Giáo Trình Nghiệp Vụ Kinh Doanh Xuất Nhập Khẩu

Giáo trình kinh tế về nghiệp vụ kinh doanh xuất nhập khẩu ngành quản trị kinh doanh cao đẳng, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng

• Trường học: Trường Cao Đẳng Xây Dựng Số 1 Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Giáo Trình Nghiệp Vụ Kinh Doanh Xuất Nhập Khẩu
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU
• 1.1. Mặt sá vấn đề cơ bản và kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu
• 1.2. Đặc điểm của hoạt động kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu
• 1.3. Các vấn đề liên quan đến hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu
• 1.4. Nghiệp vụ xúc tiến mua bán hàng hóa trong kinh doanh XNK
• 1.4.1. Nắm bắt nhu cầu thị trường, lựa chọn khách hàng tiềm năng
• 1.4.2. Lựa chọn chủng loại hàng hóa xúc tiến XNK
• 1.4.3. Thiết lập kênh phân phối
• 1.4.4. Tiến hành giới thiệu quảng cáo hàng hóa XNK
• 1.5. Các phương thức giao dịch mua bán hàng hóa quốc tế
• 1.5.1. Buôn bán quốc tế thông thường
• 1.5.2. Giao dịch trực tiếp
• 1.5.3. Giao dịch qua trung gian
• 1.5.3.1. Môi giới (Broker)
• 1.5.3.2. Ủy thác mua bán hàng hóa (Trust)
• 1.5.3.3. Đại lý (Agent)
• 2. CÁC ĐIỀU KIỆN THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ TRONG KINH DOANH XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU (INCOTERMS)
• 2.1. Giới thiệu khái quát về Incoterms
• 2.2. Cấu trúc và cách sử dụng Incoterms (Incoterms 2000 và Incoterms 2010)
• 2.3. Nội dung cơ bản nhóm điều kiện Incoterms (Incoterms 2000, 2010)
• 2.4. Một số điểm cần biết khi sử dụng Incoterms
• 3. CÁC PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN QUỐC TẾ CƠ BẢN
• 3.1. Phương thức chuyển tiền (Remittance)
• 3.2. Phương thức nhờ thu (Collection)
• 3.3. Phương thức tín dụng chứng từ (Letter of Credit)
• 3.4. Phương thức giao chứng từ nhận tiền ngay (Cash against document – CAD và Cash on delivery - COD)
• 4. CHƯƠNG 4: HỢP ĐỒNG KINH DOANH XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU
• 4.1. Những vấn đề chung và hợp đồng kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hóa
• 4.2. Nội dung các điều khoản hợp đồng
• 5. TỔ CHỨC THỰC HIỆN MẶT HỢP ĐỒNG XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU
• 5.1. Các bậc chứng từ trong thực hiện hợp đồng xuất khẩu hàng hóa
• 5.2. Quy trình tổ chức thực hiện hợp đồng xuất nhập khẩu hàng hóa thông thường
• 6. CHƯƠNG 6: THỦ TỤC HẢI QUAN VIỆT NAM
• 6.1. Đối với hàng hóa điều chỉnh bởi hợp đồng xuất khẩu, nhập khẩu
• 6.2. Đối với hàng hóa xuất khẩu – nhập khẩu của các doanh nghiệp trong khu chế xuất
• 6.3. Khai và nộp tờ khai hải quan
• 6.4. Lấy kết quả phân luồng
• 6.5. Địa điểm làm thủ tục

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Nghiệp Vụ Kinh Doanh Xuất Nhập Khẩu

Giáo trình nghiệp vụ kinh doanh xuất nhập khẩu là tài liệu quan trọng cho sinh viên và người làm trong lĩnh vực thương mại quốc tế. Nó cung cấp kiến thức cơ bản về quy trình xuất nhập khẩu, các thủ tục hải quan và các chính sách liên quan. Nội dung giáo trình được thiết kế để giúp người học nắm vững các khái niệm và kỹ năng cần thiết trong hoạt động kinh doanh quốc tế.

1.1. Khái niệm và vai trò của nghiệp vụ xuất nhập khẩu

Nghiệp vụ xuất nhập khẩu là hoạt động thương mại giữa các quốc gia, bao gồm việc mua bán hàng hóa và dịch vụ. Vai trò của nghiệp vụ này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra cơ hội việc làm và phát triển bền vững.

1.2. Lợi ích của việc học nghiệp vụ xuất nhập khẩu

Học nghiệp vụ xuất nhập khẩu giúp người học hiểu rõ hơn về thị trường quốc tế, từ đó có thể áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này không chỉ nâng cao khả năng cạnh tranh mà còn mở rộng cơ hội nghề nghiệp.

II. Những thách thức trong kinh doanh xuất nhập khẩu hiện nay

Kinh doanh xuất nhập khẩu đối mặt với nhiều thách thức như biến động thị trường, rào cản pháp lý và thủ tục hải quan phức tạp. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Việc nắm bắt và xử lý kịp thời các thách thức này là rất quan trọng.

2.1. Biến động thị trường và ảnh hưởng đến xuất nhập khẩu

Biến động giá cả và nhu cầu thị trường có thể làm thay đổi chiến lược kinh doanh. Doanh nghiệp cần có kế hoạch linh hoạt để ứng phó với những thay đổi này.

2.2. Rào cản pháp lý trong thương mại quốc tế

Các quy định pháp lý khác nhau giữa các quốc gia có thể tạo ra khó khăn cho doanh nghiệp trong việc tuân thủ. Việc hiểu rõ luật xuất nhập khẩu là cần thiết để tránh rủi ro pháp lý.

III. Phương pháp hiệu quả trong kinh doanh xuất nhập khẩu

Để thành công trong kinh doanh xuất nhập khẩu, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp hiệu quả như nghiên cứu thị trường, xây dựng mối quan hệ với đối tác và tối ưu hóa quy trình logistics. Những phương pháp này giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro.

3.1. Nghiên cứu thị trường và phân tích đối thủ

Nghiên cứu thị trường giúp doanh nghiệp hiểu rõ nhu cầu và xu hướng tiêu dùng. Phân tích đối thủ cạnh tranh cũng giúp xác định vị trí của doanh nghiệp trên thị trường.

3.2. Xây dựng mối quan hệ với đối tác

Mối quan hệ tốt với các đối tác cung cấp và khách hàng là yếu tố quan trọng trong kinh doanh xuất nhập khẩu. Điều này giúp tạo ra cơ hội hợp tác và phát triển bền vững.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiệp vụ xuất nhập khẩu

Nghiệp vụ xuất nhập khẩu không chỉ là lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong doanh nghiệp. Việc áp dụng kiến thức vào thực tế giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.1. Quy trình xuất nhập khẩu trong doanh nghiệp

Quy trình xuất nhập khẩu bao gồm nhiều bước từ tìm kiếm đối tác, ký kết hợp đồng đến thực hiện giao hàng. Mỗi bước đều cần được thực hiện một cách chính xác để đảm bảo thành công.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp hiện đại trong xuất nhập khẩu giúp doanh nghiệp tăng trưởng doanh thu và mở rộng thị trường.

V. Kết luận và tương lai của nghiệp vụ xuất nhập khẩu

Nghiệp vụ xuất nhập khẩu sẽ tiếp tục phát triển trong bối cảnh toàn cầu hóa. Doanh nghiệp cần nắm bắt xu hướng mới và áp dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả hoạt động. Tương lai của ngành này hứa hẹn nhiều cơ hội và thách thức.

5.1. Xu hướng phát triển của ngành xuất nhập khẩu

Ngành xuất nhập khẩu đang chuyển mình với sự phát triển của công nghệ và thương mại điện tử. Doanh nghiệp cần thích ứng nhanh chóng để không bị tụt lại phía sau.

5.2. Cơ hội và thách thức trong tương lai

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng doanh nghiệp cũng phải đối mặt với các thách thức như cạnh tranh gay gắt và thay đổi chính sách thương mại. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp doanh nghiệp vượt qua những khó khăn này.

Nội dung chính

GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: NGHIỆP VỤ KINH DOANH XUẤT NHẬP KHẨU

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Nghiệp vụ kinh doanh xuất nhập khẩu được ban hành theo Quyết định số 389ĐT/QĐ-CĐXD 1 ngày 30 tháng 09 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Xây dựng số 1. Tài liệu giữ vị trí học phần chuyên môn cốt lõi trong chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng ngành Quản trị kinh doanh và chuyên ngành Quản trị doanh nghiệp.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  TRƯỜNG CAO ĐẲNG XÂY DỰNG SỐ 1 (2021)                   |
|         Giáo trình Môn học: Nghiệp vụ kinh doanh xuất nhập khẩu         |
|             Ngành: Quản trị kinh doanh - Trình độ: Cao đẳng             |
+-------------------------------------------------------------------------+
                                    │
                                    ▼
       ┌────────────────────────────┴────────────────────────────┐
       │                 CẤU TRÚC 6 CHƯƠNG HỌC PHẦN              │
       ├─────────────────────────────────────────────────────────┤
       │ Chương 1: Tổng quan về hoạt động kinh doanh XNK         │
       │ Chương 2: Các điều kiện thương mại quốc tế (Incoterms)   │
       │ Chương 3: Các phương thức thanh toán quốc tế cơ bản     │
       │ Chương 4: Hợp đồng kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu      │
       │ Chương 5: Tổ chức thực hiện hợp đồng XNK                │
       │ Chương 6: Thủ tục hải quan Việt Nam                     │
       └─────────────────────────────────────────────────────────┘

Mục tiêu học tập của giáo trình nhằm cung cấp hệ thống lý thuyết và kỹ năng thực hành nghiệp vụ thương mại quốc tế, trang bị khả năng nhận diện chính sách quản lý ngoại thương, xác định quyền và nghĩa vụ pháp lý trong giao dịch qua biên giới, cũng như liên kết công tác quản lý chất lượng với các tiêu chuẩn của thị trường toàn cầu.

Giáo trình được cấu trúc thành 6 chương:

• Chương 1: Tổng quan về hoạt động kinh doanh, xuất nhập khẩu
• Chương 2: Các điều kiện thương mại quốc tế trong kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu (Incoterms)
• Chương 3: Các phương thức thanh toán quốc tế cơ bản
• Chương 4: Hợp đồng kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu
• Chương 5: Tổ chức thực hiện một hợp đồng xuất khẩu, nhập khẩu
• Chương 6: Thủ tục hải quan Việt Nam

Cách tiếp cận của giáo trình đi từ khung pháp lý tổng thể, các phương thức giao dịch đặc thù, hệ thống tập quán phân bổ rủi ro thương mại, cho đến quy trình xử lý chứng từ thanh toán và thủ tục thông quan hàng hóa tại Việt Nam. Điểm đặc trưng trong cấu trúc văn bản là tính hệ thống hóa cao, đối chiếu trực tiếp các bộ quy tắc quốc tế với các quy định pháp luật thương mại hiện hành tại Việt Nam.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được phát triển theo trình tự logic của quy trình ngoại thương hoàn chỉnh:

Chính sách & Giao dịch (Chương 1)
         │
         ▼
Quy tắc Incoterms (Chương 2)
         │
         ▼
Phương thức thanh toán (Chương 3)
         │
         ▼
Xây dựng Hợp đồng (Chương 4)
         │
         ▼
Tổ chức Thực hiện (Chương 5)
         │
         ▼
Thủ tục Hải quan (Chương 6)

• Chương 1: Tổng quan về hoạt động kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu: Khái quát hóa bản chất mậu dịch quốc tế; phân loại chính sách ngoại thương (hướng nội, hướng ngoại, tự do mậu dịch, bảo hộ mậu dịch); hệ thống công cụ điều tiết (thuế quan, quota, trợ cấp, VERs, TBT); nguyên tắc pháp lý căn bản (MFN, GSP, NT). Chương này phân tích các phương thức giao dịch: buôn bán trực tiếp; giao dịch qua trung gian (môi giới, ủy thác, đại lý); gia công quốc tế (gia công đơn giản, gia công chuyển tiếp); buôn bán đối lưu (hàng đổi hàng - Barter, bù trừ - Compensation, mua đối ứng - Counter-purchase, mua lại - Buy-back, bồi hoàn - Offset, chuyển nợ - Switch Trading); tái xuất khẩu (tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, quá cảnh); giao dịch hội chợ - triển lãm, đấu giá quốc tế, đấu thầu quốc tế và giao dịch tại sở giao dịch hàng hóa (giao ngay, kỳ hạn, nghiệp vụ tự bảo hiểm - Hedging).
• Chương 2: Các điều kiện thương mại quốc tế (Incoterms): Lịch sử phát triển và mục đích của Incoterms do ICC ban hành; cơ chế phân chia chi phí, rủi ro và trách nhiệm làm thủ tục hải quan; cấu trúc đối ứng 10 nhóm nghĩa vụ người bán (A1–A10) và người mua (B1–B10); phân tích chi tiết 4 nhóm điều kiện (E, F, C, D) theo Incoterms 2000 (13 điều kiện) và Incoterms 2010 (11 điều kiện, thay thế DAF, DES, DEQ, DDU bằng DAT và DAP).
• Chương 3: Các phương thức thanh toán quốc tế cơ bản: Cơ chế vận hành, chủ thể tham gia, quy trình luân chuyển chứng từ và rủi ro của phương thức Chuyển tiền (Remittance - trả trước, trả sau); phương thức Nhờ thu (Collection - nhờ thu trơn Clean Collection, nhờ thu kèm chứng từ Documentary Collection gồm D/P, D/A, D/OT theo URC 522); phương thức Tín dụng chứng từ (Letter of Credit - L/C); phương thức CAD và COD.
• Chương 4: Hợp đồng kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu: Những vấn đề pháp lý chung và nội dung các điều khoản cơ bản trong hợp đồng ngoại thương (tên hàng, phẩm chất, số lượng, giá cả, giao hàng, thanh toán, khiếu nại, bất khả kháng, trọng tài).
• Chương 5: Tổ chức thực hiện một hợp đồng xuất khẩu, nhập khẩu: Trình tự các bước triển khai hợp đồng ngoại thương thông thường và quản lý bộ chứng từ xuất nhập khẩu (vận đơn, hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói, chứng nhận xuất xứ, bảo hiểm đơn).
• Chương 6: Thủ tục hải quan Việt Nam: Quy trình kiểm tra, giám sát, khai và nộp tờ khai hải quan; lấy kết quả phân luồng; thủ tục hải quan đối với hàng hóa theo hợp đồng thương mại thông thường và hàng hóa xuất nhập khẩu của doanh nghiệp trong khu chế xuất.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết thương mại và thể chế quản trị ngoại thương: Bản chất cán cân thanh toán, rào cản thuế quan và phi thuế quan, nguyên tắc tối huệ quốc (MFN), quy chế đãi ngộ quốc gia (NT) và hệ thống ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP).
• Khung pháp lý điều chỉnh hoạt động giao dịch thương mại: Dẫn chiếu và vận dụng Luật Thương mại Việt Nam 2005 (Điều 3 về trung gian thương mại, Điều 150 về môi giới, Điều 155–156 về ủy thác, Điều 166 về đại lý), Nghị định số 12/2006/NĐ-CP (Điều 34 về gia công chuyển tiếp, các quy định ủy thác), tài liệu nghiên cứu của GS. TS Võ Thanh Thu (Kỹ thuật kinh doanh xuất nhập khẩu, NXB Lao động – Xã hội, 2006).
• Tập quán và thông lệ quốc tế chuẩn hóa: Bộ quy tắc Incoterms (bản 2000 và 2010) và Bản quy tắc thống nhất về nhờ thu (URC 522) của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC Paris).

┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│                   HỆ THỐNG PHÁP LÝ VÀ QUY TẮC CỐT LÕI                  │
├───────────────────────────────────┬────────────────────────────────────┤
│ VĂN BẢN TRONG NƯỚC                │ VĂN BẢN QUỐC TẾ (ICC)              │
├───────────────────────────────────┼────────────────────────────────────┤
│ • Luật Thương mại Việt Nam 2005   │ • Incoterms (2000, 2010)           │
│ • Nghị định 12/2006/NĐ-CP         │ • Quy tắc thống nhất Nhờ thu       │
│ • Luật Hải quan & thủ tục hải quan│   (URC 522)                        │
└───────────────────────────────────┴────────────────────────────────────┘

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng nghiệp vụ kỹ thuật: Phân định chính xác thời điểm và địa điểm chuyển giao rủi ro, phân chia chi phí bốc dỡ, lưu kho bãi, cước vận chuyển và thủ tục hải quan theo từng điều kiện Incoterms; lập chỉ thị thanh toán, lệnh chuyển tiền, hồ sơ nhờ thu; phân biệt các loại chứng từ vận tải (B/L lùi ngày, Sea Waybill, vận đơn đa phương thức).
• Kỹ năng phân tích và đánh giá: Phân tích ưu nhược điểm giữa mua bán trực tiếp và qua trung gian; đánh giá mức độ rủi ro tín dụng giữa trả trước, trả sau và nhờ thu D/A, D/P; phân biệt bản chất pháp lý giữa chuyển khẩu hàng hóa và quá cảnh hàng hóa (thời hạn quá cảnh tối đa 30 ngày so với tạm nhập tái xuất 120 ngày gia hạn 2 lần mỗi lần 30 ngày).
• Kỹ năng xử lý tranh chấp và phòng ngừa rủi ro: Vận dụng các điều khoản bảo đảm trong hợp đồng đối lưu (MOU, Frame contract, tài khoản bảo chứng Escrow account, thư tín dụng đối ứng Reciprocal L/C); ứng dụng nghiệp vụ tự bảo hiểm (Hedging) trên sở giao dịch hàng hóa để giảm thiểu rủi ro biến động giá nguyên liệu.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Phương pháp sư phạm

Giáo trình sử dụng phương pháp phân tích chức năng kết hợp mô hình hóa quy trình. Thay vì thuần túy liệt kê quy phạm, các bài học đặt nội dung lý thuyết song song với sơ đồ vận động của luồng hàng hóa, luồng tiền tệ và luồng chứng từ giữa các chủ thể (người mua, người bán, ngân hàng chuyển tiền, ngân hàng thu hộ, ngân hàng đại lý).

                                  [HỢP ĐỒNG NGOẠI THƯƠNG]
                                     (Giao hàng & B/L)
                   ┌──────────────────────────────────────────────────┐
                   ▼                                                  │
       ┌───────────────────────┐                          ┌───────────────────────┐
       │   NGƯỜI XUẤT KHẨU     │                          │    NGƯỜI NHẬP KHẨU    │
       │    (Beneficiary)      │                          │      (Remitter)       │
       └──────────┬────────────┘                          └───────────▲───────────┘
                  │                                                   │
     (4) Báo Có   │                                      (2) Lệnh     │ (5) Báo Nợ
                  ▼                                      chuyển tiền  │
       ┌───────────────────────┐  (3) Chuyển tiền         ┌───────────┴───────────┐
       │   NGÂN HÀNG ĐẠI LÝ    │◀─────────────────────────│  NGÂN HÀNG CHUYỂN TIỀN│
       │     (Agent Bank)      │                          │   (Remitting Bank)    │
       └───────────────────────┘                          └───────────────────────┘

Mục nghĩa vụ tại Chương 2 thiết lập bảng đối chiếu song song: mỗi nghĩa vụ quy định cho người bán ($A_1 - A_{10}$) tương ứng với sự giải phóng hoặc phân định nghĩa vụ của người mua ($B_1 - B_{10}$), giúp sinh viên nắm vững nguyên lý bù trừ trách nhiệm trong giao kết thương mại quốc tế.

Bài tập, tình huống và thực hành

• Phân tích tình huống lựa chọn điều kiện cơ sở giao hàng phù hợp với năng lực logistics và tài chính của doanh nghiệp Việt Nam (so sánh FOB và CIF).
• Phân tích các trường hợp đặc biệt của điều kiện thương mại: FOB stowed, FOB trimmed, CIF FO, CIF FIO, CIF landed duty paid.
• Lập phương án tổ chức giao dịch đối lưu và cơ chế vận hành tài khoản bảo chứng (Escrow account) khi chuyển giao thiết bị công nghệ cao giữa nước đang phát triển và nước phát triển.
• Xây dựng trình tự các bước tham gia đấu thầu quốc tế: lập dự toán gói thầu, soạn thảo bản điều lệ đấu thầu (bidding document), nộp bảo đảm dự thầu, bảo đảm thực hiện hợp đồng (performance bond) và mở thầu 1 túi hoặc 2 túi hồ sơ.

Phương pháp đánh giá và hướng dẫn tự học

• Hình thức đánh giá: Kiểm tra khả năng hiểu đúng thuật ngữ chuyên ngành ngoại thương, đánh giá năng lực giải quyết tình huống phân định chi phí/rủi ro trong tranh chấp vận chuyển và xử lý nghiệp vụ thanh toán chứng từ hải quan.
• Hướng dẫn tự học: Sinh viên cần chủ động đọc đối chiếu giữa quy định lý thuyết của Incoterms và thực tiễn hợp đồng; rà soát các văn bản luật chuyên ngành đi kèm (Luật Thương mại, Luật Hải quan); thực hành vẽ lại các sơ đồ thanh toán quốc tế và xác định ranh giới trách nhiệm của từng bên liên quan.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

So sánh các phiên bản quy tắc thương mại

Giáo trình phân tích sự chuyển biến qua các giai đoạn phát triển của Incoterms (từ bản 1936 gồm 7 điều kiện, qua các bản 1953, 1967, 1976, 1980, 1990, 2000 và 2010). Điểm nổi bật là việc so sánh trực tiếp kết cấu giữa Incoterms 2000 (13 điều kiện) và Incoterms 2010 (11 điều kiện):

Tiêu chí	Incoterms 2000	Incoterms 2010
Tổng số điều kiện	13 điều kiện (4 nhóm: E, F, C, D)	11 điều kiện (chia theo phương thức vận tải)
Nhóm điều kiện D cũ	Gồm 5 điều kiện: DAF, DES, DEQ, DDU, DDP	Thay thế 4 điều kiện (DAF, DES, DEQ, DDU)
Điều kiện mới bổ sung	Chưa có	Bổ sung DAT (Delivered at Terminal) và DAP (Delivered at Place)
Phạm vi phương tiện	Phân định ranh giới đường biển dựa vào lan can tàu (ship's rail)	Bỏ khái niệm lan can tàu, dùng mốc xếp an toàn trên tàu hoặc giao cho người chuyên chở

Gắn liền với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp Việt Nam

Giáo trình đưa ra các nhận định phản ánh đúng thực trạng hoạt động xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp trong nước:

• Khuyến cáo về tập quán thương mại: Phân tích hạn chế của thói quen nhập khẩu theo điều kiện CIF và xuất khẩu theo điều kiện FOB của đa số doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam. Việc nhượng quyền thuê phương tiện vận tải và mua bảo hiểm cho đối tác nước ngoài dẫn đến thất thu ngoại tệ và mất quyền chủ động trong giao nhận logistics.
• Hiểu lầm nghiệp vụ cần điều chỉnh: Làm rõ nhận thức sai lệch của cán bộ nghiệp vụ khi cho rằng "xuất khẩu FOB an toàn và thanh toán nhanh hơn CIF", chỉ ra rằng trong cả hai điều kiện, rủi ro hàng hóa đều chuyển dịch ngay từ cảng bốc hàng, còn thời hạn thanh toán hoàn toàn phụ thuộc vào điều khoản hợp đồng chứ không phụ thuộc vào giá CIF hay FOB.
• Quy định đối với vận tải container: Khuyến nghị thay thế FOB bằng FCA, CFR bằng CPT, CIF bằng CIP khi vận chuyển đường biển bằng container để mốc chuyển giao rủi ro được tính chính xác tại thời điểm bàn giao hàng cho người chuyên chở tại bãi container (CY) hoặc trạm đóng hàng (CFS), tránh rủi ro phát sinh trong khoảng thời gian hàng nằm chờ tại cảng.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│                        ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG GIÁO TRÌNH                    │
├────────────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ • Sinh viên Cao đẳng/Đại học: Ngành QTKD, Quản trị doanh nghiệp,       │
│   Kinh doanh quốc tế, Thương mại quốc tế.                              │
│ • Giảng viên chuyên ngành: Khung tài liệu giảng dạy lý thuyết,         │
│   thiết kế case study và đề thi kết thúc học phần.                     │
│ • Cán bộ nghiệp vụ & Doanh nghiệp: Tài liệu tham khảo tra cứu quy tắc  │
│   Incoterms, lập chứng từ thanh toán và thủ tục thông quan.            │
└────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

• Sinh viên chuyên ngành: Tài liệu học tập bắt buộc đối với sinh viên trình độ Cao đẳng các ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị doanh nghiệp (Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tương đương); sinh viên đại học khối ngành kinh tế, thương mại quốc tế cần tài liệu cô đọng về mặt quy trình nghiệp vụ.
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các môn học nền tảng gồm Kinh tế học đại cương (Vi mô/Vĩ mô), Pháp luật đại cương, Nguyên lý quản trị học và Thương mại đại cương.
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chuẩn hóa, xây dựng đề cương chi tiết học phần, thiết kế bài tập thực hành tình huống ngoại thương và đề thi môn học.
• Người tự học và chuyên viên nghiệp vụ: Làm tài liệu tham khảo có giá trị thực tiễn cho nhân viên chứng từ xuất nhập khẩu (Docs/CS), chuyên viên thanh toán quốc tế tại các ngân hàng thương mại, cán bộ phụ trách kinh doanh logistics và các doanh nghiệp đang thực hiện thủ tục hải quan, ký kết hợp đồng thương mại quốc tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn phục vụ trực tiếp cho sinh viên hệ Cao đẳng ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị doanh nghiệp; đồng thời là tài liệu tra cứu nghiệp vụ dành cho cán bộ làm công tác xuất nhập khẩu, logistics và khai báo hải quan tại các doanh nghiệp.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền nào trước khi học giáo trình này?

Người học cần nắm vững kiến thức căn bản về kinh tế học, pháp luật đại cương, kiến thức tổng quan về hoạt động thương mại và các khái niệm cơ bản về thanh toán qua ngân hàng để tiếp thu tốt các điều khoản pháp lý và quy trình kỹ thuật nghiệp vụ.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu khác là gì?

Tài liệu liên kết chặt chẽ giữa các quy tắc quốc tế (Incoterms 2000, Incoterms 2010, URC 522 của ICC) với hệ thống pháp lý Việt Nam (Luật Thương mại 2005, Nghị định 12/2006/NĐ-CP); phân tích chi tiết cấu trúc 10 nhóm nghĩa vụ đối ứng giữa bên bán và bên mua ($A_1-A_{10}$ và $B_1-B_{10}$); đồng thời chỉ ra các lỗi nghiệp vụ thường gặp của doanh nghiệp Việt Nam trong đàm phán hợp đồng.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học nên kết hợp đọc hiểu bản chất điều kiện thương mại theo nhóm (E, F, C, D), tự vẽ lại sơ đồ luân chuyển chứng từ của từng phương thức thanh toán (Remittance, Collection, L/C), và đối chiếu thường xuyên với các văn bản pháp luật hiện hành cùng các quy tắc giải thích chuẩn tắc của ICC.

5. Có những tài liệu bổ trợ nào được dẫn chiếu trong giáo trình?

Các tài liệu quy chuẩn được trích dẫn gồm:

• Bộ quy tắc Incoterms 2000 và Incoterms 2010 (ICC Paris).
• Bản quy tắc thống nhất về Nhờ thu (URC 522 - ICC).
• Luật Thương mại Việt Nam 2005 và Nghị định số 12/2006/NĐ-CP.
• Giáo trình Kỹ thuật kinh doanh xuất nhập khẩu của GS. TS Võ Thanh Thu (NXB Lao động – Xã hội, 2006).

---

Kết luận

Giáo trình Nghiệp vụ kinh doanh xuất nhập khẩu (Trường Cao đẳng Xây dựng số 1, 2021) cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện và thực tiễn về chuỗi quy trình kinh doanh thương mại quốc tế. Lộ trình tiếp cận nội dung được xây dựng bài bản theo chuỗi mắt xích ngoại thương:

$$\text{Chính sách & Giao dịch} \longrightarrow \text{Incoterms} \longrightarrow \text{Thanh toán quốc tế} \longrightarrow \text{Hợp đồng & Thực hiện} \longrightarrow \text{Thủ tục hải quan}$$

Tài liệu kết nối chặt chẽ giữa hệ thống lý thuyết quản trị, các tập quán thương mại quốc tế của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) và khung pháp luật chuyên ngành tại Việt Nam, đáp ứng đầy đủ yêu cầu chuẩn hóa kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp cho sinh viên chuyên ngành quản trị kinh doanh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà XÂY DĀNG TR¯àNG CAO ĐÀNG XÂY DĀNG Sà 1 GIÁO TRÌNH MÔN HâC: NGHIÞP VĂ KINH DOANH XUÂT NHÀP KHÆU NGÀNH/NGHÀ: QUÀN TRà KINH DOANH TRÌNH Đà: CAO ĐÀNG Ban hành kèm theo Quyết định số: 389ĐT /QĐ- CĐXD 1 ngày 30 tháng 09 năm 2021 của Hiệu tr°ởng Tr°ờng Cao đẳng Xây dựng số 1 Hà nái, năm 2021 1 TUYÊN Bà BÀN QUYÀN Tài liáu này thuác lo¿i sách giáo trình nên các nguãn thông tin có thể đ°āc phép dùng nguyên bÁn hoặc trích dùng cho các măc đích và đào t¿o và tham khÁo. Mọi măc đích khác mang tính lách l¿c hoặc sử dăng vßi măc đích kinh doanh thiÁu lành m¿nh s¿ bị nghiêm cÃm. 2 LàI Mâ ĐÄU Cuán sách này đ°āc gißi thiáu tßi b¿n đọc nh° là giáo trình lý thuyÁt và thāc hành đái vßi ngành quÁn trị doanh nghiáp nói riêng và ngành quÁn trị kinh doanh nói chung. Đặc biát giáo trình đã cá gắng tiÁp cÁn các vÃn đà cąa quÁn lý chÃt l°āng gắn vßi các yêu cÅu cąa thị tr°áng và khách hàng.

Giáo trình đ°āc cÃu t¿o thành 6 ch°¢ng: Ch°¢ng 1: Tång quan và ho¿t đáng kinh doanh, xuÃt nhÁp khÇu Ch°¢ng 2: Các điÃu kián th°¢ng m¿i quác tÁ trong kinh doanh xuÃt khÇu, nhÁp khÇu Ch°¢ng 3: Các ph°¢ng thćc thanh toán quác tÁ c¢ bÁn Ch°¢ng 4: Hāp đãng kinh doanh xuÃt khÇu, nhÁp khÇu Ch°¢ng 5: Tå chćc thāc hián mát hāp đãng xuÃt khÇu, nhÁp khÇu Ch°¢ng 6: Thą tăc hÁi quan Viát Nam Trong quá trình biên so¿n, mặc dù đã cân nhắc và lāa chọn các nái dung phù hāp nhÃt vßi măc tiêu đào t¿o để đÁm bÁo tính khoa học, tính hián đ¿i cąa giáo trình, song chắc chắn không thể tránh khßi nhÿng thiÁu sót nhÃt định. RÃt mong nhÁn đ°āc ý kiÁn đóng góp cąa b¿n đọc và các thÅy, cô giáo. Xin trân trọng cÁm ¢n sā quan tâm cąa b¿n đọc! Hà Nái, ngày tháng năm Ng°ái biên so¿n 3 Mục lục LàI Mâ ĐÄU. 6 TäNG QUAN V HO¾T ĐàNG KINH DOANH XUÂT KHÆU, NHÀP KHÆU.

Mát sá vÃn đà c¢ bÁn và kinh doanh xuÃt khÇu, nhÁp khÇu .3 Các vÃn đà liên quan đÁn ho¿t đáng xuÃt khÇu, nhÁp khÇu. Nghiáp vă xúc tiÁn mua bán hàng hóa trong kinh doanh XNK. Các ph°¢ng thćc giao dịch mua bán hàng hóa quác tÁ. 24 CÁC ĐIÂU KIàN TH¯¡NG M¾I QUàC TÀ TRONG KINH DOANH XUÂT KHÆU, NHÀP KHÆU (INCOTERMS).

Gißi thiáu khái quát và Incoterms. KÁt cÃu và cách sử dăng Incoterms: (Incoterms 2000 và Incoterms 2010). Nái dung c¢ bÁn nhóm điÃu kián Incoterms (Incoterms 2000, 2010). Mát sá điểm cÅn biÁt khi sử dăng Incoterms.

47 CÁC PH¯¡NG THĆC THANH TOÁN QUàC TÀ C¡ BÀN. Ph°¢ng thćc chuyển tiÃn (Remittance):. Ph°¢ng thćc nhá thu (Collection):. Ph°¢ng thćc tín dăng chćng từ (Letter of Credit).

Ph°¢ng thćc giao chćng từ nhÁn tiÃn ngay (Cash against document – CAD và Cash on delivery - COD). 61 CH¯¡NG 4 HĀP ĐâNG KINH DOANH XUÂT KHÆU, NHÀP KHÆU. Nhÿng vÃn đà chung và hāp đãng kinh doanh xuÃt nhÁp khÇu hàng hóa. Nái dung các điÃu khoÁn hāp đãng.

85 Tä CHĆC THĀC HIàN MàT HĀP ĐâNG XUÂT KHÆU, NHÀP KHÆU. Các bá chćng từ trong thāc hián hāp đãng xuÃt khÇu hàng hóa. Quy trình tå chćc thāc hián hāp đãng xuÃt nhÁp khÇu hàng hóa thông th°áng 93 CH¯¡NG 6:. 112 THĄ TĂC HÀI QUAN VIàT NAM .1 Ðái vßi hàng hoá điÃu chỉnh bãi hāp đãng xuÃt khÇu, nhÁp khÇu.

Ðái vßi hàng hoá xuÃt khÇu – nhÁp khÇu cąa các doanh nghiáp trong khu chÁ xuÃt. Khai và náp tá khai hÁi quan. LÃy kÁt quÁ phân luãng. 133 Địa điểm làm thą tăc.

133 5 Ch°¢ng 1 TäNG QUAN V HO¾T ĐàNG KINH DOANH XUÂT KHÆU, NHÀP KHÆU 1. Mát sá vÃn đà c¢ bÁn và kinh doanh xuÃt khÇu, nhÁp khÇu 1. Mát sá khái nißm c¢ bÁn - Ngo¿i th°¢ng là sā trao đåi hàng hóa (HH)- dịch vă giÿa các quác gia khác nhau. - Th°¢ng m¿i giÿa hai hay nhiÃu n°ßc đ°āc gọi là ngo¿i th°¢ng.

Ho¿t đáng th°¢ng m¿i này liên quan đÁn viác trao đåi HH-DV giÿa các c° dân, tå chćc kinh tÁ, doanh nghiáp cąa hai hay nhiÃu n°ßc. - Kinh doanh xuÃt nhÁp khÇu hàng hoá là ho¿t đáng trao đåi mua bán hàng hoá giÿa các th°¢ng nhân cąa hai n°ßc khác nhau nh¿m măc tiêu kinh t¿ tái đa và các măc tiêu xã hái khác. - Th°¢ng m¿i là tång hāp các hián t°āng, các ho¿t đáng, các quan há kinh tÁ gắn và phát sinh vßi trao đåi hàng hoá và cung ćng dịch vă nhằm măc tiêu lāi nhuÁn. - Th°¢ng m¿i trong n°ßc phÁn ánh các quan há kinh tÁ giÿa các chą thể kinh tÁ cąa mát quác gia.

- Th°¢ng m¿i quác tÁ phÁn ánh các quan há kinh tÁ giÿa các chą thể kinh tÁ cąa các quác gia khác nhau. - MÁu dịch nhÁp khÇu (Import trade): + Mát sÁn phÇm đ°āc mát n°ßc mua từ thị tr°áng toàn cÅu gọi là hàng nhÁp khÇu. + NhÁp khÇu: là nhÿng giao dịch HH-DV (mua bán, đái ćng, tặng cho) từ c° dân, công ty, chính phą ã n°ßc ngoài đÁn c° dân cąa mát n°ßc và HH-DV đó phÁi di chuyển ra khßi biên gißi cąa mát quác gia. + Ho¿t đáng XNK đ°āc tính vào tài khoÁn hián hành trong cán cân thanh toán cąa mát quác gia - MÁu dịch xuÃt khÇu (Export trade): + Mát sÁn phÇm, đ°āc sÁn xuÃt từ mát n°ßc, đ°āc bán ra thị tr°áng toàn cÅu gọi là hàng xuÃt khÇu.

+ XuÃt khÇu: là nhÿng giao dịch HH-DV (mua bán, đái ćng, tặng cho) từ c° dân, công ty, chính phą ã mát n°ßc đÁn c° dân ã n°ßc ngoài và HH-DV đó phÁi di chuyển ra khßi biên gißi cąa mát quác gia - MÁu dịch tÁp trung XNK (Entrepot trade) 6 + T¿m nhÁp, tái xuÃt: Hàng hóa đ°āc đ°a từ n°ßc ngoài hoặc từ khu vāc hÁi quan riêng trên lãnh thå VN, có làm thą tăc nhÁp khÇu vào VN và làm thą tăc xuÃt khÇu chính hàng hóa đó ra khßi VN. + T¿m xuÃt, tái nhÁp: Hàng hoá đ°āc đ°a ra n°ßc ngoài hoặc đ°a vào khu vāc hÁi quan riêng trên lãnh thå Viát Nam, có làm thą XK ra khßi VN và làm thą tăc NK l¿i chính hàng hoá đó vào Viát Nam. + Chuyển khÇu: HH đ°āc mua từ mát n°ßc để bán sang mát n°ßc khác mà không làm thą tăc NK, XK t¿i Viát Nam. N°ßc XK -> Chuyển thẳng -> N°ßc NK N°ßc XK -> Cửa khÇu VN -> N°ßc NK N°ßc XK -> Cửa khÇu VN (khu vāc trung chuyển hàng hóa)-> N°ßc NK 1.2 Đặc điểm cąa ho¿t đáng kinh doanh xuÃt khÇu, nhÁp khÇu + Chą thể tiÁn hành ho¿t đáng kinh doanh xuÃt nhÁp khÇu chính là các th°¢ng nhân ã các n°ßc khác nhau và/hoặc có quác tịch khác nhau.

+ Hàng hoá có sā di chuyển ra khßi biên gißi quác gia. + Thanh toán trong kinh doanh xuÃt nhÁp khÇu rÃt phćc t¿p và chća đāng nhiÃu rąi ro. + LuÁt điÃu chỉnh phćc t¿p.3 Các vÃn đà liên quan đÁn ho¿t đáng xuÃt khÇu, nhÁp khÇu 1.1 Chính sách kinh doanh xuÃt khÇu, nhÁp khÇu cąa quác gia - Chính sách ngo¿i th°¢ng: Là há thóang nhÿng nguyên tắc, bián pháp kinh tÁ, hành chính và pháp luÁt nhằm thāc hián măc tiêu đ°āc xác định trong ngo¿i th°¢ng cąa mát quác gia trong mát thái kỳ nhÃt định. - Lāi ích cąa chính sách ngo¿i h°¢ng: + BÁo vá sÁn xuÃt trong n°ßc, chóang l¿i sā c¿nh tranh to bên ngoài + T¿o điÃu kián thúc đÇy sÁn xuÃt trong n°ßc phát triển và mã ráng ra thị tr°áng thÁ gißi.

+ Hiểu rõ chính sách ngo¿i th°¢ng s¿ t¿o điÃu kián vÁn dăng tát nghiáp vă trong ngo¿i th°¢ng - Các lo¿i chính sách ngo¿i th°¢ng + Phân lo¿i theo mćc đá tham gia cąa Nhà n°ßc trong điÃu tiÁt ho¿t đáng ngo¿i th°¢ng: Chính sách mÁu dịch tā do Chính sách bÁo há mÁu dịch BÁo há mÁu dịch và thuÁ quan tái °u 7 Phân theo mćc đá tiÁp cÁn cąa nÃn kinh tÁ quác gia vßi nÃn kinh tÁ thÁ gißi: Chính sách h°ßng nái (Inward Oriented Trade Policies) Chính sách h°ßng ngo¿i (Outward Oriented Trade Policies) 1.2 Công că cąa chính sách ngo¿i th°¢ng - ThuÁ quan (Tariff) - Trā cÃp xuÃt khÇu - H¿n ng¿ch nhÁp khÇu (quota) - H¿n chÁ XK tā nguyán (Voluntary Export Restraints - VERs) - Trā cÃp tín dăng XK - Cháng bán phá giá - QuÁn lý ngo¿i hóai (tỉ giá) - Các hàng rào hành chính và kỹ thuÁt (TBT - Sā mua sắm cąa quác gia 1.3 Các nguyên tắc điÁu chßnh trong kinh doanh xuÃt khÇu, nhÁp khÇu + Nguyên tắc t°¢ng hß + Nguyên tắc <Tái huá quác= (Most Favoured Nation- MFN) + ChÁ đá tái huá quác dành cho các n°ßc đang phát triển (GSP) + Nguyên tắc đái xử trong n°ßc (National Treatment-NT) 1. Nghiáp vă xúc tiÁn mua bán hàng hóa trong kinh doanh XNK 1. Nắm bát nhu cÅu thá tr°áng, lāa chãn khách hàng tiÁm năng 1. Lāa chãn chąng lo¿i hàng hóa xúc ti¿n XNK 1.

Thi¿t lÁp kênh phân phái 1. Ti¿n hành gißi thißu quÁng cáo hàng hóa XNK 8 1. Các ph°¢ng thćc giao dịch mua bán hàng hóa quác tÁ 1.1 Buôn bán quác tÁ thông th°áng 1. Giao dịch trực tiếp a.

Khái niám: Buôn bán hàng hoá quác tÁ thông th°áng trāc tiÁp hay còn gọi là xuÃt nhÁp khÇu trāc tiÁp. Đây là hình thćc giao dách, trong đó ng°ái bán (ng°ái sÁn xuÃt, ng°ái cung cÃp) và ng°ái mua quan hß trāc ti¿p vßi nhau (b¿ng cách gặp mặt, qua th° từ, đißn tho¿i, fax) để bàn b¿c thoÁ thuÁn vÁ hàng hoá, giá cÁ và các điÁu kißn giao dách khác. NG¯àI XUÂT KHÆU NG¯àI NHÀP KHÆU b. Các công viác cÅn thiÁt để tiÁn hành buôn bán hàng hoá quác tÁ trāc tiÁp: - Tìm hiểu thị tr°áng xuÃt nhÁp khÇu: chąng lo¿i hàng hoá, mćc cung cÅu, thu nhÁp ng°ái dân, tình hình kinh tÁ- chính trị – xã hái- văn hoá cąa quác gia đó… - Tìm kiÁm, tìm hiểu, lāa chọn đái tác (nhà xuÃt khÇu hoặc nhà nhÁp khÇu): quy mô, tài chính, khÁ năng cung ćng hoặc tiêu thă hàng, uy tín trong kinh doanh,.

- Đánh giá hiáu quÁ cąa th°¢ng vă sắp giao dịch: đánh giá và mặt xã hái, ngo¿i giao, tài chính, th°¢ng hiáu… - Tå chćc giao dịch đàm phán hai bên: gặp mặt trāc tiÁp, th°, đián tho¿i, internet… - Ký kÁt hāp đãng mua bán quác tÁ/hāp đãng xuÃt nhÁp khÇu - TiÁn hành tå chćc thāc hián hāp đãng xuÃt nhÁp khÇu đã ký kÁt. ¯u điểm cąa ph°¢ng thćc buôn bán hàng hoá trāc tiÁp: - Lāi nhuÁn không phÁi chia sẻ. - Nắm bắt tình hình thị tr°áng, biÁt rõ đái tác là ai để xây dāng các chính sách, chiÁn l°āc tiÁp cÁn, tiÁp thị phù hāp. Nh°āc điểm cąa ph°¢ng thćc buôn bán hàng hoá trāc tiÁp: - Đòi hßi các doanh nghiáp phÁi có ván lßn.