Giáo Trình Lý Luận Nghiệp Vụ Nhà Nước Pháp Luật Trường CĐ Kinh Tế Kỹ Thuật Bạc Liêu

Giáo trình lý luận nghiệp vụ nhà nước pháp luật tại trường CĐ Kinh tế Kỹ thuật Bạc Liêu cung cấp kiến thức chuyên sâu và ứng dụng thực tiễn.

• Tác giả: Ths. Huỳnh Trinh
• Trường học: Trường Cao Đẳng Kinh Tế - Kỹ Thuật Bạc Liêu
• Chuyên ngành: Lý Luận Nhà Nước và Pháp Luật
• Đề tài: Giáo Trình Lý Luận Nhà Nước và Pháp Luật
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2020 - 2021
• Địa điểm: Bạc Liêu

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NGUỒN GỐC, BẢN CHẤT, CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC
• 1.1. Các học thuyết phi Mác-xít về nguồn gốc của Nhà nước
• 1.2. Quá trình hình thành của Nhà nước theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin
• 1.2.1. Chủ nghĩa Mác-LêNin cho rằng
• 1.2.2. Quá trình hình thành Nhà nước: Chế độ Cộng sản nguyên thuỷ, tổ chức thị tộc bộ lạc và quyền lực xã hội
• 1.2.3. Sự tan rã của tổ chức thị tộc bộ lạc và sự xuất hiện Nhà nước
• 1.3. Bản chất của nhà nước
• 1.3.1. Khái niệm bản chất của nhà nước
• 1.3.2. Ý nghĩa của việc nghiên cứu bản chất Nhà nước
• 1.4. Tính giai cấp của nhà nước
• 1.5. Tính xã hội của nhà nước
• 1.6. Các dấu hiệu đặc trưng của Nhà nước
• 1.7. Định nghĩa nhà nước
• 1.8. Chức năng của nhà nước
• 1.8.1. Bản chất, vai trò của nhà nước
• 1.8.2. Chức năng của nhà nước phân loại thành
• 1.8.3. Các hình thức pháp lý cơ bản để thực hiện chức năng của nhà nước
• 1.9. Bộ máy nhà nước
• 1.9.1. Khái niệm
• 1.9.2. Các bộ phận cấu thành của bộ máy Nhà nước
• 1.9.3. Phân loại cơ quan nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC, CÁC KIỂU NHÀ NƯỚC TRONG LỊCH SỬ
• 2.1. Hình thức nhà nước
• 2.1.1. Hình thức chính thể
• 2.1.1.1. Chính thể quân chủ
• 2.1.1.2. Chính thể cộng hoà
• 2.1.2. Hình thức cấu trúc nhà nước
• 2.1.2.1. Cấu trúc nhà nước đơn nhất
• 2.1.2.2. Cấu trúc nhà nước liên bang
• 2.1.3. Chế độ chính trị

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Lý Luận Nhà Nước và Pháp Luật

Giáo trình Lý luận Nhà nước và Pháp luật tại Trường CĐ Kinh Tế Kỹ Thuật Bạc Liêu là tài liệu quan trọng trong chương trình đào tạo chuyên ngành luật. Giáo trình này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn giúp sinh viên hiểu rõ về bản chất và chức năng của nhà nước trong xã hội. Nội dung giáo trình được biên soạn bởi Ths. Huỳnh Trinh, với mục tiêu trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về lý luận nhà nước và pháp luật.

1.1. Nội dung chính của giáo trình Lý luận Nhà nước

Giáo trình bao gồm các chương trình đào tạo cơ bản về lý luận nhà nước, từ nguồn gốc, bản chất đến chức năng của nhà nước. Nội dung này giúp sinh viên nắm vững các khái niệm cơ bản và các học thuyết liên quan đến nhà nước.

1.2. Tầm quan trọng của giáo trình trong đào tạo

Giáo trình không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nguồn tham khảo quý giá cho sinh viên trong quá trình nghiên cứu và thực hành pháp luật. Nó giúp sinh viên phát triển tư duy phản biện và khả năng phân tích các vấn đề pháp lý.

II. Vấn đề và thách thức trong giảng dạy Lý luận Nhà nước

Giảng dạy Lý luận Nhà nước và Pháp luật tại Trường CĐ Kinh Tế Kỹ Thuật Bạc Liêu gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là việc cập nhật nội dung giáo trình để phù hợp với thực tiễn pháp luật Việt Nam. Ngoài ra, việc giảng dạy cũng cần phải chú trọng đến phương pháp truyền đạt để sinh viên có thể tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả.

2.1. Khó khăn trong việc cập nhật nội dung giáo trình

Nội dung giáo trình cần thường xuyên được cập nhật để phản ánh đúng thực tiễn pháp luật hiện hành. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực từ giảng viên trong việc nghiên cứu và bổ sung thông tin mới.

2.2. Phương pháp giảng dạy hiệu quả

Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại như thảo luận nhóm, nghiên cứu tình huống sẽ giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách sinh động và thực tiễn hơn.

III. Phương pháp giảng dạy Lý luận Nhà nước hiệu quả

Để nâng cao chất lượng giảng dạy Lý luận Nhà nước, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy đa dạng và sáng tạo. Các phương pháp này không chỉ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện và phân tích.

3.1. Sử dụng công nghệ trong giảng dạy

Việc tích hợp công nghệ thông tin vào giảng dạy sẽ giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận tài liệu học tập và các nguồn thông tin pháp lý. Điều này cũng tạo điều kiện cho việc học tập trực tuyến.

3.2. Thảo luận và phân tích tình huống thực tế

Thảo luận về các tình huống pháp lý thực tế sẽ giúp sinh viên áp dụng lý thuyết vào thực tiễn, từ đó nâng cao khả năng phân tích và giải quyết vấn đề.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Lý luận Nhà nước trong xã hội

Lý luận Nhà nước và Pháp luật không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn quan trọng trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật tại Việt Nam. Các kiến thức từ giáo trình giúp sinh viên hiểu rõ hơn về vai trò của nhà nước trong việc bảo vệ quyền lợi của công dân.

4.1. Vai trò của nhà nước trong bảo vệ quyền lợi công dân

Nhà nước có trách nhiệm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân thông qua việc xây dựng và thực thi pháp luật. Điều này giúp tạo ra một môi trường pháp lý ổn định và công bằng.

4.2. Ảnh hưởng của lý luận nhà nước đến chính sách pháp luật

Các lý thuyết về nhà nước ảnh hưởng trực tiếp đến việc xây dựng chính sách pháp luật, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.

V. Kết luận và tương lai của Lý luận Nhà nước tại Trường CĐ Kinh Tế Kỹ Thuật Bạc Liêu

Giáo trình Lý luận Nhà nước và Pháp luật tại Trường CĐ Kinh Tế Kỹ Thuật Bạc Liêu đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành luật. Tương lai của giáo trình này cần được định hướng phát triển theo hướng hiện đại hóa và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

5.1. Định hướng phát triển giáo trình

Cần có sự đầu tư và nghiên cứu để phát triển giáo trình theo hướng hiện đại, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động và yêu cầu của xã hội.

5.2. Tăng cường hợp tác với các cơ sở đào tạo khác

Việc hợp tác với các trường đại học và cơ sở đào tạo khác sẽ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và nghiên cứu trong lĩnh vực Lý luận Nhà nước và Pháp luật.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Môn học: Lý luận Nhà nước và Pháp luật do Thạc sĩ Huỳnh Trinh biên soạn tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Bạc Liêu (năm học 2020 - 2021) là tài liệu giảng dạy thuộc khối kiến thức cơ sở ngành trong chương trình đào tạo trình độ cao đẳng và đại học. Môn học đóng vai trò nền tảng, cung cấp hệ thống khái niệm, phạm trù và quy luật cơ bản về hai hiện tượng thượng tầng kiến trúc là nhà nước và pháp luật, làm tiền đề lý luận cho việc tiếp cận các ngành luật chuyên ngành trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

Mục tiêu học tập của giáo trình hướng đến việc trang bị cho người học tri thức khoa học về nguồn gốc, bản chất, chức năng, hình thức của nhà nước và pháp luật qua các thời kỳ lịch sử; nắm vững cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước, hệ thống quy phạm pháp luật, cơ chế điều chỉnh và thực hiện pháp luật; từ đó hình thành năng lực phân tích các hiện tượng pháp lý thực tế và ý thức chấp hành pháp luật theo chuẩn mực quy định.

Cấu trúc giáo trình được xây dựng theo phương pháp tiếp cận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin, kết hợp phương pháp phân tích so sánh học thuật giữa quan điểm mác-xít với các học thuyết phi Mác-xít (như thuyết thần quyền, gia trưởng, bạo lực, tâm lý, khế ước xã hội). Nội dung tài liệu phát triển tuần tự từ lý luận chung về nhà nước đến lý luận chung về pháp luật, đồng thời gắn liền với thực tiễn tổ chức bộ máy và hệ thống pháp luật của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Tài liệu có tính kế thừa khoa học khi tham chiếu hệ thống lý luận từ các công trình chuẩn mực, tiêu biểu như Giáo trình Lý luận chung về nhà nước và pháp luật do PGS. Hoàng Thị Kim Quế chủ biên.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Giáo trình phân định hệ thống kiến thức thành các chương học thuật có tính liên kết chặt chẽ:

• Chương 1: Nguồn gốc, bản chất, chức năng của Nhà nước và Bộ máy Nhà nước: Khảo sát các học thuyết phi Mác-xít và luận điểm Mác - Lênin về sự hình thành nhà nước từ ba lần phân công lao động và sự phân hóa giai cấp. Phân tích hai thuộc tính bản chất (tính giai cấp, tính xã hội), năm dấu hiệu đặc trưng của nhà nước, hệ thống chức năng (đối nội, đối ngoại) và nguyên tắc tổ chức của bộ máy nhà nước (các nhánh lập pháp, hành pháp, tư pháp).
• Chương 2: Hình thức nhà nước và các kiểu nhà nước trong lịch sử: Nghiên cứu ba yếu tố cấu thành hình thức nhà nước gồm hình thức chính thể (quân chủ, cộng hòa), hình thức cấu trúc (đơn nhất, liên bang, liên minh) và chế độ chính trị (dân chủ, phản dân chủ). Trình bày lịch sử tiến hóa của bốn kiểu nhà nước: chủ nô (Aten, Spác, La Mã), phong kiến, tư sản và xã hội chủ nghĩa (Công xã Paris 1871, Cộng hòa Xô Viết 1917, Nhà nước dân chủ nhân dân, Nhà nước CHXHCN Việt Nam).
• Chương 3: Nguồn gốc, bản chất, hình thức pháp luật và các kiểu pháp luật trong lịch sử: Phân tích sự chuyển hóa từ quy phạm xã hội nguyên thủy sang pháp luật; xác lập hai con đường hình thành pháp luật (thừa nhận tập quán và ban hành văn bản mới). Định danh bốn thuộc tính (tính quy phạm phổ biến, tính cưỡng chế, tính ý chí, tính xác định chặt chẽ về hình thức) và các hình thức pháp luật bên ngoài (tập quán pháp, tiền lệ pháp, văn bản quy phạm pháp luật).
• Chương 4 & 5: Quy phạm pháp luật, Quan hệ pháp luật và Hệ thống pháp luật: Đi sâu vào cấu trúc quy phạm pháp luật; cơ cấu hệ thống pháp luật gồm ngành luật, chế định pháp luật và quy phạm pháp luật. Phân loại hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008; xác định hiệu lực văn bản (thời gian, không gian, đối tượng). Giới thiệu hệ thống các ngành luật thực định Việt Nam (Hiến pháp, Hành chính, Hình sự, Tố tụng, Dân sự, Đất đai, Môi trường, Quốc tế) cùng hai quy trình hệ thống hóa pháp luật (tập hợp hóa và pháp điển hóa).
• Chương 6: Thực hiện pháp luật, vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý: Phân định bốn hình thức thực hiện pháp luật (tuân thủ, thi hành, sử dụng, áp dụng pháp luật) dựa trên quy định tại Điều 12 Hiến pháp năm 1992; làm rõ đặc điểm và thẩm quyền ban hành văn bản áp dụng pháp luật.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xác lập hệ thống tri thức lý luận mang tính nền tảng:

• Lý thuyết hình thái kinh tế - xã hội: Mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng; sự phụ thuộc của nhà nước và pháp luật vào điều kiện kinh tế, cơ sở xã hội và hệ tư tưởng của giai cấp thống trị.
• Nguyên lý tổ chức quyền lực nhà nước: Phân tích sự khác biệt giữa nguyên tắc tam quyền phân lập của nhà nước tư sản ("dùng quyền lực để hạn chế quyền lực") và nguyên tắc tập trung dân chủ trong các nhà nước xã hội chủ nghĩa.
• Hệ thống hóa cấu trúc pháp lý: Mô hình hóa các bộ phận cấu thành quy tắc xử sự, tiêu chuẩn phân định ngành luật dựa trên đối tượng điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh (bình đẳng thỏa thuận hay mệnh lệnh quyền uy).

Kỹ năng phát triển

Thông qua việc tiếp thu nội dung văn bản, người học hình thành các kỹ năng học thuật và nghiệp vụ:

• Kỹ năng phân tích và phân loại văn bản: Xác định giá trị pháp lý, thẩm quyền ban hành và phạm vi hiệu lực (thời gian, không gian, đối tượng) của văn bản quy phạm pháp luật so với văn bản áp dụng pháp luật cá biệt.
• Kỹ năng nhận diện và đánh giá hành vi pháp lý: Phân định rõ ràng các dạng thức hành vi trong thực tiễn đời sống (hành vi thụ động kiềm chế trong tuân thủ pháp luật, hành vi tích cực trong thi hành pháp luật, hay việc thực hiện quyền chủ thể trong sử dụng pháp luật).
• Kỹ năng tra cứu và hệ thống hóa văn bản: Tiếp cận kỹ thuật phân loại ngành luật, hỗ trợ phương pháp tập hợp hóa văn bản phục vụ hoạt động nghiên cứu và áp dụng pháp luật.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được định hình theo phương pháp sư phạm đại học kết hợp giữa thuyết giảng lý thuyết thể chế và phân tích tình huống thực tiễn:

• Phương pháp sư phạm: Giảng viên sử dụng phương pháp diễn dịch và quy nạp để làm rõ các khái niệm trừu tượng (như tính quy phạm, chủ quyền quốc gia, quyền lực công cộng đặc biệt). Đồng thời, phương pháp so sánh lịch sử được áp dụng xuyên suốt nhằm đối chiếu cấu trúc các kiểu nhà nước (chủ nô, phong kiến, tư sản, xã hội chủ nghĩa) và hai hệ thống pháp luật lớn trên thế giới là Anglo-Saxon (Thông luật) và Romano-Germanic (Dân luật).
• Bài tập và tình huống thực tiễn (Case studies): Tài liệu tích hợp các ví dụ minh họa gắn liền với lịch sử và pháp luật thực định. Chẳng hạn, xem xét sự ra đời của Nhà nước thời kỳ Hùng Vương - An Dương Vương để hiểu về tập quán pháp; phân tích nguyên tắc hồi tố của văn bản quy phạm pháp luật; giải quyết bài tập xác định đối tượng áp dụng dựa trên ví dụ của Luật Nghĩa vụ quân sự năm 1981 (sửa đổi năm 2005); phân biệt văn bản quy phạm pháp luật với quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc bản án của tòa án.
• Phương pháp đánh giá: Hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập được thực hiện thông qua bài kiểm tra định kỳ và thi kết thúc môn. Nội dung đánh giá bao gồm câu hỏi tự luận lý giải bản chất các phạm trù lý luận, bài tập phân tích cơ cấu quy phạm pháp luật và bài tập xác định thẩm quyền áp dụng pháp luật của cơ quan nhà nước.
• Hướng dẫn tự học: Người học cần đọc trước nội dung từng chương theo đề cương chi tiết; lập sơ đồ tư duy về mối quan hệ giữa nhà nước và pháp luật; đối chiếu các điều khoản trích dẫn (như Điều 12 Hiến pháp 1992, Điều 2 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2008) với các văn bản pháp luật hiện hành để theo dõi tiến trình lập pháp.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình Môn học: Lý luận Nhà nước và Pháp luật thể hiện tính khoa học, chuẩn mực và bám sát thực tiễn lập pháp tại thời điểm biên soạn:

• Tính hệ thống và liên kết chặt chẽ: Tài liệu phân chia rành mạch giữa lý luận về nhà nước (Chương 1 - 2) và lý luận về pháp luật (Chương 3 - 6). Mỗi nội dung đều đi từ nguồn gốc, bản chất, chức năng đến hình thức và cơ chế vận hành, giúp người học dễ dàng nắm bắt logic phát triển của các hiện tượng pháp lý.
• Tích hợp các văn bản pháp lý nền tảng: Giáo trình trích dẫn và phân tích trực tiếp các căn cứ pháp lý quan trọng của Việt Nam, bao gồm Hiến pháp năm 1992, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008, cùng các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Dân sự, Luật Hình sự, Luật Thương mại, Luật Môi trường. Điều này giúp lý thuyết không bị tách rời khỏi bối cảnh thể chế quốc gia.
• Minh họa bằng dữ kiện lịch sử phong phú: Giáo trình cung cấp các dẫn chứng lịch sử cụ thể để giải thích lý thuyết, từ sự hình thành nền dân chủ chủ nô ở Aten, chế độ cộng hòa quý tộc tại Spác và La Mã, cấu trúc liên bang Gugenôtốp tại Pháp thế kỷ XVI, quá trình lập quốc của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ (1776 - 1787), đến các mô hình chuyên chính vô sản như Công xã Paris (1871), Nhà nước Xô Viết (1917) và các nhà nước dân chủ nhân dân Đông Âu.
• Làm rõ kỹ thuật lập pháp và hệ thống hóa: Tài liệu trình bày cụ thể bốn giai đoạn của quy trình xây dựng văn bản pháp luật và phân định rõ bản chất của hai phương thức hệ thống hóa pháp luật (tập hợp hóa và pháp điển hóa), cung cấp nền tảng nghiệp vụ cho hoạt động soạn thảo văn bản.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế nhằm phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục chuyên nghiệp:

• Sinh viên chuyên ngành và đại cương: Phù hợp trực tiếp cho sinh viên năm thứ nhất hoặc năm thứ hai thuộc các khối ngành Luật, Quản trị - Quản lý công, Kinh tế, Kỹ thuật và Hành chính tại các trường cao đẳng, đại học.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần có kiến thức nền tảng từ các học phần Giáo dục công dân bậc trung học phổ thông, Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin, hoặc Lịch sử văn minh thế giới để tiếp thu hiệu quả các khái niệm về cơ sở kinh tế, hình thái kinh tế - xã hội và đấu tranh giai cấp.
• Giảng viên và cán bộ giảng dạy: Tài liệu đóng vai trò là đề cương bài giảng khung, hỗ trợ giảng viên xây dựng kế hoạch bài dạy, ngân hàng câu hỏi kiểm tra, và phân bổ thời lượng giảng dạy cho từng chuyên đề lý luận.
• Tài liệu tham khảo cho người tự học: Phù hợp cho cán bộ công chức, nhân viên văn phòng và người làm công tác pháp chế có nhu cầu củng cố kiến thức pháp lý đại cương và tìm hiểu quy trình ban hành, áp dụng văn bản quy phạm pháp luật trong thực tiễn cơ quan nhà nước.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?
Tài liệu phục vụ cho sinh viên các hệ cao đẳng, đại học đang học môn Lý luận Nhà nước và Pháp luật (hoặc Pháp luật đại cương), giảng viên giảng dạy lý luận pháp lý, và những người cần nghiên cứu kiến thức cơ sở về hệ thống cơ quan nhà nước và văn bản pháp luật.

2. Cần kiến thức nền nào để học tốt giáo trình này?
Người học cần nắm được các nguyên lý cơ bản của Triết học Mác - Lênin (đặc biệt là chủ nghĩa duy vật lịch sử, học thuyết hình thái kinh tế - xã hội), kiến thức lịch sử thế giới và lịch sử Việt Nam cơ bản để đối chiếu các mô hình nhà nước và kiểu pháp luật qua các thời kỳ.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu khác là gì?
Giáo trình trình bày ngắn gọn, tập trung thẳng vào các định nghĩa, phân loại và thuộc tính cốt lõi theo khung chương trình sư phạm chuẩn. Tài liệu kết hợp đối chiếu giữa học thuyết Mác - Lênin với các học thuyết phi Mác-xít và phân tích trực tiếp cấu trúc các ngành luật thực định của Việt Nam.

4. Làm sao để tự học và nghiên cứu giáo trình hiệu quả?
Người học nên đọc bài theo từng chương, vẽ sơ đồ cây phân cấp hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, lập bảng so sánh 4 kiểu nhà nước/pháp luật trong lịch sử, và liên hệ các hình thức thực hiện pháp luật với hành vi cụ thể trong đời sống hàng ngày.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?
Giáo trình trích dẫn và khuyến nghị tham khảo Giáo trình Lý luận chung về nhà nước và pháp luật (PGS. Hoàng Thị Kim Quế chủ biên), văn bản Hiến pháp, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và các bộ luật chuyên ngành (Dân sự, Hình sự, Hành chính) để đối chiếu điều khoản thực tế.

---

Kết luận

Giáo trình Môn học: Lý luận Nhà nước và Pháp luật của ThS. Huỳnh Trinh cung cấp hệ thống tri thức lý luận khoa học, nhất quán về nguồn gốc, bản chất, chức năng và hình thức của nhà nước và pháp luật. Tài liệu xác lập phương pháp luận chuẩn xác cho người học trong việc tiếp cận các hiện tượng chính trị - pháp lý.

Lộ trình học tập khuyến nghị là nắm vững lý luận chung về nhà nước và pháp luật ở các chương đầu, sau đó nghiên cứu sâu về cấu trúc hệ thống pháp luật, kỹ thuật văn bản và cơ chế thực hiện pháp luật ở các chương sau; từ đó tạo nền móng vững chắc để chuyển tiếp sang nghiên cứu các môn học luật chuyên ngành (Luật Hiến pháp, Luật Hành chính, Luật Dân sự, Luật Hình sự). Để mở rộng tri thức, người học nên kết hợp tra cứu các giáo trình tham khảo chuyên sâu và hệ thống văn bản pháp luật hiện hành của Nhà nước Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NGUỒN GỐC, BẢN CHẤT, CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC 1. Các học thuyết phi Mác-xít về nguồn gốc của Nhà nước - Thuyết thần quyền: cho rằng thượng đế chính là người sắp đặt trật tự xã hội, thượng đế đã sáng tạo ra nhà nước nhằm bảo vệ trật tự chung, nhà nước là một sản phẩm của thượng đế. - Thuyết gia trưởng: cho rằng nhà nước xuất hiện chính là kết quả sự phát triển của gia đình và quyền gia trưởng, thực chất nhà nước chính là mô hình của một gia tộc mở rộng và quyền lực nhà nước chính là từ quyền gia trưởng được nâng cao lên – hình thức tổ chức tự nhiên của xã hội loài người. - Thuyết bạo lực: cho rằng nhà nước xuất hiện trực tiếp từ các cuộc chiến tranh xâm lược chiếm đất, là việc sử dụng bạo lực của thị tộc đối với thị tộc khác mà kết quả là thị tộc chiến thắng đặt ra một hệ thống cơ quan đặc biệt – nhà nước – để nô dịch kẻ chiến bại.

- Thuyết tâm lý: cho rằng nhà nước xuất hiện do nhu cầu về tâm lý của con người nguyên thủy luôn muốn phụ thuộc vào các thủ lĩnh, giáo sĩ,… - Thuyết “khế ước xã hội”: cho rằng sự ra đời của nhà nước là sản phẩm của một khế ước xã hội được ký kết trước hết giữa những con người sống trong trạng thái tự nhiên không có nhà nước. Chủ quyền nhà nước thuộc về nhân dân, trong trường hợp nhà nước không giữ được vai trò của mình , các quyền tự nhiên bị vi phạm thì khế ước sẽ mất hiệu lực và nhân dân có quyền lật đổ nhà nước và ký kết khế ước mới. Quá trình hình thành của Nhà nước theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin Chủ nghĩa Mác-LêNin cho rằng: - Nhà nước xuất hiện một cách khách quan, nhưng không phải là hiện tượng xã hội vĩnh cửu và bất biến. Nhà nước luôn vận động, phát triển và tiêu vong khi những điều kiện khách quan cho sự tồn tại và phát triển của chúng không còn nữa.

- Nhà nước chỉ xuất hiện khi xã hội loài người đã phát triển đến một giai đoạn nhất định. Nhà nước xuất hiện trực tiếp từ sự tan rã của chế độ cộng sản nguyên thủy. Nhà nước chỉ xuất hiện ở nơi nào và thời gian nào khi đã xuất hiện sự phân chia xã hội thành các giai cấp đối kháng. * Quá trình hình thành Nhà nước: Chế độ Cộng sản nguyên thuỷ, tổ chức thị tộc bộ lạc và quyền lực xã hội: - Cơ sở kinh tế: chế độ sở hữu chung về tư liệu sản xuất và sản phẩm lao động.

Mọi người đều bình đẳng trong lao động và hưởng thụ, không ai có tài sản riêng, không có người giàu kẻ nghèo, không có sự chiếm đoạt tài sản của người khác. 2 - Cơ sở xã hội: trên cơ sở thị tộc, thị tộc là một tổ chức lao động và sản xuất, một đơn vị kinh tế - xã hội. Thị tộc được tổ chức theo huyết thống. Xã hội chưa phân chia giai cấp và không có đấu tranh giai cấp.

- Quyền lực xã hội: quyền lực chưa tách ra khỏi xã hội mà vẫn gắn liền với xã hội, hòa nhập với xã hội. Quyền lực đó do toàn xã hội tổ chức ra và phục vụ lợi ích của cả cộng đồng. - Tổ chức quản lý: Hội đồng thị tộc là tổ chức quyền lực cao nhất của thị tộc, bao gồm tất cả những người lớn tuổi không phân biệt nam hay nữ trong thị tộc. Quyết định của Hội đồng thị tộc là sự thể hiện ý chí chung của cả thị tộc và có tính bắt buộc đối với mọi thành viên.