Chương 1: (ông tác xã hội - một nghề chuyên nghiệp ; 23 thay đổi. Các hoạt động giáo dục, truyền bá các khái niệm hoặc kỹ năng mới cũng tạo ra sự thay đối. Phát triển các dịch vụ mới, quản trị các dịch vụ CTXH, nghiên cứu, phân tích và đề xuất chính sách cũng là những hoạt động tạo ra sự thay đổi, mặc dù sự thay đổi mà nó tạo ra không trực tiếp lên thân chủ như các hoạt động tham vấn và trị liệu. Điều hành/quản trị Điều hành là việc thu xếp để mọi việc được tiến hành một cách hợp lý và hiệu quả.
Điều hành có thể coi là vai trò đem lại các thay đổi gián tiếp, bởi nó đem lại sự thay đổi không phải qua con đường tương tác trực tiếp giữa người làm CTXH và thân chủ mà thay vào đó, nó đem lại sự thay đối thông qua việc thu hút và điều phối các nguồn lực bên ngoài, từ các nguồn lực vật chất, quyền lực pháp lý, hay dịch vụ của các tổ chức khác. Nhiều người cho rằng điều hành không phải công việc CTXH thực sự, nhưng thực tế không phải vậy. Điều hành mang tính CTXH rất rõ, khiến CTXH khác với các ngành nghề khác trong lĩnh vực chăm sóc con người. Trong một nhóm các chuyên gia từ các lĩnh vực khác nhau cùng ngồi với nhau để giải quyết một vấn đề gì đó, thì thường chính NVCTXH là người thu hút mọi người lại với nhau, thu xếp để họ có thể cùng làm việc với nhau, phối hợp các bên liên quan với nhau một cách hiệu quả.
Nếu việc giải quyết một vấn đề gì đó mà không rõ ràng thuộc phận sự một nghề nào, thường việc đó sẽ được quy gán cho CTXH: thu xếp nguồn hỗ trợ tài chính, nhà ở, tìm thân nhân, tham cứu hỗ trợ pháp lý, thu xếp các dịch vụ chăm sóc. Cũng chính NVCTXH sẽ là người thay mặt cả nhóm để gặp gỡ và cập nhật các kế hoạch chung với thân chủ. Tóm lại, vai trò điều hành là một trong những vai trò rất đặc trưng và quan trọng trong nghề CTXH. Trong điều hành, lại có một loạt các vai trò nhỏ: - “Người phát chẩn: trong một số tình huống, nhân viên CTXH có thể phải cung cấp tiền và các hỗ trợ vật chất khác trực tiếp 24 ` GIÁO TRÌNH LÝ LUẬN VỀ THỰC HÀNH CÔNG TÁC XÃ HỘI tới tay người cần.
Họ cũng thường vừa thu thập thông tin phục vụ cho việc quyết định các nguồn hỗ trợ sẽ được phân bố như thế nào, vừa là người ra quyết định phân bố nguồn lực. Họ đánh giá về cấp độ nhu cầu và các rủi ro liên quan tới hệ thống để cố gắng phân bố các nguồn lực vốn khá hạn chế để đảm bảo nguồn lực sẽ tới tay người thực sự cần. - - Quản lý dịch vụ chăm sóc: cung cấp “gói chăm sóc”, bao gồm các việc như đánh giá nhu cầu, tổ chức và giám sát các dịch vụ chăm - sóc khác nhau từ các tổ chức khác. -_ Người chịu trách nhiệm: ví dụ, thu xếp để thân chủ hẹn gặp được bác sỹ, đưa thân chủ đi gặp các bên liên quan, lên kế hoạch cho tổng thể tiến trình giải quyết vấn đề.
đối với những thân chủ không có khả năng tự quyết định, ví dụ như trẻ em hoặc người có vấn để về nhận thức hoặc sức khỏe tâm thần, NVCTXH cũng phải đứng ra chịu trách nhiệm bảo vệ quyển lợi cho thân chủ trong các bối cảnh cần ra quyết định, ví dụ như trước tòa án, hoặc đứng ra giúp đỡ họ lập kế hoạch, điều tiết cuộc sống, vv. - Tác nhân kiểm soát: Đôi khi, các nhân viên CTXH phải là người vạch ra các giới hạn hành vi và áp dụng các giới hạn lên thân chủ đang bị tốn thương, nhằm hạn chế họ khỏi việc tự làm hại mình hay làm hại người khác. NVCTXH thậm chí có thể viện tới pháp luật nếu cần. Ví dụ khi làm việc với các trường hợp nạn nhân bạo lực gia đình, đôi khi chính NVCTXH phải là người hỗ trợ tách họ ra khỏi gia đình, nhờ đến sự can thiệp của công an nếu cần để ngăn chặn sự tiếp xúc giữa họ và người sử dụng bạo lực với họ.
-_ Người phối hợp: Trong nhiều tình huống, để giải quyết thầu đáo vấn đề của thân chủ, NVCTXH cần kết nối nguồn lực từ các chuyên môn khác; tổ chức gặp gỡ đối thoại, lên kế hoạch phối hợp hành động. - Phát triển dịch vụ: Người làm CTXH không chỉ là người cung cấp dịch vụ, mà còn có nhiệm vụ duy trì và phát triển dịch vụ. Vi du dé thay 1a vai trò kiểm huấn viên trong các cơ sở an sinh xã (hương 1: Công tácxã hội - một nghề chuyên nghiệp hội. Thực hiện vai trò này, NVCTXH không chỉ trực tiếp hướng dẫn mà còn phối hợp với các giáo viên của các trường đại học nhằm giúp đào tạo sinh viên CTXH từ các trường xuống thực tập.
Sự kết hợp các vai trò Một đặc thù của thực hành CTXH là ít khi NVCTXH chỉ đảm nhiệm một vai trò duy nhất, mà thông thường, người làm CTXH sẽ phải đảm nhiệm cùng lúc nhiều vai trò. Một nhân viên CTXH làm việc tại bệnh viện khi tiếp nhận một bệnh nhân khủng hoảng. khi phát hiện ra anh bị nhiễm HIV/AIDS và gia đình của anh cũng khủng hoảng không kém, công việc của NVCTXH đó sẽ không chỉ bao gồm các hoạt động nhằm giảm nhẹ khủng hoảng và các tác động tiêu cực cúa khủng hoảng lên bệnh nhân và gia đình của họ, mà sẽ còn cần kết nối người bệnh và gia đình của họ với những người đồng cảnh, tham vấn các dịch vụ y tế và các nguồn lực hỗ trợ nếu có, tham vấn các kiến thức chăm sóc và bảo vệ sức khỏe căn bản với người nhiễm HIV/AIDS. Như vậy, người NVCTXH trong tình huống này sẽ đồng thời vừa là tác nhân thay đối, vừa là người phối hợp; vừa là tác nhân kiểm soát.
Vấn đề đáng lưu ý là, nhiều khí các vai trò này lại có tính xung đột với nhau hoặc tạo ra các mâu thuẫn cho người làm CTXH. Ví dụ, một người làm việc với một thiếu niên lệch chuẩn vừa phải thực hiện vai trò là người tạo ra sự thay đổi mà cụ thể là giảm thiểu các hành vi lệch chuẩn ở cậu bé, vừa phải thực hiện vai trò là người giám sát/kiểm soát. Để thực hiện vai trò người tạo ra sự thay đổi một cách hiệu quả, NVCTXH sẽ cần thể hiện sự tôn trọng thân chủ, trao quyển và tăng năng lực tự chủ cho thân chủ. Nhưng với vai trò là tác nhân kiểm soát, NVCTXH sẽ cần thực hiện nhiều thao tác giám sát và kiểm tra đối với cậu bé.
Hai vai trò này đôi khi sẽ có những xung đột, đòi hỏi NVCTXH phải cân nhắc trong mỗi tình huống cụ thể thì điều gì cần được đặt ưu tiên hơn, và làm thế nào để cân bằng giữa các vai trò về lâu về dài để đảm bảo tiến trình đạt mục tiêu can thiệp. GIÁO TRÌNH LÝ LUẬN VỀ THỰC HÀNH CÔNG TÁC XÃ HỘI 1. SỰ LIÊN HỆ GIỮA CÔNG TÁC XÃ HOI VA MOT SỐ NGHỀ NGHIỆP KHÁC 'Sinh sau đẻ muộn, được xây dựng trên tiền đề của nhiều khoa học xã hội và nhân văn khác, không khó để đự đoán CTXH, do tính chất giao thoa của mình, sẽ dễ bị lẫn với một số ngành nghề khác, đặc biệt trong bối cảnh bản thân nghề CTXH cũng không phải là nghề phổ cập trong xã hội, kể cả ở những nước nơi có hệ thống CTXH tất phát triển như Mỹ (Ginsberg 2001). Dưới đây, chúng tôi sẽ cố gắng làm rõ mối liên hệ giữa CTXH với một số ngành nghề khác gần gũi với CTXH như xã hội học, tâm -lý học, quản trị, hay điều dưỡng.
Xã hội học Đây là một ngành đặc biệt gần gũi với CTXH. Trên thực tế, một thách thức khá lớn với các học viên CTXH của chúng ta hiện nay là làm thế nào đề tài nghiên cứu của mình có sự khác biệt với đề tài Xã hội học, và giải pháp được ưa chuộng là gắn tên CTXH vào tên đề tài nghiên cứu của mình, ví dụ như “vấn đề A đưới góc nhìn CTXH/ hoac ‘CTXH va van dé B’ dé đảm bảo sự khác biệt. Trên thực tế, xã hội học khác biệt rất nhiều với CTXH, mặc dù một phần rất lớn hệ thống tri thức của CTXH xuất phát từ Xã hội học. Mối quan tâm chủ yếu của Xã hội học là tri thức về con người và xã hội: cách thức con người tương tác với nhau để tạo nên xã hội, và cách thức xã hội tác động và chỉ phối đời sống của con người.
Tri thức Xã hội học có thể được sử dụng trong quản lý và tổ chức, nhưng về bản chất, cái đích mà Xã hội học hướng tới là tạo ra tri thức, chứ không phải là để thực hành. -_ Trong khi đó,CTXHIà một nghề hướng tới thực hành (Ginsberg 2001). Mặc dù CTXH sử dụng nhiều tri thức của XHH, và bản thân nó cũng sản xuất tri thức thông qua các hoạt động nghiên cứu, nhưng cái đích tối hậu mà CTXHI hướng tới là thực hành. Mục đích của nghiên cứu trong CTXH không dừng ở Jiểu về con người và xã hội, mà mục đích của nó là để czn thiệp.
Chương 1: Công tác xã hội - một nghề chuyên nghiệp Tâm lý học Tâm lý học, theo định nghĩa của Hiệp hội Tâm lý học Mỹ (APA), là khoa học nghiên cứu về hành vi con người và các tiến trình tâm thần của họ. Cũng giống như Xã hội học, Tâm lý học là một ngành có mối liên hệ rất chặt chế (và do đó rất đễ bị nhầm lẫn) với CTXH. Trên thực tế, nhiều chương trình đào tạo CTXH ở các hệ thống CTXH phát triển như Mỹ, Anh, New Zealand. tuyển các cử nhân ngành Tâm lý học cho chương trình đào tạo CTXH bậc Sau đại học.
Cũng giống CTXH, Tâm lý học vừa là một khoa học hàn lâm vừa là một nghề ứng dụng (Trần Thị Minh Đức, 2009). Tuy nhiên, nếu như Tâm lý học quan tâm chủ yếu tới con người, CTXH đặt trọng tâm can thiệp của nó vào điểm giao thoa giữa con người và xã hội. Như Ginsberg (2001: 7) nhận định, nếu như NVCTXH và nhà tâm lý học cùng cộng tác trong một trường hợp, nhà tâm lý học thường tập trung vào các vấn để tâm lý của thân chủ, trong khi NVCTXH sẽ tập trung vào các vẫn đề xã hội. Trị liệu tâm thần Các nhà trị liệu tâm thần là các bác sĩ được đào tạo đặc biệt và được cấp bằng trong lĩnh vực Y Khoa, làm nhiệm vụ chuẩn đoán và điều trị các rối nhiễu tâm thần.