Giáo Trình Lý Luận Nghiệp Vụ Nhà Nước Pháp Luật

Giáo trình lý luận nghiệp vụ nhà nước pháp luật cung cấp kiến thức cơ bản về lý thuyết và thực tiễn trong lĩnh vực pháp luật nhà nước.

• Tác giả: Ths. Huỳnh Trinh
• Trường học: Trường Cao Đẳng Kinh Tế - Kỹ Thuật
• Chuyên ngành: Lý Luận Nhà Nước Và Pháp Luật
• Đề tài: Giáo Trình Lý Luận Nghiệp Vụ Nhà Nước Pháp Luật
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2020 - 2021
• Địa điểm: Bạc Liêu

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NGUỒN GỐC, BẢN CHẤT, CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC
• 1.1. Các học thuyết phi Mác-xít về nguồn gốc của Nhà nước
• 1.2. Quá trình hình thành của Nhà nước theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin
• 1.2.1. Quá trình hình thành Nhà nước
• 1.2.2. Sự tan rã của tổ chức thị tộc bộ lạc và sự xuất hiện Nhà nước
• 1.3. Bản chất của nhà nước
• 1.3.1. Tính giai cấp của nhà nước
• 1.3.2. Tính xã hội của nhà nước
• 1.3.3. Các dấu hiệu đặc trưng của Nhà nước
• 1.4. Chức năng của nhà nước
• 1.5. Bộ máy nhà nước
• 1.5.1. Khái niệm
• 1.5.2. Các bộ phận cấu thành của bộ máy Nhà nước
• 1.5.3. Phân loại cơ quan nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC, CÁC KIỂU NHÀ NƯỚC TRONG LỊCH SỬ
• 2.1. Hình thức chính thể
• 2.2. Hình thức cấu trúc nhà nước
• 2.3. Chế độ chính trị

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình lý luận nghiệp vụ nhà nước pháp luật

Giáo trình lý luận nghiệp vụ nhà nước pháp luật là tài liệu quan trọng trong việc đào tạo và nghiên cứu về hệ thống pháp luật và quản lý nhà nước. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các khái niệm cơ bản trong lĩnh vực nhà nước và pháp luật. Nội dung giáo trình bao gồm các học thuyết, chức năng và bản chất của nhà nước, cũng như các vấn đề liên quan đến pháp luật và chính sách công.

1.1. Nội dung chính của giáo trình lý luận nhà nước

Giáo trình bao gồm các chương trình học về nguồn gốc, bản chất và chức năng của nhà nước. Các khái niệm này giúp sinh viên nắm bắt được cơ sở lý luận về nghiệp vụ nhà nước và pháp luật.

1.2. Tầm quan trọng của giáo trình trong đào tạo

Giáo trình không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nguồn tham khảo quý giá cho các nhà nghiên cứu và thực hành trong lĩnh vực quản lý nhà nước và chính sách công.

II. Những thách thức trong việc áp dụng lý luận nghiệp vụ nhà nước pháp luật

Việc áp dụng lý luận nghiệp vụ nhà nước pháp luật gặp nhiều thách thức trong thực tiễn. Các vấn đề như sự thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật, sự phức tạp trong quy trình quản lý và sự thay đổi nhanh chóng của xã hội là những yếu tố cần được xem xét. Đặc biệt, việc thực hiện các chính sách công cần phải linh hoạt và phù hợp với thực tiễn địa phương.

2.1. Sự không đồng bộ trong hệ thống pháp luật

Hệ thống pháp luật hiện tại còn nhiều bất cập, dẫn đến khó khăn trong việc thực thi các quy định. Điều này ảnh hưởng đến nghiệp vụ quản lý nhà nước và sự phát triển bền vững của xã hội.

2.2. Thay đổi nhanh chóng của xã hội

Sự thay đổi nhanh chóng của các yếu tố xã hội, kinh tế và chính trị đòi hỏi các nhà quản lý phải có khả năng thích ứng và điều chỉnh các chính sách phù hợp với thực tiễn.

III. Phương pháp nghiên cứu trong giáo trình lý luận nhà nước pháp luật

Các phương pháp nghiên cứu trong giáo trình lý luận nhà nước pháp luật rất đa dạng, bao gồm phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh. Những phương pháp này giúp sinh viên có cái nhìn sâu sắc hơn về các vấn đề pháp lý và quản lý nhà nước. Việc áp dụng các phương pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu mà còn tạo ra những giải pháp thực tiễn hiệu quả.

3.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp

Phương pháp phân tích giúp sinh viên hiểu rõ các khái niệm và nguyên lý cơ bản, trong khi phương pháp tổng hợp giúp kết nối các kiến thức lại với nhau để tạo ra cái nhìn toàn diện về hệ thống pháp luật.

3.2. Phương pháp so sánh trong nghiên cứu

Phương pháp so sánh cho phép sinh viên đối chiếu các hệ thống pháp luật khác nhau, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho việc cải cách và phát triển chính sách công.

IV. Ứng dụng thực tiễn của lý luận nghiệp vụ nhà nước pháp luật

Lý luận nghiệp vụ nhà nước pháp luật có nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc xây dựng và thực thi chính sách công. Các nghiên cứu và phân tích từ giáo trình có thể giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn trong việc giải quyết các vấn đề xã hội. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.

4.1. Ứng dụng trong xây dựng chính sách công

Các lý thuyết và phương pháp từ giáo trình có thể được áp dụng để xây dựng các chính sách công hiệu quả, đáp ứng nhu cầu của xã hội và người dân.

4.2. Kết quả nghiên cứu và thực tiễn

Nghiên cứu từ giáo trình đã chỉ ra rằng việc áp dụng lý luận vào thực tiễn có thể tạo ra những thay đổi tích cực trong quản lý nhà nước và pháp luật.

V. Kết luận và tương lai của giáo trình lý luận nghiệp vụ nhà nước pháp luật

Giáo trình lý luận nghiệp vụ nhà nước pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực quản lý nhà nước. Tương lai của giáo trình cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với sự phát triển của xã hội và yêu cầu thực tiễn. Việc nghiên cứu và áp dụng các lý thuyết mới sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo và hiệu quả quản lý nhà nước.

5.1. Cập nhật và cải tiến giáo trình

Cần thường xuyên cập nhật nội dung giáo trình để phản ánh đúng thực tiễn và nhu cầu của xã hội, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo.

5.2. Tương lai của nghiên cứu lý luận nhà nước

Nghiên cứu lý luận nhà nước sẽ tiếp tục phát triển, đóng góp vào việc cải cách và hoàn thiện hệ thống pháp luật, phục vụ cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Lý luận Nhà nước và Pháp luật do ThS. Huỳnh Trinh biên soạn tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Bạc Liêu (năm học 2020 - 2021) là tài liệu học tập thuộc khối kiến thức cơ sở ngành trong chương trình đào tạo bậc cao đẳng và đại học. Học phần cung cấp hệ thống tri thức lý luận nền tảng về khoa học pháp lý, làm cơ sở lý luận và phương pháp luận cho việc tiếp cận các môn luật chuyên ngành.

Mục tiêu học tập của giáo trình tập trung trang bị cho người học khả năng:

• Hệ thống hóa nguồn gốc, bản chất, chức năng và hình thức của nhà nước và pháp luật qua các thời kỳ lịch sử.
• Phân tích cấu trúc tổ chức bộ máy nhà nước, thẩm quyền của các cơ quan công quyền.
• Nhận diện các thuộc tính, nguồn gốc, hình thức và cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam.
• Phân định các phương thức thực hiện pháp luật, hoạt động áp dụng pháp luật, quy trình xây dựng và hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật.

Về mặt cấu trúc, giáo trình được thiết kế theo tiến trình logic chặt chẽ: tiếp cận từ lý luận tổng quát về nhà nước (Chương 1, Chương 2) sang lý luận chuyên sâu về pháp luật (Chương 3, Chương 4, Chương 5, Chương 6). Phương pháp luận được xây dựng trên nền tảng chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác – Lênin, kết hợp tham khảo các công trình nghiên cứu chuyên ngành như Giáo trình Lý luận chung về Nhà nước và Pháp luật do PGS. Hoàng Thị Kim Quế chủ biên.

Điểm đặc sắc của tài liệu là việc phân định rõ ràng giữa các học thuyết phi Mác-xít (thần quyền, gia trưởng, bạo lực, tâm lý, khế ước xã hội) với quan điểm Mác - Lênin, đồng thời gắn kết các phạm trù lý luận với quy định của pháp luật thực định Việt Nam (Hiến pháp năm 1992, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008).

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai qua các chương trọng tâm với tính liên kết khoa học:

• Chương 1: Nguồn gốc, bản chất, chức năng của Nhà nước
  Trình bày các học thuyết phi Mác-xít về nguồn gốc nhà nước; phân tích quan điểm Mác - Lênin về sự tan rã của chế độ cộng sản nguyên thủy gắn với ba lần phân công lao động xã hội và sự xuất hiện chế độ tư hữu; làm rõ hai phương diện bản chất của nhà nước (tính giai cấp thông qua sự thống trị kinh tế, chính trị, tư tưởng và tính xã hội); xác định 5 dấu hiệu đặc trưng của nhà nước; phân loại chức năng (đối nội và đối ngoại); định nghĩa và phân loại cơ quan cấu thành bộ máy nhà nước.

• Chương 2: Hình thức nhà nước, các kiểu nhà nước trong lịch sử
  Phân tích ba yếu tố cấu thành hình thức nhà nước gồm hình thức chính thể (quân chủ, cộng hòa), hình thức cấu trúc (nhà nước đơn nhất, nhà nước liên bang, nhà nước liên minh) và chế độ chính trị (dân chủ, phản dân chủ). Khảo sát đặc trưng 4 kiểu nhà nước: chủ nô, phong kiến, tư sản, xã hội chủ nghĩa (thông qua các hình thức thực tiễn như Công xã Paris 1871, Cộng hòa Xô Viết 1917, Nhà nước dân chủ nhân dân và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam).

• Chương 3: Nguồn gốc, bản chất và hình thức pháp luật và các kiểu pháp luật trong lịch sử
  Khái quát sự hình thành pháp luật từ quy phạm xã hội (tập quán, tín điều) sang quy phạm pháp lý qua con đường thừa nhận hoặc xây dựng mới; phân tích tính giai cấp, tính xã hội và mối liên hệ giữa pháp luật với kinh tế, chính trị, nhà nước, các quy phạm xã hội; xác lập 5 thuộc tính cơ bản của pháp luật; phân định hình thức bên ngoài (tập quán pháp, tiền lệ pháp, văn bản quy phạm pháp luật) và cấu trúc bên trong (quy phạm, chế định, ngành luật); phân loại 4 kiểu pháp luật lịch sử.

• Chương 4: Quy phạm pháp luật - Quan hệ pháp luật
  Phân biệt quy phạm kỹ thuật và quy phạm xã hội; xác định quy phạm pháp luật là tế bào của hệ thống pháp luật; phân tích cấu trúc quy phạm gồm thông tin trật tự hoạt động, điều kiện hoạt động và hậu quả vi phạm; làm rõ các yếu tố của quan hệ pháp luật.

• Chương 5: Hệ thống pháp luật Việt Nam, xây dựng và hệ thống hóa pháp luật
  Trình bày cơ cấu hệ thống pháp luật Việt Nam với các ngành luật chủ đạo (Luật Hiến pháp, Luật Hành chính, Luật Hình sự, Luật Dân sự, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Tố tụng, Luật Đất đai, Luật Thương mại, Luật Lao động, Luật Môi trường, Luật Quốc tế); phân loại văn bản luật và văn bản dưới luật theo Điều 2 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2008; xác định hiệu lực thời gian, không gian, đối tượng; làm rõ quy trình 4 giai đoạn xây dựng pháp luật và 2 hình thức hệ thống hóa (tập hợp hóa, pháp điển hóa).

• Chương 6: Thực hiện pháp luật, vi phạm pháp luật - Trách nhiệm pháp lý
  Phân loại 4 hình thức thực hiện pháp luật: Tuân thủ pháp luật, Thi hành pháp luật, Sử dụng pháp luật và Áp dụng pháp luật. Đi sâu phân tích đặc điểm, 4 trường hợp áp dụng pháp luật của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và giá trị pháp lý của văn bản áp dụng pháp luật.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Fundamental theories: Lý luận duy vật lịch sử về sự vận động, phát triển và tiêu vong có điều kiện của nhà nước và pháp luật; học thuyết phân quyền (lập pháp, hành pháp, tư pháp) và nguyên tắc tập trung dân chủ.
• Core principles: Nguyên tắc bản chất kép (tính giai cấp và tính xã hội); nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa; tính tối cao của Hiến pháp trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; nguyên tắc cơ quan nhà nước hoạt động trong phạm vi thẩm quyền luật định.
• Essential frameworks: Khung cấu trúc hình thức nhà nước 3 yếu tố (chính thể, cấu trúc, chế độ chính trị); khung phân định hệ thống cấu trúc pháp luật (Quy phạm pháp luật $\rightarrow$ Chế định pháp luật $\rightarrow$ Ngành luật); quy trình 4 bước xây dựng pháp luật và 4 hình thức thực hiện pháp luật.

Kỹ năng phát triển

• Technical skills: Kỹ năng tra cứu, nhận diện thứ bậc hiệu lực pháp lý của văn bản (văn bản luật, văn bản dưới luật); xác định hiệu lực về thời gian, hồi tố, không gian và đối tượng tác động của quy phạm pháp luật.
• Analytical skills: Kỹ năng so sánh và phân tích bản chất giữa các kiểu nhà nước (chủ nô, phong kiến, tư sản, XHCN); phân biệt giữa quy phạm pháp luật với các quy phạm xã hội khác (đạo đức, tập quán, tín điều).
• Practical competencies: Kỹ năng nhận diện và phân loại đúng 4 hình thức thực hiện pháp luật trong đời sống thực tế; xác định thẩm quyền ban hành văn bản áp dụng pháp luật của cơ quan nhà nước đối với từng trường hợp vi phạm hoặc tranh chấp cụ thể.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp tiếp cận thể chế và lịch sử - cụ thể, kết hợp lý luận học thuật với phân tích quy chuẩn pháp lý thực định:

• Pedagogical approach: Trình bày diễn dịch từ các quy luật khách quan của xã hội loài người (lực lượng sản xuất, chế độ sở hữu, mâu thuẫn giai cấp) đến việc hình thành các thiết chế công quyền cụ thể. Phương pháp so sánh được sử dụng xuyên suốt để làm rõ sự khác biệt giữa nhà nước/pháp luật bóc lột và nhà nước/pháp luật xã hội chủ nghĩa.
• Bài tập và case studies: Nội dung tích hợp các trường hợp lịch sử điển hình như:
  • So sánh thể chế cộng hòa dân chủ Aten với cộng hòa quý tộc Spác, La Mã.
  • Phân tích mô hình nhà nước liên minh Hoa Kỳ (1776 - 1787) chuyển đổi sang nhà nước liên bang.
  • Mô hình nhà nước chuyên chính vô sản Công xã Paris 1871 và hệ thống Xô Viết 1917.
• Practical exercises: Vận dụng giải thích các trường hợp thực tiễn pháp lý:
  • Xác định đối tượng điều chỉnh của Luật Nghĩa vụ quân sự 1981 (sửa đổi 2005) đối với độ tuổi 18 đến 25.
  • Phân biệt hành vi không trộm cắp tài sản (Tuân thủ pháp luật) với hành vi nộp thuế, đăng ký nghĩa vụ quân sự (Thi hành pháp luật) và khiếu nại, tố cáo (Sử dụng pháp luật).
• Assessment methods: Đánh giá kết quả học tập qua mức độ thông hiểu hệ thống khái niệm lý luận, năng lực phân loại cơ quan nhà nước theo chức năng/thẩm quyền, và khả năng giải trình 4 giai đoạn của quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.
• Self-study guidelines: Người học cần lập bảng đối chiếu giữa các kiểu nhà nước, vẽ sơ đồ cây hệ thống các ngành luật Việt Nam và nghiên cứu đối chiếu trực tiếp với các điều khoản của Hiến pháp, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cơ sở học thuật kế thừa và cập nhật: Giáo trình được biên soạn dựa trên các công trình nghiên cứu pháp lý chuẩn mực, trực tiếp trích dẫn Giáo trình Lý luận chung về Nhà nước và Pháp luật của PGS. Hoàng Thị Kim Quế (chủ biên), bảo đảm tính chuẩn xác về mặt thuật ngữ và lý thuyết chuyên ngành.
• Tích hợp các văn bản pháp luật quan trọng: Tài liệu tích hợp hệ thống văn bản pháp lý nền tảng của Việt Nam, bao gồm quy định về thẩm quyền và phân loại văn bản theo Điều 2 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008, nguyên tắc quản lý xã hội theo Điều 12 Hiến pháp năm 1992, cùng các luật chuyên ngành (Luật Dân sự, Hình sự, Hành chính, Lao động, Đất đai...).
• Gắn kết chức năng xã hội với bối cảnh thực tiễn: Giáo trình mở rộng phân tích chức năng xã hội của nhà nước đương đại, đề cập trực tiếp đến trách nhiệm can thiệp và xử lý các vấn đề: giải quyết việc làm, tình trạng thất nghiệp, biến động dân số, ô nhiễm môi trường, phòng chống tội phạm và tệ nạn xã hội.
• Phân định ranh giới các ngành luật kinh tế - xã hội: Phản ánh đầy đủ cơ cấu các ngành luật phục vụ công tác quản lý chuyên môn như Luật Tài chính, Luật Ngân hàng, Luật Đất đai, Luật Thương mại và Luật Môi trường, tạo cầu nối trực tiếp giữa lý luận chung và hoạt động quản trị kinh tế thực tế.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên các khối ngành:
  • Sinh viên bậc cao đẳng và đại học thuộc các khối ngành Kinh tế, Quản trị, Kỹ thuật và Pháp luật tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Bạc Liêu và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đại học tương đương.
  • Phục vụ học phần bắt buộc Lý luận Nhà nước và Pháp luật hoặc Pháp luật đại cương.
• Prerequisites (Điều kiện tiên quyết):
  • Đòi hỏi người học có kiến thức nền tảng về Triết học Mác – Lênin (chủ nghĩa duy vật lịch sử, hình thái kinh tế - xã hội, cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng).
  • Có hiểu biết căn bản về lịch sử xã hội thế giới và lịch sử nhà nước Việt Nam qua các thời kỳ.
• Giảng viên và nghiên cứu viên:
  • Sử dụng làm tài liệu giảng dạy, biên soạn đề cương môn học, xây dựng ngân hàng câu hỏi kiểm tra, đánh giá.
• Cán bộ quản lý và tự học:
  • Tài liệu tham khảo hữu ích cho cán bộ công chức, viên chức, nhân sự doanh nghiệp cần nghiên cứu thẩm quyền cơ quan nhà nước, giá trị pháp lý của văn bản quản lý và quy trình tổ chức thực hiện pháp luật.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình phù hợp với sinh viên hệ cao đẳng, đại học các ngành kinh tế, kỹ thuật, công nghệ và luật; giảng viên giảng dạy môn khoa học pháp lý cơ sở; cùng các cá nhân có nhu cầu tìm hiểu cấu trúc hệ thống nhà nước và pháp luật Việt Nam.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần nắm vững các nguyên lý cơ bản của Triết học Mác – Lênin, đặc biệt là mối quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội, cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng, cùng tiến trình phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội trong lịch sử.

3. Điểm khác biệt với các giáo trình khác là gì?

Tài liệu trình bày cô đọng, cân bằng giữa lý luận nhà nước và lý luận pháp luật; phân định rành mạch cấu trúc 13 ngành luật chủ đạo của Việt Nam; phân tích chi tiết kỹ thuật lập pháp (4 giai đoạn) và 2 phương thức hệ thống hóa pháp luật (tập hợp hóa, pháp điển hóa).

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học nên hệ thống hóa bài học theo các khung phân loại (ví dụ: bảng so sánh 4 kiểu nhà nước; sơ đồ 3 yếu tố của hình thức nhà nước; ma trận 4 hình thức thực hiện pháp luật) và liên hệ phân tích trực tiếp với các tình huống pháp lý trong đời sống.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Tài liệu bổ trợ chính gồm Giáo trình Lý luận chung về Nhà nước và Pháp luật (PGS. Hoàng Thị Kim Quế chủ biên), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, cùng các đạo luật chuyên ngành (Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự, Luật Đất đai...).

---

Kết luận

Giáo trình Lý luận Nhà nước và Pháp luật do ThS. Huỳnh Trinh biên soạn cung cấp nền tảng tri thức lý luận khoa học, xác lập nhận thức toàn diện về bản chất giai cấp, vai trò xã hội của nhà nước và pháp luật qua các hình thái kinh tế - xã hội.

Lộ trình học tập đề xuất:

1. Nắm vững lý luận nguồn gốc, bản chất, bộ máy nhà nước và các kiểu nhà nước (Chương 1, 2).
2. Nghiên cứu thuộc tính, hình thức, cấu trúc quy phạm và quan hệ pháp luật (Chương 3, 4).
3. Làm chủ hệ thống ngành luật thực định, quy trình lập pháp, hệ thống hóa và kỹ năng áp dụng pháp luật (Chương 5, 6).

Tài liệu là công cụ học tập chuẩn mực, tạo tiền đề cho việc nghiên cứu sâu các chuyên ngành luật thực định và hoạt động quản lý nhà nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NGUỒN GỐC, BẢN CHẤT, CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC 1. Các học thuyết phi Mác-xít về nguồn gốc của Nhà nước - Thuyết thần quyền: cho rằng thượng đế chính là người sắp đặt trật tự xã hội, thượng đế đã sáng tạo ra nhà nước nhằm bảo vệ trật tự chung, nhà nước là một sản phẩm của thượng đế. - Thuyết gia trưởng: cho rằng nhà nước xuất hiện chính là kết quả sự phát triển của gia đình và quyền gia trưởng, thực chất nhà nước chính là mô hình của một gia tộc mở rộng và quyền lực nhà nước chính là từ quyền gia trưởng được nâng cao lên – hình thức tổ chức tự nhiên của xã hội loài người. - Thuyết bạo lực: cho rằng nhà nước xuất hiện trực tiếp từ các cuộc chiến tranh xâm lược chiếm đất, là việc sử dụng bạo lực của thị tộc đối với thị tộc khác mà kết quả là thị tộc chiến thắng đặt ra một hệ thống cơ quan đặc biệt – nhà nước – để nô dịch kẻ chiến bại.

- Thuyết tâm lý: cho rằng nhà nước xuất hiện do nhu cầu về tâm lý của con người nguyên thủy luôn muốn phụ thuộc vào các thủ lĩnh, giáo sĩ,… - Thuyết “khế ước xã hội”: cho rằng sự ra đời của nhà nước là sản phẩm của một khế ước xã hội được ký kết trước hết giữa những con người sống trong trạng thái tự nhiên không có nhà nước. Chủ quyền nhà nước thuộc về nhân dân, trong trường hợp nhà nước không giữ được vai trò của mình , các quyền tự nhiên bị vi phạm thì khế ước sẽ mất hiệu lực và nhân dân có quyền lật đổ nhà nước và ký kết khế ước mới. Quá trình hình thành của Nhà nước theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin Chủ nghĩa Mác-LêNin cho rằng: - Nhà nước xuất hiện một cách khách quan, nhưng không phải là hiện tượng xã hội vĩnh cửu và bất biến. Nhà nước luôn vận động, phát triển và tiêu vong khi những điều kiện khách quan cho sự tồn tại và phát triển của chúng không còn nữa.

- Nhà nước chỉ xuất hiện khi xã hội loài người đã phát triển đến một giai đoạn nhất định. Nhà nước xuất hiện trực tiếp từ sự tan rã của chế độ cộng sản nguyên thủy. Nhà nước chỉ xuất hiện ở nơi nào và thời gian nào khi đã xuất hiện sự phân chia xã hội thành các giai cấp đối kháng. * Quá trình hình thành Nhà nước: Chế độ Cộng sản nguyên thuỷ, tổ chức thị tộc bộ lạc và quyền lực xã hội: - Cơ sở kinh tế: chế độ sở hữu chung về tư liệu sản xuất và sản phẩm lao động.

Mọi người đều bình đẳng trong lao động và hưởng thụ, không ai có tài sản riêng, không có người giàu kẻ nghèo, không có sự chiếm đoạt tài sản của người khác. 2 - Cơ sở xã hội: trên cơ sở thị tộc, thị tộc là một tổ chức lao động và sản xuất, một đơn vị kinh tế - xã hội. Thị tộc được tổ chức theo huyết thống. Xã hội chưa phân chia giai cấp và không có đấu tranh giai cấp.

- Quyền lực xã hội: quyền lực chưa tách ra khỏi xã hội mà vẫn gắn liền với xã hội, hòa nhập với xã hội. Quyền lực đó do toàn xã hội tổ chức ra và phục vụ lợi ích của cả cộng đồng. - Tổ chức quản lý: Hội đồng thị tộc là tổ chức quyền lực cao nhất của thị tộc, bao gồm tất cả những người lớn tuổi không phân biệt nam hay nữ trong thị tộc. Quyết định của Hội đồng thị tộc là sự thể hiện ý chí chung của cả thị tộc và có tính bắt buộc đối với mọi thành viên.