BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN : MÀI CƠ BẢN NGHỀ : CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG NGHỀ (Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ- CĐNKTCN, ngày tháng 05 năm 2021 của Trưởng Cao đẳng nghề kỹ thuật công nghệ) Hà Nội, năm 2021 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong chiến lược phát triển đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho công nghiệp hóa nhất là trong lĩnh vực cơ khí – Nghề cắt gọt kim loại là một nghề đào tạo ra nguồn nhân lực tham gia chế tạo các chi tiết máy đòi hỏi các sinh viên học trong trường cần được trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết để làm chủ các công nghệ sau khi ra trường tiếp cận được các điều kiện sản xuất của các doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Khoa Cơ khí tường Cao đẳng nghề Kỹ thuật Công nghệ đã biên soạn cuốn giáo trình mô đun Mài cơ bản. Nội dung của mô đun để cập đến các công việc, bài tập cụ thể về phương pháp và trình tự gia công các chi tiết. Căn cứ vào trang thiết bị của các trường và khả năng tổ chức sinh viên thực tập ở các công ty, doanh nghiệp bên ngoài mà nhà trường xây dựng các bài tập thực hành áp dụng cụ thể phù hợp với điều kiện hoàn cảnh hiện tại. Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình biên soạn, song không tránh khỏi những sai sót.
Chúng tôi rất mong nhận được những đóng góp ý kiến của các bạn và đồng nghiệp để cuốn giáo trình hoàn thiện hơn. Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ: Khoa Cơ khí – Trường cao đẳng nghề Kỹ thuật Công nghệ – Tổ 27, Thị trấn Đông Anh, Huyện Đông Anh, Tp Hà Nội Hà Nội, ngày tháng 5 năm 2021 Tham gia biên soạn Chủ biên: Lê Văn Thọ 2 MỤC LỤC TRANG MỤC LỤC. 2 BÀI 1: CẤU TẠO VÀ KÝ HIỆU CÁC LOẠI ĐÁ MÀI. Khái niệm về vật liệu chế tạo đá mài.
Tính chất và công dụng của các loại đá mài. Chất dính kết của đá mài. Độ hạt, mật độ và độ cứng của đá mài. Ký hiệu, hình dạng của đá mài và tên gọi.
11 BÀI 2: PHƯƠNG PHÁP THỬ VÀ CÂN BẰNG ĐÁ MÀI. Cách thử nghiệm đá mài .Phương pháp cân bằng tĩnh. Phương pháp cân bằng động:.Các bước tiến hành cân bằng đá mài:. 22 BÀI 3: LẮP VÀ SỬA ĐÁ MÀI.
Phương pháp gá lắp đá mài. Phương pháp rà sửa đá. Trình tự rà sửa đá mài bằng đầu rà kim cương. Kiểm tra hoàn chỉnh.
Trình tự thực hiện cân bằng và sửa đá. 29 BÀI 4:VẬN HÀNH MÁY MÀI TRÒN VẠN NĂNG .Các bộ phận cơ bản của máy mài tròn vạn năng: .Phương pháp chăm sóc, bảo dưỡng máy mài:. Trình tự điều khiển:. 41 BÀI 5: MÀI MẶT TRỤ NGOÀI TRÊN MÁY MÀI TRÒN VẠN NĂNG.
Yêu cầu kỹ thuật của chi tiết mài: .Các phương pháp mài trên máy mài tròn vạn năng. Các dạng sai hỏng khi mài mặt trụ ngoài, nguyên nhân và cách khắc phục: 4. Các bước tiến hành mài tròn ngoài trên máy mài tròn vạn năng. 55 BÀI 6: VẬN HÀNH MÁY MÀI PHẲNG.
Đặc tính kỹ thuật của máy mài phẳng ACRA. Các bộ phân cơ bản của máy mài phẳng ACRA .Thao tác vận hành máy mài phẳng. Chăm sóc và bảo dưỡng máy mài. 71 BÀI 7: MÀI MẶT PHẲNG TRÊN MÁY MÀI PHẲNG.
Các phương pháp mài mặt phẳng. Các dạng sai hỏng khi mài phẳng, nguyên nhân và cách khắc phục. Các bước tiến hành mài. Trình tự thực hiện khi mài 6 mặt phẳng song song vuông góc:.
86 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 96 3 TÊN MÔ ĐUN: MÀI CƠ BẢN Mã mô đun: MĐ 27 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Trước khi bắt đầu học mô đun này học viên phải hoàn thành: MĐCG20 tiện cơ bản ; MĐCG21gia công lỗ; MĐCG 22 tiện côn. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề thuộc các môn học, mô đun đào tạo nghề - Ý nghĩa và vai trò: Mô đun Mài cơ bản trong chương trình Cắt gọt kim loại có ý nghĩa và vai trò quan trọng. Người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng sử dụng dụng cụ thiết bị để mài trụ, mài mặt phẳng đúng qui trình qui phạm, đạt yêu cầu kỹ thuật.
Mục tiêu của mô đun: - Trình bày đầy đủ cấu tạo, công dụng và hoạt động các bộ phận chính của máy mài tròn vạn năng, máy mài phẳng. - Lập được quy trình gia công mài cho từng công việc cụ thể. - Xác định đúng và đủ các dạng sai hỏng, nguyên nhân và vạch ra được các giải pháp khắc phục. - Chọn đá mài phù hợp với chi tiết mài, cân bằng, rà sửa và gá lắp đá mài đạt yêu cầu kỹ thuật.
- Sử dụng thành thạo và đúng chức năng các thiết bị, dụng cụ tương ứng. - Điều khiển thành thạo máy mài tròn vạn năng và máy mài phẳng. - Mài được các mặt trụ ngoài, trụ trong, mặt phẳng đúng quy trình, đạt yêu cầu kỹ thuật. - Sử dụng các loại dụng cụ đo kiểm đúng kỹ thuật.
Đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và thiết bị, tổ chức nơi làm việc gọn gàng sạch sẽ, có ý thức giữ gìn và bảo dưỡng máy, đá mài, dụng cụ đo, thực hành tiết kiệm. 4 Nôi dung tổng quát và phân phối thời gian: Thời gian (Tiết/ giờ) Thực Thi/ Số TT Tên các bài trong Môđun hành, thí Kiểm Tổng Lý nghiệm, tra số thuyết thảo luận, bài tập 1 Cấu tạo và ký hiệu các loại đá mài 1 1 0 2 Phương pháp thử và cân bằng đá mài 2 1 1 3 Lắp và sửa đá mài 2 1 1 4 Vận hành máy mài tròn vạn năng 6 2 4 Mài mặt trụ ngoài trên máy mài tròn 5 14 2 10 2 vạn năng 6 Vận hành máy mài phẳng 6 2 4 7 Mài mặt phẳng trên máy mài phẳng 12 2 10 Thi kết thúc mô đun 02 02 Tổng cộng 45 11 30 4 5 BÀI 1: CẤU TẠO VÀ KÝ HIỆU CÁC LOẠI ĐÁ MÀI Mã bài: MĐ 27 .01 Giới thiệu: Bài học này giới thiệu về cấu tạo và ký hiệu một số loại đá mài thông dụng Mục tiêu: - Giải thích được ký hiệu đá mài, cấu tạo của đá mài, phương pháp chọn vật liệu đá mài phù hợp với vật liệu gia công. - Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong công việc. Khái niệm về vật liệu chế tạo đá mài Vật liệu dùng làm đá mài được chế tạo từ các loại quặng như ôxit nhôm (Al2O3), kim cương tự nhiên và kim cương nhân tạo hoặc bằng những các hợp chất hoá học kết hợp giữa silic và cácbon tạo thành dạng cácbua, bo cacbit.
những loại vật liệu này phần lớn được thiêu kết trong lò ở nhiệt độ cao, rồi nghiền nát thành hạt mài, bột mài có kích thước hạt khác nhau Tuỳ theo tính chất gia công mà chọn cỡ hạt mài cho phù hợp, các hạt mài có độ cứng rất cao, có thể cắt gọt được kim loại và hợp kim dễ dàng nhưng rất dòn, dễ vỡ. Ngày nay đá mài được chế tạo bởi những hạt mài có tính năng cắt gọt tốt, độ dẫn nhiệt cao, hạt mài có kích thước nhỏ đến 1 2 m để gia công những chi tiết rất chính xác. Hạt mài nhân tạo được dùng phổ biến hiện nay vì kích thước hạt, hình dáng và độ tinh khiết của hạt được kiểm định chặt chẽ, đảm bảo tính đồng đều về kích thước và hình dáng theo yêu cầu. Có các loại hạt mài nhân tạo thường dùng là ôxit nhôm, silic cacbua (SiC); Bo cacbit; kim cương nhân tạo.
Tính chất và công dụng của các loại đá mài Ôxit nhôm: là loại hạt mài quan trọng nhất, chiếm tới 75% đá mài được chế tạo từ loại vật liệu này, được dùng để mài các vật liệu có độ bền nén cao 6 Ôxit nhôm được chế tạo với nhiều độ tinh khiết cho các ứng dụng khác nhau, mức độ tinh khiết càng cao thì độ cứng, dòn càng tăng, hạt càng dễ vỡ. Ôxit nhôm ổn định có độ tinh khiết khoảng 94,5% có màu xám trắng dùng để mài các vật liệu cứng, bền; ôxit nhôm có độ tinh khiết khoảng 97,5% có màu xám dòn hơn dùng chế tạo đá để mài vô tâm, mài tròn trên vật liệu thép và gang; có độ tinh khiết cao hơn có màu trắng dùng để mài các loại thép cứng, thép đã tôi. Silic cacbua (SiC): Là hợp chất hoá học kết hợp giữa Silic (Si) và cacbon (C) được kết tinh nhân tạo bằng cách thiêu kết trong lò điện có nhiệt độ 2100 22000C. - Đặc tính cơ bản của loại hạt mài mày là độ cứng cao, dòn, có các góc nhọn dễ vỡ thành các tinh thể nhỏ.
- Tuỳ theo thành phần mà có các loại sau: SiC màu xanh chứa khoảng 97% SiC có ít tạp chất, độ cứng cao và dòn dùng để gia công vật liệu có độ cứng cao và hợp kim cứng; SiC màu đen đến xám có chứa 95 97% tinh thể SiC dùng để gia công những loại vật liệu dòn và mềm như đồng thau, kẽm, gang, nhôm, nhựa. Bo cacbit: (Carbide boron) Được thiêu kết trong lò điện có nhiệt độ 2000 23500C, có độ cứng rất cao, tính năng cắt gọt tốt, dùng để gia công thép hợp kim, hợp kim cứng và những vật liệu khó gia công Boron Nitride thể lập phương (CBN) - Là loại hạt mài tổng hợp có độ cứng rất cao, gấp đôI Oxit nhôm, chịu nhiệt độ mài đến 13710C (25000F), dùng để cắt nguội và chịu được hoá chất đối với tất cả các muối vô cơ và hợp chất hữu cơ - Đá mài CBN đòi hỏi chỉnh sửa ít, có tác động cắt nhanh nên ít bị mòn đá, thời gian sử dụng đá dài hơn so với các loại đá khác, chất lượng bề mặt chi tiết mài đạt tốt hơn, không bị sai hỏng 3. Chất dính kết của đá mài Các hạt mài được dính kết lại với nhau bằng một chất keo, tính năng của chất keo quyết định đến độ cứng và sức bền của đá mài.