học nên đọc kỹ các khái niệm và bảng phân tích mẫu ở phần lý thuyết, sau đó tự thực hiện hệ thống câu hỏi và bài tập thực hành ở cuối mỗi chương trước khi đối chiếu với phần Gợi ý giải bài tập ở trang 280-295.

5. Giáo trình giới thiệu những tài liệu tham khảo chính nào?

Sách dựa trên các công trình tham khảo chính của:

• John Lyons: Ngữ nghĩa học (Nguyễn Văn Hiệp dịch, NXB ĐHQGHN, 2004);
• Đỗ Hữu Châu: Từ vựng ngữ nghĩa tiếng Việt (NXB ĐHQGHN, 2001), Các bình diện của từ tiếng Việt (NXB ĐHQGHN, 1998);
• Cao Xuân Hạo: Tiếng Việt – Sơ thảo ngữ pháp chức năng (NXB Giáo dục, 2004);
• Nguyễn Thiện Giáp: Từ vựng học tiếng Việt (NXB Giáo dục, 2003);
• Hoàng Phê: Từ điển tiếng Việt (NXB Đà Nẵng, 2002);
• Nguyễn Minh Thuyết, Đặng Thị Lanh: Sách giáo khoa và Sách giáo viên Tiếng Việt 1, 2, 3, 4, 5 (NXB Giáo dục).

---

Kết luận

Giáo trình Ngữ nghĩa học (Dùng cho sinh viên và giáo viên ngành Giáo dục tiểu học) cung cấp một hệ thống lý luận ngữ nghĩa học hoàn chỉnh và có tính định hướng thực hành nghề nghiệp rõ rệt. Lộ trình học tập được thiết kế khoa học: xây dựng nguyên lý đại cương, đi sâu vào cấu trúc ngữ nghĩa từ vựng, ngữ nghĩa cú pháp, ngữ nghĩa dụng pháp và hoàn thiện bằng năng lực ứng dụng dạy học Tiếng Việt ở tiểu học. Cuốn sách là tài liệu chuẩn mực phục vụ đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên tiểu học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

NGUYỄN THỊ LY KHA (Chủ biên) 2 OEOEEEUOGCECHHG VŨ THỊ ÂN NO 7 NGHĨA ! (Dùng cho sinh viên và giáo viên. ngành Giáo dục tiêu học) (Tới bản lần thứ nhết) NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC :LỞỚI NÓI ĐẦU. Giáo trình Ngữ nghĩa học (dũng cho sinh viên và giáo viên ngành Giáo dục tiểu học) được biên soạn nhằm rnục đích cung cấp ru. cho sinh viên, giáo viên những kiến thức cơ bản, hệ.

thống hiện đại về -ngữ nghĩa học, đồng thời cung cấp những hiểu biết vŠ-nội dung-dạy: học ngũ nghĩa trong chương trình và sách giáo-khoa Tiếng Việt tiểu học, hình thành và rên luyện các biện pháp phân tích ngũ nghĩa có bản để. vận dụng vào dạy học ở tiểu học. Dựa trên ñền tảng những tài liệu đã viết về! ngũ nghĩa. họø của các - tác giả Độ.

Hữu Châu, Cao Xuân Hạo, Nguyễn Thiện Giáp, J. tài liệu này được biên soạn theo hướng tăng cường khả năng tự học;. đăng cưỡng 4ính thực Hành, vì vậy,: cuối rnỗi nội dụng đều có những: vấn đề thảo luận và bài tập nhằm giúp người sử. dụng: củng cố và vận dụng kiến thức lí thuyết đã học.

và bản thảo cuốn. sách này đã được hưởng thụ những ý., kiến -góp ý quỹ báu của GS. Minh Thuyết, PGS. - ống Hoàng Xuân Tâm.

Các tác giả trận trọng cám ơn và xin lượng thứ khi “cuốn sách.ỗ điểm này điểm nợ vẫn còn có những điều chưa được như ý. : Cùng với bạn đọc, chúng tôi xin trân trọng cảm ơn các nhà khoa các nhà văn, nhà thở, nhà -báo có tác phẩni được trích. dẫn trong học, cuốn sách này.-Đông thời, chúng tôi. cũng xin chân thành cảm ơn Nhà xuất bản Giáo dục đã tạo điều kiện cho cuốn sách được ra đời và đến với bạn đọc.

dù chúng tôi đã có nhiều cố gắng, nhưng tài liệu khó tránh khỏi sơ suất. Chúng tôi .rnong nhận được ý kiến đóng góp: của bạn đọc, để kịp thời điều chỉnh, hoàn thiện hơn khi tái bản. ì CÁC TÁC GIẢ Bản quyền thuộc Nhà xuất bản Giáo dục 09-2008/CXB/171-2048/GD Mã số: 7X449m8-CPH QUY ƯỚC TRÌNH BẢY MỤC LỤC Trang 1, Tài liệu trích dấn được đặt trong dấu ngoặc đơn ( ) và được Lời nói đầu ghi theo thứ tự : tên tác giá, năm công bố, số thứ tự trang trích dẫn. Quy ước trình bày Thông tin đầy đủ về tài Hệu trích dẫn được ghi trong mục Tài liệu Chương Một : GIẢN YẾU VỀ NGỮ NGHĨA HỌC.

Nghĩa, ngữ nghĩa bà Các dẫn chứng dùng làm ngữ liệu minh hoạ được in bằng 2. Nghĩa học, ngữ nghĩa học kiểu chữ, khổ chữ khác với phần trình bày các đơi vị kiến thức. Xuất xứ của dẫn chứng trích từ sách giáo khoa được ghi tắt theo Chương Hai : NGỮ NGHĨA HỌC TỪ VỰNG (Vũ Thị Ân) 'thứ tự : tên tác giả, sách giáo khoa lớp, tập, trang (chẳng hạn 1, Nghĩa, các thành tố nghĩa của từ “Nguyễn Phan Hách, TV5,1:75” sẽ được hiểu là dẫn chứng trích từ. Cấu trúc nghĩa biểu niệm của từ tắc phẩm của Nguyễn Phan Hách; dẫn theo sách giáo khoa Tiếng.

Hiện tượng biến đối nghĩa của từ D2 Việt 5, tập 1, trang 75). Phần câu hồi và bài tập thực hành, phần gợi. Từ đa nghĩa và từ đồng âm # ý thực hành được in bằng kiểu chữ, khổ chữ riêng. Quan hệ ngữ nghĩa giữa các lớp từ ƠI - Nghĩa của thành ngữ Ø 3.

Ngoài một vài chữ viết tất thông dụng, như : x. (trang), SGK (sách giáo khoa), SGV (sách giáo 8. Dạy học nghĩa của từ ở tiểu học viên), tài liệu còn viết tắt một vài thuật ngữ được sử dụng đúng nhiều lần. Chương Ba : NGỮ NGHĨA HỌC CÚ PHÁP (Nguyễn Thị Lụ Kha) 1.

Giản yếu về câu Một vài kí hiệu 2. Nghĩa của câu a.¬: tếp đến hoặc suy ra 3. Quan hệ ngữ nghĩa giữa các câu c. ><: tương phản về nghĩa d.

Dạy học nghĩa của câu ở tiểu học e.=/=:tương đương về nghĩa g. [BH : phần mở rộng Chương Bốn : NGỮ NGHĨA HỌC DỤNG PHÁP (Nguyễn Thị Lụ Kha) 1 Quy chiếu ngôn từ và chỉ xuất 4. Phát ngôn, hành động ngôn từ :3. Nghĩa của phát ngôn — Dấu * dùng để đánh dấu những tổ hợp không.

chấp nhận được ; 4. Nghĩa của ngôn bán đấu ? hay ?? hay ??? dùng để đánh dấu những tổ hợp “không tự 5 Dạy học nghĩa của phát ngôn. và ngôn bản ở tiểu học nhiên” hay “khó nghe” tuỳ theo mức độ ít hay nhiều. Gợi ý giải bài tập Tài liệu tham khảo “ Chương Một “GIẢN.

yẾU VỀ NGỮ NGHĨA HỌC 1. NGHĨA, NGỮ NGHĨA 1. “NGHĨA” LÂ GÌ? Thường ngày ta vẫn thường nghe những từ ngữ như nghĩa, có nghĩa là, nghĩa là,. dùng khi giải thích nội dung cho một dấu "hiệu, một sự kiện, một-từ ngữ, một câu nói,.

Vd: Hình vẽ này có nghĩa là. nói đó có nghĩa là, Nghĩa của biểu Aượng này là. Nói như vậy có nghĩa là. Hoặc những kiểu diễn đạt như chứng tổ, cho thấy cũng cùng nội dung, tương tự như nghĩa, nghĩa là.

Ví dụ : Điều này chứng tô là. lượng này cho thấy, Nói nhữ vậy để nhắc rằng. Kiến bò vào đẩy nhà thế này là trời. sấp mua lu] lụt lớn.

(Võ hình cái l lên đó để làm gì vậy hở mẹ ?) Để nhắc nhở người vận "chuyển chứ ý đây. là hàng dễ vỡ, tránh va chạm mạnh. phao 1 đỏ kia báo hiệu vùng có luồng nước sâu và xoáy cấm bơi vào. ở; Cô ấy nhìn tôi, ánh mắt như thậm nói : “Cốt lên l-i! Ta thấy phán đoán Trời sấp mưa lo, lụt lớn ở vd (a) được rút ra từ hiện tượng tự nhiên kiến bò vào đầy nhà ; (b) dùng để giải thích nghĩa của hình vẽ trên các kiện hàng khi lưu thông, (c) giải.

thích về nghĩa của dãy phao báo hiệu luồng nước, mực nước, ' (d) lại nói về nghĩa của ánh mắt. Sự khác nhau. các cách giải thích đó là do hình thức của cái biểu thị kiến bò vào đẩy nhà (vd a), hình vế cái ii trên kiện hàng (d b), dấy phao đỏ (vd c), ánh mắt 8õ ấy (vả d). ` “Nghĩa” thường được hiểu là điều mà dấu hiệu hay tín “đến giờ vào học” hoặc “đến giờ nghỉ giải lao”.

Hoặc trước hiệu phản ánh. Bất cứ một dấu hiệu hay một tín hiệu nào một câu.như Trời đang mưa rất to, người nghe hiểu thông tin mà cũng đều báo hiệu một cái gì đó, tức là đều có “nghĩa”. người nói muốn diễn đạt là vào thời điểm và tại cái nơi Chẳng hạn : người nói và người nghe đang đề cập tới đó đang xảy ra tình ¬ “Nghĩa” Tín hiệu — “Nghĩa”. trạng “trời mưa rất lớn”.

Muốn hiểu được câu này, người Dấu hiệu nghe phải hiểu nghĩa của các từ trời, mua, to, đáng, rất, nghĩa của 8. “mây đen ổn ùn" — trời sắp mưa 8, “đèn xi nhan tái” —> rẽ trái kết cấu “Trời đang mưa rất to. Đồng thời người nghe còn b. “cây vàng l4” —› ủng nước/sâu đục? b.

“hình đầu lâuvà —> nguy hiểm phải biết cái thời điểm xảy ra tình trạng “mưa rất to” ấy diễn thiếu phân,. xưởng chéo” ` chết người ra khi nào, ở đâu. Thêm vào đó, người nghe có thể nhận e "sổ mũi” —cẩmgdmtiêm c “ống gõ cửa” ~> có khách thông điệp hàm ý : “Tôi không đến được”, “Tôi sẽ đến trễ”, mũi : “Hãy về nhanh lên, để thu dọn đồ đạc”, v. - Ta đều biết khác với dấu hiệu có sẵn trong tự nhiên, tín Hình thức tín hiệu khác nhau sẽ truyền đi những lượng hiệu là những dấu hiệu do con người tạo ra, có thể chất cụ thông tín không như nhau.

Chẳng hạn, ở nhiều trường thường thể, trì giác được, dùng để biểu đạt một cái khác nó, tức để dùng trống để báo hiệu giờ học. Nếu trống được đánh ba truyền đi một thông điệp. Chẳng hạn, đèn xanh đèn đỏ ở ngã tiếng, thầy trò hiểu là bắt đầu vào tiết học, năm tiếng : ra tư phố, biển chỉ đường, tiếng chuông, tiếng trống. ở trường chơi, một hồi dài : hết buổi học, Hoặc sách giáo khoa môn học, v.

là những cái do con người tạo ra dùng để báo hiệu Tiếng Việt ở tiểu học quy ước : “M : Mẫu và ví dụ. 2), 3): giao thông, báo giờ,. ' Bãi tập lựa chọn”. Bất cứ một tín hiệu nào.

cũng có hai mặt : hình thức (cái (Tóm lại, nghĩa là phần nội dung phẩn ánh hiện thực uào nhận biểu đạt) và nội dung (cái được biểu đạt). Chẳng hạn, khi ta thức thông qua hình thức biểu thị cần một tín hiệu. Nói cách khác, đi trên phố, tới ngã tư, nếu đèn tín hiệu có màu đỏ (mặt hình thông điệp được truyền đi qua một tín hiệu chính là nghĩa. thức / cái biểu đạt), người tham gia giao thông hiểu “phải „ Nghĩa là mặt nội dung, là cái được biểu đạt của tín hiệu.) dừng lại” (mặt nội dung /-cái được biểu đạt), nếu đèn tín hiệu có màu xanh, người tham gia giao thông hiểu tín hiệu đó 1.

KHÁI NIỆM NGỮ NGHĨA có nghĩa “bạn được tiếp tục đi”. Như vậy, nghĩa của đèn tín Đi tìm câu trả lời cho câu hỏi Nghĩa là gì ?, từ trước đến hiệu mầu đỏ là “tạm thời hãy dừng lại”, còn nghĩa của đèn nay, trong giới nghiên cứu triết học, tâm lí học, logic học, ngôn tín hiệu màu xanh là “được phép tiếp tục đi”. Hoặc khi nghe ngữ học có nhiều quan niệm khác nhau. Theo Jonh ILyons tiếng chuộng røng reng rang, nếu ở nhà, người nghe sẽ biết nghĩa (2004), trong ngôn ngữ học, có thể liệt kê các thuyết sau : của nó là thông tin “có người muốn vào nhà” ; nếu ở trường ® Thuyết quy chiếu (referential) quan niệm nghĩa của học, cái âm thanh reng reng ấy của tiếng chuông sẽ có nghĩa là một biểu thức chính là đối tượng mà biểu thức đó.

chỉ ra (hay. 8 9 biểu thị) hoặc đại diện. Chẳng hạn, “chó” có nghĩa là một tạp : So sánh các ví dụ : hợp khái quất các con chố; hoặc là cái đặc trưng bản” ï chất chung của chúng. Ø Thuyết ý "niệm Gdeational) hay tâm lí (menialiste) quan niệm “nghĩa của một biểu thức là cái ý niệm, hay quan niệm, gắn với nó trọng.

tư duy ‹của những aai biết và hiểu được biểu thức đó”. g Thuyết hành vi (bchaviouris) lại cho rằng “nghĩa của một biểu thức hoặc là cái kích thích gợi ra nó hay cái phản mm b. Là ứng mà nó gợi ra, hoặc là sự kết hợp của cả hai thứ này c Nguy, hiểm chết người. trong một tình huống phát ngôn cụ thể”.

hiểm” có nghĩa là có thể gây tại hại lên cho con người. ® Thuyết cách dùng (tleaning'io-use) xem > “nghĩa của một biểu thức được xác định bởi cách dùng nó trong ngôn ngữ”.